Unser Kind
Ein Elternratgeber zu wichtigen Fragen der Erziehung
und Bildung im Kindergartenalter
Bizim Çocuğumuz
Anne ve babaların, anaokulu çağı çocuklarının eğitimi ve
terbiyesi ile ilgili önemli sorularına cevap bulabilecekleri
yardımcı bir kaynak
Der Ausländerbeauftragte
beim Thüringer Ministerium für
Soziales, Familie und Gesundheit
Deutsch – Türkisch
Liebe Eltern,
Ihr Kind ist im Kindergartenalter und wird wahrscheinlich viele Jahre seines
Lebens hier in Deutschland verbringen.
Mit dieser Broschüre möchten wir Sie dabei unterstützen, Ihrem Kind eine erfolgreiche Zukunft in Deutschland zu ermöglichen. Sie finden hier Tipps und
Ratschläge, wie Sie seine Entwicklung im Kindergartenalter aktiv begleiten
und fördern können, damit es sich in der deutschen Heimat gut zurechtfindet
und die besten Chancen für seine Verwirklichung wahrnehmen kann.
Wichtig ist zum Beispiel, dass Ihr Kind im Kindergarten die Gelegenheit hat,
früh korrektes Deutsch zu lernen, weil gute Sprachkenntnisse eine wesentliche Voraussetzung sind für seinen Erfolg in der Schule und der Ausbildung.
Eine gute Ausbildung ist förderlich für die spätere Integration in der Gesellschaft und somit für Zufriedenheit mit der eigenen Situation.
In Zusammenarbeit mit dem Kindergarten und später mit der Schule können Sie dafür sorgen, dass Ihr Kind zu einer selbständigen, selbstbewussten,
starken und sozialen Persönlichkeit mit vielfältigen Interessen und optimalen
Entfaltungsmöglichkeiten heranwächst.
Der Text wurde von einer gleichnamigen Publikation übernommen,
die das Hessische Sozialministerium und die Stiftung Lesen gemeinsam
herausgegeben haben. Für die freundliche Genehmigung bedanken wir uns.
Hessisches
Sozialministerium
Eckehard Peters
Ausländerbeauftragter
Thüringer Ministerium für Soziales, Familie und Gesundheit
Heinrich Kreibich
Geschäftsführer
Stiftung Lesen
INHALT
Ihr Kind entwickelt sich von Tag zu Tag!
5
„Ich gehe gerne in den Kindergarten!‟
7
„Ich lerne Deutsch im Kindergarten!‟
8
„Mama und Papa, ich möchte, dass Ihr viel mit mir redet!‟
9
„Mama, das hat gut geschmeckt!‟
11
„Mein Teddy soll auch mit zum Arzt!‟
12
„Mama, ich kann das schon alleine!‟
13
„Mama und Papa haben NEIN gesagt!‟
15
„Ich will aber noch fernsehen!‟
16
„Papa, erzählst Du mir eine Geschichte?!‟
17
„Papa, Yasemin gibt mir mein Auto nicht wieder!‟
19
„Gute Nacht!‟
20
„Ich bin ein Mädchen, Du bist ein Junge – na und!?‟
21
„Ich bin bald ein Schulkind!‟
22
IHR KIND
ENTWICKELT SICH
VON TAG ZU TAG
Kinder lernen von Geburt an. Sie sind neugierig und wollen spielerisch die
Welt entdecken. Dabei fassen Sie in den ersten Jahren alles an, was ihnen in
die Hände kommt: leere Milchtüten, die Fernbedienung, einen Blumentopf,
Mamas Cremedose, einen nassen Putzlappen, Kuchenteig, den Salzstreuer
und vieles mehr.
Schnell sind Eltern verärgert oder besorgt und verbieten dies. Sätze wie:
„Lass das!‟ oder „Dafür bist Du noch zu klein!‟ kommen einem sehr bekannt
vor, oder? Dabei ist Ihr Kind nur neugierig und will Dinge um sich herum erkunden und verstehen.
Von klein auf möchte Ihr Kind viele sinnliche Erfahrungen machen: tasten,
schmecken, sehen, hören und riechen – zum Beispiel mit Erde, Sand, Wasser,
Essen, mit Reimen, Liedern und Musik. Erst wenn Ihr Kind diese Dinge kennt,
sie gefühlt, gesehen, gerochen, gehört und vielleicht geschmeckt hat, kann es
sie später unterscheiden und benennen. So lernt Ihr Kind, dass beispielsweise Watte weich, Steine und Holz hart sind, dass Wasser nass, kalt oder warm
sein kann, dass Apfelmus süß ist und dass es unterschiedliche Klänge und
Worte gibt. Erkunden und entdecken Sie gemeinsam mit Ihrem Kind unbekannte Dinge, die Natur, die Tiere im Zoo und benennen Sie diese. Lassen Sie
Ihr Kind bei allen möglichen Gelegenheiten wie Backen, Spülen, Tischdecken,
Einkaufen und Aufräumen mithelfen und begleiten Sie Ihr Tun mit Sprache.
Diese vielen Erfahrungen unterstützen Ihr Kind beim Sprechen lernen und bei
seiner Persönlichkeitsentwicklung.
Gutes Hören und Sprechen sind die wesentlichen Voraussetzungen für das
spätere Lesen und Schreiben lernen in der Schule. Ihr Kind lernt viel in der
Familie, von Ihnen als Mutter und Vater und von seinen Geschwistern und
Großeltern. Es braucht jedoch auch das Spiel und die Anregung mit anderen gleichaltrigen Kindern, in der Kindergruppe. Lernt Ihr Kind nicht von einem Elternteil Deutsch, sollte es so früh wie möglich einen Kindergarten mit
5
Sprachförderung besuchen. Wichtig sind auch gute Kontakte mit Deutsch
sprechenden Nachbarskindern, ihren Eltern und mit Freunden in der Familie. Solche Kontakte fördern nicht nur die Verständigung in der gemeinsamen
Sprache Deutsch sondern auch das gegenseitige Kennenlernen anderer Kulturen, fremder Sitten und Gebräuche. So wird Ihr Kind mit seiner Umgebung
vertraut, es lernt, sich selbstständig zu bewegen und wird sich in Deutschland
wohl fühlen können.
Haben Sie als Eltern noch Probleme mit der deutschen Sprache, dann nutzen
Sie die vorschulische Zeit Ihres Kindes und lernen auch Sie. Sie sind für Ihr
Kind das wichtigste Vorbild!
Wecken Sie Interesse und Neugier bei Ihrem Kind. Die Freude am
Lernen, Entdecken und Ausprobieren ist für den Erfolg Ihres Kindes
in der Schule besonders wichtig! Ein gutes Zeichen dafür, dass Ihr Kind
Freude am Lernen hat und neugierig auf die Welt ist, sind die vielen Fragen,
die es in dieser Zeit stellt: „Warum gibt es verschiedene Sprachen?‟, „Wie
groß ist eine Giraffe?‟; „Woher kommt der Wind?‟ „Wann gehe ich in die
Schule?‟
Auch, wenn es manchmal anstrengend ist: Versuchen Sie immer, auf die Fragen einzugehen. Nehmen Sie Ihr Kind dabei ernst. Sie können und müssen
nicht alles wissen, aber wenn Ihr Kind oft „Weiß ich nicht‟ hört, verliert es
selbst sehr schnell das Interesse, Neues zu lernen. Suchen Sie stattdessen
gemeinsam nach Antworten, zum Beispiel in Büchern oder indem Sie andere
Personen fragen. Lernen ist ein lebenslanger Prozess und macht gemeinsam besonders viel Spaß!
ICH GEHE
GERNE IN DEN
KINDERGARTEN!
Yasemin winkt ihrer Mutter fröhlich zum Abschied. Die Mutter freut sich. Seit
zwei Wochen geht Ihre Tochter gerne in den Kindergarten. Anfangs waren die
Eltern unsicher, weil Yasemin mit ihren drei Jahren noch so klein und zierlich
ist. Auch schien die Oma nicht sehr begeistert zu sein: „Das Kind hat doch
mich. Warum soll es in den Kindergarten?‟
Der Kindergarten unterstützt und ergänzt die Erziehung und Bildung in der
Familie und bereitet Kinder Schritt für Schritt auf die Schule vor. Ihr Kind bekommt im Kindergarten vielfältige Anregungen zum Lernen und wird nach
seinen Fähigkeiten gefördert: Es kommt dort mit vielen anderen Kindern in
Kontakt, findet neue Freunde und lernt von und mit ihnen gemeinsam. Es
lernt Regeln und Grenzen für das Zusammenleben in einer Gruppe. Und was
besonders wichtig ist: Es lernt tagtäglich im Umgang mit den dortigen Erwachsenen und Kindern spielerisch Deutsch. In vielen Kindergärten können
Kinder durch die gezielte Förderung der Deutschkenntnisse auf die Schule
vorbereitet werden.
Damit Ihr Kind sich in den drei Jahren zu einer starken und selbstbewussten
Persönlichkeit entwickelt und einen guten Schuleinstieg hat, ist es entscheidend, dass Sie vertrauensvoll mit dem Kindergarten zusammenarbeiten. Nehmen Sie deshalb regelmäßig Kontakt zu den Erzieherinnen auf und wirken Sie
aktiv mit! Gehen Sie auf andere Eltern zu und tauschen Sie sich mit Ihnen
aus. Unterstützen Sie den Kontakt zwischen Ihrem Kind und anderen Kindern.
WICHTIGE TIPPS
• Bereiten Sie Ihr Kind auf die Kindergartenzeit vor. Besuchen Sie die
Einrichtung mit Ihrem Kind vorher und reden Sie mit ihm darüber.
• Es ist sehr wichtig, dass Ihr Kind den Kindergarten möglichst regelmäßig
und täglich zur gleichen Zeit besucht.
6
7
• Fragen Sie die Erzieherinnen, wie sich Ihr Kind entwickelt, was es lernt
und wo es noch Schwierigkeiten hat.
• Fragen Sie die Erzieherinnen nach gezielten Sprachförderangeboten.
• Zeigen Sie Interesse für das, was Ihr Kind im Kindergarten macht und
lassen Sie es viel darüber erzählen.
• Gehen Sie unbedingt zu den Elternabenden, Elterngesprächen und Festen
und tauschen Sie sich dort mit anderen Eltern aus.
• Ihr Kind hat mit drei Jahren ein Recht auf einen Kindergartenplatz.
Nutzen Sie diese Chance für die Zukunft Ihres Kindes!
ICH LERNE DEUTSCH
IM KINDERGARTEN!
Besonders Sie als Mutter und Vater sind wichtige Vorbilder für Ihr Kind, denn
Ihre Einstellung zur deutschen Sprache und Ihre eigenen Sprachkenntnisse
beeinflussen das Deutschlernen Ihres Kindes. Sprechen Sie jedoch in Ihrer
Familie mit Ihrem Kind die Sprache, in der Sie sich sicher fühlen, damit es
eine stabile Sprachgrundlage entwickeln kann – das ist sehr oft die Muttersprache. Ihr Kind lernt die deutsche Sprache schneller und besser, wenn auch
Sie als Eltern es dabei aktiv unterstützen und selbst die deutsche Sprache
lernen.
