ÇANKIRI ENERJİ ELEKTRİK
ÜRETİM SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
ÇANKIRI İLİ, MERKEZ İLÇESİ,
ÇANKIRI-YAKINKENT
ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ
ÇED Raporu
Nihai ÇED Raporu
MAYIS- 2014
AK-TEL MÜHENDİSLİK
EĞT.TUR.GD.SAN.TİC.LTD. ŞTİ.
Adres:75. Sokak No: 16/16 Aşağı Öveçler
Posta Kodu 06460, ANKARA, TÜRKİYE
Telefon : +90 312 472 40 17
Faks : +90 312 472 31 69
Mobil : +90 532 333 87 39
e-posta : [email protected]
web
: www.aktel1.com
Bu rapor, ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi ve ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemine uygunluğu belgelendirilmiş olan AK-TEL
MÜHENDİSLİK Eğt. Tur. Gd. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından hazırlanmıştır.
5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserlerini Koruma Kanunu Gereği (Rapor Telif Hakları) Konusunda Yasal Uyarı;Bu raporun ve
eklerinin, isim hakları, içeriği, şablonu, tasarımı ve içindeki tüm dokümanlara ait hakları saklıdır. Raporun içinde yer alan sayfalarda aksi
belirtilmediği sürece, rapor ve ekleri içindeki hiçbir doküman, sayfa, grafik, tasarım unsuru ve diğer unsurlar izin alınmaksızın
kopyalanamaz, başka yere taşınamaz, alıntı yapılamaz, internet üzerinden veya her ne şekilde olursa olsun yayınlanamaz ve kullanılamaz
(arama motorlarının dizinleri için kullandıkları geçici bellek kayıtlarından alınmış olsalar dahi). Raporun telif hakkı konusunda firmamızın
tüm talep ve açıklamalarını kabul ettiklerini beyan ve taahhüt ederler. Hakları saklı tutulmuş bu rapor ve eklerinin, sahiplerinin
muvafakati olmadan hiç bir suretle çoğaltılamaz, alıntı yapılamaz, yayınlanamaz, başka bir yerde kullanılamaz. Rapor içinde yer alan tüm
dokümanların, firmamızdan önceden verilmiş açık muvafakati olmaksızın başka raporda, eser yada medyalara kopyalanamaz.
PROJE SAHİBİNİN ADI
ÇANKIRI ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM SAN. VE TİC. A.Ş.
ADRESİ
ABDULHALİK RENDA MAH., KÜÇÜK SANAYİ SİTESİ
HIZARCILAR SOK. NO:17 MERKEZ /ÇANKIRI
TELEFONU, GSM VE FAKS
NUMARASI
TEL. : 0 376 218 10 40
GSM : 0 542 297 24 69
FAKS : 0 376 218 10 46
E-POSTA
[email protected]
PROJENİN ADI
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
PROJE BEDELİ
92.850.000 TL
PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN AÇIK
ADRESİ (İLİ, İLÇESİ, MEVKİİ)
ÇANKIRI İLİ, MERKEZ İLÇESİ,
ÇANKIRI-YAKINKENT ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ
EK-1, “ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ
UYGULANACAK PROJELER’’ MADDE 12 a) bendi,
Tehlikeli ve özel işleme tabi atıkların geri kazanılması
yakılması (oksitlenme yoluyla yakma, piroliz, gazlaştırma
veya plazma ve benzeri termal bertaraf işlemleri) ve/veya
nihai bertarafını yapacak tesisler,
PROJENİN ÇED YÖNETMELİĞİ
KAPSAMINDAKİ YERİ
(SEKTÖR, ALT SEKTÖR)
Madde13- Günlük kapasitesi 100 ton ve üzeri atıkların
yakılması (oksitlenme yoluyla yakma, piroliz, gazlaştırma veya
plazma ve benzeri termal bertaraf işlemleri), belediye atıkları
hariç olmak üzere alanı 10 hektardan büyük ve/veya hedef yılı
da dahil günlük 100 ton ve üzeri olan atıkların ara işleme tabi
tutulması ve/veya düzenli depolanması için kurulacak tesisler.
EK-2, “SEÇME ELEME KRİTERLERİ UYGULANACAK
PROJELER” ENERJİ SEKTÖRÜ, MADDE 50
Elektrik, gaz, buhar ve sıcak su elde edilmesi için kurulan
endüstriyel tesisler (geri kazanım, atık bertarafı ve biyogaz
enerji üretim tesisleri dahil, toplam ısıl gücü 20 MWt – 300 MWt
arası olanlar).
KAPSAMINDADIR.
PROJENİN NACE KODU
35.11.19 - 38.22.01
RAPORU HAZIRLAYAN ÇALIŞMA
GRUBUNUN / KURULUŞUN ADI
AK-TEL MÜH. EĞT. TRZ. GD. SAN. TİC.LTD. ŞTİ.
ADRESİ
1330. SOKAK NO: 16/16 AŞAĞI ÖVEÇLER / ANKARA
TELEFON VE FAKS NUMARALARI
ÇED RAPORUNUN
SUNUM TARİHİ
TEL.
FAKS
E-posta
Web
7 MAYIS 2014
: 0 312 472 40 17
: 0 312 472 31 69
: [email protected]
: www.aktel1.com
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
PROJENİN TEKNİK OLMAYAN ÖZETİ ................................................................................................. 1 I.1 Proje konusu yatırımın tanımı, özellikleri, ömrü, hizmet maksatları, projenin sosyal,
teknik ve ekonomik yönden önem ve gerekliliği, ............................................................................... 4 I.2 Tesise kabul edilecek atıkların kaynağı, fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri,
sınıflandırılması, atık kodları, miktarları, nereden nasıl temin edilecekleri ve ne şekilde bertaraf
edileceklerinin ayrıntılı olarak açıklanması, tesise kabul edilmeyecek atıklar ve özellikleri, ........ 7 I.3 Proje kapsamındaki tüm ünitelerin özellikleri, kapasiteleri, tasarım bilgileri, her faaliyet için
her bir ünitede gerçekleştirilecek işlemler, proses akım şeması, faaliyet ünitelerinde
kullanılacak proses yöntemleri ile teknolojiler, geri dönüşüm verimi (üretimde yer alacak tüm
girdi-çıktılar ile üretim akım şemalarının detaylı olarak hazırlanması), projede uyulacak ulusal
ve uluslararası standartlar, faaliyet üniteleri dışındaki diğer ünitelerde sunulacak hizmetler,
proje kapsamında hammadde ve mamul madde depolarının kapasitesi, özellikleri, faaliyet
üniteleri dışındaki diğer ünitelerde sunulacak hizmetler, ............................................................... 14 I.5 Depolanacak ürünlerin tür ve miktarları (günlük, aylık, yıllık), özellikleri, ürünlerin nerelere,
ne kadar ve nasıl sunulacağı, ............................................................................................................. 25 I.6 Taşımada kullanılacak araçların özellikleri, kapasite ve miktarları, atık taşıma yöntemi,
atıkların toplanması ve taşınmasına ilişkin detaylar, araçların bakım ve temizliği, ..................... 25 I.7 Sahanın bulunduğu alandaki trafik durumu ile saha içi trafik yönetimi, sahaya ulaşım yolu
hakkında ayrıntılı bilgiler, sahaya ulaşım yolunun bir plan üzerinde gösterilmesi, yolların
mevcut trafik yoğunluğu, .................................................................................................................... 26 I.8 Proje kapsamında planlanan ekonomik sosyal ve altyapı faaliyetleri, .................................... 28 I.9 Projenin yer ve teknoloji alternatifleri, proje için seçilen yerin koordinatları, alanın
coğrafik şekli, coğrafi tanımlanması (memleket koordinatları-coğrafi koordinatlar), .................. 28 I.10 Proje ile ilgili olarak bu aşamaya kadar gerçekleştirilmiş olan iş ve işlemlerin kısaca
açıklanması, alınmış ve alınacak izinler, belgeler, projeye ilişkin politik, yasal ve idari çerçeve,
yer tahsisine ilişkin OSB mevzuatınca açıklamalar, ........................................................................ 29 BÖLÜM II: PROJE YERİ VE ETKİ ALANININ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİ........................ 30 II.1 Proje yerinin; ilgili Valilik veya Belediye tarafından doğruluğu onanmış olan, lejand ve plan
notlarının da yer aldığı, Onanlı Çevre Düzeni Planı, Nazım İmar Planı, Uygulama İmar Planı,
(1/25000, 1/5000, 1/1000 ölçekli yürürlükte bulunan planlar) üzerinde işaretlenerek gösterilmesi,
sağlık koruma bandının bu planlarda gösterilmesi, (planların aslı gibidir onaylı şekilde rapor
ekinde yer alması) konuya ilişkin açıklamaların rapor metninde de yer alması, .......................... 30 II.2 Proje sahası yakın çevresinde bulunan sanayi ve yerleşimlerin harita üzerinde gösterilmesi,
mesafelerin belirtilmesi, en yakın yerleşim birimine uzaklık, yer bulduru haritası proje alanı ve
çevresinin panoramik fotoğrafları, .................................................................................................... 30 II.3. Proje alanı ve yakın çevresinin mevcut arazi kullanımını değerlendirebilmek amacı ile yer
altı sularını, yer üstü sularını, deprem kuşaklarını, jeolojik yapıyı, köy yerleşik alanlarını, ulaşım
ağını, enerji nakil hatlarını, arazi kabiliyetini ve faaliyet alanının yakın çevresinde faaliyetlerine
devam etmekte olan diğer kullanımların yerlerine ilişkin verileri gösterir bilgilerin 1/25.000
ölçekli topoğrafik harita üzerine işlenmesi, proje alanının harita üzerinde gösterilerek
açıklanması, ......................................................................................................................................... 30 II.4 Proje kapsamındaki faaliyet ünitelerinin konumu (Bütün idari ve sosyal ünitelerin, teknik
altyapı ünitelerinin, diğer ünitelerin proje alanı içindeki konumlarının vaziyet planı üzerinde
gösterimi, -tesis içi makine, ünite, tank, arıtma tesisi vb.nin yerleşim planı üzerinde
gösterilmesi-, bunlar için belirlenen kapalı ve açık alan büyüklükleri, binaların kat adetleri ve
yükseklikleri) ........................................................................................................................................ 31 II.5 Jeolojik özellikler (Bölgenin ve proje sahasının jeolojik ve zemin özellikleri, proje alanının
ölçekli haritalar üzerine işlenmesi, bölgenin stratigrafik kesiti, jeolojik/jeoteknik etüd raporu,
Rapora atıflarda bulunularak proje alanı özellikleri anlatılması, sahanın olası bir deprem riski
altında zemin ve kaya mekaniğine ilişkin özellikleri, gerekli mühendislik özellikleri, .................. 31 II.6 Doğal afet durumu (proje alanının depremselliği, alanının işaretlendiği diri fay haritası,faaliyet sahası ölçeğine uygun olmalı-proje alanının en yakın fay hattına olan uzaklığına bağlı
değerlendirme, deprem risk analizi; heyelan, kaya düşmesi, çığ, su baskını vb. afet durumlarına
ilişkin bilgiler) ...................................................................................................................................... 33 II.7 Hidrojeolojik özellikler ve yeraltı su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı, bu
kaynakların faaliyet alanına mesafeleri ve mesafelerin bir plan üzerinde gösterilmesi, proje
alanı yeraltı suyunun durumu, ........................................................................................................... 39 II.8 Hidrolojik özellikler ve yüzeysel su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı, debileri,
bu kaynakların faaliyet alanına mesafeleri, mesafelerin bir plan üzerinde gösterilmesi, ............ 41 i
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
II.9 Flora ve Fauna ............................................................................................................................... 44 II.10 Meteorolojik ve İklimsel Özellikler ............................................................................................. 52 II.11 Koruma Alanları (Proje Sahası ve Etki Alanında Bulunan Duyarlı Yöreler ve Özellikleri, Milli
Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat Anıtları, Tabiatı Koruma Alanları, Yaban Hayatı
Koruma Alanları, Yaban Hayvanı Yetiştirme Alanları, Kültür Varlıkları, Tabiat Varlıkları, Sit ve
Koruma Alanları, Boğaziçi Kanununa göre koruma altına alman alanlar, Biyogenetik Rezerv
Alanları, Biyosfer Rezervleri, Özel Çevre Koruma Bölgeleri, Özel Koruma Alanları, içme ve
kullanma su kaynaklan ile ilgili koruma alanları, Turizm Alan ve Merkezleri ve koruma altına
alınmış diğer alanlar), bunların faaliyet alanına mesafeleri, harita üzerinde gösterimi ............... 62 II.12 Projenin inşaat ve işletme aşamasında kullanılacak arazi miktarı ve arazinin tanımlanması,
toprağın mevcut kullanımı, mülkiyet durumuna ilişkin bilgi ve belgeler (tapu, kira kontratı,
kamulaştırma vb), ................................................................................................................................ 63 II.13 Arazinin hazırlanması ve inşaat alanı için gerekli arazinin temini amacıyla elden çıkarılacak
tarım alanlarının büyüklüğü, bunların arazi kullanım kabiliyetleri ve tarım ürün türleri, ............. 63 II.14 Proje alanının karayoluna mesafesi, projede kullanılacak yol güzergahı, yollar için
yapılacak çalışmalar, ........................................................................................................................... 63 II.15 Orman Alanları, proje alanına en yakın orman alanı mesafesi, mevcut durum bilgileri, ..... 63 II.16 Proje yeri ve etki alanının hava, su ve toprak açısından mevcut kirlilik yükünün
belirlenmesi, ......................................................................................................................................... 64 BÖLÜM III: PROJENİN İNŞAAT VE İŞLETME AŞAMASINDA ÇEVRESEL ETKİLERİ VE
ALINACAK ÖNLEMLER....................................................................................................................... 64 III.1 Arazinin hazırlanması aşamasında yapılacak işler kapsamında nerelerde, ne miktarda ve ne
kadar alanda hafriyat yapılacağı, hafriyattan kaynaklanan toz hesabının yapılması, hafriyat
artığı malzemenin nerelere taşınacakları, nerelerde depolanacakları veya hangi amaçlar için
kullanılacaktan, dolgu için kullanılacaksa hafriyat ve dolgu tabloları, kullanılacak dolgu
malzemesinin özellikleri, projenin izleme planı (inşaat dönemi) .................................................... 64 III.2 Projenin yol açacağı bitkisel toprak kaybı, projenin peyzaj üzerine etkileri ve alınacak
önlemler, ............................................................................................................................................... 69 III.3 Zemin sızdırmazlığının sağlanması için yapılacak işlemler, .................................................... 70 III.4 Taşkın önleme ve drenaj ile ilgili işlemler, alınacak drenaj önlemleri, kuşaklama kanalları, 71 III.5 Proje kapsamında, inşaat ve işletme döneminde su temini sistemi planı, suyun nereden
temin edileceği, suyun temin edileceği kaynaklardan alınacak su miktarı ve bu suların kullanım
amaçlarına göre miktarları, alınacak izinler, ..................................................................................... 71 III.6 Proje kapsamında (inşaat ve işletme safhaları ayrı ayrı) oluşacak atık suların cins ve
miktarları, hangi ünitelerden kaynaklanacakları, fiziksel, kimyasal ve bakteriyolojik özellikleri,
hangi işlemlerle ne oranda bertaraf edileceği, arıtma sistemlerine dair bilgiler (tesis içi arıtma
ve OSB arıtma sistemi bilgileri; akım şemaları, tesislerin kapasiteleri, işletme şekilleri, arıtım
sonucu ulaşılacak değerler, arıtılan suların hangi alıcı ortama nasıl deşarj edileceği, deşarj
limitleri, arıtma çamurlarının bertarafı, -arıtma tesisi üniteleri vaziyet planı üzerinde
gösterilmelidir), kanalizasyon sisteminin nihai deşarjı (burada gerekli izinler alınmalı, izin
belgeleri rapora eklenmelidir) ............................................................................................................ 72 III.7 Proje kapsamında inşaat ve işletme aşamasında meydana gelecek katı ve/veya tehlikeli
atıkların, özel atıkların vb. her türlü atığın cins ve miktarları, hangi prosesten ne kadar atık
oluşacağı, bu atıkların bertaraf şekilleri, bu atıkların nerelere ve nasıl taşınacakları veya hangi
amaçlar için ve ne şekilde değerlendirileceği, geçici depolama alanlarına dair bilgiler, (atıkların
tesis içinde geçici olarak depolandığı alanlar da vaziyet planı üzerinde gösterilmelidir.) .......... 74 III.8 Proje kapsamında, inşaat ve işletme döneminde ulaşım altyapısı planı, bu altyapının inşası
ile ilgili işlemler; kullanılacak malzemeler, kimyasal maddeler, araçlar, makineler; altyapının
inşaatı sırasında kırma, öğütme, taşıma, depolama gibi toz yayıcı mekanik işlemler, alınacak
önlemler ................................................................................................................................................ 81 III.9 Proje kapsamında inşaat ve işletme aşamalarında karayollarına olabilecek etkileri, araç
cinsi, sayısı, araç yükünün yollara etkisi, alınacak önlemler, trafik güvenliği önlemleri, projenin
mevcut trafiği ne şekilde etkileyeceği, alınacak önlemler............................................................... 81 III.10 Projenin civardaki tarım alanlarına, tarım ürünlerine olabilecek etkileri ve alınacak
önlemler, ............................................................................................................................................... 84 III.11 Proje kapsamında flora, fauna, biyolojik çeşitlilik, habitat kaybı üzerine etkiler ve mevcut
türlerin korunması için alınacak önlemler, ....................................................................................... 84 III.12 Projenin Koruma Alanlarına etkileri ve alınacak önlemler, .................................................... 84 III.13 Proje için önerilen sağlık koruma bandı mesafesi, planlara işlenmesi ................................ 85 III.14 Proje inşaat ve işletme sırasında yerleşimlere olabilecek etkiler, risk analizi, alınacak
