1
Türkiye’de Demografik Geçiş ve Yaşlı Nüfus
Ferhunde Özbay











Giriş
Nüfus İstatistikleri
Cinsiyetçi Bakış
Yaşlıların dışlanması ve Hane Yapısı
Demografik Geçiş
Doğuşta Beklenen Yaşam Süresi
Sosyal Sınıflar ve Yeni Ideal Yaşam Biçimi
Dikey ve Yatay Akrabalık Bağları
Kırsal-Kentsel Farklılaşma
Nüfus Bilgisi ve İktidar
Sonuç Yerine: Genç Nüfus/Yaşlı Nüfus
2
Cinsiyete ve Yaşa Göre Toplam
Nüfusun Dağılımı
Türkiye - ADKS 2008
YAŞ GRUBU
TOPLAM
ERKEK
KADIN
0-14
26.27
26.87
25.67
15-24
17.40
17.71
17.08
25-64
49.49
49.46
49.52
6.84
5.96
7.73
100.00
100.00
100.00
71,517,100
35,901,154
35,615,946
65+
Toplam
N
Kaynak: TUİK, 2009
3
65+ Yaş Nüfusun
Toplam Nüfus içindeki Oranı
Türkiye, 1945-2045
20.00
15.00
10.00
5.00
0.00
1945 1955 1965 1975 1985 1995 2005 2015 1025 2035 2045
yüzde 4.22 3.32 3.92 4.38 4.15 4.53 5.60 6.54 9.04 12.59 16.57
Kaynak: UN Population Projections, 2005
4
Yaşlı ve Genç Bağımlılık Oranları (%)
Türkiye 1950-2050
100.00
80.00
60.00
40.00
20.00
0.00
1950
1970
1990
2010
2030
2050
yaşlı
5.63
7.90
6.64
8.73
15.72
28.72
genç
70.51
76.69
59.34
38.64
29.60
27.36
Kaynak:UN, 2005
5
Nüfus İstatistikleri
 Adrese Dayalı Kayıt Sistemi (ADKS)
Ulus tasavvuru
yurttaş
 Nüfus Sayımları
Ulus tasavvuru
yurt
6
Cinsiyetçi Bakış
7
Ziya Gökalp’in
“Meslek Kadını” adlı şiirden iki kıta
....
Görürken ortada işte binlerce,
Kocasız kadınlar çeker işkence,
Dersiniz “değiller mesleğe muhtaç,
Ya koca bulmalı, ya kalmalı aç!”
....
Kadınlar önce ziyade iken,
Harpten sonra bol bol koca nereden?
Evvelce melce idi hep zengin evler,
Kadınlar bulurdu sığınacak yer
Kaynak: Gökalp, 1995 (ilk baskı 1917)
8
Cinsiyete göre
Yaşlı Nüfusun Yaş Dağılımı
Türkiye 2008
40.00
30.00
20.00
10.00
0.00
65-69
70-74
75-79
80+
erkek
36.63
26.90
23.01
13.47
kadın
33.32
25.39
22.46
18.83
Kaynak: TUİK, 2009
9
Medeni Durum ve Cinsiyete göre Yaşlı
Nüfus- Türkiye 2000
100.0
50.0
0.0
Bekar
Evli
Dul
Boşanmış
Erkek
1.3
84.6
13.2
0.9
Kadın
1.2
47.1
50.4
1.3
Kaynak: TUİK, 2000 Nüfus Sayımı
10
Yaşlı Nüfusta Cinsiyete göre Eğitim
Türkiye 2000
80.00
60.00
40.00
20.00
0.00
erkek
kadın
okur-yazar değil
27.21
64.92
okur-yazar
19.08
11.86
okul mezunu
53.71
23.22
Kaynak: DİE, 2000 Türkiye Nüfus Sayımı
11
Türkiye’de
Doğurganlığın teşvik edilmesi
 "Türk kadınları dünyanın en doğurgan
varlıklarıdır."
Neşet Halil Bey (1932)
 "Türk kadını çok doğuran ve doğurmayı
seven bir kuvvettir."
Şevket Süreyya (Aydemir) (1932)
 "Türk milleti dünyanın en doğurgan
milletlerinden biridir.“
Yaşar Nabi (Nayır) (1941)
12
Yaşlıların Dışlanması ve Hane Yapısı
13
Türkiye’de Demografik Geçiş
Kaba Doğum ve Ölüm Hızları -1960-2003
50
40
30
20
10
0
196 196 197 197 198 198 199 199 200 200 200
CDR
19
15
13
11
9.6 8.4 6.9 7.1 7.1
CBR
45
41
39
36
33
Kaynak: Council of Europe, 2005, T 3.1, T4.1
29
25
24
22
7
7
21
21
14
Türkiye’de Demografik Dönüşümün
Üç Aşaması – 1923-2050
Birinci Aşama
İkinci Aşama
Üçüncü Aşama
1923
1950
1955
1985
1990
2050
13.1
20.1
24.1
50,1
56.5
97
Artış Hızı %
0.9
1.9
2.8
2.2
1.6
0.1
Toplam Doğurganlık
Hızı
5,5
6,9
6,5
4,1
2,7
2,1
Ortalama evlenme
yaşı
20
19
19
21,5
22
25
Bebek Ölümlülüğü
300
260
233
106
67
15
15
19
23
54
59
85
Nüfus Büyüklüğü
(milyon)
Kentsel Nüfus Oranı
Kaynak: Shorter, 1991
15
Türkiye’de Farklı Dönemlerde
Doğuştaki ve Beş Yaşındaki Beklenen
Yaşam Süresi
e0
e5
Erkek
Kadın
Erkek
Kadın
1955-1960
44,7
48,6
57,9
60,4
1985-1990
62,7
67,3
63,7
67,6
Kaynak: SIS, 1995, T. 4-6, s. 42.
16
Cinsiyete Göre Doğuşta Beklenen
Yaşam Süresi
TÜİK Nüfus Projeksionları 2003-2050
doğuşta beklenen yaşam süresi
2003
toplam
70.9
erkek
68.6
kadın
73.4
2007
2010
2020
2030
2040
2050
71.7
72.0
73.5
75.5
76.4
77.3
69.3
69.6
71.0
72.8
73.7
74.3
74.2
74.5
76.5
78.4
79.2
80.4
Kaynak: TUIK, İstatistik Yıllığı, 2007i T. 4.11
17
Sosyal Sınıflar ve
Yeni Ideal Yaşam Biçimi
18
Dikey ve Yatay
Akrabalık Bağları
19
Yerleşim Yerlerine Göre
Yaşlı Nüfus Oranları
Türkiye 2007
15.00
10.00
5.00
0.00
İstanbul
kent
köy
erkek
4.36
5.13
8.33
kadın
6.14
7.23
10.17
Kaynak: TUİK, ADKS -2007
20
Nüfus Bilgisi ve İktidar
21
Yaş Gruplarına göre
Nüfus Projeksiyonları
Türkiye 1935-2040
100%
50%
0%
1935
1955
1975
2000
2005
2020
2040
65+
4
4
5
6
6
8
14
25 - 64
39
37
35
44
48
53
53
15 - 24
16
20
19
21
18
16
14
0 - 14
41
39
41
30
28
23
19
Kaynak: TUİK, 2000
Download

Slide 1