WICHTIGE TIPPS
• Machen Sie Ihr Kind neugierig auf die deutsche Sprache, auch wenn Sie
diese nicht gut beherrschen.
• Fragen Sie nach Fördermöglichkeiten in Ihrem Kindergarten und
tauschen Sie sich regelmäßig mit den Erzieherinnen über die sprachliche
Entwicklung Ihres Kindes aus.
• Ein Deutsch sprechendes Umfeld und Kontakte zu Deutschen erweitern
Ihre Sprachkenntnisse und fördern die sprachliche Entwicklung Ihres
Kindes.
• Viele Kindergärten bieten Deutschkurse für Kinder und Mütter an.
Nehmen Sie unbedingt diese Angebote wahr.
Die kleine Handpuppe „Moritz‟ begrüßt Yasemin und die anderen Kinder in
der Gruppe. „Guten Morgen, liebe Kinder!‟ Yasemin ruft begeistert zurück:
„Guten Morgen, Moritz‟. Sie hat großen Spaß an der Sprachförderung, die
mehrmals in der Woche im Kindergarten angeboten wird.
lm Kindergarten treffen Mädchen und Jungen aus vielen verschiedenen Ländern zusammen und alle sprechen eine andere Sprache. Kinder wollen miteinander spielen und Freundschaften schließen – und eine gemeinsame Sprache
verbindet. Deutsch ist die gemeinsame Sprache für alle Kinder im Kindergarten, auf dem Spielplatz, im Geschäft, im Turnverein und natürlich später in
der Schule. Damit Ihr Kind in der Schule und seinem weiteren Bildungsweg
viele Erfolge erzielen kann, ist das Erlernen der deutschen Sprache entscheidend – Je früher desto besser! Fragen Sie nach Fördermöglichkeiten in ihrem Kindergarten. Besprechen Sie mit den Erzieherinnen, ob im Kindergarten
auch einmal ein Fest aus Ihrer Kultur gefeiert werden kann oder ob Sie eine
Geschichte aus Ihrer Heimat erzählen können – etwas über verschiedene Kulturen zu lernen und andere Sprachen zu hören, ist für alle Kinder spannend!
8
Wichtig ist, mit dem Kind viel und korrekt zu sprechen. Sie sind neben
Kindergarten und Schule ein wichtiges Sprachvorbild für Ihr Kind.
MAMA UND PAPA,
ICH MÖCHTE,
DASS IHR VIEL
MIT MIR REDET!
Yasemin und ihre Mutter waren gemeinsam einkaufen. Zuhause angekommen
räumt ihre Mutter in der Küche ohne ein Wort zu reden die vielen Lebensmittel
in die Schränke ein. Yasemin steht still daneben und schaut ihr interessiert zu.
9
Diese Situation ist, wie so viele andere Alltagssituationen, entscheidend für
Ihr Kind! Sie fragen sich warum? Weil sie eine Möglichkeit bietet, mit Ihrem
Kind zu sprechen und ihm spielerisch neue Wörter oder Sinnzusammenhänge
beizubringen. Zum Beispiel: Apfel, Birnen und Orangen sind Obst. Joghurt,
Käse und Quark sind aus Milch gemacht. Geben Sie Ihrem Kind die Chance in
der Familie sprachlich gefördert zu werden: Lassen Sie Ihr Kind teilhaben an
dem, was Sie jeden Tag machen, wie Wäsche aufhängen, kochen, einkaufen,
Lebensmittel einräumen oder Gegenstände reparieren und benennen Sie diese Gegenstände. Nutzen Sie bewusst diese Momente, um sich mit Ihrem Kind
zu unterhalten.
MAMA, DAS HAT GUT
GESCHMECKT!
Die Sprachentwicklung und die Persönlichkeitsentwicklung Ihres Kindes hängen eng miteinander zusammen. Nur durch den geübten Umgang mit Sprache wird Ihr Kind neugierig und klug. Auch wenn Ihre Familiensprache nicht
Deutsch ist: Vermitteln Sie Ihrem Kind, dass Sprache und miteinander sprechen in Ihrer Familie wichtig sind.
Was Sie Ihrem Kind tagtäglich zu essen geben ist für seine Gesundheit und
für sein Wohlbefinden entscheidend. Mit einer vielseitigen und gesunden Ernährung können Sie die Leistungen Ihres Kindes in der Schule fördern, Krankheiten und schlechten Zähnen vorbeugen.
WICHTIGE TIPPS
• Beziehen Sie Ihr Kind in viele alltägliche Aktivitäten mit ein und begleiten
Sie diese durch Sprache.
• Sprechen Sie gern und viel mit Ihrem Kind und hören Sie ihm
aufmerksam zu.
• Sprechen Sie mit Ihrem Kind die Sprache, in der Sie sicher sind und sich
„zuhause‟ fühlen. Sprechen bedeutet Gefühle, Gedanken und Sorgen
teilen.
• Wenn Ihr Kind beim Sprechen einen Fehler macht, wiederholen Sie den
Satz in einer richtigen Form, machen Sie es aber nicht auf seinen Fehler
aufmerksam.
• Reden Sie mit Ihrem Kind wie mit einem Erwachsenen und vermeiden Sie
Babysprache, wie „Wau wau‟ oder „Ei tei tei‟.
• Achten Sie darauf, wenn Sie mit Ihrem zweisprachigen Kind reden, beide
Sprachen nicht zu mischen. Ihr Kind ist noch dabei die Sprachen zu
erlernen und braucht deshalb eine klare Orientierung.
Zwei oder mehr Sprachen zu können ist ein „großer Schatz‟ für Ihr
Kind.
Aber wie sieht eine gesunde Ernährung für Ihr Kind und für die ganze Familie
aus?
Ganz einfach! Auf den Teller gehören:
➢ viel Gemüse, Obst, Müsli, Nudeln, Kartoffeln, Reis, Milch und Joghurt;
➢ wenig Fleisch, Wurst und Eier und sehr wenige Fette und Zuckerl
Es ist wichtig, dass Ihr Kind am Tag viel trinkt – mindestens einen Liter. Geben Sie ihm Wasser, ungesüßte Tees. Vermeiden Sie Getränke wie Limonade,
Cola und Eistee – sie bestehen hauptsächlich aus ZUCKER! Zucker macht die
Zähne Ihres Kindes kaputt!
Cornflakes, Fruchtjoghurt und Kinderriegel enthalten ebenfalls viel Zucker
und wenig Nährstoffe. Sie sind nicht geeignet für das tägliche Frühstück oder
die Pause im Kindergarten oder der Schule! Probieren Sie es mit Vollkornbrot
mit Käse, Tomaten und Salatblättern oder Knäckebrot mit Möhren sowie Naturjoghurt mit frischen Obststückchen!
WICHTIGE TIPPS
• Essen Sie möglichst immer gemeinsam und zu regelmäßigen Zeiten.
• Nutzen Sie das gemeinsame Essen für Familiengespräche, bei denen auch
Ihr Kind erzählt.
• Es sollte immer am Tisch gegessen werden, nicht vor dem Fernseher.
10
11
• Zwingen Sie Ihr Kind nicht zum Essen.
WICHTIGE TIPPS
• Essen ist kein Erziehungsmittel: Bestrafen oder belohnen Sie Ihr Kind
nicht mit Essen.
• Geben Sie Ihrem Kind zwischendurch einen Teller mit Möhrenstreifen,
Kohlrabi, Gurken oder Obststücken statt Süßigkeiten.
• Neben einer gesunden Ernährung braucht Ihr Kind viel Bewegung an der
frischen Luft.
Sie sind mit Ihren Essgewohnheiten Vorbild für Ihr Kind!
• Wenn Ihr Kind Angst vor dem Arzt hat, geben Sie ihm ein
Lieblingsspielzeug mit – das beruhigt.
• Drohen Sie Ihrem Kind niemals mit Sätzen wie: „Wenn Du nicht brav bist,
hole ich den Onkel Doktor!‟. Machen Sie Ihrem Kind bewusst, dass der
Arzt ihm helfen will.
• Nehmen Sie zu jeder Untersuchung den Impfpass und das Vorsorgeheft
mit.
• Fragen Sie Ihren Arzt immer direkt, wenn Sie etwas nicht verstanden
haben und lassen Sie es sich noch einmal erklären.
MEIN TEDDY
SOLL AUCH MIT
ZUM ARZT!
• Teilen Sie Ihre Sorgen mit dem Kinderarzt, damit Behandlungen frühzeitig
einsetzen können.
• Bis zum 18 Lebensjahr sind alle Untersuchungen und Schutzimpfungen,
wie z. B. gegen Masern, Röteln und Mumps, von der Praxisgebühr befreit.
• Geben Sie ihrem Kind eine Zahnbürste in den Kindergarten mit und
informieren Sie die Erzieherinnen darüber.
Regelmäßige Impfungen schützen vor Kinderkrankheiten.
Die nächste Vorsorgeuntersuchung U 7 steht an. Yasemins Eltern zögern etwas, ob sie mit ihrer Tochter zum Kinderarzt gehen sollen. Schließlich ist die
Kleine kerngesund! Auch wenn Sie denken, dass soweit alles in Ordnung ist –
gehen Sie mit Ihrem Kind unbedingt zu den Vorsorgeuntersuchungen.
Vorsorgeuntersuchungen sind wichtig, weil der Arzt dadurch Probleme in der
Entwicklung Ihres Kindes früh erkennen und behandeln kann. Diese Untersuchungen, U1 bis U9, sind kostenlos und werden bei allen Kindern von der
Geburt bis zur Schulzeit durchgeführt.
Auch Zahnpflege muss früh gelernt werden! Üben Sie mit Ihrem Kind ab zwei
Jahren das tägliche Zähneputzen. Machen Sie mit ihm in diesem Alter auch
die ersten Zahnarztbesuche, damit Ihr Kind sich an das neue Umfeld gewöhnen kann. Ab dem 3. Lebensjahr sollten Sie besonders darauf achten, dass
Ihr Kind seine Zähne täglich zwei Minuten lang gründlich putzt – morgens und
abends. Kinder haben sehr viel Spaß, wenn sie dies mit einem Elternteil gemeinsam tun. Auch im Kindergarten sollte Zähneputzen Thema sein. Fragen
Sie die Erzieherinnen danach.
12
MAMA,
ICH KANN DAS
SCHON ALLEINE!
Die Mutter beobachtet ungeduldig, wie ihre Tochter mit viel Mühe versucht,
den richtigen Fuß in den richtigen Schuh zu stecken. Allerdings geht es ihr
nicht schnell genug: „Ah Yasemin, lass mich das lieber machen. Wir haben
wirklich keine Zeit mehr!‟ Yasemin gefällt das gar nicht, weil sie doch alleine
die Schuhe anziehen wollte. Sie fängt an zu weinen …
13
Ihr Kind wird von Tag zu Tag größer und selbstständiger. Es ist sehr wichtig,
dass Sie ihm viele Gelegenheiten bieten immer wieder selbst etwas auszuprobieren: Hände waschen, Zähne putzen, anziehen, mit Messer und Gabel essen oder Mama und Papa im Haushalt mithelfen. Dabei kann und wird es passieren, dass etwas kaputt geht, umkippt, oder viel Zeit in Anspruch nimmt.