ii
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
önlemler ................................................................................................................................................ 85 III.15 Projenin mevcut tesislerle etkileşimi, alınacak önlemler, ...................................................... 88 III.16 Nüfus hareketleri (inşaat ve işletme döneminde sağlanacak istihdam, ekonomik
değişiklikler, göç hareketi) ................................................................................................................. 88 III.17 Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde kullanılacak maddelerden, parlayıcı,
patlayıcı, tehlikeli ve toksik olanların, taşınmaları, depolanmaları ve kullanımları, bu işler için
kullanılacak aletler ve makineler, malzeme güvenlik bilgi formları ................................................ 89 III.18 Tesiste oluşabilecek emisyon kaynak, miktar ve özellikleri, sağlanması gereken emisyon
limitleri, bölgenin mevcut hava kalitesi de dikkate alınarak oluşması beklenen emisyon
miktarları ve oluşacak ek yükün etkileri, yapılacak modellemeler, ilgili yönetmelikler
kapsamında yapılacak değerlendirmeler, (-tesis etki alanında bulunan diğer tesislerden
kaynaklanan emisyonlar da dikkate alınarak kümülatif değerlendirme yapılmalı ve bölgedeki
toplam kirlenme değeri verilmelidir-,.) alınacak önlemler, .............................................................. 90 III.18.1 Sera gazı emisyonlarının belirlenmesi ve iklim değişikliğine etkileri ................................ 91 III.19 Tesiste oluşabilecek koku, toz, haşere ve sinek üremesine karşı alınacak önlemler, ........ 92 III.20 Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde işler nedeni ile meydana gelecek
vibrasyon, gürültü, alınacak önlemler ............................................................................................... 92 III.21 Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde insan sağlığı ve çevre açısından riskli ve
tehlikeli olanlar, alınacak önlemler, bununla ilgili uyulacak ulusal ve uluslar arası standartların
açıklanması, çalışanların sağlık ve güvenlik tedbirleri, ................................................................... 96 III.22 Tesisin faaliyeti sırasında çalışacak personel ve bu personele bağlı nüfusun konut ve
diğer sosyal/teknik altyapı ihtiyaçlarının nerelerde ve nasıl temin edileceği, sunulacak sağlık
hizmetleri, ............................................................................................................................................. 97 III.23 Acil eylem planı (Tüm ünitelerde meydana gelebilecek muhtemel kaza, yangın, deprem,
toprak kirliliği ve sabotaja karşı alınması gerekli önlemler), bununla ilgili uyulacak ulusal ve
uluslararası standartların açıklanması, alınacak önlemler,............................................................. 98 III.24 Proje kapsamındaki elektrifikasyon planı, bu planın uygulanması için yapılacak işlemler
ve kullanılacak malzemeler, enerji nakil hatlarının geçirileceği yerler ve trafoların yerleri,
bunların güçleri, ................................................................................................................................... 98 III.25 Projenin yüzey sularına (mevcut su kaynaklarına) ve yer altı suyuna etkiler ve alınacak
tedbirler, ............................................................................................................................................... 99 III.26 Proje alanında peyzaj öğeleri yaratmak veya diğer amaçlarla yapılacak saha
düzenlemelerinin (ağaçlandırmalar, yeşil alan düzenlemeleri vb.) ne kadar alanda nasıl
yapılacağı bunun için seçilecek bitki ve ağaç türleri vb. ve var ise peyzaj projesi, ..................... 99 III.27 İşletme faaliyete kapandıktan sonra olabilecek ve süren etkiler (arazi ıslahı, rehabilitasyon
çalışmaları, mevcut yer altı ve yüzeysel su kaynaklarına etkileri, olabilecek hava emisyonları) ve
bu etkilere karşı alınacak önlemler, ................................................................................................... 99 III.28 Çevresel Fayda Maliyet Analizi (çevreden faaliyet öncesi yararlanma durumu ile projenin
gerçekleşmesi ile yararlanma durumunu sosyo-ekonomik açıdan değerlendirilmesi) ............... 99 BÖLÜM IV: HALKIN KATILIMI........................................................................................................... 101 (Halkın Katılımı Sonrasında Proje Kapsamında Yapılan Değişiklikler, Bu Konuda Verilebilecek
Bilgi ve Belgeler) ............................................................................................................................... 101 IV.1 Projeden etkilenmesi muhtemel ilgili halkın belirlenmesi ve halkın görüşlerinin çevresel
etki değerlendirmesi çalışmasına yansıtılması için önerilen/kullanılan yöntemler, ................... 101 IV.2 Halkın projeye ilişkin endişe, görüş/önerileri ve konu ile ilgili değerlendirmeler ............... 101 IV.3 Görüşlerine başvurulan proje ilgili taraflar ve görüş/önerileri ve konu ile ilgili
değerlendirmeler. .............................................................................................................................. 101 IV.4 Görüşlerine başvurulması öngörülen diğer taraflar, .............................................................. 101 iii
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Tablolar Dizini
Tablo 1. İş termin programı ................................................................................................... 7 Tablo 2. Gaz Tübinlerinde Emisyon Sınır Değerleri .......................................................... 16 Tablo 3. Emisyon Limit Değerleri ........................................................................................ 17 Tablo 4. Proje Alanı Koordinatları ....................................................................................... 29 Tablo 5: Etkin Yer İvmesi ..................................................................................................... 36 Tablo 6: Organize sanayi bölgesi civarındaki bazı belgeli şahıs kuyularına ait bilgiler 40 Tablo 7: Çankırı İlinde Yer Alan Akarsular ......................................................................... 42 Tablo 8: Çankırı İli Göletlerinin Karakteristik Özellikleri ................................................... 43 Tablo 9. Çankırı İlinde Yer Alan Doğal Göller .................................................................... 44 Tablo 10. Proje alanı ve etki alanı florası ........................................................................... 45 Tablo 11. Proje alanı ve etki alanında habitat özelliği nedeniyle bulunması muhtemel
Ikiyaşamlı (Amphibia) Türleri, Korunma Durumları ve Statüleri ...................................... 47 Tablo 12. Proje alanı ve etki alanında habitat özelliği nedeniyle bulunması muhtemel
Sürüngen (Reptilia) türleri, Korunma Durumları ve Statüleri ........................................... 48 Tablo 13. Proje Alanı ve Etki Alanında Habitat Özelliği Nedeniyle Bulunması Muhtemel
Kuş (Aves) Türleri, Korunma Durumları ve Statüleri ........................................................ 49 Tablo 14. Proje alanı ve etki alanında habitat özelliği nedeniyle bulunma olasılığı
yüksek olan memeli (Mammalia) türleri, korunma durumları ........................................... 50 Tablo 15: Basınç Değerleri .................................................................................................. 53 Tablo 16: Sıcaklık Değerleri................................................................................................. 53 Tablo 17: Yağış Değerleri .................................................................................................... 54 Tablo 18: Nem Değerleri ...................................................................................................... 55 Tablo 19: Buharlaşma Değerleri ......................................................................................... 56 Tablo 20: Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları ............................................................... 56 Tablo 21: İlkbahar Mevsimindeki Rüzgarın Esme Sayıları ............................................... 57 Tablo 22. Yaz Mevsimindeki Rüzgarın Esme Sayıları ....................................................... 58 Tablo 23: Sonbahar Mevsimindeki Rüzgarın Esme Sayıları ............................................. 58 Tablo 24.Sonbahar Mevsimindeki Rüzgarın Esme Sayıları .............................................. 58 Tablo 25. Kış Mevsimindeki Rüzgarın Esme Sayıları ........................................................ 58 Tablo 26. Uzun Yıllar Yönlere Göre Ortalama Rüzgar Hızı Değerleri ............................... 60 Tablo 27: Ortalama Rüzgar Hızı Değerleri .......................................................................... 61 Tablo 28: Fevk verileri.......................................................................................................... 61 Tablo 29. Toz Emisyonu Kütlesel Debi Hesaplamalarında Kullanılacak Emisyon
Faktörleri ............................................................................................................................... 65 Tablo 30. Tesis Etki Alanında Uzun Vadeli, Kısa Vadeli Sınır Değerler ve Kademeli
Azaltım Tablosu .................................................................................................................... 65 Tablo 31. Temel kazısı esnasında Tüm Yönlere Göre Havada Asılı Partiküllerin (PM)
Mesafeye Göre Maksimum Dağılımı(µg/m3) ....................................................................... 67 Tablo 32. Temel kazısı esnasında Tüm Yönlere Göre Çöken Toz Miktarının (PM)
Mesafeye Göre Maksimum Dağılımı(µg/m2gün)................................................................. 68 Tablo 33. Pilot Tesis için yapılmış Proses Gazlarının Analiz Sonuçları ......................... 86 Tablo 34. Proses Gazlarının Analiz Sonuçları ................................................................... 86 Tablo 35. Gazlaştırma fırınında kalan artıkların analiz sonuçları...................................... 87 Tablo 36. Gazlaştırma fırını kalıntılarının katıdan özütlendikten ve filtrelendikten
sonraki analiz sonuçları ....................................................................................................... 88 Tablo 37. İnşaat aşamasında Gürültü Kaynakları .............................................................. 92 Tablo 38: İnşaat esnasında Gürültü dağılımı ..................................................................... 93 Tablo 39: İşletme aşamasında Gürültü Kaynakları ........................................................... 94 Tablo 40. Tesisin işletme aşamasında Gürültü dağılımı ................................................... 95 iv
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Şekiller Dizini
Şekil 1.Tesis İş Akım Şeması ................................................................................................. 9 Şekil 2. Alternatif Enerji Üretimi (Entegre Atık Bertarafı) İşletme Prosesi ...................... 10 Şekil 3:OSB içi yollar ve tesisin Ankara-Çankırı yoluna uzaklığı ..................................... 27 Şekil 4. Proje alanı trafik yükü haritası ............................................................................... 27 Şekil 5. Proje Alanı Jeoloji Haritası ..................................................................................... 34 Şekil 6: Proje Alanı Diri Fay Haritası................................................................................... 35 Şekil 7: Proje Alanı Deprem Haritası .................................................................................. 36 Şekil 8: 1900-2013 Yılları Arası Depremlerin Episantır Dağılımı Haritası (M≥4.0) ........... 37 Şekil 9. Çankırı Organize Sanayi Bölgesi (Tüney) Hidrojeoloji haritası .......................... 40 Şekil 10. Proje Alanına En yakın Orman Alanlarını Gösterir Harita ................................. 64 Şekil 11. Depo tabanı sızdırmazlık sistemi ......................................................................... 70 Şekil 12. Paket Atıksu Arıtma Tesisi Prosesi ..................................................................... 74 Şekil 13. Çankırı İstasyonu Şubat Ayı Ölçüm Sonuçları ................................................... 90 Şekil 14. Proje Alanına En yakın Hava Kalitesi İzleme İstasyonunu Gösterir Harita...... 91 Grafikler Dizini
Grafik 1. Basınç değerleri grafiği ........................................................................................ 53 Grafik 2. Sıcaklık değerleri grafiği ...................................................................................... 54 Grafik 3. Yağış Değerleri Grafiği ......................................................................................... 54 Grafik 4. Ortalama Nispi Nem .............................................................................................. 55 Grafik 5. Buharlaşma Değerleri Grafiği .............................................................................. 56 Grafik 6. Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı .................................................. 57 Grafik 7. Esme Sayılarına Göre Aylık Rüzgar Diyagramları ............................................ 59 Grafik 8. Ortalama Rüzgar Hızına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı ..................................... 60 Grafik 9. Ortalama Rüzgar Hızı Grafiği ............................................................................... 61 Grafik 10. Temel kazısı esnasında esnasında etkin yöne göre havada asılı toz dağılımı
............................................................................................................................................... 67 Grafik 11. Temel kazısı esnasında tüm yönlere göre havada asılı toz dağılımı .............. 67 Grafik 12. Temel kazısı esnasında etkin yöne göre çöken toz dağılımı .......................... 68 Grafik 13. Temel kazısı esnasında tüm yönlere göre çöken toz dağılımı ........................ 68 Grafik 14: İnşaat faaliyetleri esnasında gürültü dağılımı .................................................. 94 Grafik 15. İşletme faaliyetleri esnasında gürültü dağılımı ................................................ 96 v
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Ekler Listesi
Ek–1
Ek–2
Ek–2A
Ek–3
Ek–4A
Ek–4B
Ek–5
Ek–6
Ek–7
Ek–8
Ek–9
Ek–10
Ek–11
Ek–12
Ek–13
Ek–14
Ek–15
Ek–16
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
Yer Bulduru ve Güzergâh Haritası
Topoğrafik Harita (Ölçek: 1/25.000)
Sentez Haritası (Ölçek: 1/25.000) ve Lejandı
Genel Vaziyet Planı (Ölçek: 1/25.000)
1/100.00 Ölçekli Çevre Düzeni Planı, Lejandı ve Plan Hükümleri
Nazım ve Uygulama İmar Planı, Lejandı ve Plan Hükümleri
Google Earth Görüntüsü
Korunan Alanlar Haritası
Proje Alanı Panoramik Fotoğrafları
Ön Tahsis Sözleşmesi
Teknik Uygunluk Raporu
Yakınkent OSB Uygunluk Yazısı
Su Temini Yazısı
Atıksu Protokolü Yazıları
Çankırı Meteoroloji Bülteni
Yakınkent OSB Revize İmar Planına Esas Jeolojik,
Jeofizik ve Jeoteknik Etüt Raporu (CD)
: Acil Eylem Planı
: Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü görüşü
vi
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
PROJENİN TEKNİK OLMAYAN ÖZETİ
Çankırı Enerji Elektrik Üretim San. ve Tic. A.Ş. tarafından Çankırı İli, Merkez İlçesi, Çankırı
-Yakınkent Organize Sanayi Bölgesi mevkiinde, 125.000 ton/yıl atık ve 26,6 MWe / 26,6 MWm /
53,2 MWt kapasiteli “Alternatif Enerji Üretimi (Entegre Atık Bertarafı)” projesinin kurulacak ve
işletilecektir.
Projeye konu tesiste radyoaktif ve patlayıcı maddeler hariç katı ve sıvı olmak üzere
endüstriyel ve evsel nitelikli endüstriyel atıkların (125.000 ton/yıl) gazlaşma derecesine bağlı
olarak 60°- 2700°C sıcaklık aralığında gazlaştırılarak, 26,6 MWe/ 26,6 MWm / 53,2 MWt kurulu
güç ile yılda 200.000 MW elektrik enerjisi üretilecektir. Proje kapsamında her biri 62.500 ton/yıl
kapasiteli 13,3 MW kurulu güce sahip iki ayrı ünitede yıllık toplam 125.000 ton/yıl kapasiteyle
çalışılması planlanmaktadır. İlk etapta birinci ünite faaliyete geçecek olup, ikinci ünite daha sonra
faaliyete geçecektir.
