YEM ve YEM
HAMMADDELERİNDE
LOJİSTİK ve KARŞILAŞILAN
SORUNLAR
Nihat ÖZTÜRK
Yem Sanayicileri Birliği Yönetim Kurulu
Üyesi
İçerik
• Türkiye yem üretimi-yem ithalatına genel bakış
• Yem hammaddesi ithalatında karşılaşılan sorunlar
• Ekonomik , politik ve iklimsel sıkıntılar
• Gümrüklerde yaşanan sıkıntılar
• Yem ve yem hammaddelerinde lojistik
•
•
•
Deniz taşımacılığında sorunlar
Demiryolu taşımacılığında sorunlar
Karayolu taşımacılığında sorunlar
• Lojistik ve yem güvenilirliği
• Sonuç ve Öneriler
2013 TÜRKİYE KARMA YEM
ÜRETİMİ
16 milyon ton
KAYNAK: TUİK 2013
2013 İTHAL EDİLEN YEM
HAMMADDESİ MİKTARI
6,5 Milyon Ton
KAYNAK: TUİK 2013
2000-2013 YILLARI
YEM ÜRETİMİ – YEM HAMMADDESİ İTHALATI
18
16
14
12
10
İthalat
8
Üretim
6
4
2
0
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013
İthalat 2,7 1,4 2,4 3,6 3,6 2,7 2,4 4,3 4,4 3,3 4,3 3,6
5
6,5
Üretim 6,7 5,2 5,2 5,9 6,9 6,8 7,5 9,2 9,6 9,4 11,5 13,2 14,5 16
KAYNAK: TUİK 2013
İTHALATIN KARMA YEM ÜRETİMİNDEKİ PAYI
70
61
60
52
48
47
50
41
46
41
39
40
35
32
30
37
34
27
26
20
10
0
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
İthalatın Üretimdeki Payı(%)
KAYNAK: TUİK 2013
EKONOMİK POLİTİK
ve
İKLİMSEL SIKINTILAR
2013’TE AĞIRLIKLI OLARAK İTHALAT YAPILAN
ÜRÜNLER&ÜLKELER
MISIR
RUSYA, UKRAYNA, BULGARİSTAN
SOYA FAS. KÜSPESİ
ABD, ARJANTİN, PARAGUAY
SOYA FASULYESİ
ABD, PARAGUAY, UKRAYNA
NİŞASTA KEPEĞİ
UKRAYNA, RUSYA, BULGARİSTAN
DDGS
ABD, RUSYA, MACARİSTAN
AYÇİÇEK TOH. KÜSPESİ
RUSYA, UKRAYNA, BULGARİSTAN
MELAS
RUSYA, MISIR, UKRAYNA
MISIR GRİZİ
ABD, UKRAYNA, BULGARİSTAN
ARPA
FRANSA, ALMANYA, RUSYA
BALIK UNU
PERU, FAS, GÜRCİSTAN
PALM KÜSPESİ
MALEZYA, ENDONEZYA, GANA
PANCAR POSASI
REP-KOLZA TOHUMU VE
KÜSPESİ
RUSYA, MISIR, UKRAYNA
BULGARİSTAN, RUSYA, UKRAYNA
EKONOMİK VE POLİTİK SIKINTILAR
• Ukrayna ve Rusya arasındaki siyasi ve ekonomik gerginlik ,
ilerleyen dönemde;
• Sevkiyatlarda aksamalara
• Navlun fiyatlarının artmasına neden olabilecektir
İKLİMSEL SIKINTILAR
• Bu yıl kuraklık nedeniyle, özellikle toplam hububat
üretiminde 3 milyon tonluk bir azalma öngörülmektedir.