MAMA UND PAPA
HABEN „NEIN!”
GESAGT!
In diesen Momenten möchten Eltern am liebsten sofort eingreifen und die
Sache selbst in die Hand nehmen. Denken Sie aber daran, dass Sie Ihr Kind
jedes Mal um die Erfahrung bringen, etwas aus eigenen Kräften geschafft zu
haben.
WICHTIGE TIPPS
• Helfen Sie Ihrem Kind soweit, dass es sich danach alleine weiterhelfen
kann.
• Machen Sie Ihrem Kind Mut und loben Sie es, wenn es Dinge alleine
anpackt und zu Ende bringt.
• Seien Sie geduldig, auch wenn es einmal nicht so schnell geht wie Sie
sich das wünschen.
• Bremsen Sie Ihr Kind nicht mit Sätzen wie, „Lass die Finger davon!‟ oder
„Dafür bist Du noch zu klein!‟.
• Zeigen Sie Anerkennung für das, was Ihr Kind macht oder machen möchte
und schimpfen Sie nicht sofort, wenn einmal etwas daneben geht.
• Eigene Erfahrungen zu sammeln ist für Mädchen und Jungen
gleichermaßen wichtig.
Kinder sind besonders stolz, wenn sie etwas allein geschafft
haben. Teilen Sie dieses schöne Gefühl mit Ihrem Kind.
„Mein Kind will einfach nicht aufräumen!‟ – „Mein Kind will abends nicht ins
Bett!‟ – „Mein Kind weint jedes Mal, wenn ich ihm keine Süßigkeiten gebe!‟
Oft sind Eltern verunsichert und hilflos, wie sie sich in diesen oder ähnlichen
Situationen angemessen verhalten sollen. Und wenn die Kleinen „Mami‟ oder
„Papi‟ mit großen Augen ansehen, ist ein klares „Nein!‟ besonders schwer
auszusprechen.
Dennoch: Kinder brauchen Grenzen! Grenzen geben Ihrem Kind Halt und Sicherheit und ermöglichen ein geregeltes Zusammenleben. Je früher Kinder
lernen, Regeln und Absprachen in der Familie einzuhalten, umso leichter gelingt ihnen dies im Kindergarten und in der Schule. Ihr Kind lernt dadurch,
Verantwortung für sein eigenes Handeln zu tragen und auf die Bedürfnisse
anderer Menschen Rücksicht zu nehmen.
Wichtig ist, dass Sie mit Ihrem Ehepartner die Regeln und Grenzen absprechen und sich beide daran halten. Bestärken Sie Ihr Kind darin, wenn es sich
ebenfalls an die Absprachen hält.
Und die Ausnahmen? Natürlich darf es die hin und wieder einmal geben: Kinder
verstehen sehr wohl, was Ausnahmen sind, wenn Regeln sicher gelten.
WICHTIGE TIPPS
• Loben Sie Ihr Kind, wenn etwas geklappt hat; das macht es stark und
selbstsicher.
• Erklären Sie Ihrem Kind, warum Sie ein Verbot erteilen oder ihm
eine Strafe geben. Eine Strafe darf ein Kind niemals erniedrigen oder
beschämen.
14
15
• Geben Sie Ihrem Kind klare Botschaften: „Ich möchte, dass Du den
Fernseher ausschaltest.‟ statt: „Meinst Du nicht, Du hast genug
ferngesehen?‟.
• Wenn Sie Ihr Kind auffordern, etwas zu tun oder zu lassen, stellen Sie
Blickkontakt her und warten Sie, bis Ihr Kind reagiert – das ist vor allem
in den „Trotzphasen‟ wichtig.
• Machen Sie keine Versprechen oder Androhungen, die Sie vielleicht nicht
einhalten können.
Eine Strafe sollte sich niemals gegen Ihr Kind richten, sondern
gegen das, was es getan hat!
ICH WILL ABER
NOCH FERNSEHEN!
Entscheidend ist, dass Fernsehen oder Computerspielen nicht den ganzen Tag
Ihres Kindes füllen darf. Empfehlenswert ist in beiden Fälle eine halbe Stunde
pro Tag. Danach sollten die Geräte von Ihnen als Eltern ausgeschaltet werden!
WICHTIGE TIPPS
• Achten Sie darauf, dass der Fernseher nicht den ganzen Tag über im
Hintergrund läuft. Fernsehen lenkt ab!
• Wählen Sie Programme mit kurzen, ruhigen Geschichten, die zum Alter
Ihres Kindes passen, zum Beispiel „Die Sendung mit der Maus‟.
• Vorsicht bei Actionfilmen oder Serien mit Gewalt – diese erzeugen Ängste
und täuschen Lösungen vor, die nicht real sind.
• Beobachten Sie Ihr Kind beim Fernsehen genau: Wie reagiert es auf
bestimmte Bilder? Ist es eher verängstigt oder gelangweilt?
• Schauen Sie mit Ihrem Kind gemeinsam fern. Reden Sie mit Ihrem
Kind hinterher darüber und lassen Sie Ihr Kind viel erzählen oder das
Gesehene nachspielen.
• Denken Sie daran, dass zu viel Fernsehen zu Bewegungsmangel und
damit zu Übergewicht führen kann.
Seien Sie in Ihrem Fernsehverhalten Vorbild für Ihr Kind!
Der Fernseher ist aus unseren Wohnzimmern nicht mehr wegzudenken. Dadurch ist die Versuchung groß, ihn immer wieder einmal als Babysitter einzusetzen, damit das Mittagessen schnell zubereitet werden kann oder um die
Nachbarin zu einer Tasse Kaffee einzuladen.
Das sollte nicht zum Regelfall werden!
Denn so lehrreich einige Programme auch sein mögen – die vielen bewegten
Bilder im Fernsehen riechen nicht, schmecken nicht und lassen sich nicht anfassen. Für Ihr Kind ist es viel wichtiger, dass es Erfahrungen selbst macht.
Das gilt übrigens auch für das Sprechen lernen. Kinder brauchen eine anregende Umwelt und liebevolle Menschen, die viel mit ihnen reden, singen und
reimen – keinen „sprechenden Kasten‟, der ihnen auf ihre Fragen keine Antworten gibt.
16
PAPA,
ERZÄHLST DU MIR
EINE GESCHICHTE?!
„Es war einmal ein großes Königreich …‟ Yasemin hört aufmerksam den Worten Ihres Vaters zu. Sie liebt es, wenn Papa oder Mama ihr aus einem ihrer
Lieblingsbilderbücher vorlesen und sie sich gemeinsam die vielen bunten Bilder dazu ansehen.
17
Das gemeinsame Anschauen und Vorlesen von Bilder- und Kinderbüchern
macht Kindern viel Spaß, regt ihre Fantasie an und ist für die sprachliche Entwicklung von großer Bedeutung. Ihr Kind lernt durch die vielen Geschichten
und Märchen Begriffe kennen, die es im Alltag kaum hört, wie, „Fee, Vogelscheuche, Hexe, Zwerg, verzaubern und purpurrot‟. Es lernt, aktiv zuzuhören, Geschichten nachzuerzählen und seine Gedanken für eine längere Zeit
auf eine einzige Sache zu richten. Fähigkeiten, die später für die Schule besonders wichtig sind!
Das Vorlesen fördert die Nähe und Zuwendung zwischen Ihnen und Ihrem
Kind. Außerdem bekommt Ihr Kind beim Vorlesen das Gefühl, das Lesen etwas sehr Schönes ist. Das ist wichtig dafür, dass Ihr Kind später gerne und
damit leichter lesen lernt.
WICHTIGE TIPPS
• Schaffen Sie ein Vorlese-Ritual auf das sich Ihr Kind jeden Tag freuen
kann. 10 Minuten reichen schon aus. Schauen Sie sich mit Ihrem Kind
Bilderbücher auch in Ihrer Muttersprache an.
• Fragen Sie Ihr Kind, wie es sich die Personen und Tiere aus der
Geschichte vorstellt. Lassen Sie es erzählen und ein Bild dazu malen.
Das fördert seine Fantasie und Sprache.
• Bringen Sie Ihrem Kind vom Einkaufen ein Kinderbuch oder Heftchen mit,
statt Spielsachen oder Süßigkeiten.
• Kinder lieben Geschichten, die Ihre Eltern und Großeltern als Kinder
selbst erlebt haben. Erzählen Sie Ihrem Kind viel darüber.
• Lieder, Reime und Fingerspiele machen Kindern ebenfalls viel Spaß und
fördern nebenbei die sprachliche Entwicklung.
In Bibliotheken und Kindergärten kann Ihr Kind kostenlos viele
Bücher ausleihen. Nutzen Sie dieses Angebot für Ihr Kind.
PAPA,
YASEMIN GIBT MIR MEIN
AUTO NICHT WIEDER!
„Papaaaa … Yasemin gibt mir mein Auto nicht wieder!‟ – „Papaaaa … Ali hat
mich gehauen!‟ – „Du hast aber angefangen!‟ – „Nein Du!‟
Streit zwischen Geschwistern ist nicht abzuschaffen und ganz normal. Dennoch fühlen sich Eltern durch die Streiterei ihrer Kinder oft stark belastet.
Sie möchten, dass schnell Frieden herrscht und mischen sich in den Streitfall
ein. Dabei begeben sie sich oft in die Rolle eines „Schiedsrichters‟. Fragen,
wie „Wer hat Recht?‟ oder „Wer hat angefangen?‟ führen allerdings meistens
nicht zu einer guten Lösung. Was können Sie als Eltern stattdessen tun?
Versuchen Sie, sich aus der Streiterei so weit es geht herauszuhalten – es sei
denn, Ihre Kinder schlagen sich. Was noch wichtiger ist – lassen Sie sich von
Ihren Kindern nicht auf die eine oder andere Seite ziehen. Suchen Sie mit ihnen gemeinsam nach Lösungen, um in der aktuellen Situation besser miteinander auszukommen. So lernen Ihre Kinder mit der Zeit, dass sie selbst einen
Weg finden müssen und können.
WICHTIGE TIPPS
• Reden Sie nicht auf das ältere Kind ein dass es als der „große Bruder‟
oder die „große Schwester‟ dem „Kleinen‟ gegenüber Rücksicht und
Verantwortung zeigen müsse. Vergessen Sie nicht: Auch der oder die
„Große‟ ist noch ein Kind, das Aufmerksamkeit braucht.
• Vermeiden Sie Sätze, wie: „Nimm Dir ein Beispiel an Deinem Bruder/
Deiner Schwester‟. Es löst noch mehr Neid zwischen den Geschwistern
aus und trägt wenig dazu bei, dass sich das Verhalten Ihrer Kinder
tatsächlich positiv verändert.