Resmi kurum izinleri alındıktan ve kredi temini sağlandıktan sonra, 1. ünite inşaatının 2,5
yılda tamamlanması planlanmaktadır. Birinci ünite devreye alındıktan sonra 1 yıl deneme süresi
ve teknik personelin yurt içi ve yurt dışında 1 yıl eğitim süreci olacaktır. Deneme üretimi süresi,
ve eğitim süreci tamamlandıktan sonra bir yıl içerisinde 2. ünite inşaatı yapılacaktır. Projenin
ekonomik ömrü ise 25 yıl olarak planlanmaktadır. Tesiste yılda 313 gün gazlaştırma yapılarak,
yılda 365 gün elektrik üretilecektir.Tesis yılda 52 gün bakıma alınarak tesisin ömrü
uzatılacaktır.
Projeye konu tesis, Yakınkent Organize Sanayi Bölgesi içerisinde 220 Ada 4 nolu parselde
kurulacaktır. Tesise atıkların kabulü firmalarla yapılacak sözleşmeye esas olarak yürütülecektir.
Tesiste endüstriyel atıkların bertarafı ücreti karşılığında yapılacaktır. Tesis bünyesinde
gazlaştırılarak bertaraf edilecek atıklar; endüstriyel atıklardan ve evsel nitelikli endüstriyel katı-sıvı
atıklardan oluşacaktır. Evsel atık kapsamında sadece fabrikalar vb. sanayi tesislerinden
kaynaklanan fabrika atıkları, ofis malzemeleri, atık giysiler (tulum, iş önlüğü, ayakkabı, baret,
gözlük vb) vb. atıkların kabulü yapılacak olup evlerden ve belediyelerden kaynaklı çöplerin tesise
kabulü söz konusu değildir.
Tesiste otomotiv, makine, tekstil, elektronik, gıda, metal, çelik, plastik, kimya sektörüne ait
tesislerin atıkları gazlaştırılarak bertaraf edilecektir. Tesise 300 km. yarıçaplı alanda, alanda
İstanbul, Kocaeli, Bursa, Bilecik, Sakarya, Eskişehir, Zonguldak, Ankara, Çankırı, Kastamonu,
Karabük, Çorum, Tokat, Yozgat, Kayseri, Amasya, Niğde ve Aksaray illerinde yer alan atık
üreticilerinden atık kabul edilmesi planlanmaktadır. Bununla birlikte tesisn yıllık kapaitesi
doğrultusunda firmalarla yapılacak sözleşmeler doğrultusunda diğer illerden de atık kabulü
yapılabilecektir.
Tesise atıkların kabulü firmalarla yapılacak sözleşmeye esas olarak yürütülecektir. Bu
kapsamda yıllık 125.000 ton atık bertarafı sağlanacaktır. Proje kapsamında atıkların sahaya
nakliyesi için 30 tonluk 12 adet kamyonla sağlanacaktır. Tesis alanına ulaşım için mevcut olan D765 Ankara-Çankırı Yolu kullanılacak olup, herhangi bir yol ya da alt yapı faaliyeti
gerçekleştirilmeyecektir. Mevcut olan yollar ve altyapı sistemleri kullanılacaktır. Tesise kabul
edilen atıkların bünyesinde radyoaktif ve patlayıcı maddeler olup olmadığı üç şekilde kontrol
edilecektir. Atık alımı konusunda yapılacak sözleşme ile tesislerden atık alımı esnasında
kaynağında kontrol yapılacaktır. Daha sonra atık teslim edilirken X Ray cihazıyla ve son olarak
atığın tesiste yer alacak laboratuvarda yapılacak analizi sonucuna göre radyoaktif ve patlayıcı
maddeler kabul edilmeyecektir. Tesise gelecek atıkların doğruluğunu teyit amacıyla, analiz
laboratuvarı oluşturulacaktır.
1
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Tesiste TAEK tarafından yetkilendirilmiş uzman bir personel bulundurulacaktır. Radyoaktif
ve patlayıcı madde tespit edilmesi durumunda, Çankırı Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü yetkilierine
bilgi verilerek tutanak düzenlenecek ve atık üreticisine geri gönderilecektir. Proje kapsamında
09.03.2013 Tarih ve 28582 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Radyoaktif Atık
Yönetimi Yönetmeliği ve ilgili diğer Türkiye Atom Enerjisi Kurumu mevzuatlarına uyulacaktır.
Kontrol aşamasından geçtikten sonra kabul edilen atıklar, tesis bünyesindeki geçici
depolama tesisine alınacaktır. Toplanacak atıklar geçici depolama tesisinde, atık türlerine göre
ayrı ayrı (kalorifik değerlerine göre) düzenli olarak depolanacaktır. Ayrıca yapılacak analizler
sonucunda birbirleriyle etkileşime geçecek ürünler yan yana depolanmayacaktır.
Tüm kimyasal maddeler için malzeme güvenlik formları hazırlanacak ve bu formalrda
belirtilen güvenlik önlemlerine uyulacaktır. OSB içerisinde açıkta yığın malzeme olmayacaktır.
Araçların bakımları akaryakıt istasyonlarında temizlikleri ise geçici depolama alanında atık
boşaltımı yapıldıktan sonra yapılacaktır. Proje kapsamında atıkların taşınmasıyla ilgili olarak
24.10.2013 Tarih ve 28801 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Tehlikeli
Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik" Madde 6 gereğince yetki belgesi olan
araçlar kullanılacaktır.
Projeye konu tesis Çankırı İli, Merkez İlçesi, Yakınkent Organize Sanayi Bölgesi’nde,
Çankırı İl Merkezi’nin kuş uçuşu 25 km güneyinde yer almaktadır. Proje alanına en yakın yerleşim
yeri 3 km güneyindeki Tüney Köyü’dür. Söz konusu tesis, Ankara-Çankırı yoluna kuş uçuşu 1.200
m mesafade yer almaktadır. Ancak tesisin yola direk bağlantısı yoktur. Tesisin Ankara-Çankırı
yoluna bağlantısı Yakınkent OSB içerisindeki yoldan geçilerek sağlanmaktadır. Tesise ulaşım için
mevcut yollar takip edilecek olup, proje kapsamında yeni bir yol yapılması durumu söz konusu
değildir. Tesisin önüne kadar yol mevcuttur. Tesise ulaşım bu güzergâhlardan sağlanmaktadır.
OSB içerisindeki yollarda işaret ve levhalarla ilgili tüm sorumluluk OSB Müdürlüğü’ne aittir.
Tesise atıkların kabulü firmalarla yapılacak sözleşmeye esas olarak yürütülecektir. Atık
kabulü 14.03.2005 Tarih ve 25755 Sayılı (05.11.2013 Tarih ve 28812 Sayı ile değişiklik) Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” Madde 38
esaslarına göre yapılacaktır. Kabul edilen atıklar geçici depolama tesisinde, atık türlerine göre
ayrı ayrı (kalorifik değerlerine göre) düzenli olarak depolanacaktır. Ayrıca yapılacak analizler
sonucunda birbirleriyle etkileşime geçecek ürünler yan yana depolanmayacaktır. OSB içerisinde
açıkta yığın malzeme olmayacaktır. Bu tesiste atıkların süzüntü suları fırına püskürtme sistemiyle
geri besleme yapılacak ve oluşacak çamurlar da yine geri besleme yoluyla kendi içinde bertaraf
edilecektir.
Geçici depolama tesisinde, endüstriyel atıklar için, depo tabanı teşkili ve sızıntı suyunun
toplanmasında, 14.03.2005 Tarih ve 25755 Sayılı (05.11.2013 Tarih ve 28812 Sayı ile değişiklik)
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” ilgili
hükümlerine (Madde 24, 25, 26, 32, 33, 34, 35, 36) ve Ek-12A’da belirtilen esaslara uyulacaktır.
Anılan depo tabanı sızdırmazlık sistemi Şekil-11’de verilmiştir.
Evsel nitelikli endüstriyel katı ve sıvı atıkların depolanması esnasında ise, depo tabanı
teşkili ve sızıntı suyunun toplanmasında, 14.03.1991 Tarih ve 20814 Sayılı (26.03.2010 Tarih ve
27633 Sayılı değişiklik) Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Madde 26 hükümlerine uyulacaktır.
Depo gazının uzaklaştırılması hususunda ise anılan yönetmeliğin Madde 27 hükümlerine
uyulacaktır. Sıvı atıklar özel kapalı bidonlarla taşınacak olup, bidonla birlikte gazlaştırma fırınında
bertaraf edilecektir. Ayrıca 06.10.2010 Tarih ve 27721 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak
yürürlüğe giren Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik 10,11 ve 12.'nci maddelerinde belirtilen
fizili ve teknik standartlar çerçevesinde planlanarak, anılan yönetmeliğin 6. 7. ve 8. maddelerinde
belirtilen hükümler çerçevesinde izin ve onaylar alınacaktır.
2
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Söz konusu tesiste %95 verimle çalışılacaktır. Geri kalan %5’lik kısım, proseste
gazlaştırma sonucunda oluşacak cüruftur. Oluşacak cürufun analizi yaptırılacaktır. Analiz
sonucuna göre, çıkan cüruf tehlikeli madde ise 14.03.2005 Tarih ve 25755 Sayılı Resmi
Gazete’de (05.11.2013 Tarih ve 28812 Sayı ile değişik) yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli
Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hususlarına göre bertaraf edilecektir. Tehlikeli madde değilse,
izolasyon malzemesi, yapı malzemesi ve asfalt dolgu malzemesinde kullanılmak üzere
satılacaktır. Tesiste üretilen 2400oC’deki merkez sıcaklık atıklar içindeki tüm organik ve inorganik
maddelerin gazlaşmasını sağlar. %2-3 gibi az miktarda inert madde kalır. Bu ikincil hammadde
geri kazanım amaçlı olarak, örneğin taş yünü gibi yüksek kaliteli izolasyon malzemesi
yapımında kullanılacaktır.
Tesisin ana üniteleri yer üstünde olacaktır. Tesiste bertaraf edilecek, kalorifik değer
ortalaması hazırlanacak atıkların harmanlanması ve balyalanması sağlanacak atık bunkeri ile
atıklardan süzülen atık sular inşa edilecek drenaj sistemleri ile toplanarak bodrum kat
seviyesinde kurulacak toplama ve/veya çöktürme havuzlarında biriktirilecektir. Yeterli derecede
birikim sağlandıktan sonra (en az 50 tona ulaşıncaya kadar) tamamı, pulvarize sistem ile
gazlaştırma fırınına püskürtülerek hammadde olarak işlenecektir.
Tesiste ilk ateşleme yakıtı olarak, 2 tanker (40 ton) fuel oil veya doğal gaz kullanılacaktır.
Bu yakıt ücreti karşıluğında satın alınacak ve tankerlerle proje alanına getirilecektir. Tesise
getirilen sıvılaştırılmış doğalgaz LNG tanklarında depolanarak evaporatörlerde gazlaştırılacaktır.
Gerekli yanma ve ısı elde edildiği andan itibaren dış kaynaklı yakıt otomatik olarak kesilecektir.
Yakma sistemi alternatifli olarak fuel oil veya doğal gaza uyumludur. Tesiste deneme üretimi
süresince OSB altyapısından elektrik enerjisi sağlanacak olup, işletmeye alındığında tesiste
üretilecek elektrik tesisin ihtiyacını karşılayacaktır.
Tesisin inşaat aşamasında personel için 4,5 m3/gün ve işletme aşamasında 45 m3/gün su
kullanımı ve ayrıca işletme aşamasında bir defaya mahsus olmak üzere 400 ton ,ayrıca
buharlaşmadan kaynaklı günlük %10 su kaybından dolayı günlük asgari 40 ton su su ihtiyacı
olacaktır. Tesisin inşaat ve işletme aşamasında kullanılacak su OSB yönetimiyle yapılacak
protokol çerçevesinde OSB su kaynaklarından karşılanacaktır. Su temini ile ilgili Çankırı-Yakınkent
OSB Yönetim Kurulu görüşü Ek-11'de verilmiştir.
Tesis inşaatına başlanıldığı tarihte, OSB'nin altyapı tesisleri tamamlanmış ise, personelden
kaynaklı oluşacak evsel nitelikli atık sular, ön arıtma yapılarak Su Kirliliği Kontrolü
Yönetmeliği'ndeki deşarj standartları sağlandıktan sonra, 22.08.2009 Tarih ve 27327 Sayılı
Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği Madde 119'da belirtilen hükümlerine uyulmak
kaydı ile Yakınkent Organize Sanayi Bölgesi ile yapılacak protokol çerçevesinde, OSB
kanalizasyon şebekesine; oradan da OSB Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisine verilecektir.
Söz konusu proje kapsamında, atıkların gazlaştırılmasından kaynaklı karbondioksit,
karbonmonoksit, hidrojen klorür, hidrojen florür, kükürtdioksit, azotoksit, civa bileşikleri, metan
gazları oluşması beklenmektedir. PCB içeren atıkların yanma gazları olarak dioksin ve furan
ortaya çıkmaktadır. 1500-2000°C’de meydana gelen gazlaşma sırasında bu ısıda yapıdaki
hidrojen ve karbon gazları, gazlaştırma reaktörü içinde ayrışacaktır ve bu sırada dioksin ve furan
gazının açığa çıkma olasılığı bulunmamaktadır. Ancak tesise alınan atıklar gazlaşma derecesine
bağlı olarak 60°-2700°C sıcaklık aralığında gazlaştırılmaktadır.
Projenin uygulama aşamasında, 1500-2000°C aralığının dışında kalan sıcaklıklarda
dioksin ve furan çıkışı olmakla birlikte, pilot tesis için yapılmış analiz tablolarında (Tablo 33-36)
görüleceği üzere atık gazdaki değerler ve atık gaz arıtımı sonrası değerler tespit sınırı altında
kalmaktadır. Bununla birlikte proseste gaz türbininde, gazın yanması sonucu oluşan ısı
enerjisinden elektrik üretimi esnasında filtreleme yapılacaktır.
3
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Yatırımcı fizibilitesi ile ETAG Atık-Enerji tesisi teknolojisinin uygulandığı tesislerde oluşan
arıtılmış/yıkanmış proses gazlarının analiz sonuçları, mevcut durumda kurulacak teknolojiyle
işletilmekte olan Almanya’da kurulu tesisler baz alınarak rapor içerisinde verilmiştir (Bkz. Tablo 3336). Bu gazlar Avrupa Birliği standartları, 08.06.2010 Tarih ve 27605 Sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren Büyük Yakma Tesisleri Yönetmeliği Ek-4'te belirtilen Gaz
Türbinlerinde Emisyon Sınır Değerleri (Bkz. Tablo 2) ve 06.10.2010 Tarih ve 27721 Sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik Ek-5'te
verilen emisyon limitleri sınır değerlerinin (Bkz. Tablo 3) altında kalmaktadır.
Kurulacak tesisin faaliyetinden kaynaklanan çevresel etkilerinin, altyapı ve atıksu arıtma
tesislerine etkilerinin, herhangi bir olumsuzluk anında tetikleyici etkisinin, insanların çalışma ve
yaşam koşullarına etkisinin tehlikesiz" olduğuna dair, Niğde Üniversitesi öğretim üyeleri
tarafından hazırlanan Teknik Uygunluk Raporu hazırlatılmış olup, Ek-9'da verilmiştir. Tesiste
üretim esnasına istenilen ürünlerin elde edilememesi durumu öngörülmemektedir. Proje
kapsamında Çankırı Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü görüşü doğrultusunda, Çankırı- Yakınkent
Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu Başkanlığı'ndan, tesisin OSB Uygulama Yönetmeliğinin
102. Maddesinde aranan şartları sağladığına dair görüş alınmıştır (Bkz. Ek-10).
Projeye konu tesiste kullanılacak teknoloji, Türkiye’de ilk defa kurulacaktır. Tesis yılda
52 gün bakıma alınarak tesisin ömrü uzatılacaktır. Tesiste uygulanacak enerji üretimi ve atık
işleme metotları daha sağlıklı ve daha temiz bir çevre için önemli katkılar sağlayacaktır. Tesiste
üretilecek enerji, tesis bünyesinde inşa edilecek şalt sahasına, oradan da TEİAŞ Genel
Müdürlüğü/EPDK tarafından uygun görülecek şalt sahası, trafo merkezi ve enerji nakil hattına
bağlanacaktır. Bu kapsamda inşa edilecek enerji nakil için daha sonra ayrıca, ÇED yönetmeliği
gereğince gerekli işlemler yapılacaktır.
