19.02.2015
A. Rüzgar Aşındırma Şekilleri:
1 - Mantar Kaya (Şeytan Masası):
Rüzgâr tarafından kayaların daha çok alt kısımlarının
oyulması ile oluşmuş şekillerdir. Altı oyulan kayanın üstü
şapka şeklini alır.
4
23-27 MART
2 - Tafoni :
Taşların sular tarafından yumuşak kısımlarının eritilmesi ve
aşındırılması sonucu kayaçlar üzerinde küçük oyuklar oluşur
bu oyukara tafoni denir.
DIŞ KUVVETLER
2
1. Rüzgarlar
5
3 - Yardang :
Rüzgârlar tarafından yamaçlarda bulunan gevşek materyallerin
aşındırılması ve taşınması ile dirençli kayaların oluşturduğu pürüzlü,
girintili çıkıntılı, oluklu yüzeylere denir.( sert tabakanın zemin üstünde
meydana getirdiği sivri köşeli çıkıntılardır.)
Kurak ve yarı kurak bölgelerde yer şekillerini
biçimlendiren en etkili kuvvet rüzgârlardır.
Rüzgârın biçimlendirici etkisi kurak ve bitki
örtüsünden yoksun bölgelerde daha fazladır.
Çünkü buralarda toprak tanelidir. Rüzgâr
tarafından kolayca yerinden sökülür,
havalandırılarak taşınır, Bu nedenle rüzgârlar en
büyük etkilerini çöllerde gösterirler. Çünkü bu
bölgelerde bitki örtüsü zayıf, arazi kuru, rüzgâr
hızlıdır.
3
6
1
19.02.2015
4 - Şahit Kayalar :
Bir yamaçta kayalar arasındaki çözülmüş maddelerin uzaklaştırılması
ile oluşmuş şekillerdir. Yani farklı dirence ve aşınma özelliklerine sahip
kaya veya tortulların bulunduğu yerlerde rüzgârın kolay aşınan kaya
ya da tortulları aşındırması ve aşındırılan maddelerin başka yerlere
uzaklaştırılması ile oluşan şekillerdir.
7
.
3- Lös :
İnce tozların, çöllerden daha nemli alanlara
taşınması ve orada yığılması sonucu oluşan
kalın toprak örtüsüne lös denir. Lösler
genellikle tabakalaşmamış, gözenekli ve çok
verimli topraklardır
10
B. Rüzgar Biriktirme Şekilleri:
Kurak ve çıplak bölgelerde rüzgâr süpürüp taşıdığı maddeleri
hızı kesilince ya da önüne bir engel çıkınca biriktirmeye başlar.
Bu biriktirme şekilleri içinde en önemlileri barkan, kumullar ve
löslerdir.
1 - Barkan :
Çöllerdeki Hilal biçimli kum tepeleridir. Hilalin açık ucu rüzgârın estiği
yönü gösterir.
8
2 - Kumullar :
Rüzgârların biriktirdiği maddelerden oluşan tepeciklerdir.
Çöllerde, kıyılarda ve yarı kurak bölgelerin gevşek yapılı
arazilerinde görülür. Kumullar hareket eder ve zamanla yer
değiştirir. Belli bir şekil almamış kum örtüleridir.
9
2
Download

dış_kuvvetler