Vergleichen Sie Ihre Kinder nicht miteinander:
Jedes Kind ist einzigartig und anders.
18
19
GUTE NACHT!
ICH BIN EIN
MÄDCHEN, DU BIST
EIN JUNGE ―
NA UND?
Ihr Kind soll zu einer bestimmten Zeit ins Bett gehen, aber es will noch nicht
und versucht mit allen Mitteln diesen Zeitpunkt hinauszuzögern. Es muss noch
einmal zur Toilette, hat plötzlich Durst und Hunger oder es möchte Ihnen unbedingt noch etwas erzählen… Kommt Ihnen diese Situation bekannt vor?
Yasemin betrachtet sich stolz im Spiegel: Ich sehe aus wie Mami! Der Mund
und die Wangen sind mit rotem Lippenstift bemalt, die Augen sind mit grünem Lidschatten umrandet und um den Hals trägt sie eine lange Perlenkette.
Auf der Kommode liegen die Schminksachen ihrer Mutter…
Kinder müssen nicht nur lernen zu laufen, zu sprechen oder sich anzuziehen.
Sie sollen auch lernen, zu bestimmten Zeiten selbstständig einzuschlafen!
Mit ungefähr zwei Jahren passiert etwas ganz Besonderes: Ihr Kind erkennt im
Spiegel sein eigenes Geschlecht. Es nimmt sich als Jungen oder Mädchen wahr
und weiß, dass es als Mädchen in Mamas und als Junge in Papas Rolle eintreten wird. In dieser Zeit sieht Ihr Kind nicht nur die körperlichen Unterschiede,
sondern auch das, was die Eltern tagtäglich in Ihrer Familie als Mutter und Frau
und als Vater und Mann vorleben. „Mama kann nicht so gut Auto fahren wie
Papa‟ oder „Papa kann nicht so gut kochen wie Mama‟. Das bedeutet, dass das
Verhalten Ihres Kindes stark mit Ihren eigenen Vorstellungen von „männlich‟
und „weiblich‟ zu tun hat – und mit dem, was Sie von Ihrem Kind erwarten.
Dabei können Sie Ihr Kind fördern und unterstützen: Sorgen Sie dafür, dass
der Tag möglichst ruhig ausklingt. Kleine Rituale, die sich jeden Abend wiederholen, helfen Ihrem Kind zur Ruhe zu kommen: gemeinsam ein Bilderbuch
ansehen, ein Lied singen, eine Geschichte erzählen oder einfach über Tageserlebnisse reden.
Damit Ihr Kind gut einschlafen kann sollte es vor dem Zubettgehen keine aufregenden Fernsehfilme schauen und keine Video- und Computerspiele spielen.
WICHTIGE TIPPS
• Vier- bis sechsjährige Kinder brauchen 10 bis 12 Stunden Schlaf pro Nacht.
• Manche Kinder haben eine Lieblingsdecke oder ein Lieblingsstofftier zum
Einschlafen. Solche Dinge wirken auch beruhigend auf sie, wenn sie
nachts aufwachen.
• Viel Bewegung tagsüber an der frischen Luft sorgt für eine angenehme
Müdigkeit abends.
• Auch wenn Ihr Kind nicht sofort zu Bett gehen möchte, bleiben Sie ruhig
und entschieden! Versuchen Sie Ihrem Kind zu erklären, dass Schlaf
etwas Schönes ist und ihm gut tut.
Regelmäßigkeit und Ruhe sind die besten Einschlafhilfen.
20
WICHTIGE TIPPS
• Denken Sie daran, dass das Bild von Mann und Frau auch von Traditionen
und kulturellen Einflüssen geprägt ist. Hinterfragen Sie diese unter
Umständen.
• Sätze wie „Jungen weinen nicht‟ oder „Sei ein liebes Mädchen‟ sollten
sich nicht als Bilder in den Köpfen von Kindern festsetzen.
• Verbieten Sie Ihrem Sohn nicht das Spielen mit Puppen oder Ihrer Tochter
das Fußball spielen mit Jungs.
• Reden Sie mit Ihrem Kind offen über geschlechtliche Körperteile – dies
ist besonders wichtig für eine gesunde Körperwahrnehmung und kein
Tabuthema. Ihr Kind darf sich nicht dafür schämen.
Erziehen Sie Ihr Kind so, dass es das andere Geschlecht als gleichwertig und gleichberechtigt anerkennt.
21
ICH BIN BALD EIN
SCHULKIND!
• Fragen Sie die Erzieherinnen und Erzieher im Kindergarten, wie die Kinder
auf die Schule vorbereitet werden.
• Üben Sie mit Ihrem Kind den Schulweg frühzeitig und besprechen Sie mit
ihm mögliche Gefahren. Begleiten Sie es anfangs.
• Nehmen Sie Ihr Kind beim Kauf eines Schulranzens mit und achten Sie
darauf, dass dieser nicht zu schwer ist und richtig passt.
• Eine Schultüte ist eine schöne Erinnerung an den ersten Schultag. Kinder
freuen sich hier z. B. über eine Trinkflasche, Stifte und ähnliches.
Stolz zeigt Yasemin zuhause ihrem Vater die bunte Schultüte, die sie im Kindergarten mit der Mutter gemeinsam gebastelt hat. Denn nach den Sommerferien kommt Yasemin in die Schule. Sie freut sich bereits sehr auf dieses
große Ereignis.
• Zeigen Sie Interesse an der Schule Ihres Kindes. Merken Sie sich den
Namen und die Anschrift der Schule sowie der Klassenlehrerin bzw. des
Klassenlehrers.
• Ein gesundes Frühstück ist die Grundlage für einen erfolgreichen
Schultag. Geben Sie Ihrem Kind Obst und ein Frühstücksbrot mit.
Mit der Einschulung beginnt nicht nur für Ihr Kind ein neuer Lebensabschnitt,
sondern auch für die ganze Familie. Vor dieser Zeit kommen Sie mit Begriffen
in Kontakt, wie zum Beispiel Schulpflicht, Schulfähigkeit, Vorlaufkurs, die zunächst etwas verunsichern können.
Deshalb hier eine kurze Übersicht dazu: Die Schulpflicht beginnt für alle Kinder, die bis einschließlich 1. Juli geboren sind, am 1. August. Kinder die vom
1. Juli bis zum 31. Dezember sechs Jahre alt werden, können auf Antrag der
Eltern eingeschult werden. Kinder die nach dem 31. Dezember sechs Jahre alt
werden, können nach besonderer Überprüfung eingeschult werden.
Die Schulleitung entscheidet über die Aufnahme, wenn Ihr Kind die Anforderungen in der Schule voraussichtlich bewältigen kann. Dazu gehören nicht nur
Lesen, Schreiben und Rechnen, sondern auch selbstständig an einer Aufgabe arbeiten und sich in einer Gruppe von Kindern selbstbewusst und angstfrei bewegen zu können. Sprachkurse in Kindergärten und Schulen sind dafür
da. dass Kinder frühzeitig vor der Einschulung intensiv Deutsch lernen. Diese
Fördermöglichkeiten sind eine große Chance für den Schulerfolg, die Ihr Kind
unbedingt nutzen sollte.
WICHTIGE TIPPS
• Ihr Kind soll neugierig auf die Schule sein. Machen Sie ihm keine Angst
mit Sätzen wie „.Jetzt fängt der Ernst des Lebens an‟ oder „Na warte,
wenn Du erst einmal in die Schule gehst.‟
22
23
IMPRESSUM
Herausgeber:
Der Ausländerbeauftragte beim
Thüringer Ministerium für Soziales, Familie und Gesundheit
Werner-Seelenbinder-Straße 6
99096 Erfurt
www.thueringen.de/de/ab
Stiftung Lesen
Römerwall 40
55131 Mainz
www.stiftunglesen.de
Fachautorin:
Mehtap Yilmaztürk, Diplom-Pädagogin, Atlanta/USA
Redaktion:
Karen Ihm, Irina Wartenpfuhl, Stiftung Lesen
Gabriele Meier-Darimont, Hessisches Sozialministerium
Redaktionelle
Beratung:
Anette Bender, Ev. Kindertagesstätte der Lukasgemeinde, Gießen;
Sylvia Kreis, Katholische Kindertageseinrichtung „Maria Hilf‟, Frankfurt a. M.;
Diana Hülsmeier, Ackermann Grundschule, Frankfurt a. M.;
Özlem Can, Elternbegleiterin, Marburg;
Derya Reinsdorf, Elternbegleiterin, Frankfurt a. M.;
Sybille Goldacker, ehem. Vorsitzende Hessischer Landeselternbeirat
Überarbeitung:
Adriana Sonntag, Büro des Ausländerbeauftragten beim TMSFG
Fotos:
www.pixelio.de (Albrecht E. Arnold, Lars Berdel, Michel vom Berch,
Cornelia Danzer, Sonja Gräber, Michael Hirschka, Gaby Kempf,
Dirk Schröder, Torsten Schröder, Thommy Weiss, u.a.); www.nunon.de
Gesamtauflage:
3000
© Stiftung Lesen, Mainz 2006
aktualisierte Neuauflage 2008
24
Sevgili anne ve babalar,
Çocuğunuz anaokulu yaşına geldi ve büyük ihtimalle de, hayatının geri kalan
kısmını burada Almanya’da geçirecek.
Bu broşür ile çocuğunuza burada, başarılı bir gelecek hazırlamanızda size destek olmak istiyoruz. Çocuğunuzun gelişimine aktif bir şekilde eşlik edebilmeniz ve onu teşvik edebilmeniz için burada çeşitli örnekler ve öğütler bulabileceksiniz. Bununla birlikte istiyoruz ki, çocuğunuz ileriki yaşlarında Alman
vatanındaki şanslarını doğru görebilsin ve kendisini gerçekleştirebileceği bir
yolu seçebilsin.
Önemli bir örnek olarak, çocuğunuzun yuvada cok erken bir yaşta doğru Almanca öğrenme şansına sahip olması verilebilir. Bir dili doğru bir şekilde konuşabilmek önemli bir ayrıcalıktır ki bu onun okuldaki başarısını ve hatta iyi
bir meslek edinebilme şansını doğrudan etkiler. İyi bir iş eğitimi, bireyin kendisi ile barışık olmasını ve toplumda sağlam bir kişilik olarak kabul edilmesini
sağlar.
Çocuğunuz, anaokuluna gittiğinde anaokulu ile okula gittiğinde ise okul ile
birlikte çalışmanızla, onun bağımsız, kendine güvenli, güçlü, çeşitli ilgi alanları
olan, sosyal ve önü açık bir kişi olmasını sağlayacaksınız.
Bu metin, Hessen Sosyal Bakanlığı ve Lesen Vakfının ortak çalışmaları ile
ortaya koydukları, aynı ismi taşıyan yayımdan alınmıştır.
Gönülden destek ve izin için çok teşekkür ederiz.