BÖLÜM I: PROJENİN TANIMI VE ÖZELİKLERİ
I.1
Proje konusu yatırımın tanımı, özellikleri, ömrü, hizmet maksatları, projenin
sosyal, teknik ve ekonomik yönden önem ve gerekliliği,
Projeye konu tesiste radyoaktif ve patlayıcı maddeler hariç katı ve sıvı olmak üzere
endüstriyel ve evsel nitelikli endüstriyel atıkların (125.000 ton/yıl) gazlaşma derecesine bağlı
olarak 60°- 2700°C sıcaklık aralığında gazlaştırılarak, 26,6 MWe/ 26,6 MWm / 53,2 MWt kurulu
güç ile yılda 200.000 MW elektrik enerjisi üretilecektir. Proje kapsamında her biri 62.500 ton/yıl
kapasiteli 13,3 MW kurulu güce sahip iki ayrı ünitede yıllık toplam 125.000 ton/yıl kapasiteyle
çalışılması planlanmaktadır. İlk etapta birinci ünite faaliyete geçecek olup, ikinci ünite daha sonra
faaliyete geçecektir.
Resmi kurum izinleri alındıktan ve kredi temini sağlandıktan sonra, 1. ünite inşaatının 2,5
yılda tamamlanması planlanmaktadır. Birinci ünite devreye alındıktan sonra 1 yıl deneme süresi ve
teknik personelin yurt içi ve yurt dışında 1 yıl eğitim süreci olacaktır. Deneme üretimi süresi, ve
eğitim süreci tamamlandıktan sonra bir yıl içerisinde 2. ünite inşaatı yapılacaktır. Projenin
ekonomik ömrü ise 25 yıl olarak planlanmaktadır. Tesiste yılda 313 gün gazlaştırma yapılarak,
yılda 365 gün elektrik üretilecektir. Tesis yılda 52 gün bakıma alınarak tesisin ömrü uzatılacaktır.
Projeye konu tesis, Yakınkent Organize Sanayi Bölgesi içerisinde 220 Ada 4 nolu parselde
kurulacaktır. Tesise atıkların kabulü firmalarla yapılacak sözleşmeye esas olarak yürütülecektir.
Tesiste endüstriyel atıkların bertarafı ücreti karşılığında yapılacaktır. Tesis bünyesinde
gazlaştırılarak bertaraf edilecek atıklar; endüstriyel atıklardan ve evsel nitelikli endüstriyel katı-sıvı
atıklardan oluşacaktır. Evsel atık kapsamında sadece fabrikalar vb sanayi tesislerinden
kaynaklanan fabrika atıkları, ofis malzemeleri, atık giysiler (tulum, iş önlüğü, ayakkabı, baret,
gözlük vb) vb. atıkların kabulü yapılacak olup evlerden ve belediyelerden kaynaklı çöplerin tesise
kabulü söz konusu değildir.
4
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Tesise atıkların kabulü firmalarla yapılacak sözleşmeye esas olarak yürütülecektir. Atık
kabulü 14.03.2005 Tarih ve 25755 Sayılı (05.11.2013 Tarih ve 28812 Sayı ile değişiklik) Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren (“Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” Madde 38
esaslarına göre yapılacaktır. Kabul edilen atıkların bünyesinde radyoaktif ve patlayıcı maddeler
olup olmadığı üç şekilde kontrol edilecektir.
Atık alımı konusunda yapılacak sözleşme ile tesislerden atık alımı esnasında kaynağında
kontrol yapılacaktır. Daha sonra atık teslim edilirken X Ray cihazıyla ve son olarak atığın tesiste
yer alacak laboratuvarda yapılacak analizi sonucuna göre radyoaktif ve patlayıcı maddeler kabul
edilmeyecektir. Tesise gelecek atıkların doğruluğunu teyit amacıyla, analiz laboratuvarı
oluşturulacaktır. Tesiste TAEK tarafından yetkilendirilmiş uzman bir personel bulundurulacaktır.
Radyoaktif ve patlayıcı madde tespit edilmesi durumunda, Çankırı Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
yetkilierine bilgi verilerek tutanak düzenlenecek ve atık üreticisine geri gönderilecektir. Proje
kapsamında 09.03.2013 Tarih ve 28582 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren
Radyoaktif Atık Yönetimi Yönetmeliği ve ilgili diğer Türkiye Atom Enerjisi Kurumu mevzuatlarına
uyulacaktır. Kontrol aşamasından geçtikten sonra kabul edilen atıklar, tesis bünyesindeki geçici
depolama tesisine alınacaktır.
Yakma ve beraber yakma tesisleri, Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik Madde 7'de.
verilen işletme koşullarını sağlamak amacıyla, atık kabul ünitesi, laboratuvar, geçici depolama
alanları ve atık besleme sistemi bulunacaktır. Bu birimlerde yapılan tüm işlemler kayıt altına alınır.
Ayrıca atıkların yakıldığı tesisler, yam yanmanın sağlanabileceği şekilde kurulur ve işletilir. Proje
kapsamında 06.10.2010 Tarih ve 27721 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren
Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik 10., 11, ve 12. maddelerinde belirtilen fiziki ve teknik
standartlar çerçevesinde planlanacak ve anılan yönetmeliğin 6., 7. ve 8. maddelerinde belirtilen
hükümler çerçevesinde gerekli izin ve onaylar alınacaktır.
Kabul edilecek atıklar geçici depolama tesisinde, atık türlerine göre ayrı ayrı (kalorifik
değerlerine göre) düzenli olarak depolanacaktır. Ayrıca yapılacak analizler sonucunda birbirleriyle
etkileşime geçecek ürünler yan yana depolanmayacaktır. OSB içerisinde açıkta yığın malzeme
olmayacaktır. Tüm kimyasal maddeler için malzeme güvenlik formları hazırlanacak ve bu
formalrda belirtilen güvenlik önlemlerine uyulacaktır. Bu tesiste atıkların süzüntü suları fırına
püskürtme sistemiyle geri besleme yapılacak ve oluşacak çamurlar da yine geri besleme yoluyla
kendi içinde bertaraf edilecektir.
Geçici depolama tesisinde, endüstriyel atıklar için, depo tabanı teşkili ve sızıntı suyunun
toplanmasında, 14.03.2005 Tarih ve 25755 Sayılı (05.11.2013 Tarih ve 28812 Sayı ile değişiklik)
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” ilgili
hükümlerine (Madde 24, 25, 26, 32, 33, 34, 35, 36) ve Ek-12A’da belirtilen esaslara uyulacaktır.
Anılan depo tabanı sızdırmazlık sistemi Şekil-11’de verilmiştir.
Evsel nitelikli endüstriyel katı ve sıvı atıkların depolanması esnasında ise, depo tabanı
teşkili ve sızıntı suyunun toplanmasında, 14.03.1991 Tarih ve 20814 Sayılı (26.03.2010 Tarih ve
27633 Sayılı değişiklik) Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Madde 26 hükümlerine uyulacaktır.
Depo gazının uzaklaştırılması hususunda ise anılan yönetmeliğin Madde 27 hükümlerine
uyulacaktır. Sıvı atıklar özel kapalı bidonlarla taşınacak olup, bidonla birlikte gazlaştırılacaktır.
Tesisin ana üniteleri yer üstünde olacaktır. Tesiste bertaraf edilecek, kalorifik değer
ortalaması hazırlanacak atıkların harmanlanması ve balyalanması sağlanacak atık bunkeri ile
atıklardan süzülen atık sular inşa edilecek drenaj sistemleri ile toplanarak bodrum kat
seviyesinde kurulacak toplama ve/veya çöktürme havuzlarında biriktirilecektir. Yeterli derecede
birikim sağlandıktan sonra (en az 50 tona ulaşıncaya kadar) tamamı, pulvarize sistem ile
gazlaştırma fırınına püskürtülerek hammadde olarak işlenecektir.
5
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Tesiste ilk ateşleme yakıtı olarak, 2 tanker (40 ton) fuel oil veya doğal gaz kullanılacaktır.
Tesise getirilen sıvılaştırılmış doğalgaz LNG tanklarında depolanarak evaporatörlerde
gazlaştırılacaktır. Yakma sistemi alternatifli olarak fuel oil veya doğal gaza uyumludur. Tesiste
deneme üretimi süresince OSB altyapısından elektrik enerjisi sağlanacak olup, işletmeye
alındığında tesiste üretilecek elektrik tesisin ihtiyacını karşılayacaktır.
Söz konusu tesiste %95 verimle çalışılacaktır. Geri kalan %5’lik kısım, proseste
gazlaştırma sonucunda oluşacak cüruftur. Oluşacak cürufun analizi yaptırılacaktır. Analiz
sonucuna göre, çıkan küller tehlikeli madde ise 14.03.2005 Tarih ve 25755 Sayılı Resmi
Gazete’de (05.11.2013 Tarih ve 28812 Sayı ile değişik) yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli
Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hususlarına göre bertaraf edilecektir. Tehlikeli madde değilse,
izolasyon malzemesi, yapı malzemesi ve asfalt dolgu malzemesinde kullanılmak üzere
satılacaktır. Tesiste üretilen 2400oC’deki merkez sıcaklık atıklar içindeki tüm organik ve inorganik
maddelerin gazlaşmasını sağlar. %2-3 gibi az miktarda inert madde kalır. Bu ikincil hammadde
geri kazanım amaçlı olarak, örneğin taş yünü gibi yüksek kaliteli izolasyon malzemesi
yapımında kullanılacaktır.
Projeye konu tesiste kullanılacak teknoloji, Türkiye’de ilk defa kurulacaktır. Tesiste
uygulanacak enerji üretimi ve atık işleme metotları daha sağlıklı ve daha temiz bir çevre için
önemli katkılar sağlayacaktır. Tesiste üretilecek enerji, tesis bünyesinde inşa edilecek şalt
sahasına, oradan da TEİAŞ Genel Müdürlüğü/EPDK tarafından uygun görülecek şalt sahası,
trafo merkezi ve enerji nakil hattına bağlanacaktır. Bu kapsamda inşa edilecek enerji nakil için
daha sonra ayrıca, ÇED yönetmeliği gereğince gerekli işlemler yapılacaktır.
Söz konusu tesisin kapasitesi 125.000 ton/yıl atık (400 ton/gün) ve 26,6 MWe/ 26,6 MWm
olup, tesis hammadde bakımından 03.10.2013 Tarih ve 28784 Sayılı ÇED Yönetmeliği Ek-1
“Çevresel Etki Değerlendirmesi Uygulanacak Projeler” Listesi’nde;
Madde-12 “Tehlikeli ve Özel İşleme Tabi Atıklar:
a) Tehlikeli ve Özel İşleme Tabi Atıkların geri kazanılması yakılması (oksitlenme yoluyla
yakma, piroliz, gazlaştırma veya plazma vb. termal bertaraf işlemleri) ve/veya nihai bertarafını
yapacak tesisler ile,
Madde-13– Günlük kapasitesi 100 ton ve üzeri atıkların yakılması (oksitlenme yoluyla
yakma, piroliz, gazlaştırma veya plazma vb. termal bertaraf işlemleri), belediye atıkları hariç olmak
üzere alanı 10 hektardan büyük ve/veya hedef yılı da dahil günlük 100 ton ve üzeri olan atıkların
ara işleme tabi tutulması ve düzenli depolanması için kurulacak tesisler.” kapsamında yer
almaktadır.
Bununla birlikte, tesis nihai ürün (elektrik enerjisi) bakımından Ek-2 “Seçme Eleme Kriterleri
Uygulanacak Projeler” Listesi’nde Madde-50 “Elektrik, gaz, buhar ve sıcak su elde edilmesi ve
/veya nakledilmesi için kurulan endüstriyel tesisler (20 MWt-300 MWt arası) kapsamında yer
almaktadır. Tesisin iş akım şeması Şekil-1’de verilmiştir. Söz konusu yatırımın iş termin
programı ise Tablo-1’de verilmiştir.
6
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Tablo 1. İş termin programı
YAPILACAK İŞLER
1-4 ay
5-10 ay
SÜREÇ (AYLAR)
11-16 Ay
17-46 ay
47-58 AY
60-72 Ay
YEREL YÖNETİMLERDEN
ALINACAK
İZİNLER İÇİN BAŞVURU VE
SONUÇ RESMİ KURUM
İZİNLERİ
KREDİ VEREN
KURULUŞLARLA
GÖRÜŞMELER VE KREDİ
TEMİNİ
1.ÜNİTE İNŞAAT DÖNEMİ
(İNŞAAT VE MAKİNALAR
ORANTILI OLARAK
TEKNOLOJİYİ SUNAN
ŞİRKET TARAFINDAN
GERÇEKLEŞTİRİLECEKTİR.)
1. ÜNİTENİN DEVREYE
ALINMASI, DENEME SÜRECİ
VE PERSONEL EĞİTİMİ
2. ÜNİTE İNŞAAT DÖNEMİ
İşletme aşamasında atık işleme ve elektrik üretimi günde 24 saat devam edecektir.
Bunun için gerekli personel 3 vardiya halinde çalıştırılacaktır. Atıkların tesise ulaştırılması
ile ilgili personel işleri gün içerisinde yapılarak, akşam ve gece vardiyalarında daha az personel
çalıştırılacaktır. Tesiste üretilecek enerji, tesis bünyesinde inşa edilecek şalt sahasına, oradan
da TEİAŞ Genel Müdürlüğü/EPDK tarafından uygun görülecek şalt sahası, trafo merkezi ve
enerji nakil hattına bağlanacaktır. Bu kapsamda inşa edilecek enerji nakil için daha sonra
ayrıca, ÇED yönetmeliği gereğince gerekli işlemler yapılacaktır.
I.2
Tesise kabul edilecek atıkların kaynağı, fiziksel, kimyasal ve biyolojik
özellikleri, sınıflandırılması, atık kodları, miktarları, nereden nasıl temin edilecekleri ve ne
şekilde bertaraf edileceklerinin ayrıntılı olarak açıklanması, tesise kabul edilmeyecek atıklar
ve özellikleri,
Tesiste otomotiv, makine, tekstil, elektronik, gıda, metal, çelik, plastik, kimya sektörüne ait
tesislerin atıkları gazlaştırılarak bertaraf edilecektir. Tesise 300 km. yarıçaplı alanda, alanda
İstanbul, Kocaeli, Bursa, Bilecik, Sakarya, Eskişehir, Zonguldak, Ankara, Çankırı, Kastamonu,
Karabük, Çorum, Tokat, Yozgat, Kayseri, Amasya, Niğde ve Aksaray illerinde yer alan atık
üreticilerinden atık kabul edilmesi planlanmaktadır. Bununla birlikte tesisn yıllık kapaitesi
doğrultusunda firmalarla yapılacak sözleşmeler doğrultusunda diğer bölge ve illerden de atık
kabulü yapılabilecektir. Tesise kabul edilecek atıkların 05.07.2008 Tarih ve 26927 Sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliği”ne
göre atık kodları aşağıdaki gibidir.
7
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Kaynak: 05.07.2008 Tarih ve 26927 Sayılı Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik
Ortalama kalorifik değerleri 12.500 kcal olan 1 ton atıktan 1,6 MW/Saat elektrik
üretilecektir. Projenin teknolojisi itibariyle kabul edilecek atıklara dair kalorifik değer hesabı
aşağıda verilmiştir.
Maksimum kaloride, 1 ton atık
Minimum kaloride, 1 ton atıktan
Kalorifik Değer Üretilecek Enerji Miktarı
12.500 kcal
1,6 MWsaat/ton (ETAG Teknolojisi)
2.000 kcal
0,25 MWsaat/ton
Bu hesaplama, araştırılan (300 km. yarıçaplı alan) atık üretivilerinden elde edilen bilgilere göre
maksimum- minimum değerler dikkate alınarak yapılmıştır.