GÜMRÜKTE YAŞANAN SIKINTILAR
Ülkemize günlük ortalama;
• 20.000 ton ithal hammadde,
•13 gümrük noktasından giriş
yapmaktadır
Yem Hammaddesi İthalatında Gümrükte
Yaşanan Sorunlar
• Yem hammaddesi ithalatında daha önce yapılmakta
olan fiziksel muayene kaldırılmış olup, artık yem
güvenilirliğine ilişkin analizler yapılmaktadır.
• Ağır metal,
• Pestisit,
• Aflatoksin,
• GDO vb. analizler
Yem Hammaddesi İthalatında Gümrükte
Yaşanan Sorunlar
• Zirai karantinaya tabi olan ürünler antrepoya
indirilememektedir
• Antrepo imkanı olmayan ithalatçıların gemileri, zirai
karantinaya tabi ürünlerde GDO analizi sonucu çıkana
kadar açıkta bekletilmektedir (2-3 gün)
• MISIR,SOYA,ÇELTİK gibi ürünlerde sorun yaşanmaktadır.
• Ancak bu ürünlerin türevleri için bu sorun yaşanmamaktadır.
• Antreponun avantajları çok azalmıştır
Yem Hammaddesi İthalatında Gümrükte
Yaşanan Sorunlar
• Analiz sıklığının, GDO’lu ürünlerde %20 iken, GDO’suz
ürünlerde %100 olması GDO’suz ürün getiren
cezalandırılıyormuş gibi bir sonuç doğmaktadır.
Yem Hammaddesi İthalatında Gümrükte
Yaşanan Sorunlar
• Demiryolu ve karayolu ile yapılan küçük tonajlı
•
•
ithalatlarda ödenen analiz ücretlerinin yüksekliği de
sıkıntılar arasındadır.
Numune alma yönetmeliğine göre 40 tondan fazla olan
partilerden 4 adet numune alınmakta ve 4 ayrı analiz
yapılmaktadır.
150-200 MT’luk partilerde yapılan ithalatlarda ton başına
20-30 TL/MT, GDO analizi de yapılırsa 50-60TL/MT bir
analiz ücreti ödenmektedir.
DENİZ TAŞIMACILIĞI İLE
İLGİLİ SORUNLAR
DENİZ TAŞIMACILIĞI İLE İLGİLİ SORUNLAR
Limanlar arasında uygulanan prosedür
bakımından ciddi farklılıklar olabilmektedir.
Vasıfsız işçilerle işler zamanında
bitirilememektedir.
Geminin boşaltılması esnasında;
Limanda çalışan tesisat ve ekipmanın eski ve düşük kapasiteli
olması nedeniyle uzayan işlemlerin bedeli ithalatçı firmaya
ödettirilmektedir.
DENİZ TAŞIMACILIĞI İLE İLGİLİ SORUNLAR
Draught survey ile konşimento tonajı belirlenen gemiler
DEMİRYOLU TAŞIMACILIĞI
İLE İLGİLİ SORUNLAR
DEMİRYOLU TAŞIMACILIĞI İLE İLGİLİ SORUNLAR
Bazı bölgelerde demiryolu alt yapısı, limandan
demiryoluna aktarım yapmaya imkan vermemektedir.
DEMİRYOLU TAŞIMACILIĞI İLE İLGİLİ SORUNLAR
Bazı bölgelerde ise limandan demiryoluna aktarım var
ancak; ürünü ithalatçının deposuna ulaştırmak için ara
nakliyeler gerekmektedir.
Ayrıca, TMO depolarından vagonlara direk yükleme
yapılabilen noktaların sayısı çok azdır, ara nakliyeler
gerekmektedir
DEMİRYOLU TAŞIMACILIĞI İLE İLGİLİ SORUNLAR
Denizyolu
1.000-50.000 MT.
Demiryolu
150-500
MT.
Karayolu
100-200
MT.