Hessisches
Sozialministerium
Eckehard Peters
Thüringen Sosyal, Aile ve Sağlık Bakanlığı
Yabancılar Sorumlusu
Heinrich Kreibich
Stiftung Lesen
Yöneticisi
İÇERİK
Çocuğunuz günden güne gelişmektedir!
29
«Anaokuluna severek gidiyorum!»
31
«Anaokulunda Almanca öğreniyorum!»
32
«Anne ve baba, istiyorumki, benimle daha çok konuşun!»
33
«Anne, bu çok lezzetli idi!»
35
«Oyuncak ayım da benimle doktora gelsin!»
36
«Anne, bunu kendim yapabilirim!»
37
«Annem ve babam HAYIR dediler!»
39
«Ama, ben daha televizyon seyretmek istiyorum!»
40
«Baba, bana bir hikaye anlatırmısın?!»
41
«Baba, Yasemin bana arabamı geri vermiyor!»
43
«İyi Geceler!»
44
«Ben bir kızım, sen bir erkeksin – ee ne olmuş!?»
45
«Ben yakında okul çocuğu oluyorum!»
46
ÇOCUĞUNUZ
GÜNDEN GÜNE
GELİŞMEKTEDİR
Çocuklar doğduklarından itibaren öğrenmeye başlarlar. Onlar, çok meraklıdırlar ve oyun oynayarak dünyayı keşfetmek isterler. Bunun için ilk yıllarda önlerine gelen herşeye dokunurlar: boş süt kese kağıdı, televizyonun
uzaktan kumandası, çiçek vazosu, annenin krem kutusu, ıslak bir bez, pasta
hamuru, tuzluk ve daha başka bir sürü şey gibi.
Bu durumlar, anne ve babaları çabuk bir şekilde kızdırır veya çocuğa birşey
olacak diye korkarlar ve hemen bu yasaklanır. Arkasından: «Yapma!» veya
«Bunu yapabilmek için sen daha çok küçüksün!» gelir, bu size çok tanıdık geldi değilmi? Burada, çocuk sadece merak etti ve etrafındaki şeyleri öğrenmek
ve anlamak istedi.
Çocuğunuz, bebekliğinden itibaren birçok duyusal becerileri kazanmak ister:
dokunmak, tatmak, görmek, duymak ve koklamak gibi – mesela bu duyuları
toprak ile, kum ile, su ile, parmak oyunları ile, şarkılarla ve müzik ile geliştirebilir. Çocuğunuz, ilk önce bu şeyleri tanıdığı, onlara dokunduğu, onları gördüğü, onları kokladığı ve tattığı zaman farklarını görür, onları birbirinden ayırt
edebilir ve isimlendirebilir. Böylece çocuk öğreni ki, mesela pamuk yumuşaktır, taş ve tahta serttir, su ıslaktır, soğuk veya sıcak olunabileceği, elma ezmesi
tatlıdır ve çeşitli yankıların, seslerin ve kelimelerin olabileceği gibi. Çocuğunuzla birlikte tanımadığı şeyleri gözlemleyin ve keşfedin, doğadaki şeylerin,
hayvanat bahçesindeki hayvanların isimlerini söyleyin. Bırakın çocuğunuz her
fırsatta mesela yemek yaparken, bulaşık yıkarken, masayı hazırlarken, alışverişte veya evi toparlarken size yardım etsin ve beraberinde her yaptığınızı
ifade edin, isimlendirin. Bütün bunlar onun konuşmasını destekleyen deneyimlerdir ve kişliğinin oluşumuna yardımcıdır.
İyi duymak ve konuşmak, sonradan okulda okumayı ve yazmayı öğrenmenin
başlıca koşuludur. Cocuğunuz aile içinde cok şeyler öğrenir, siz anne ve babasından, kardeşlerinden ve büyük annelerinden ve babalarından. Çocuğunuzun, kendi yaş gruplarındaki çocuklarla oynamaya ve onlarında teşvikini alma29
ya ihtiyacı vardır. Eğer, çocuğunuz evde Almanca öğrenmiyorsa, onu mümkün
olduğunca çabuk, Almanca dilini öğrenmesini kolaylaştıran özel dil destekli
bir çocuk yuvasına gönderin. Önemli bir noktada, onun iyi Almanca konuşabilen komşu çocukları, onların aileleri ve de sizlerin arkadaşları gibi çevresinde
bu dili doğru duyup anlayabileceği insanların olmasıdır. Bu tür ilişkiler, ortak
dil olan Almanca’ nın daha iyi öğrenilmesinin yanında, karşılıklı kültürlerin,
adet ve törelerin anlaşılmasında da yardımcı olur. Böylece çocuğunuz etrafı ile
uyum içinde, kendini güvende ve rahat hissedecektir.
Eğer sizin de Almanca yazmak ve konuşmakla ilgili probleminiz varsa, sizde çocuğunuz okula başlamadan, zamanınızı doğru kullanıp Almanca öğrenin.
Unutmayın ki siz çocuğunuza örnek olmalısınız!
Çocuğunuzda merak ve ilgi uyandırın. Öğrenmedeki heyecanın, keşfetmenin ve sürekli yeni birşeyler denemenin, çocuğunuzun okuldaki
başarısı için çok önemli olduğunu untmayınız! Çocuğunuzun öğrenmeye
merakı ve sevinci, herşeyi bilmek istesmesi: «Neden diller çeşitlidir?», «Zürafa ne kadar büyük ?»; «Rüzgar nereden gelir?» «Ne zaman okula gideceğim?» gibi soruları iyiye işarettir.
Bazen çok yorucu da olsa: Çocuğunuzun sorularına cevap vermeye çalışın.
Onu ciddiye alın. Tabiiki kimse sizden herşeyin cevabını vermenizi beklemiyor
ancak eğer çocuğunuz sürekli «Bunu bilmiyorum» cevabını alırsa, oda çok
çabuk yeni birşeyler öğrenmeye olan merakını kaybeder. Sorduğu sorulara
cevap bulabilmek icin, başka kişilere sorun veya kütüphanede cevap arayın.
Öğrenmek hayat boyunca olan bir süreçtir ve beraber yapılınca daha
çok haz verir!
ANAOKULUNA
SEVEREK
GİDİYORUM!
Yasemin, annesinden ayrılırken ona neşe içinde veda ederek el salllıyor. Annesi sevinç içinde. İki haftadır kızı yuvaya gidiyor. Başlangıçta anne ve babası
çok endişe ettiler, kızlarının yaşının, üç yaşın, yuvaya göndermek için küçük
ve hatta kızlarının çok narin olduğunu düşünüyorlardı. Hatta, büyükanne de
bu durumdan çok memnun sayılmazdı: «Ben onun için burdayım. Neden çocuğu yuvaya gönderiyorsunuz?» diyordu.
Anaokulu, ailenin çocuğu ile ilgili eğitimine ve terbiyesine destek olur ve onu
adım adım okula hazırlar. Çocuğunuz, yuvada öğrenmeye çeşitli şekillerde teşvik edilir ve becerilerine göre yönlendirilip, desteklenir: Başka bir sürü çocukla
kontağa geçer, yeni arkadaşlar kazanır ve de onlarla ve onlardan yeni şeyler
öğrenir. Bir gurup içerisinde sınırları ve beraber yaşamanın kurallarını öğrenir.
Ve özellikle çok önemli olan: O, hergün oradaki yetişkinler ve çocuklarla oyun
oynayarak Almanca öğrenir. Birçok yuvada, çocuklar Almanca bilgileri adına
özel çabalar harcanarak okula hazır duruma getirilebilmektedirler.
Bununla birlikte, çocuğunuzun ilk üç yılında, güçlü ve kendine güvenli bir
karaktere sahip olabilmesi ve iyi bir okula başlangıç için, sizinde yuvadaki
eğiticiler ile güven içinde beraber çalışma kararlılığınız çok önemlidir ve belirleyicidir. Bu nedenle düzenli olarak yuvadaki eğiticilerle temas halinde olun
ve onlara aktif bir şekilde yardımcı olun! Diğer velilere gidin ve onlarla fikir
alışverişinde bulunun. Çocuğunuzun, diğer çocuklarla olan ilişkisini destekleyin.
ÖNEMLİ BİLGİLER
• Çocuğunuzu yuvaya hazırlayınız. Anaokulu binasını önceden, onunla
birlikte gidip görün ve üzerinde konuşun.
• Çocuğunuzun, Anaokuluna devamlılığı ve hergün aynı saatte gelmesi çok
önemlidir.
30
31
• Yuvadaki Eğiticiye, çocuğunuzun gelişimini ve ne türlü problemleri
olduğunu sorun.
• Eğitimciye, yuvadaki özel dil destek imkanlarını sorun.
• Çocuğunuzun, yuvada yaptıklarına ilgi gösterin ve izin verin bu konuda
sizinle sohbet etsin.
• Kesinlikle, veli toplantılarına, sohbetlerine, eğlencelerine gidin ve diğer
velilerle fikir alışverişinde bulunun.
• Çocuğunuz üç yaşında herhangi bir yuvaya gitme hakkına sahiptir.
Çocuğunuzun geleceği için bu şansı kullanın!
ANAOKULUNDA ALMANCA
ÖĞRENİYORUM!
Sizler, anne ve baba olarak çocuklarınızın örnek aldıkları kişilersiniz, sizlerin
Almanca ile ilgili görüşünüz ve kendi bilginiz çocuğunuzun Almanca öğrenmesini etkiler. Aile içinde ve çocuğunuz ile, kendinizin doğru konuştuğunuza
inandığınız ve kendinizi güvende hissettiğiniz dili konuşun. Böylece, evde sabit bir dil temeli atılabilmiş olur – bu genelde konuştuğunuz, sizin anadilinizdir. Çocuğunuz Almanca’yı sizden daha kolay ve çabuk öğrenir. Eğer sizler de,
anne ve baba olarak kendiniz Almanca öğrenirseniz, onu aktif bir şekilde desteklemiş olursunuz.
ÖNEMLİ BİLGİLER
• Kendiniz Almanca’yı çok iyi konuşamıyor bile olsanız, çocuğunuzun
Almanca’ya olan merakını arttırıcı şeyler yapın.
• Yuvadaki Almanca kursları ile ilgili eğitimcilerinden bilgi alın ve
çocuğunuzun dil gelişimi ile ilgili düzenli takipçi olun.
• Almanca konuşulan bir çevre ve Almanlar’la temas halinde olmak
çocuğunuzun dil gelişimini destekler ve geliştirir.
• Birçok çocuk yuvası anne ve çocuklar için Almanca kursu sunmaktadır.
Lütfen bu kursların takipçisi olun ve onlara katılın.
Önemli olan çocuğunuz ile çok ve doğru konuşmaktır. Siz, çocuğunuz
için yuvanın ve okulun yanında konuşmanızla önemli bir örneksiniz.