Ortalama kalorifik değerleri 12.500 kcal olan 1 ton atıktan 1,6 MW/Saat elektrik
üretilebilmektedir. Ortalama kalorifik değerleri ayarlanan sıvı ve katı atıklar preslenip balya haline
gelen atıklar direk olarak düzenli bir şekilde asansörlerle otomatik belirli hava aralıkları
oluşturulacak şekilde bertaraf (gazlaştırma) fırınına getirilerek yanmaları sağlanacaktır. Fırının en
üstü 60 °C iken, en altı 2700 °C’ye kadar çıkar. Burada atıklar gazlaşma derecelerine göre
gazlaşarak önce ısı enerjisine daha sonra da ısı enerjisi mekanik enerjiye dönüşecektir.
Tesise atıkların kabulü firmalarla yapılacak sözleşmeye esas olarak yürütülecektir. Atık
kodları atık alım sözleşmeleri yapıldığında netleşecektir. Projeye konu tesiste radyoaktif ve
patlayıcı maddeler hariç; endüstriyel ve evsel nitelikli endüstriyel katı - sıvı atıkların (125.000
ton/yıl, 400 ton/gün) gazlaşma derecesine bağlı olarak 60°- 2700°C sıcaklık aralığında
gazlaştırılarak, 26,6 MWe/ 26,6 MWm / 53,2 MWt kurulu güç ile yılda 200.000 MW elektrik enerjisi
üretilecektir. Tesiste yılda 313 gün gazlaştırma yapılarak, yılda 365 gün elektrik üretilecektir.
Tesis yılda 52 gün bakıma alınarak tesisin ömrü uzatılacaktır.
Tesis bünyesinde gazlaştırılarak bertaraf edilecek atıklar; endüstriyel atıklardan ve evsel
nitelikli endüstriyel katı-sıvı atıklardan oluşacaktır. Evsel atık kapsamında sadece fabrikalar vb
sanayi tesislerinden kaynaklanan fabrika atıkları, ofis malzemeleri, atık giysiler (tulum, iş önlüğü,
ayakkabı, baret, gözlük vb)vb. atıkların kabulü yapılacak olup evlerden ve belediyelerden kaynaklı
çöplerin tesise kabulü söz konusu değildir. Söz konusu tesiste Almanya ve Hollanda kökenli olan,
ETAG teknolojisi kullanılacaktır. ETAG Atık-Enerji tesisi teknolojisinde tesisinde, yeni bir gaz
yıkama teknolojisi ve yeni geliştirilmiş bir gaz türbinini birleştirerek elektrik üreten özel bir
gazlaştırma prosesi bulunmaktadır. ETAG Atık-Enerji tesisinin çalışma prensibi yakma değil,
atığın gazlaştırılması prensibine dayanmaktadır. Üretilen gaz temizlenir, daha sonra türbinler
yardımıyla elektrik ve ısı enerjisine dönüştürülür. Tesiste üretim esnasına istenilen ürünlerin elde
edilememesi durumu öngörülmemektedir.
Tesis bünyesindeki hava temizleme sistemi, ETAG Atık-Enerji tesisi içinde veya dışında
zararlı koku oluşumu problemini önlemek için atık bunkerlerinin içindeki havayı temizler. Söz
konusu tesisin teknolojisi ve iş akım şemasının anlatıldığı animasyon filmi, ÇED Raporu ekinde
verilmiştir. Proje üniteleri detaylı olarak Bölüm I.4'te açıklanmıştır.
8
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Şekil 1.Tesis İş Akım Şeması
9
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Şekil 2. Alternatif Enerji Üretimi (Entegre Atık Bertarafı) İşletme Prosesi
10
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
11
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
12
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
13
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
I.3 Proje kapsamındaki tüm ünitelerin özellikleri, kapasiteleri, tasarım bilgileri, her
faaliyet için her bir ünitede gerçekleştirilecek işlemler, proses akım şeması, faaliyet
ünitelerinde kullanılacak proses yöntemleri ile teknolojiler, geri dönüşüm verimi (üretimde
yer alacak tüm girdi-çıktılar ile üretim akım şemalarının detaylı olarak hazırlanması), projede
uyulacak ulusal ve uluslararası standartlar, faaliyet üniteleri dışındaki diğer ünitelerde
sunulacak hizmetler, proje kapsamında hammadde ve mamul madde depolarının kapasitesi,
özellikleri, faaliyet üniteleri dışındaki diğer ünitelerde sunulacak hizmetler,
Projeye konu tesiste radyoaktif ve patlayıcı maddeler hariç katı ve sıvı olmak üzere
endüstriyel ve evsel nitelikli endüstriyel atıkların (125.000 ton/yıl) gazlaşma derecesine bağlı
olarak 60°- 2700°C sıcaklık aralığında gazlaştırılarak, 26,6 MWe/ 26,6 MWm / 53,2 MWt kurulu
güç ile yılda 200.000 MW elektrik enerjisi üretilecektir. Proje kapsamında her biri 62.500 ton/yıl
kapasiteye sahip 13,3 MW kurulu güce sahip iki ayrı ünitede yıllık toplam 125.000 ton/yıl
kapasiteyle çalışılması planlanmaktadır. İlk etapta birinci ünite faaliyete geçecek olup, ikinci ünite
daha sonra faaliyete geçecektir.
GEÇİCİ DEPOLAMA
ALANI
1. ÜNİTE
2. ÜNİTE
TOPLAM
Alanı: 15.000 m2
125.000 ton/yıl
Atık Bertaraf Kapasitesi
62.500 ton/yıl, 200 ton/gün
Elektrik Kapasitesi
13,3 MWe/ 13,3 MWm
Elektrik Üretimi
Atık Bertaraf Kapasitesi
100.000 MWh/yıl
62.500 ton/yıl, 200 ton/gün
Elektrik Kapasitesi
13,3 MWe/ 13,3 MWm
Elektrik Üretimi
100.000 MWh/yıl
Atık Bertaraf Kapasitesi
125.000 ton/yıl, 400 ton/gün
Elektrik Kapasitesi
26,6 MWe/ 26,6 MWm
Elektrik Üretimi
200.000 MWh/yıl
Her faaliyet için her bir ünitede gerçekleştirilecek işlemler, proses akım şeması, faaliyet
ünitelerinde kullanılacak proses yöntemleri Şekil 2'de verilmiştir.
Geçici depolama tesisi üstü kapalı, tabanı sızdırmaz beton tipte, atıkların kalorifik
değerine göre bölmelere ayrılmış ve korunaklı olacaktır. Sorumlu kişilerin kullanımında olacak
olup, giriş çıkış kontrollü olacaktır. Kabul edilen atıkların bünyesinde radyoaktif ve patlayıcı
maddeler olup olmadığı üç şekilde kontrol edilecektir. Atık alımı konusunda yapılacak
sözleşme ile tesislerden atık alımı esnasında kaynağında kontrol yapılacaktır. Daha sonra atık
teslim edilirken X Ray cihazıyla ve son olarak atığın tesiste yer alacak laboratuvarda yapılacak
analizi sonucuna göre radyoaktif ve patlayıcı maddeler kabul edilmeyecektir. Tesise gelecek
atıkların doğruluğunu teyit amacıyla, analiz laboratuvarı oluşturulacaktır. Tesiste TAEK
tarafından yetkilendirilmiş uzman bir personel bulundurulacaktır. Radyoaktif ve patlayıcı madde
tespit edilmesi durumunda, Çankırı Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü yetkilierine bilgi verilerek
tutanak düzenlenecek ve atık üreticisine geri gönderilecektir.
Proje kapsamında 09.03.2013 Tarih ve 28582 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak
yürürlüğe giren Radyoaktif Atık Yönetimi Yönetmeliği ve ilgili diğer Türkiye Atom Enerjisi
Kurumu mevzuatlarına uyulacaktır.Kontrol aşamasından geçtikten sonra kabul edilen atıklar,
tesis bünyesindeki geçici depolama tesisine alınacaktır. Kabul edilecek atıklar geçici depolama
tesisinde, atık türlerine göre ayrı ayrı (kalorifik değerlerine göre) düzenli olarak depolanacaktır.
Ayrıca yapılacak analizler sonucunda birbirleriyle etkileşime geçecek ürünler yan yana
depolanmayacaktır. Tüm kimyasal maddeler için malzeme güvenlik formları hazırlanacak ve bu
formalrda belirtilen güvenlik önlemlerine uyulacaktır.
14
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
İşletme aşamasında atık işleme ve elektrik üretimi günde 24 saat devam edecektir.
Bunun için gerekli personel 3 vardiya halinde çalıştırılacaktır. Atıkların tesise ulaştırılması
ile ilgili personel işleri gün içerisinde yapılarak, akşam ve gece vardiyalarında daha az
personel çalıştırılacaktır.
Tesiste endüstriyel atıkların bertarafı ücreti karşılığında yapılacaktır. Tesisin ana üniteleri
yer üstünde olup, 1. ünite gazlaştırma fırının altında, bodrum kat seviyesinde evsel nitelikli atık
sular için ön arıtma tesisi ve kabul edilen atıklardan süzülen atık sular için toplama ve/veya
çöktürme havuzları yer alacaktır. Yeterli derecede birikim sağlandıktan sonra (en az 50 tona
ulaşıncaya kadar) tamamı, pulvarize sistem ile hammadde olarak gazlaştırma fırınına
püskürtülerek işlenerek bertaraf edilecektir.
Söz konusu tesiste %95 verimle çalışılacaktır. Geri kalan %5’lik kısım, proseste
gazlaştırma işlemi sonucunda oluşacak cüruftur. Oluşacak cürufun analizi yaptırılacaktır. Analiz
sonucuna göre, çıkan cüruf tehlikeli madde ise 14.03.2005 Tarih ve 25755 Sayılı (05.11.2013
Tarih ve 28812 Sayı ile değişik) Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların
Kontrolü Yönetmeliği hususlarına göre bertaraf edilecektir. Tehlikeli madde değilse, izolasyon
malzemesi, yapı malzemesi ve asfalt dolgu malzemesinde kullanılmak üzere satılacaktır. Tesiste
üretilen 2400oC’deki merkez sıcaklık atıklar içindeki tüm organik ve inorganik maddelerin
gazlaşmasını sağlar. %2-3 gibi az miktarda inert madde kalır. Bu ikincil hammadde geri kazanım
amaçlı olarak, örneğin taş yünü gibi yüksek kaliteli izolasyon malzemesi yapımında
kullanılacaktır.
Tesiste 08.06.2010 Tarih ve 27605 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Büyük Yakma Tesisleri Yönetmeliği” Ek-4'te belirtilen Gaz Türbinlerinde Emisyon Sınır Değerleri
(Tablo 2) şartları sağlanacaktır. Söz konusu tesis toplam kurulu gücü, (26,6 MW), Büyük Yakma
Tesisleri Yönetmeliği Madde 2'de belirtilen 50 MW sınır değerinin altında kaldığı için, sürekli
ölçüm cihazı bulundurulmayacaktır.
Tesis için, 06.10.2010 Tarih ve 27721 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
giren “Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik” Madde 15 aşağıda belirtilen ilgili hükümleri
gereğince belirlenen aralıklarla emisyon ölçümleri yapılacaktır.
c) Sürekli ölçümlerin kontrol ve teyidi amacıyla, NOx, CO, toplam toz, TOK, HCl, HF,
SO2’nin ölçümü yılda en az dört kez, ayrıca ağır metallerin, poliaromatik hidrokarbonların,
dioksinlerin ve furanların ölçümü yılda en az iki kez; dioksinlerin ve furanların ölçümü tesisin ilk
işletmeye alınmasından itibaren 12 ay boyunca en az her üç ayda bir olmak üzere yapılır.
f) Yakma veya beraber yakma tesisinde, işletici HCl, HF ve (SO2) maddelerinin
emisyonlarının belirtilen emisyon limit değerlerinden hiçbir şart altında daha yüksek olmayacağını
kanıtlaması halinde, Bakanlıkça, sürekli ölçüm yerine (c) bendinde belirtilen şekilde periyodik
ölçümlere müsaade edilir.
g) Ağır metal konsantrasyonlarının periyodik ölçümleri her yıl iki kez yapılmak zorundadır.
Ancak yakmadan veya beraber yakmadan kaynaklanan emisyonların sırasıyla Ek-2 veya Ek-5’te
belirlenen emisyon limit değerlerinin %50 altında olması halinde, bu sürenin iki yılda bir kez
yapılması ve dioksinler ile furanlar için ise her yıl iki kere yapılan emisyon ölçümlerinin yılda bir
kere yapılması yeterlidir.
Bununla birlikte tesis için 29.04.2009 Tarih ve 27214 Sayılı (14.09.2012 Tarih ve 28411
Sayılı değişiklik) Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevre Kanununca Alınması
Gereken İzin ve Lİsanslar Hakkında Yönetmelik" gereğince, izin ve lisans başvurusu yapılacaktır.
15
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Tesis kurulu gücü 50 MW'ın atında kalmakla birlikte, izin ve lisans sürecinde, yapılacak
ölçümler sonucunda, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve/veya Çankırı Çevre ve Şehircilik İl
Müdürlüğü yetkililerince sürekli baca gazı ölçümü sistemi kurulması gerekli görüldüğü taktirde,
sürekli baca gazı ölçüm cihazı tesis edilecektir. Online sistem ile Çankırı Çevre ve Şehircilik İl
Müdürlüğü'ne bağlanacaktır. Emisyon değerlerinin sapması durumunda faaliyet durdurulacaktır.
Tablo 2. Gaz Tübinlerinde Emisyon Sınır Değerleri
Emisyon Sınır Değerleri (mg/Nm3)
NO2
Yakıt türü
Genel olarak gaz
yakıtlar
Sıvılaştırılmış gaz
Kok fırınında oluşan
düşük kalorili gazlar
Yüksek fırınlarda
oluşan düşük kalorili
gazlar
Doğal gaz
Gaz yakıtlar (doğal gaz
hariç)
Sıvı yakıtlar
(NO ve NO2)
CO
İslilik (Bacharach)
SO2
11,7
1,7
117
67
11,7
100
120
50
120
2 (sürekli çalışma)
120
4 (başlama)
Kaynak: 08.06.2010 Tarih ve 27605 Sayılı Büyük Yakma Tesisleri Yönetmeliği, Ek-4
16
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Tablo 3. Emisyon Limit Değerleri
(a) Günlük ortalama değerler
Toplam toz
Gaz ve buhar halindeki organik maddeler, toplam
organik karbon olarak ifade edilir
Hidrojen klorür (HCI)
Hidrojen florür (HF)
Kükürt dioksit (SO2)
Azot monoksit (NO) ve azot dioksit (NO2), nominal
kapasitesi saatte 6 tonu aşan mevcut yakma tesisleri
veya yeni yakma tesisleri için azot dioksit olarak ifade
edilir
Azot monoksit (NO) ve azot dioksit (NO2), nominal
kapasitesi saatte 6 ton veya daha az olan mevcut
yakma tesisleri için azot dioksit olarak ifade edilir
(b) Yarım saatlik ortalama değerler
Toplam toz
10 mg/m3
10 mg/m3
10 mg/m3
1 mg/m3
50 mg/m3
200 mg/m3 (*)
400 mg/m3 (*)
A (%100)
B (% 97)
30 mg/m3
10 mg/m3
Gaz ve buhar halindeki organik
maddeler,
toplam
organik
20 mg/m3
10 mg/m3
karbon olarak ifade edilir
Hidrojen klorür (HCI)
60 mg/m3
10 mg/m3
3
Hidrojen florür (HF)
4 mg/m
2 mg/m3
Kükürt dioksit (SO2)
200 mg/m3
50 mg/m3
Azot monoksit (NO) ve azot
dioksit
(NO2),
nominal
kapasitesi saatte 6 tonu aşan
400 mg/m3(*)
200 mg/m3 (*)
mevcut yakma tesisleri için
veya yeni yakma tesisleri için
azot dioksit olarak ifade edilir
(c) Asgari 30 dakika ve azami 8 saatlik bir örnekleme süresi boyunca bütün ortalama değerler
Kadmiyum ve bileşikleri, kadmiyum olarak belirtilir (Cd)
toplam 0,05 mg/ m3
toplam 0,1 mg/ m3 (*)
Talyum ve bileşikleri, talyum olarak belirtilir (Tl)
0,05 mg/ m3
Civa ve bileşikleri, civa olarak belirtilir (Hg)
0,1 mg/ m3 (*)
Antimon ve bileşikleri, antimon olarak belirtilir (Sb)
Arsenik ve bileşikleri, arsenik olarak belirtilir (As)
Kurşun ve bileşikleri, kurşun olarak belirtilir (Pb)
Krom ve bileşikleri, krom olarak belirtilir (Cr)
toplam 0,5 mg/ m3
Kobalt ve bileşikleri, kobalt olarak belirtilir (Co)
toplam 0,5 mg/ m3
Bakır ve bileşikleri, bakır olarak belirtilir (Cu)
Mangan ve bileşikleri, mangan olarak belirtilir (Mn)
Nikel ve bileşikleri, nikel olarak belirtilir (Ni)
Vanadyum ve bileşikleri, vanadyum olarak belirtilir (V)
Bu ortalama değerler aynı zamanda ilgili ağır metal emisyonlarının gaz ve buhar hallerini ve bileşiklerini de
kapsar.