Pesticid + Aflatoxin analiz ücreti =
~4.500TL
Pesticid + Aflatoxin +GDO analiz ücreti=
~7.600TL
KARAYOLU TAŞIMACILIĞI
İLE İLGİLİ SORUNLAR
DÜNYADAN PETROL FİYATLARI ($/LT)
2,6
2,5
2,56
2,44
2,4
2,42
2,38
2,34
2,28
2,3
2,22
2,2
2,2
2,19
2,2
2,1
2
NORVEÇ
HOLLANDA
İTALYA
DANİMARKA
TÜRKİYE
YUNANİSTAN
ALMANYA
BELÇİKA
İSRAİL
FİNLANDİYA
GLOBAL PETROL PRICE
KARAYOLU TAŞIMACILIĞI İLE İLGİLİ SORUNLAR
Taşıma Kooperatifleri limanlarda ve TMO depolarında bir nevi
tekel konumundalar.
Başka taşıma araçlarının bölgedeki faaliyetleri
engellenmektedir
İthalatçının kendi nakliye araçlarının çalışması kısıtlanmaktadır.
LOJİSTİK ve YEM GÜVENİLİRLİĞİ
• Lojistik aşaması yem zincirinin önemli bir parçası olmasına rağmen,
bu sektörde çalışanlar yem güvenilirliği konusunda yeterli derecede
bilgi sahibi değildir.
• Kontaminasyonun (GDO, dioksin vs.) önlenmesine yönelik tedbirler
yeterince alınmamaktadır.
• Gıda/yem taşıyan araçlar, başka ürünler de taşıyabilmektedir.
SONUÇ VE ÖNERİLER
• Tarım Bakanlığın onaylı yurtdışı tedarikçi uygulaması henüz
sektör tarafından yeterince kullanılmamaktadır.
• Yem/ yem hammaddesi taşımacılığı yapan firma ve kişiler
yem güvenilirliğine yönelik bilgilendirilmelidir.
• Ürünlerin barındırdığı risklere ve kategorisine göre yapılacak
analizler ve analiz sıklığı yeniden belirlenmelidir.
SONUÇ VE ÖNERİLER
• Analiz sürelerinin kısaltılmasına ve ücretlerinin düşürülmesine yönelik
tedbirler alınmalıdır.
• Numune Alma Büyüklüğü: Demir yolu ve Karayolu ile yapılan ithalatlarda
40TON olan numune alma büyüklüğü 300TON’a çıkarılabilir.
• N4 metodunun talimatlandırılması: Analizlerde N4 metodunun hangi kriter
için gerektiği İl Müdürlüklerine gönderilecek talimatla belirlenebilir.
Örneğin: Tüm kriterler yerine sadece GDO ve Aflatoksin gibi.
• Ürünlerin risk kategorisine göre analiz uygulanabilir.
SONUÇ VE ÖNERİLER
• Ülke genelini kapsayan bir ulaşım master planı
oluşturulmalıdır
• Kalkınmayı destekleyen
• Ulaşımı daha hızlı ve kolay hale getiren
• Lojistik maliyetlerini düşüren
• Ara nakliye gerektirmeden, doğrudan gümrükten depoya taşıma imkanı
sağlayan
• Demiryolu altyapısını geliştiren.
SONUÇ VE ÖNERİLER
• Taşıma firmaları/kooperatiflerinin bölgelerdeki tekelleşme
faaliyetlerine engel olunması için Ulaştırma Bakanlığı’nın
devreye girip önlem alması gerekmektedir.
• Antrepo maliyetleri düşürülmelidir.
SONUÇ
VE
ÖNERİLER
• Yurtdışı ithalat kontratlarında %0,948 damga vergisi
kaldırılmalıdır.
• GDO’suz sertifikasına sahip ürünler de analiz sıklığına tabii
tutulmalıdır.
• GDO bulaşıklığı için tolerans seviyesi %0,9 olarak
belirlenmelidir.
TEŞEKKÜRLER
Download

Nihat ÖZTÜRK - Türkiye Yem Sanayicileri Birliği