Küçük elbebeği «Moritz» Yasemin’ i ve guruptaki diğer çocukları selamlıyor
«Günaydın, sevgili çocuklar!» Yasemin sevinç içinde cevap veriyor: «Günaydın, Moritz». Yasemin, yuvada haftada birkaç defa olan, Almanca’nın daha iyi
öğrenilebilmesi için verilen kursa sevinerek gidiyor.
Yuvalarda, birçok ülkeden ve çeşitli dillerden erkek ve kız çocuklar biraraya
gelirler. Çocuklar birarada oynamak ve arkadaşlık yapmak isterler – ve bir
ortak dil onları birleştirir. Almanca, çocuların yuvada konuştukları ortak dildir.
Oyun alanında, dükkanda, jimnastik kulübünde ve tabiki sonrasında okulda.
Çocuğunuzun okuldaki ve eğitiminin devamındaki başarısı, Almanca’ yı doğru
öğrenmiş olması ile doğrudan bağlantılıdır – Ne kadar erken öğrenirse o kadar
iyi! Çocuğunuzun yuvada Almanca’yı daha iyi öğrenebilme imkanlarını sorun.
Eğiticiyle konuşun. Ona yuvada acaba sizin bir bayramınızın kutlanıp kutlanamayacağını veya memleketinizden bir hikaye anlatıp anlatamayacağınızı sorun – çocuklar için başka bir dilden hikaye dinlemek çok heyecan vericidir!
32
ANNE VE BABA,
İSTİYORUMKİ,
BENİMLE DAHA ÇOK
KONUŞUN!
Yasemin ve annesi beraber alışverişe gitmişlerdi. Eve geldiklerinde Yasemin’nin
annesi kızına bir kelime etmeden aldıkları bir sürü yemeklik malzemeyi dolaba yerleştirmeye başladı. Yasemin sakin bir şekilde kenardan meraklı gözlerle
onu seyretti.
33
Bu ve hatta bunun gibi gün içerisinde yaşadığımız benzer durumlar, çocuğunuz için büyük önem taşır! Şimdi neden? diye soruyorsunuzdur, çünkü bu gibi
durumlar beraberinde birçok imkanı sunar ki bunlar, çocuğunuz ile konuşmanızı ve ona oyun oynayarak yeni kelimeler öğretmenizi ve duyusal olarak bağlantıları gösterebilme şansını getirir. Örnek olarak: Elma, armut ve portakal
meyvedır. Yoğurt, peynir ve tuzsuz beyaz peynir sütten yapılır. Çocuğunuza,
aile içinde dil bakımından destekleyici imkanlar tanıyın: İzin verin çocuğunuz
günlük yaptığınız şeylerin bir parçası olsun, çamaşır asmak gibi, yemek pişirmek, alışverişe gitmek, yiyeceklerin dolaba yerleştirilmesi veya birşeylerin
tamir edilmesi veya bunların adlandırılması gibi. Bütün bu fırsatları değerlendirip çocuğunuzla bilinçli bir şekilde sohbet edin.
Çocuğunuzun dil gelişimi ve kişilik gelişimi birbiri ile doğrudan bağlantılıdır.
Sadece özel bir çaba göstererek, yaptığınız tekrarlarınızla onun konuşmadaki
merakını ve zekasını arttırırsınız. Evde konuştuğunuz dil Almanca olmasa bile:
Ona dilin ve beraber konuşmanın önemli olduğunu ifade edin.
ÖNEMLİ BİLGİLER
• Çocuğunuzu günlük birçok faaliyete ortak edin ve bütün bunlarıda
konuşarak destekleyin.
• Çocuğunuzla haz alarak ve çok konuşun, onu dikkatlice dinleyin.
• Çocuğunuz ile kendinizi «evinizde» ve rahat hissettiğiniz dili konuşun.
Konuşmak demek, duygu demek, düşünce demek ve de dertleri
paylaşmak demektir.
• Eğer çocuğunuz konuşurken bir hata yaptı ise, cümleyi doğru bir şekilde
tekrarlayın, ancak bunu yaparken çocuğun dikkatini hatası üzerine
çekmeyin.
• Çocuğunuz ile bir yetişkinle konuşur gibi konuşun ve bebek dilinde mesela
«aga gigi» veya «ay day day» gibi konuşmayın.
• Çocuğunuz, iki dille birlikte büyüdüğü için konuşurken özellikle çok dikkat
etmeli, iki dili birbirine karıştırmamalısınız çünkü çocuğunuz bu dilleri
birbirinden ayırmayı sizin ona göstereceğiniz doğru ve açık yöneltiminizle
başarır.
İki veya daha çok dil bilmek çocuğunuz için «büyük bir hazinedir».
ANNE,
BU ÇOK LEZZETLİ İDİ!
Çocuğunuza günlük olarak yemesi için verdiğiniz herşey onun sağlığı ve kendini iyi hissetmesi ile doğrudan bağlantılıdır. Çeşitli ve sağlıklı bir beslenme ile
çocuğunuzun okuldaki başarısını arttırsınız, hastalıklardan ve sağlıksız dişlerden korursunuz.
Ancak, çocuğunuz ve aileniz için sağlıklı bir beslenme nasıl olur?
Çok basit! Yemek tabaklarında bunlar olmalıdır:
➢ bol sebze, meyve, müsli, makarna, patates, pilav, süt ve yoğurt
➢ az et, sucuk ve yumurta ve çok az yağ ve şeker
Çocuğunuzun gün içerisinde içmesi çok önemlidir – bu en az bir litredir. Ona
su verin, şekersiz çaylar verin. Limonata, Cola ve buzlu çaydan kaçının – bunlar sadece çoğunluğu ŞEKER içeren içeceklerdir! Şeker, çocuğunuzun dişlerini
çürütür!
Kornfleks, meyveli yoğurt ve çocuk tatlılarıda çok şeker içermektedirler ve çok
az besleyici değerleri vardır. Bunlar günlük kahvaltı olarak, yuvada veya okulda tenefüslerde yemek için uygun değillerdir! Bunların yerine, çavdar ekmeğinin üstüne biraz salata yaprağı, domates ve peynir koyun veya çıtır ekmekle
havuç, tabi meyveli yoğurtlar verin!
ÖNEMLİ BİLGİLER
• Mümkün olduğunca beraber ve düzenli zamanlarda yemek yeyin.
• Ailenin birarada olduğu yemek saatlerini değerlendirin ve çocuğunuzunda
katılabileceği sohbet ortamları yaratın.
• Daima yemek masasında oturulup yemek yenir, televizyonun karşısında
yemek yenmemelidir.
• Çocuğunuzu yemek yemeğe zorlamayınız.
34
35
• Yemek yemek bir eğitim aracı olarak görülmemelidir: Çocuğa, ceza veya
ödül yemekle verilmemelidir.
• Çocuğunuza tatlı şeyler yerine arasıra bir tabak içinde, uzun uzun kesilmiş
havuç, salatalık, alabaş veya meyve parçaları hazırlayıp verin.
ÖNEMLİ BİLGİLER
• Doktora gitmekten eğer çocuk korkuyorsa yanınıza onun en sevdiği
oyuncağını alın, bu onu rahatlatacaktır.
• Sağlıklı beslenmenin yanında çocuğunuzun temiz havada oynayıp hareket
etmeye ihtiyacı vardır.
• Çocuğunuzu hiçbir zaman şu cümle ile tehdit etmeyiniz: «Doktor amcaya
gitmek istemiyorsan uslu durursun!». Çocuğunuza, doktorun ona
hastalandığında iyileşmesine yardımcı olacağı fikrini aşılayın.
Yemek yeme alışkanlıklarınız ile sizler, çocuklarınıza örnek
olmaktasınız!
• Her kontrole gidişinizde aşı kağıdınızı ve kontrollerin yapılıp yazıldığı
defteri yanınızda götürün.
• Eğer herhangi bir şeyi tam olarak anlamadı iseniz Doktorunuz’a sorarak
yeniden anlatmasını rica edin.
OYUNCAK AYIM DA,
BENİMLE DOKTOR’A
GELSİN!
• Eğer bir probleminiz varsa bunu mümkün olduğunca erken doktorunuza
anlatın ki, böylece kontroller erken bir şekilde başlatılıp, tedavi
yapılabilinilsin.
• Onsekiz yaşına kadar bütün kontroller ve aşılar kızamık, kızamıkcık ve
kabakulak gibi muayenehane harçlarından serbest bırakılmıştırlar.
• Çocuğunuza yuvaya giderken yanına bir diş fırçası verin ve bu konuda
eğitimciye bilgi verin.
Düzenli yapılan aşılar, çocukları çocuk hastalıklarına karşı korur.
Hastalıkların önceden tespiti amacıyla gelen kontrollerden, sırada olan U 7
geldi çattı. Yasemin’nin ailesi bu kontrole gidip gitmemek konusunda biraz
düşünceliler, nede olsa kızları sapa sağlam görünüyor! diye düşünüyorlar. Bu
zamana kadar herşey yolunda gitti diye düşünüyorsanız bile lütfen düzenli
olarak hastalıkların önceden tespiti için yapılmakta olan bu kontrollere gidin.
Bu kontroller şu nedenle önemlidir çünkü, Doktor çocuğunuzun gelişmesinde
oluşabilecek bir problemi erken bir dönemde görüp, gerekli tanı ve tedaviyi
zamanında uygulama şansına sahip olur. U1’den U9’a kadar olan bütün bu
kontroller bedavadır ve çocuğunuz okula gidene kadar yapılır.
Diş sağlığı da erken bir yaşta öğretilmelidir! İki yaşından itibaren çocuğunuzla
diş fırçalamayı çalışın. Bu yaşta iken çocuğunuzla ilk Diş doktoru ziyaretinizi
yapın ki, çocuğunuz bu yeni ortama hazırlanabilsin. Üç yaşından itibaren çocuğunuzun günlük sabah ve akşam olmak üzere, iki dakika boyunca düzgün
bir şekilde dişlerini fırçalamasına özellikle dikkat etmelisiniz. Eğer çocuklar aile
fertlerinden birisi ile diş fırçalarlarsa, bu onlar için daha da eğlenceli hal alır.
Çocuk yuvasında da diş fırçalanması muhakkak gündemde olan bir konudur.
Lütfen bu konuyu eğitimcilerine sorunuz.
36
ANNE,
BUNU KENDİM
YAPABİLİRİM!
Anne, kenardan sabırsızlık içinde çocuğunun büyük bir çaba sarfederek doğru ayağını doğru ayakkabıya sokmaya çalıştığını seyretmektedir. Ancak, onun
için yeterince çabuk gelişmiyor bu olay ve hemen müdahale ediyor: «Ah Yasemin, bırak ben yapayım, o kadar zamanımız yok şimdi!» diye ortaya atılıyor.
Fakat bu durum Yasemin’in hiç hoşuna gitmiyor, çünkü o ayakkabısını kendi
başına giymek istiyordu, tabi ki sonundada ağlamaya başlıyor …
37
Çocuğunuz günden güne büyümekte ve kendine güven kazanmaktadır. Ona
kendi başına yeni birşeyleri denemesini sağlayacak imkanlar vermelisiniz: Ellerini yıkaması, dişlerini fırçalaması, kıyafetlerini giyip çıkarması, yemekte bıçak ve çatal kullanması veya ev işlerinde anne ve babaya yardım etmesi gibi.