(ç) Ortalama değerler, asgari 6 saatlik ve azami 8 saatlik bir örnekleme süresi boyunca ölçülür. Emisyon
limit değeri, dioksinlerin ve furanların Ek-1 uyarınca toksisite eşdeğerlik kavramı kullanılarak hesaplanan
toplam yoğunluğuna ilişkindir.
Dioksinler ve Furanlar
0,1 ng/ m3
Kaynak: 06.10.2010 Tarih ve 27721 Sayılı Atıkların Yakılmasına Dair Yönetmelik, Ek-5.
17
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
I.4 Faaliyet ünitelerinde kullanılacak makine ve teçhizatın, adet ve özellikleri, (ulusal
ve uluslar arası mevzuata uygunluk) bakım ve temizlik çalışmaları, bakım onarım
periyotları,
Tesiste Kullanılacak Ekipmanlar
Kantar Köprüsü
Harici ölçme aleti ve kamera sistemi bulunan piyasadaki standart araç kantar köprüleri
kullanılacaktır. Boyutları bakımından, kantar köprüsü tüm kamyon tiplerini tartabilecek şekilde
tasarlanacaktır. Kamyonlar, hem tesise geldiklerinde hem de atığı boşalttıktan sonra tartılacaktır.
Atık Teslim Departmanı
Atık teslim departmanı binanın içindedir. Atık teslim departmanı, belli miktarda atık
teslim eden bir aracın kantar köprüsünden geçmesiyle açılır ve aracın atık teslim
departmanının sonunda bulunan boşaltma bölümüne ilerlemesini sağlar. Zararlı kokuların
yayılmasını önlemek amacıyla hava kabini alanında basınç normalin biraz altında tutulur. Atık
teslim departmanı binanın içindedir. Atık teslim departmanı, belli miktarda atık teslim eden bir
aracın kantar köprüsünden geçmesiyle açılır ve aracın atık teslim departmanının sonunda
bulunan boşaltma bölümüne ilerlemesini sağlar. Zararlı kokuların yayılmasını önlemek amacıyla
hava kabini alanında basınç normalin biraz altında tutulur.Atık sıkıştırma kamyonlarında,
atıklardan kaynaklanan nemin bulunduğu basınçlı bir su tankı bulunmaktadır. Tabanlara, nemin
toplanması ve depolama tankına taşınması için drenaj sistemleri inşa edilmiştir. Kabul edilen
atıkların bünyesindeki atık sular, drenaj sistemleri ile tesis içerisinde yer alacak, toplama ve/veya
çöktürme havuzlarında biriktirilecektir.Yeterli derecede birikim sağlandıktan sonra (en az 50 tona
ulaşıncaya kadar) tamamı, pulvarize sistem ile gazlaştırma fırınına püskürtülerek hammadde
olarak işlenecektir.
Boşaltma Bölümü
Boşaltma bölümü, atık teslim departmanı ile entegre bir şekilde ve her biri 100 m3 atık
içeren iki adet kamyona yetecek şekilde tasarlanmıştır. Boşaltma bölümü, atığın döner
parçalayıcya taşınması sağlayan bazı sistemlerle donatılmıştır. (örneğin, konveyör bant veya
ray, yerleşim planına bağlı olarak) Koku problemini önlemek için basınç bu bölümde de
normalden düşük tutulur.
18
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Döner Parçalayıcı / Azaltma
Atığın hacmi, çift döner parçalayıcılar ile azaltılır. İlk parçalayıcı, beslenen atığın
boyutlarını yaklaşık 9 × 40 cm’ ye düşürür. Daha sonra, ikinci döner parçalayıcı, briket
makinesine uygun hale getirmek için atığın boyutunu daha küçük hale getirir. Bu
parçalayıcılar, her türlü atıkla (lastik, kablo, plastik şilteler, arabalar, vs.) çalışabilir. Atığın döner
parçalayıcıya doğru sıkıştırılmasıyla bu sağlanır.
Briket Makinesi
Briket yapımı, atığın katı yakıt formuna dönüştürülmesi için yapılan bir uygulamadır. Atık,
parçalayıcıdan geçtikten sonra, öncelikle atığa ilk-sıkıştırma işlemi uygulanır daha sonra briket
haline dönüştürülür. Briket haline getirilmiş atıkların yerine, 40 × 40 × 80 cm’ lik balya yapımı
tercih edilebilir. Bu balyalar, daha sonra, depolama alanında saklanır. Balyalar briketlerle aynı
yoğunluğa düşürülemediği için balyaların tek parça halinde durması için folyo ile paketlenmesi
gerekmektedir.
Yangın Söndürme Sistemli Depolama Alanı
19
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Betonarme depolama alanı binanın içinde yer alır. Tüm binadaki en düşük basınç
depolama alanındadır. Düşük basınç ve hava akımı etkilerinin birleşmesiyle hem enerji tesisinin
içinde hem de etrafındaki kötü koku problemi çözümlenmiş olmaktadır. Depolama alanı,
briketleri ve/veya balyaları saklamak için kullanılır. Alan, yangın söndürme sistemi içeren afet
yönetim sistemleriyle donatılacaktır. Yangın söndürme sistemi kapsamında su kanyonları ve
kızılötesi kameralar bulunmaktadır.
Gazlaştırma Fırını
Atık gazlaştırıcıya beslendiği zaman, çift hava kilidi ek bir güvenlik sağlar. Bu
gazlaştırıcı yüklenirken aşırı oksijen yüklü havayı önler. Gazlaştırma fırını kupol ocağı tekniğine
dayanır. Tesiste 2 ünitede toplam 4 adet gazlaştırma fırını olacaktır.
Böylece sistemde oluşacak bozulmalara karşı önlem alınmış olur. 650 oC’de salınan CO,
H2 ve CH4 gibi Yüksek enerjili hidrokarbonlu bileşikler ısıl olarak ayrıştırılamazlar. Oksijen ve
hidrojen içeren yüksek enerjili karbon bileşikleri 600-800 0C aralığında salınır. Bu hidrokarbon
bileşikleri proses gazları içinde kalır ve daha sonra yakıt türbinlerinde kullanılır. oluşturulan
proses gazları kirli gaz borusu yoluyla gaz yıkayıcıya beslenir.
Üretilen 2400oC’deki merkez sıcaklık atıklar içindeki tüm organik ve inorganik maddelerin
gazlaşmasını sağlar. %2-3 gibi az miktarda inert madde kalır. Bu ikincil hammadde geri
kazanım amaçlı olarak örneğin taş yünü gibi yüksek kaliteli izolasyon malzemesi yapımında
kullanılabilir.
Gaz Yakıcılar
Gereken merkez sıcaklığı enerji içeren proses gazları ile korunur. Gaz yakıcılar bu
sistemi yakıt kaynağı olarak kullanırlar. Yaklaşık olarak üretilen proses gazlarının %10-20’si bu
amaçla kullanılır.
20
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Isı Enerjisi Geri Kazanımı
Üretimden kaynaklı olarak yayılan ısı ikincil boru hatlarıyla geri kazanılır. Sistemden geri
kazanılan bütün ısı enerjisi buhar türbinlerinde kullanılarak tekrar elektrik enerjisi elde edilecektir.
Aşağıya Doğru Hava Akımlı Yoğunlaştırıcısı
Kirli gazlar sistem içine bırakıldığı zaman proses sıvıları ile bu gazlar ön reaksiyonları
tetiklerler. Bu, gazlaştırma yanmasından çıkan kirli gazlarda yoğunlaşma ve yayılma yoluyla
aşağıya doğru hava akımı etkisinin oluşmasına sebep olur. İlk olarak gazın sıcaklığı 200400oC’den 60o C’ye iner, ikinci olarak gaz akışı içindeki naftalin, silikatlar, hidrokarbonlar ve
kurum gibi bileşiklerin tutulması sağlanır. Metal oksitler proses sıvıları içinde çamura
dönüştürülür ve fiziksel olarak sistemden ayrılır.
Gaz Yıkama
Gaz yıkama prosesi fizikokimyasal bir temizleme prosesidir. Bu sistem fiziksel, kimyasal,
aerodinamik, akış teknolojileri ve mekanik reaksiyon ve proseslerinin bileşik etkileri
tabanlıdır. Gaz yıkayıcı mümkün olduğunca küçük çaplardaki damlacıklardan oluşan buğu filtresi
kullanır.
Kimyasal katkılar zararlı maddelerin absorblama ve adsorblama yoluyla tutulması için
kullanılır. Bu sistem ve minimum kimyasal kullanan dinamik bir filtreyi olanaklı kılar. Gaz
yıkayıcıların yararlı olmasının altında yatan gerçek; hidrokarbonların özel gaz yıkama ajanları
tarafından tutulmasıdır. Her metreküp gaz için 0,1 g katkı içeren 10 g su gereklidir. Bu da her
ton atık için 0,2 kg katkı içeren 20 kg su demektir. Fazla nem yoğunlaştırıcıda tutulur. Dinamik
buğu filtreleri ısıtıcı ve buğu oluşturucu içeren 1 adet tank ve dozlama sisteminden oluşur.
21
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Gaz yıkama sonucunda oluşacak atık çamur, hammadde olarak gazlaştırma fırınında
işlenerek bertaraf edilecektir.
Hava Karıştırıcı
Fazla nem yoğunlaştırıcıda tutulur. Kirli baca gazı gaz türbinine beslenir. Katı maddeler
fiziksel olarak çamur halinde ayrılır. Temizlenmiş gazlar bacagazı türbinine beslenir. Katı
maddeler fiziksel yolla çamur olarak ayrılır ve içinde kalan enerji için gazlaştırıcıya beslenir.
Hava mikseri gaz yıkayıcıdan gelen baca gazı karışımını ve türbin odasından gelen hava
akımını baca gazı türbininde yanacak tarzda ideal oranda yakıt-hava karışımı oluşturacak
oranda karıştırır. Aynı zamanda bacagazı sıcaklığını 25-35oC ye getirerek yüksek gaz
yoğunluğuna ulaşılarak artan ek fayda sağlanır.
Bacagazı Türbini
Bacagazı türbininin en önemli bileşkelerinden biri yüksek basınçlı komprosördür.
Komprosör türbin içindeki uygun sıcaklıkta yanma için hava gaz karışımını sıkıştırır.
Türbin kendisi aslında yeterince sıkışma sağlar ve 3000oC’nin üzerinde yanma sağlar. Yanma
sonucu çıkan ısı enerjisi radyal yer değiştirme prensibine dayalı olarak türbini çevirir. Elde
edilen itki jeneratöre transfer edilir.
Bu sistemin geleneksel türbinlerden farkı geleneksel türbinlerdeki ısıl içerik ve kütle
akışındaki entalpiye karşılık bu sistemin işlemesinde birincil olarak basıncın etkili olması ve
ortam hacmidir. Baca gazı türbini az miktarda ve dayanıklı parçadan oluşur. Türbinin sürtünme
ile enerji kaybı olağan üstü azdır. Böylece yaklaşık olarak sadece %10 enerji kaybedilmektedir.
Bu da sistemi kazançlı kılmaktadır. Optimum elektrik üretimi için %1,6-5,6 oksijen içeriği
gerekirken bu oran baca gazında yaklaşık olarak %11 seviyesindedir. Bu da sistemi oldukça
ekonomik ve teknik olarak güvenilir yapmaktadır.
22
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Isı enerjisi soğutucu devreler yoluyla transfer edilir. Sistemde gazlaştırma yakmasında
proses gazı üretimi için egzoz gazı akımının bir kısmı geri döndürülür. Arıtılmış sular daha
sonra atık gaz türbini için proses suyu olarak kullanılabilir. Geriye kalan zararlı materyallere
3000ºC sıcaklıktaki yanma odasında yok edilir.
Enerji Üretimi
Atıklar gazlaştırıldıktan sonra ve içindeki zararlı maddeler gaz yıkayıcı ile giderildikten
sonra geriye kalan gaz akımı türbinde yakılır. Gaz akımı yandığında türbine yüksek miktarda
enerji sağlayan yüksek miktarda hidrokarbon içermektedir. Türbinde iki aşamalı yanma oluşur.
Böylece gazın enerji bileşimi en yüksek oranda değerlendirilir. Bu nedenle türbinden
olağanüstü kazanç sağlanır. Üretilen elektrik enerjisi yerel elektrik dağıtım şebekesine
beslenerek önemli miktarda gelir elde edilir. Isı enerjisinden sistemin kendi bünyesinde
faydalanılabilir. Alternatif Enerji Üretimi Tesisi atık maddelerin değerlendirilerek kesintisiz
olarak enerji elde etmenin yenilikçi bir yoludur. Üstelik geleneksel teknolojilere göre daha
yüksek getirisi vardır. Bu nedenle söz konusu tesis temiz bir çevre ve kaliteli bir hayat için
anlamlı bir katkı sağlamaktadır.
Hava Temizleme Sistemi
Hava Temizleme Sistemi,tesisin güvenlik sistemi olarak çalışır. İlk olarak sisteme çekilen
hava ile bakterilerin, virüslerin ve mikropların vb. işletme kısımlarına girmesi önlenir. İkinci
olarak, binanın baştan başa yaklaşık olarak 0.01-0.1 mBar arası basınç altında tutularak
dışarıdan herhangi bir bulaşmanın önüne geçilmiş olunur. Hava temizleme sistemi gaz
yıkayıcılar ile aynı prensipe dayalı olarak çalışır. Hava temizleme sistemi için gereken bacalar
15.000 m3/saat civarında olacak şekilde çıkış gücü olması için normalden daha geniş çapta inşa
edilir.
Hava Temizleme Sistemi aynı zamanda gaz türbinin herhangi bir sebepten kapanması
durumunda baca gazlarının temizlenerek dışarıya atılmasını sağlayarak güvenlik sağlamış olur.
Filtrasyon
Filtrasyon ünitesi havanın mikroplardan arındırıldığı ve arıtıldığı basınçlı filtre odasından oluşur.
23
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
İzleme ve Kontrol Teknolojisi
Tüm sistem acil durumları, üretim kayıplarını, hataları, arızaları ve proses aşamalarını gösteren
tesisin tüm noktalarına yerleştirilmiş kapsamlı gösterge ve kontrol sistemleri ile otomatik olarak
kontrol edilir ve yönetilir.
Örnek olarak aşağıda verilen izleme sistemleri ile sistem otomatik olarak kontrol edilir,
ayarlanır ve kayıt altına alınır.