Bu esnada tabiiki birşeyler kırılacaktır, dökülecektir veya olması gerekenden
daha fazla bir zaman geçeçektir, ancak bütün bunlar iyi birşeyler adına yapıldığı düşünülerek dikkate alınmalıdır.
Bununla birlikte, her defasında bölüp kendiniz devam etmek isteyecek olabilirsiniz, ancak burada sadece düşünmeniz gereken en önemli nokta, sabrınızla
her defasında çocuğunuza kimsenin elinden alamayacağı, kendinin yaparak
elde edebileceği tecrübeyi kazandırmış olduğunuzdur.
ÖNEMLİ BİLGİLER
• Çocuğunuza, yapmak istediği şeyi kendi başına yapmaya devam
edebileceği noktaya kadar yardım edin.
• Çocuğunuzu cesaretlendirin ve onu başlayıp bitirdiği işlerinin sonrasında
övün.
• Bazı durumlarda, istediğiniz derecede sabır gösteremiyor bile olsanız,
kendinize hakim olun ve sabrınızı koruyun.
• Çocuğunuza hiçbir zaman şu cümlelerle engel olmaya çalışmayınız,
«Çek ellerini oradan!» veya «Bunun için sen daha çok küçüksün!».
• Çocuğunuzun yaptığı veya yapmakta olduğu şeylere saygı gösterin ve
eğer birşey ters gitti olmadı ise de hemen kızmayın.
• Kendi teçrübelerinin kazanılması erkekler için olduğu kadar kızlar içinde
çok önemlidir.
Çocuklar, eğer birşeyi kendi başlarına başardı iseler kendileri ile
dahada çok övünürler. Bu çok güzel duyguyu çocuğunuz ile paylaşın.
ANNEM VE BABAM
«HAYIR!» DEDİ!
«Çocuğum dağıttıklarını toplamak istemiyor!» – «Çocuğum akşamları yatağa
gitmek istemiyor!» – «Çocuğum, her defasında ona tatlı şeyler vermiyorum
diye ağlıyor!»
Birçok anne ve baba, bu ve buna benzer durumlarda kendilerine güvenlerini kaybediyorlar ve kendilerini çaresiz hissediyorlar ve nasıl davranmaları
gerektiğini bilmiyorlar. Özellikle küçük çocuklarının, onların gözlerinin içine
baka baka «Anne» veya «Baba» demelerine «Hayır!» cevabını vermek iyice
zor oluyor.
Buna rağmen: Çocuklar sınırlarını bilmelidirler! Bu sınırlar, çocuğunuza dayanak olurlar ve güven verirler. Düzenli bir beraber yaşama ortamı sağlarlar.
Çocuk ne kadar erken aile içindeki kuralları ve birşeyler üzerinde yapılmış anlaşmaları benimser ve yerine getirir ise daha sonra yuvada ve okulda da bunları yapmak ona zor gelmez. Bununla birlikte çocuğunuz kendi sorumluluğunu
üstlenmeyi ve başkalarının haklarına saygı göstermeyi öğrenir.
Önemli bir nokta, sizlerin anne ve babalar olarak kuralları beraber koymanız
ve onların arkasında durmanızdır. Çocuğunuzu konulmuş olan bu kurallara uyduğunda da destekleyiniz.
Ya istisnai durumlar? Tabiiki arada sırada buda olmalıdır: Kuralar kesin yerleşmiş olduğunda çocuklar tabiiki istisnaları cok iyi bir şekilde anlıyor olurlar.
ÖNEMLİ BİLGİLER
• Çocuğunuzu başarılarından dolayı övün, bu onu güçlü ve kendine güvenli
kılar.
• Çocuğunuza neden bir yasak konulduğunu veya ceza aldığını anlatınız.
Verilen ceza çocuğunuzu hiçbir zaman küçük düşürmemeli veya
utandırmamalıdır.
38
39
• Çocuğunuza açık mesajlar veriniz: «Ne düşünüyorsun, sence yeterince
Televizyon seyretmedin mi?» yerine «Televizyonu derhal kapatmanı
istiyorum» cümlesi gibi.
• Çocuğunuzundan birşey yapmasını veya yapmamasını istiyorsanız
özellikle göz temasını sağlamalısınız ve çocuğunuz tepki verene kadar
beklemelisiniz – bu bilhassa çocuğun herşeyle inatlaştığı dönemlerde çok
önemlidir.
• Yerine getiremeyeceğiniz sözler vermeyiniz, tehditler yapmayınız.
Verilen ceza hiçbir zaman çocuğa yönelik olmamalı yapılan şeye karşı
olmalıdır!
AMA BEN DAHA
TELEVİZYON
SEYRETMEK
İSTİYORUM!
Oturma odalarımızı Televizyonsuz düşünemez olduk. Bunun yanında beş dakika öğle yemeği olana kadar çocuk başında otursun veya komşumla iki kelime
sohbet edebileyim diye daha da ailenin içine onu sokar olduk.
ÖNEMLİ BİLGİLER
• Televizyonunuzu bütün gün boyunca arka planda açık bırakmayınız.
Televizyon dikkati dağıtır!
• Çocuğunuzun yaşına uygun, kısa ve rahatlatıcı programlar seçin,
mesela «Die Sendung mit der Maus» gibi.
• İçinde çok bilim kurgunun olduğu filimlerden ve kaba kuvvet gösteren
dizilerden onu uzak tutun, gerçek üstü bu tür filimler korku ve hayal
kırıklığına sebep olurlar.
• Televizyon seyrederken çocuğunuzu dikkatli şekilde takip edin:
Belli resimlere karşı nasıl tepki gösteriyor? Daha çok korku dolu mu yoksa
canı mı sıkılıyor?
• Çocuğunuz ile birlikte Televizyon seyredin. Daha sonra filim üzerinde
onunla konuşun, bırakın çouğunuz anlatsın veya bırakın gördüklerini
kendisi oynasın.
• Çok televizyon seyretmenin hareket imkanını kısıtladığını ve dolayısı ile
normalin üstü bir kiloya sebebiyet verebileceğini unutmayınız.
Televizyon anlayışınız ve tavırlarınızla çocuğunuza örnek olunuz!
BABA,
BANA HİKAYE
ANLATIRMISIN?!
Bu asla alışkanlık haline getirilmemelidir!
Her ne kadar bilgilendirici olsa da – bu sürekli hareket halinde olan resimler
kokmazlar, tad alınmaz onlardan ve de onlara dokunamazsın. Çocuğunuz için
önemli olan, tecrübelerini kendisinin edinmesidir. Bu konuşmayı öğrenmesi
için de geçerlidir. Çocukların, onları teşvik eden, onlarla konuşan, şarkı söyleyen ve parmak oyunları oynayan sevgi dolu insanlarla çevrili oldukları ortamlara ihtiyaçları vardır – «konuşan dolaplar» onların sorularını yanıtlayamazlar.
Kesin olan, Televizyon veya Bilgisayar çocuğunuzun bütün gününü doldurmamalıdır. Tavsiye edilen her ikisi için günde yarım saattir. Bu sürenin bitiminde,
siz anne ve babalar olarak kararlılıkla bu aletleri kapatmalısınız!
40
«Bir varmış bir yokmuş, zamanlardan bir zaman bir Kırallık varmış …» Yasemin,
dikkatli bir şekilde babasının ağzından çıkan kelimeleri dinliyordu. Yasemin,
anne veya babasının ona en sevdiği resimli kitaplarından birini okumasına ve
birlikte bu hikayeye ait o çok sayıdaki renkli resimlere bakmayı çok seviyor.
Beraber kitaplara bakmak ve onları okumak çocukları çok eğlendiriyor, onların
fantazi dünyalarını renklendiriyor ve konuşabilme yeteneklerini büyük ölçüde
41
geliştiriyor. Çocuğunuz hikaye ve masallarda, günlük hayatta duymadığı yeni
kelimelerle karşılaşır, mesela, «Peri, bostan korkuluğu, cadı, cüce, sihirlemek
ve erguvani» gibi. Çocuk, aktif bir şekilde dinlemeyi, hikayeleri tekrarlamayı
ve düşüncelerini bir süre sadece bir noktaya yönlendirmeyi öğrenir. Bu yetenekler, özellikle daha sonra okul çağında büyük önem taşırlar!
BABA, YASEMIN BANA
ARABAMI GERİ VERMİYOR!
Kitap okumak, çocuğunuzla aranızdaki bağı güçlendirir ve sizi birbirinize yakınlaştırır. Ayrıca, bu arada çocuğunuz okumanın ne kadar güzel birşey olduğunu öğrenir. Bu çocuğunuzun daha sonra severek ve de daha kolay okumayı
öğrenmesini sağlar.
ÖNEMLİ BİLGİLER
• Çocuğunuzun her gün sevinçle bekleyeceği, bir kitap okuma düzenini
alışkanlık haline getirin. Her gün için on dakika bile yeterlidir. Kendi ana
dilinizdeki resimli kitaplara da çocuğunuzla beraber bakmanız önemlidir.
«Babaaaa … Yasemin bana arabamı geri vermiyor!» – « Babaaaa … Ali bana
vurdu!» – «Ama sen başlattın!» – «Hayır sen!»
• Çocuğunuzla resimli kitaplara bakarken, ona resimdeki hayvanları ve
kişileri nasıl gördüğünü sorun, onları anlatmasını sağlayın. Bu onun
fantazi dünyasının ve konuşma yeteneğinin gelişmesine yardımcı olur.
İki kardeş arasındaki kavgaları ortadan kaldırmak mümkün değildir ve bu
kavgalar çokta normaldir. Ancak iki kardeş arasındaki bu kavgalar, anne ve
babaları genellikle çok rahatsız eder. Genelde bu kavganın en kısa zamanda
sona ermesi istenir ve hemen araya girilir. Bununla «Hakem» görevini de hemen üstlenmiş olursunuz. Sorulan, kim «haklı?» veya «başlattı?» soruları hiç
de beklenildiği gibi iyi bir sonuç getirmez.
• Alışveriten dönerken tatlı veya oyuncaklar yerine, çocuğunuz için çocuk
kitabı veya defteri getirin.
Anne ve babalar olarak bunun yerine nasıl davranmalısınız?
• Çocuklar, anne ve babalarının veya büyükanne ve babalarının kendi
hayatlarından anlattıkları hikayeleri dinlemeye bayılırlar. Çocuğunuza
mümkün olduğunca çok bu hikayelerinizden anlatın.
• Çocuk şarkıları, parmak oyunları ve kafiyeli şarkılar onları çok eğlendirir
ve bunun yanında konuşmalarında büyük gelişme sağlar.
Kütüphanelerden ve çocuk yuvalarından üçretsiz bir şekilde kitaplar
ödünç alınıp okunabilir. Elinizdeki bu imkanı kullanınız.
Mümkün olduğunca kendinizi bu tartışmanın dışında tutun – ancak birbirlerini
döverek tartışmaya başladı iseler müdahale edin. Daha da önemlisi –çocuklarınızdan herhangi birinin sizin onun tarafını tutmanız için göstereceği çabaya
karşılık vermeyin, taraf tutmayın. Problemin en iyi bir şekilde çözümünün bulunulup, ortamın yine düzelmesi için, beraber ortak bir nokta da birleşin. Böylece, zamanla çocuklar kendi aralarında problemlerinin çözümlerini bulmaları
gerektiğini ve bunları çözebileceklerini öğrenirler.
ÖNEMLİ BİLGİLER
• Çocuklarınızla, sen «Abisin» veya «Ablasın» «Küçük kardeşini» sen
korumalısın ve ona karşı daha anlayışlı davranmalısın diye tembihlerde
bulunmayınız. Unutmayınız ki: Abi veya ablalarda sadece birer
çocukturlar ve onların da ilgiye ihtiyaçları vardır.
• Mesela kuracağınız şu cümlelerden her zaman sakının: «Kardeşini biraz
kendine örnek al!» gibi. Bu kardeşler arasında kıskançlığa yol açar ve
aralarındaki ilişkiye asla pozitif bir etki yapmaz.
Çocuklarınızı birbirleri ile kıyaslamayınız: Her çocuk başkadır ve özeldir.
42
43
İYİ GECELER!
• Eğer çocuğunuz hemen yatağa gitmek istemiyorsa dahi kararlılığınızı
bozmayın ve sakin kalın! Ona uyumanın güzel birşey olduğunu ve onun
için yararlı olduğunu anlatın.
Bu konudaki düzenlilik ve yaratılan sakin bir ortam en mükemmel
uykuya dalma ilacıdır.
Çocuğunuz akşam belli bir saatte yatağa gitmek istemiyor ve büyük bir çabayla yatağa gitme saatini uzatıp geciktirmeye çalışıyor. Bir anda tuvalete gitmesi gerekti, birden susadı, birden acıktı veya aklına size hemen anlatması
gereken birşeyler geldi … Bütün bunlar size tanıdık geldi mi?
BEN BİR KIZIM,
SEN BİR ERKEKSİN ―
EE NE OLMUŞ?
Çocuklar sadece yürümeyi, konuşmayı ve kıyafetlerini giyip çıkartmayı öğrenmezler. Onlar, belli saatlerde kendi başlarına yatağa yatıp uyumaları gerektiğini de öğrenmelidirler!
Bu konuda, çocuğunuzu şu şekilde yönlendirip, ona destek olabilirsiniz: Gününün mümkün olduğunca sakin bitmesine yardımcı olun. Her akşam kendini
tekrarlayan belli alışkanlıklar, çocuğunuzun sakinlenleşmesine yardımcı olur:
resimli kitaplara beraber bakılması, bir şarkı söylemek, bir hikaye anlatmak
veya gün içinde yaşanılan olaylar hakkında konuşmak gibi.
Çocuğunuzun iyi uyuyabilmesini sağlamak için ona yatağa gitmeden önce heyecanlı filimler seyrettirmemeli ve onun video-bilgisayar oyunları oynamasına
müsade etmemelisiniz.
ÖNEMLİ BİLGİLER
• Dört ve sekiz yaş arası çocuklar günlük 10 –12 saat uyku uyumalıdırlar.
• Bazı çocuklar sevdikleri bir örtüyü veya sevimli yumuşak bir oyuncaklarını
uyuyabilmek için yanlarında isterler. Bu tür şeyler onları gece uykularından
uyandıklarında da rahatlatır.
• Gündüz açık havada oyun oynamak, onlara akşamları yorgunluk verip
rahatça yataklarına gitmelerine yardımcı olur.
44
Yasemin gururlanarak aynada kendini seyrediyor: Tıpkı anneme benziyorum!
Dudak ve yanaklar kırmızı bir ruj ile boyanmış, gözler yeşil bir farla çevrelenmiş ve boğazında da uzun bir inci kolye takılı. Komidinin üstünde de annesinin
makyaj malzemeleri yayılmış durumda …
Çocuğunuz yaklaşık iki yaşına geldiğinde çok özel bir durum gerçekleşir: Çocuğunuz aynada kendi cinsiyetinin farkına varır. Kendini kız veya erkek olarak
kabul eder ve bilir ki, kız olarak anne rolü, erkek olarak da baba rolü alınır. Bu
dönemde çocuğunuz iki cinsiyet arasındaki vücut farklılıklarının yanı sıra annenin bir kadın olarak ve babanın da bir erkek olarak günlük yaşantılarını da
kendisine örnek alır. «Annem babam kadar iyi araba kullanamıyor» veya «Babam annem kadar güzel yemek yapamıyor» gibi.
Bu demek oluyor ki, çocuğunuzun davranışları sizin hayattaki «erkeklik» ve
«kadınlık» anlayışınızla ve ondan beklentilerinizle doğrudan etkileşim içindedir.
ÖNEMLİ BİLGİLER
• Unutmayınız ki, erkek ve kadın olarak belirlenen resimler gelenek ve
kültürel etkileşimlerden de şekil almaktadır. Gerekirse bununla ilgili soru
sorabilirsiniz.
45
• Şu cümleleri lütfen çocuğunuzun kafasına yerleştirmeyiniz «Erkekler
ağlamaz» veya «İyi bir kız ol».
• Lütfen oğlunuza bebeklerle oynamasını, kızınıza da erkeklerle futbol
oynamasını yasaklamayınız.
• Çocuğunuzla açık bir şekilde cinsel organları hakkında konuşunuz,
bu onların sağlıklı bir şekilde kendi vücutlarını algılayabilmeleri için
çok önemlidir ve tabu konusu olmamalıdır. Çocuğunuz bunun için
utanmamalıdır, bu konuda açık olabilmelidir.
Çocuğunuzu öyle yetiştirin ki, karşı cinsi aynı değerde ve aynı
haklara sahip kabul etsin.
BEN YAKINDA OKUL
ÇOCUĞU OLUYORUM!
Eğer çocuğunuz okul idaresinin taleplerini yerine getirebilirse, idare onun okula kabulüne karar verir. Bu taleplerin içerisinde sadece okumak, yazmak ve
hesap yapabilmek değil bunun yanında ona verilen bir ödevi kendi başına yapabilmek ve çocuklarla dolu bir gurupta kendine güven içinde hareket edebilmekte vardır. Yuvalardaki ve okullardaki Almanca kursları çocukların okula
yazılmadan önce yoğun bir şekilde Almanca öğrenmeleri için verilmektedirler.
Çocuğunuzun okuldaki başarısı için büyük bir şans olan bu imkanı ona mutlaka kullandırtmalısınız.
ÖNEMLİ BİLGİLER
• Çocuğunuz okula ilgi duymalıdır. Ona «Şimdi gerçek hayat başlıyor!» veya
«Hele bekle, bir okula başla görürsün!» gibi cümleler söylemeyiniz.
• Yuvadaki eğitimcilere, çocuğunuzu okula nasıl hazırlayabileceğinizi sorun.
• Okul yolunu çocuğunuzla birlikte yeterince erkenden gidip gelin ve onu
olası tehlikelere karşı uyarın. Başlangıçta ona okul yolunda eşlik edin.
• Okul çantası almaya giderken çocuğunuzu da beraber götürün ve çantanın
çok ağır olmamasına ve sırtına doğru yerleşmesine dikkat edin.
• Okul küllahı okula başlanılan ilk günün bir hatırasıdır. Çocuklar mesela,
su kabına, kaleme ve bunun gibi hediyelere çok sevinirler.
• Çocuğunuzun okuluna ilgi gösterin. Çocuğunuzun gideceği okulun adını,
adresini ve öğretmeninin adını not alın.
Yasemin gururlu gururlu okul başlangıcı icin yuvada annesi ile beraber yaptıkları külahını gösteriyor. Çünkü o, yaz tatilinden sonra okula başlayacak. Yasemin şimdiden bu büyük olay için seviniyor.
• Güne sağlıklı bir kahvaltı yaparak başlamak, başarılı bir okul günü için
çok önemlidir. Okula giderken çocuğunuzun yanına meyve ve kahvaltılık
ekmek verin.
Çocuğunuzun okula başlaması, sadece onun için hayatındaki yeni bir basamak
değil, bu bütün aile için de yeni bir başlangıçtır. Daha okula başlamadan önce
sizleri endişelendirebilecek, tanımadığınız bir takım terimlerle karşılaşırsınız.
Mesela mecburi öğretim, okul ehliyeti veya okula giriş kursu gibi.
Bunun için burada kısaca sizlere bir özet sunuyoruz: Mecburi öğretim, bütün
çocuklar için 1 Temmuz doğumlular dahil olmak üzere 1 Ağustos’ta başlar. 1
Temmuz’dan 31 Aralığ’a kadar altı yaşını dolduranlar, ailelelerinin verecekleri
dilekçelerle okula başlayabilirler. 31 Aralık’tan sonra altı yaşına girecek çocuklar için yapılacak özel bir kontrolden sonra başarısına göre, okula başlatılabilirler.
46
47
IMPRESSUM
Yayımlayan:
Yabancılardan Sorumlu Sosyal,
Aile ve Sağlık Bakanlığı Thüringen
Werner-Seelenbinder-Straße 6
99096 Erfurt
www.thueringen.de/de/ab
Lesen Vakfı
Römerwall 40
55131 Mainz
www.stiftunglesen.de
Branş Yazarı:
Mehtap Yilmaztürk, (Üniversite) Diplomalı Pedagog, Atlanta/USA
Redaksiyon:
Karen Ihm, Irina Wartenpfuhl, Stiftung Lesen
Gabriele Meier-Darimont, Hessen Sosyal Bakanlığı
Redaksiyonla
ilgili Danışma:
Anette Bender, Gießen Evangelik Lukas Cemaati’nin tam günlük çocuk yuvası;
Sylvia Kreis, Frankfurt a.M, katolik tam günlük çocuk yuvası «Maria Hilf»;
Diana Hülsmeier, Ackermann İlk Öğretim Okulu, Frankfurt a.M.;
Özlem Can, veli refakatçısı, Marburg;
Derya Reinsdorf, veli refakatçısı, Frankfurt a.M.;
Sybille Goldacker, Hessen Eyaleti Veli temsilcileri eski başkanı;
Sürmenaj:
Adriana Sonntag, TMSFG’deki yabancılar sorumlusu bürosu
Resimler:
www.pixelio.de (Albrecht E. Arnold, Lars Berdel, Michel vom Berch,
Cornelia Danzer, Sonja Gräber, Michael Hirschka, Gaby Kempf,
Dirk Schröder, Torsten Schröder, Thommy Weiss, u.a.); www.nunon.de
Toplam Baskı:
3000
© Stiftung Lesen, Mainz 2006
güncelleştirilmiş yeni baskı 2008
48
Download

Unser Kind