-
Gazlaştırma Fırınında basınç düşmesi
Fırına atık besleme hızı
Fırın bileşim seviyesi
Proses gazlarının sistemin başından sonuna kadarki sıcaklıkları
İşletme bölümlerindeki hava basıncı
Gaz yıkayıcı çıkışı
Çeşitli aşamalardaki proses gazlarının kimyasal bileşimleri
Türbin içindeki oksijen gazı oranı
Türbin içi sıcaklığı
Baca gazlarının kimyasal bileşimleri (Emisyon seviyeleri)
Sistem boyunca sistemin uygun hızda proses çıktısı vermesi için vanalar ve musluklar
Sistemin beyni olarak nitelendirilen kontrol odasından sistem, Tesis sahibi tarafından
kapsamlı bir şekilde eğitim aldırılan teknik personel tarafından günde 24 saat sistem izler ve
çalıştırır. Sistemin bazı hayati noktaları örnek olarak fırının beslenmesi, yakıcılar, katı maddelerin
boşaltılması vb. canlı olarak kamera ile izlenir.
Projeye konu tesiste kullanılacak teknoloji, Türkiye’de ilk defa kurulacaktır. Tesiste yılda
313 gün gazlaştırma yapılarak, yılda 365 gün elektrik üretilecektir. Tesis yılda 52 gün bakıma
alınarak tesisin ömrü uzatılacaktır.
24
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
I.5 Depolanacak ürünlerin tür ve miktarları (günlük, aylık, yıllık), özellikleri, ürünlerin
nerelere, ne kadar ve nasıl sunulacağı,
Projeye konu tesiste radyoaktif, patlayıcı maddeler ve tıbbi atık hariç her türlü kaynaktan
gelecek endüstriyel ve evsel nitelikli endüstriyel katı-sıvı atıkların bertarafı gerçekleştirilerek enerji
üretimi sağlanacaktır. Tesise atıkların kabulü firmalarla yapılacak sözleşmeye esas olarak
yürütülecektir.
Proje kapsamında yıllık 125.000 ton atık gazlaşma derecesine bağlı olarak 60°- 2700°C
sıcaklık aralığında gazlaştırılarak, 26,6 MWe/ 26,6 MWm / 53,2 MWt kurulu güç ile yılda 200.000
MW elektrik enerjisi üretilecektir. Proje kapsamında her biri 62.500 ton/yıl kapasiteye sahip 13,3
MW kurulu güce sahip iki ayrı ünitede yıllık toplam 125.000 ton/yıl kapasiteyle çalışılması
planlanmaktadır. İlk etapta birinci ünite faaliyete geçecek olup, ikinci ünite daha sonra faaliyete
geçecektir.
Tesis bünyesinde gazlaştırılarak bertaraf edilecek atıklar; endüstriyel atıklardan ve evsel
nitelikli endüstriyel katı-sıvı atıklardan oluşacaktır. Evsel atık kapsamında sadece fabrikalar vb
sanayi tesislerinden kaynaklanan fabrika atıkları, ofis malzemeleri, atık giysiler (tulum, iş önlüğü,
ayakkabı, baret, gözlük vb) vb. atıkların kabulü yapılacak olup evlerden ve belediyelerden kaynaklı
çöplerin tesise kabulü söz konusu değildir. Atık kabulü 14.03.2005 Tarih ve 25755 Sayılı
(05.11.2013 Tarih ve 28812 Sayı ile değişiklik)Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” Madde 38 esaslarına göre yapılacaktır. Kabul edilen
atıkların bünyesinde radyoaktif ve patlayıcı maddeler olup olmadığı üç şekilde kontrol edilecektir.
Atık alımı konusunda yapılacak sözleşme ile tesislerden atık alımı esnasında kaynağında kontrol
yapılacaktır. Daha sonra atık teslim edilirken X Ray cihazıyla ve son olarak atığın tesiste yer
alacak laboratuvarda yapılacak analizler sonucuna göre radyoaktif ve patlayıcı maddeler kabul
edilmeyecektir.Tesise gelecek atıkların doğruluğunu teyit amacıyla, analiz laboratuvarı
oluşturulacaktır. Kontrol aşamasından geçtikten sonra kabul edilen atıklar, tesis bünyesindeki
geçici depolama tesisine alınacaktır. Kabul edilecek atıklar geçici depolama tesisinde, atık
türlerine göre ayrı ayrı (kalorifik değerlerine göre) düzenli olarak depolanacaktır. Ayrıca yapılacak
analizler sonucunda birbirleriyle etkileşime geçecek ürünler yan yana depolanmayacaktır. Tüm
kimyasal maddeler için malzeme güvenlik formları hazırlanacak ve bu formalrda belirtilen güvenlik
önlemlerine uyulacaktır.
Tesise atıkların kabulü firmalarla yapılacak sözleşmeye esas olarak yürütülecektir. Tesiste
endüstriyel atıkların bertarafı ücreti karşılığında yapılacaktır. Tesiste endüstriyel atıkların bertarafı
ücreti karşılığında yapılacaktır. Tesisin ana üniteleri yer üstünde olup, 1. ünite gazlaştırma fırının
altında, bodrum kat seviyesinde evsel nitelikli atık sular için ön arıtma tesisi ve kabul edilen
atıklardan süzülen atık sular için toplama ve/veya çöktürme havuzları yer alacaktır. Yeterli derecede
birikim sağlandıktan sonra (en az 50 tona ulaşıncaya kadar) tamamı, pulvarize sistem ile
hammadde olarak gazlaştırma fırınına püskürtülerek işlenerek bertaraf edilecektir.
I.6 Taşımada kullanılacak araçların özellikleri, kapasite ve miktarları, atık taşıma
yöntemi, atıkların toplanması ve taşınmasına ilişkin detaylar, araçların bakım ve temizliği,
Projeye konu tesiste radyoaktif, patlayıcı maddeler ve tıbbi atık hariç her türlü kaynaktan
gelecek endüstriyel ve evsel nitelikli endüstriyel katı-sıvı atıkların bertarafı gerçekleştirilerek enerji
üretimi sağlanacaktır. Tesise atıkların kabulü firmalarla yapılacak sözleşmeye esas olarak
yürütülecektir. Bu kapsamda yıllık 125.000 ton atık bertarafı sağlanacaktır. Proje kapsamında
atıkların sahaya nakliyesi için 30 tonluk 12 adet kamyonla sağlanacaktır. Tesis alanına ulaşım için
mevcut olan D-765 Ankara-Çankırı Yolu kullanılacak olup, herhangi bir yol ya da alt yapı faaliyeti
gerçekleştirilmeyecektir. Mevcut olan yollar ve altyapı sistemleri kullanılacaktır.
25
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Tesise Kabul edilen atıkların bünyesinde radyoaktif ve patlayıcı maddeler olup olmadığı
üç şekilde kontrol edilecektir. Atık alımı konusunda yapılacak sözleşme ile tesislerden atık alımı
esnasında kaynağında kontrol yapılacaktır. Daha sonra atık teslim edilirken X Ray cihazıyla ve
son olarak atığın tesiste yer alacak laboratuvarda yapılacak analizi sonucuna göre radyoaktif ve
patlayıcı maddeler kabul edilmeyecektir.
Tesise gelecek atıkların doğruluğunu teyit amacıyla, analiz laboratuvarı oluşturulacaktır.
Tesiste TAEK tarafından yetkilendirilmiş uzman bir personel bulundurulacaktır. Radyoaktif ve
patlayıcı madde tespit edilmesi durumunda, Çankırı Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü yetkilierine
bilgi verilerek tutanak düzenlenecek ve atık üreticisine geri gönderilecektir. Proje kapsamında
09.03.2013 Tarih ve 28582 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Radyoaktif Atık
Yönetimi Yönetmeliği ve ilgili diğer Türkiye Atom Enerjisi Kurumu mevzuatlarına uyulacaktır.
Yakma ve beraber yakma tesisleri, Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik 7. maddede
verilen işletme koşullarını sağlamak amacıyla, atık kabul ünitesi, laboratuvar, geçici depolama
alanları ve atık besleme sistemi bulunacaktır. Bu birimlerde yapılan tüm işlemler kayıt altına alınır.
Ayrıca atıkların yakıldığı tesisler, yam yanmanın sağlanabileceği şekilde kurulur ve işletilir. Proje
kapsamında 06.10.2010 Tarih ve 27721 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren
Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik 10., 11, ve 12. maddelerinde belirtilen fiziki ve teknik
standartlar çerçevesinde planlanacak ve anılan yönetmeliğin 6., 7. ve 8. maddelerinde belirtilen
hükümler çerçevesinde gerekli izin ve onaylar alınacaktır.
Kontrol aşamasından geçtikten sonra kabul edilen atıklar, tesis bünyesindeki geçici
depolama tesisine alınacaktır. Kabul edilecek atıklar geçici depolama tesisinde, atık türlerine göre
ayrı ayrı (kalorifik değerlerine göre) düzenli olarak depolanacaktır. Ayrıca yapılacak analizler
sonucunda birbirleriyle etkileşime geçecek ürünler yan yana depolanmayacaktır. Tüm kimyasal
maddeler için malzeme güvenlik formları hazırlanacak ve bu formlarda belirtilen güvenlik
önlemlerine uyulacaktır.
Araçların bakımları akaryakıt istasyonlarında temizlikleri ise geçici depolama alanında atık
boşaltımı yapıldıktan sonra yapılacaktır. Atıkların tesise ulaştırılması ile ilgili personel işleri gün
içerisinde yapılarak, akşam ve gece vardiyalarında daha az personel çalıştırılacaktır. Proje
kapsamında atıkların taşınmasıyla ilgili olarak 24.10.2013 Tarih ve 28801 Sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanarak yürürlüğe giren "Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik"
Madde 6 gereğince yetki belgesi olan araçlar kullanılacaktır.
I.7 Sahanın bulunduğu alandaki trafik durumu ile saha içi trafik yönetimi, sahaya
ulaşım yolu hakkında ayrıntılı bilgiler, sahaya ulaşım yolunun bir plan üzerinde gösterilmesi,
yolların mevcut trafik yoğunluğu,
Projeye konu tesis Çankırı İli, Merkez İlçesi, Yakınkent Organize Sanayi Bölgesi’nde,
Çankırı İl Merkezi’nin kuş uçuşu 25 km güneyinde yer almaktadır. Proje alanına en yakın yerleşim
yeri 3 km güneyindeki Tüney Köyü’dür.
Söz konusu tesis, Ankara-Çankırı yoluna kuş uçuşu 1.200 m mesafade yer almaktadır.
Ancak tesisin yola direk bağlantısı yoktur. Tesisin Ankara-Çankırı yoluna bağlantısı Yakınkent
OSB içerisindeki yoldan geçilerek sağlanmaktadır (Bkz. Şekil-3).
26
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Proje Alanı
Şekil 3:OSB içi yollar ve tesisin Ankara-Çankırı yoluna uzaklığı
Proje alanına Yakınkent OSB girişinden 4,5 km sonra ulaşılmaktadır. Proje kapsamında
mevcut karayolu ve 1/1000 lik uygulama imar planına göre Yakınkent OSB Müdürlüğü tarafından
yapılacak OSB için yollar kullanılacaktır. OSB içerisindeki yollarda işaret ve levhalarla ilgili tüm
sorumluluk OSB Müdürlüğü’ne aittir. Tesise ulaşım için mevcut yollar takip edilecek olup, proje
kapsamında yeni bir yol yapılması durumu söz konusu değildir.
Şekil 4. Proje alanı trafik yükü haritası
(Kaynak:http://www.kgm.gov.tr/SiteCollectionDocuments/KGMdocuments/Trafik/trafikhacimharitasi/trafikhaci
m2012.pdf)
27
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Tesis alanına ulaşım için mevcut olan D-765 Ankara-Çankırı Yolu kullanılacak olup,
herhangi bir yol ya da alt yapı faaliyeti gerçekleştirilmeyecektir. Mevcut olan yollar ve altyapı
sistemleri kullanılacaktır. Karayolları Genel Müdürlüğü Program ve İzleme Dairesi Başkanlığı
Ulaşım ve Maliyet Etütleri Şubesi Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen Otoyollar ve Devlet Yolları
Trafik Hacim Haritası adlı çalışma kapsamında ;
Ankara-Çankırı Yolu trafik hacmi;
Otomobil
Orta Yüklü Ticari Taşıt
Otobüs
Kamyon
Kamyon+Römork, Çekici+Yan Römork
Toplam
: 3.105 taşıt/gün
: 244 taşıt/gün
: 128 taşıt/gün
: 431 taşıt/gün
: 217 taşıt/gün
: 4.125 taşıt/gün
Ankara-Çankırı Yolundaki toplam taşıt hacmi 4.125 taşıt/gün’dür (Bkz. Şekil 4)
I.8 Proje kapsamında planlanan ekonomik sosyal ve altyapı faaliyetleri,
Faaliyet kapsamında kurulacak tesis iki üniteli olacaktır. Resmi kurum izinleri alındıktan ve
kredi temini sağlandıktan sonra, 1. ünite inşaatının 2,5 yılda tamamlanması planlanmaktadır.
Birinci ünite devreye alındıktan sonra 1 yıl deneme süresi ve teknik personelin yurt içi ve yurt
dışında 1 yıl eğitim süreci olacaktır. Deneme üretimi süresi, ve eğitim süreci tamamlandıktan
sonra bir yıl içerisinde 2. ünite inşaatı yapılacaktır.
Faaliyet kapsamında inşaat aşamasında toplam 30 kişi; işletme aşamasında ise, 1.
ünitenin devreye alınması ile birlikte 3 vardiyalı olarak toplam 180 kişinin çalıştırılması, 2. ünitenin
devreye alınmasından sonra ise toplam 300 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Teknik
personel yurt içi ve yurt dışında 1 yıl eğitilecektir. İşçi kadrosunda yakın civarda yaşayan yöre
halkından da katkı sağlanarak istihdam sağlanacaktır. Proje kapsamında Yakınkent OSB'nin
altyapı sistemlerinden faydalanılacaktır.
I.9
Projenin yer ve teknoloji alternatifleri, proje için seçilen yerin koordinatları,
alanın coğrafik şekli, coğrafi tanımlanması (memleket koordinatları-coğrafi koordinatlar),
Çankırı Enerji Elektrik Üretim San. ve Tic. A.Ş. tarafından Çankırı İli, Merkez İlçesi,
Organize Sanayi Bölgesi mevkiinde, 125.000 ton/yıl atık ve 26,6 MWe / 26,6 MWm / 53,2 MWt
kapasiteli “Alternatif Enerji Üretimi (Entegre Atık Bertarafı)” projesinin kurulması ve işletilmesi
planlanmaktadır.Söz konusu proje için daha önce Çankırı İli, Korgun İlçesi, Organize Sanayi
Bölgesi’nde kurulmak üzere ÇED Başvuru Dosyası sunulmuştur. Ancak; söz konusu projeye ilişkin
kapasite artışı planlanması nedeniyle yatırımın Yakınkent OSB alanı içinde kurulmasına karar
verilmiştir.
Projeye konu olan alan değiştirilerek yine aynı yatırımcı kişi tarafından, aynı proje
özelliklerine sahip, ancak yeni bir kapasite ile Çankırı ilinde farklı bir Organize Sanayi Bölgesi’nde
yapılması amaçlanmaktadır. Bu nedenle Çankırı Korgun OSB içinde kurulması planlanan projenin,
yapılması düşünülen kapasite artışı nedeniyle Çankırı ilinde bulunan Yakınkent OSB içinde
kurulması söz konusudur. Projeye konu tesis, Yakınkent Organize Sanayi Bölgesi 220 Ada 4 nolu
parselde kurulacaktır. Proje alanı koordinatları Tablo 4'te verilmiştir.
28
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
Tablo 4. Proje Alanı Koordinatları
Koor. Sırası
: Sağa,Yukarı
Datum
: ED-50
Türü
: UTM D.O.M. :
33
Zon
: 36
Ölçek Fak.
: 6 derecelik
544127.000:4470802.000
544448.000:4470777.000
544399.000:4470956.000
544388.000:4470977.000
544281.000:4471154.000
544233.000:4471126.000
544237.000:4471113.000
544238.000:4471105.000
544238.000:4471100.000
544238.000:4471095.000
544236.000:4471089.000
544235.000:4471084.000
544178.000:4470951.000
544176.000:4470947.000
544173.000:4470943.000
544169.000:4470939.000
544165.000:4470936.000
544162.000:4470934.000
544150.000:4470928.000
544136.000:4470922.000
ALAN
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Koor. Sırası
Datum
Türü
D.O.M.
Zon
: Enlem, Boylam
: WGS-84
: COĞRAFİK
: -: -- Ölçek Fak. : --
33.51954305 : 40.38498373
33.52332301 : 40.38474146
33.52275820 : 40.38635664
33.52263007 : 40.38654641
33.52138177 : 40.38814666
33.52081431 : 40.38789696
33.52086054 : 40.38777963
33.52087176 : 40.38770751
33.52087142 : 40.38766247
33.52087107 : 40.38761742
33.52084709 : 40.38756348
33.52083496 : 40.38751848
33.52015420 : 40.38632334
33.52013036 : 40.38628741
33.52009474 : 40.38625153
33.52004734 : 40.38621571
33.52000001 : 40.38618890
33.51996452 : 40.38617104
33.51982273 : 40.38611762
33.51965738 : 40.38606431
71.073.208 m2
Proje sahasının tesise uygunluğu, ulaşım kolaylığı göz önüne alınarak, Türkiye’de ilk
olarak kurulacak tesisin, Çankırı ili, Merkez İlçesi, Yakınkent Organize Sanayi Bölgesi’nde kurulması
planlanmaktadır.
I.10
Proje ile ilgili olarak bu aşamaya kadar gerçekleştirilmiş olan iş ve işlemlerin
kısaca açıklanması, alınmış ve alınacak izinler, belgeler, projeye ilişkin politik, yasal ve idari
çerçeve, yer tahsisine ilişkin OSB mevzuatınca açıklamalar,
Proje kapsamında Yakınkent Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu Başkanlığı
tarafından verilen yer tahsis yazısı ve tesisin tehlikesiz olduğuna dair hazırlatılan Teknik Uygunluk
Raporu eklerde sunulmuştur (Bkz. Ek-9).
Proje kapsamında Çankırı Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü görüşü doğrultusunda, yer
tahsisine ilişkin, Çankırı- Yakınkent Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu Başkanlığı'ndan,
tesisin - 22.08.2009 Tarih ve 27327 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinin 102. Maddesinde aranan şartları sağladığına
dair görüş alınmıştır (Bkz. Ek-10).
29
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
BÖLÜM II: PROJE YERİ VE ETKİ ALANININ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİ
II.1 Proje yerinin; ilgili Valilik veya Belediye tarafından doğruluğu onanmış olan,
lejand ve plan notlarının da yer aldığı, Onanlı Çevre Düzeni Planı, Nazım İmar Planı,
Uygulama İmar Planı, (1/25000, 1/5000, 1/1000 ölçekli yürürlükte bulunan planlar) üzerinde
işaretlenerek gösterilmesi, sağlık koruma bandının bu planlarda gösterilmesi, (planların aslı
gibidir onaylı şekilde rapor ekinde yer alması) konuya ilişkin açıklamaların rapor metninde
de yer alması,
Proje alanı 1/100.000 Ölçekli Çankırı H31 paftası Çevre Düzeni Planında tarım alanı ve
önemli bitki alanı lejantında yer almaktadır. Çankırı ili H31 paftası 1/100.000 ölçekli onaylı Çevre
Düzeni Planı, lejandı ve Plan Hükümleri Ek-4A'da verilmiştir. Ancak bu alan 1/5000 Ölçekli Nazım
İmar ve 1/1000 Ölçekli Uygulama İmar Planında OSB olarak planlanmıştır (Bkz. Ek-4B). Bilim,
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından alt ölçekli planlarda OSB alanı olarak belirlenen bölge
için, 1/100 000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı revize edilecektir.
Yakınkent Organize Sanayi Bölgesi için İnterjeo Jeoteknik Müh. Müş. İnş. San. ve Tic. Ltd.
Şti. tarafından hazırlanan Revize İmar Planına Esas Jeolojik, Jeofizik ve Jeoteknik Etüt Raporu
Ek-14'te sunulmuştur. Proje ünitelerinin genel vaziyet planı üzerinde yerleşimi kesinleştiğinde
Mülga Afet İşleri Genel Müdürlüğünün 19.08.2008 tarih ve 10337 sayılı Genelgesi ve 11.11.2008
gün ve 13171 sayılı Makam Oluru doğrultusunda hazırlatılacak imar planına esas Jeolojik-Jeoteknik
Etüt Raporları Afet Acil Durum Yönetim Başkanlığının 19.01.2010 gün ve 373 sayılı Genelgesinde
belirtilen ilgili kuruma onaylatılacaktır.
II.2 Proje sahası yakın çevresinde bulunan sanayi ve yerleşimlerin harita üzerinde
gösterilmesi, mesafelerin belirtilmesi, en yakın yerleşim birimine uzaklık, yer bulduru
haritası proje alanı ve çevresinin panoramik fotoğrafları,
Proje sahasının yakın çevresinde bulunan yakın yerleşim yerleri Ek-2'de verilen topoğrafik
harita üzerinde gösterilmiştir. Proje alanına (parsel sınırına) en yakın yerleşim yeri, güney
yönünde kuşuçuşu 3 km mesafede Tüney köyüdür. Yakınkent OSB içerisinde inşaatı devam
etmekte olan lastik fabrikası, proje alanına (parsel sınırına) güneybatıda kuşuçuşu 800 m.
mesafede yer almaktadır.
Diğer yakın yerleşimler ise; Eldivan ilçesine bağlı ; kuzeybatı yönünde: kuşuçuşu 4.600 m.
mesafede Büyükhacıbey köyü, kuşuçuşu 4.250 m. mesafede Hisarcıkkayı Köyü ve kuşuçuşu
5.600 m. mesafede yer alan Hisarcık Köyüdür. Merkez ilçeye bağlı İnandık Köyü ise kuzeydoğuda
kuşuçuşu 4.150 m. mesafede yer almaktadır.
Yer bulduru haritası Ek-1'de, proje alanı ve çevresinin panoramik fotoğrafları ise Ek-6'da
verilmiştir.
II.3. Proje alanı ve yakın çevresinin mevcut arazi kullanımını değerlendirebilmek
amacı ile yer altı sularını, yer üstü sularını, deprem kuşaklarını, jeolojik yapıyı, köy yerleşik
alanlarını, ulaşım ağını, enerji nakil hatlarını, arazi kabiliyetini ve faaliyet alanının yakın
çevresinde faaliyetlerine devam etmekte olan diğer kullanımların yerlerine ilişkin verileri
gösterir bilgilerin 1/25.000 ölçekli topoğrafik harita üzerine işlenmesi, proje alanının harita
üzerinde gösterilerek açıklanması,
Proje alanı ve yakın çevresinin yer altı suları, yer üstü suları, deprem kuşakları, jeolojik
yapı, köy yerleşik alanları, ulaşım ağı, enerji nakil hatları, arazi kabiliyetini gösterir 1/25.000 ölçekli
sentez haritası Ek-2A'da verilmiştir.
30
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Proje alanının yer aldığı Çankırı-Yakınkent OSB yeni kurulmakta olup, 130 sanayi
parselinin 2 adedi için yer tahsisi yapılmıştır. OSB içerinde bir lastik fabrikası inşaatı Mevcut
durumda OSB içerisinde işletmeye geçen herhangi bir tesis bulunmamaktadır. OSB alanı dışında
proje alanının yakın çevresinde herhangi bir tesis bulunmamaktadır.
II.4 Proje kapsamındaki faaliyet ünitelerinin konumu (Bütün idari ve sosyal ünitelerin,
teknik altyapı ünitelerinin, diğer ünitelerin proje alanı içindeki konumlarının vaziyet planı
üzerinde gösterimi, -tesis içi makine, ünite, tank, arıtma tesisi vb.nin yerleşim planı üzerinde
gösterilmesi-, bunlar için belirlenen kapalı ve açık alan büyüklükleri, binaların kat adetleri ve
yükseklikleri)
Proje kapsamındaki faaliyet ünitelerinin konumu Ek 3'te verilen vaziyet planı üzerinde
gösterilmiştir. Tesisin ana üniteleri yer üstünde olup, 1. ünite gazlaştırma fırının altında, bodrum kat
seviyesinde evsel nitelikli atık sular için ön arıtma tesisi ve kabul edilen atıklardan süzülen atık
sular için toplama ve/veya çöktürme havuzları yer alacaktır.
II.5 Jeolojik özellikler (Bölgenin ve proje sahasının jeolojik ve zemin özellikleri, proje
alanının ölçekli haritalar üzerine işlenmesi, bölgenin stratigrafik kesiti, jeolojik/jeoteknik
etüd raporu, Rapora atıflarda bulunularak proje alanı özellikleri anlatılması, sahanın olası bir
deprem riski altında zemin ve kaya mekaniğine ilişkin özellikleri, gerekli mühendislik
özellikleri,
Yakınkent Organize Sanayi Bölgesi için İnterjeo Jeoteknik Müh. Müş. İnş. San. ve Tic. Ltd.
Şti. tarafından hazırlanan Revize İmar Planına Esas Jeolojik, Jeofizik ve Jeoteknik Etüt Raporu
Ek-14'te sunulmuştur. Proje kapsamında yapılacak yapılar için Mülga Afet İşleri Genel
Müdürlüğünün 19.08.2008 tarih ve 10337 sayılı Genelgesi ve 11.11.2008 gün ve 13171 sayılı Makam
Oluru doğrultusunda hazırlatılacak imar planına esas Jeolojik-Jeoteknik Etüt Raporları Afet Acil
Durum Yönetim Başkanlığının 19.01.2010 gün ve 373 sayılı Genelgesinde belirtilen ilgili kuruma
onaylatılacaktır.
Eldivan Ofiyolitli Melanjı
Jura – Kretase Grubu
Ofiyolitik melanj, çeşitli okyanusal çökel, volkanik ve derinlik kayaları ile metamorfiklerin
kaotik bloklar halinde bir araya gelmesi sonucu oluşmuştur. Bu kaya türleri peridotit, serpantinit,
sipilit, radyolarit, çamurtaşı, kırıntılı kireçtaşı, kumtaşı, killi kireçtaşı, çörtlü kireçtaşı, tüf,
metavolkanit, metabazik magmatik ve çeşitli volkanik kayaçlardır.
Kardağ formasyonu (Kdk):
İnceleme alanının kuzeybatısında küçük bir alanda yayılım gösterir. Birim, kumtaşı,
çakıltaşı, çamurtaşı, killi kireçtaşı ile temsil edilir. Birimin yaşı Kretase’dir.
Ahlat ofiyolitikli Melanj (Kça):
Bölgenin en yaşlı kayaçlarını oluşturur. Tip yeri ise Haymana yolu üzerindeki Dereköy
dolaylarıdır. Alanda en iyi gözlendiği yer ise Beynam güneyinde Batat deresidir. Formasyon
serpantinleşmiş kümeler, kireçtaşı, radyolarit, spilit, bazik dayk kompleksleri içeren bir ofiyolitik
melanj’dır. Serpantinler koyu boz, nefti yeşil görünümüyle formasyonun en geniş yayılımlı birimidir.
Kireçtaşları iyi katmanlanma gösteren değişik boyutta dağınık mercekler halinde yer yer kristalize
olmuştur. Radyolaridler ise irili ufaklı mercekler halinde kırmızı renkli sert, keskin kırıklı ve
dağılgandır. Daha yaşlı formasyonlarla olan ilişkisi geniş alanlarda bu birimlerle örtülü oluşu
sebebiyle gözlenmez.
31
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Dizilitaş Formasyonu (Tçd):
İnceleme alanının güneydoğusunda gözlemlenmiştir. Birim çakıltaşı, kumtaşı, şey, killi
kireçtaşı ve kumlu kireçtaşı ile temsil edilir. Yaşı Paleosen’dir.
Tüney Üyesi (Tit):
Tüney köyünün kuzeydoğusundaki küçük bir alanda gözlenir. Formasyon çakıltaşı, kumtaşı
ardalanmasından oluşur. Yaşı Oligo-Miyosen’dir.
İncik Formasyonu (Ti):
Geniş bir alanda yüzeyleyen formasyon çakıltaşı, kumtaşı, çamurtaşı, tüf, tüfit
ardalanmasından oluşur. Yaşı Oligo-Miyosen’dir.
Hançili Formasyonu (Th):
İnceleme alanında geniş bir alanda yüzeyleyen formasyon Silttaşı, marn, killi kireçtaşı ve
jips ile temsil edilir. Yaşı Üst Miyosen’dir.
Kızılırmak formasyonu (Tkı):
Kırmızı renkli çamurtaşı, çakıltaşı ve kumtaşlarıyla beyaz jips ve tüf ara tabakalarından
oluşmuştur. Çamurtaşları gevşek, iyi-kötü boylanmalı orta kalın tabakalıdır. Yer yer kuruma
çatlakları ve jips krıstalleri içerir. Çakıltaşları orta derecede çimentolanmış, kötü- orta boylanmalı,
matriks veya tanedestekli ve kalın tabakalıdır. Kumtaşları orta-kötü çimentolu ve orta-kalın
tabakalıdır. Yer yer çapraz ve koşut tabakalanma gösterirler. Jipsler ince tabakalar ve belirgin
küçük kristaller halinde, çamurtaşları arasında yer alırlar. Tüf ve tüfitler ince-orta tabakalıdır.
Bozkır formasyonu (Tbo):
Jips, çamurtaşı, kumtaşı ve tüf ardalanmasından oluşmuştur. Ardalanmada laminalı jipsler
haki durumdadır. Genellikle küçük yer yer ince kristallidir. Jips kırıntılarının taşınmasıyla koşut ve
çapraz laminalanmalar oluşabilmiştir. Çamurtaşları gri ve yeşilimsi gri renklidir. Değişik boyutlarda
jips kristalleri içerirler. Yer yer koşut laminalanma ve kuruma çatlakları görülür. Kumtaşları sarımsı
boz renkli, ince tabakalı, koşut veya çapraz laminalıdır. Taneler arasında küçük jips kırıntıları da
bulunur.
Alüvyon (Qal):
İnceleme alanının büyük bir kesiminde yayılım göstermektedir. Kil, mil, kum ve çakıl
depolanmaları şeklindedir. Çevredeki formasyonların farklı boyuttaki parçaları ile kayaç yapıcı
minerallerin karışımından oluşur.
İnceleme Alanı Jeolojisi
İnceleme alanı Bozkır formasyonu üzerinde yer almaktadır. İnceleme alanında yer alan
jeolojik birimler ve bu birimlerin yatay-düşey yönde dağılımı 21 adet 15 metre derinliğinde açılan
sondaj kuyuları ve 6 adet 3,00 metre derinliklerde açılan araştırma çukurunda geçilen birimlerin
makro incelenmesi ve laboratuvar deney sonuçlarının incelenmesiyle çıkartılmıştır. Yapılan temel
sondajları, araştırma çukurları ve diğer arazi çalışmaları sonucunda inceleme alanının kuzey
sahasında kazı çalışması yapılmış olduğundan ana zemin olan kumlu silt ve siltli kil birimleri
gözlenmiştir. Güney sahasında 1,00 m ile 12,00 m aralığında değişen derinliklerde dolgu malzeme
gözlenmiştir. Proje alanı Jeoloji Haritası Şekil 5'te verilmiştir.
32
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
II.6 Doğal afet durumu (proje alanının depremselliği, alanının işaretlendiği diri fay
haritası,-faaliyet sahası ölçeğine uygun olmalı-proje alanının en yakın fay hattına olan
uzaklığına bağlı değerlendirme, deprem risk analizi; heyelan, kaya düşmesi, çığ, su baskını
vb. afet durumlarına ilişkin bilgiler)
Söz konusu proje alanı Çankırı Yakınkent Organize Sanayi Bölgesi’nde kurulması
planlanmaktadır.
Proje alanında kaya düşmesi, çığ ve heyelan gibi doğal afet tehlikesi yoktur. Yapılacak
yapının projelendirilmesi aşamasında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın “Deprem Bölgelerinde
Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik” hükümlerine uyulacaktır. Ayrıca, 7269 sayılı “Umumî
Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun”
kapsamında yapılacak bir işlem yoktur.
Proje alanı, T.C. Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Dairesi Başkanlığı, Deprem
Dairesi Başkanlığı Türkiye Deprem Bölgeleri Haritasına göre 2. Derece Deprem Bölgesi içerisinde
yer almaktadır.
Çankırı ili ve yakın çevresi Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerinde yer almaktadır. Ilgaz
Kurşunlu Atkaracalar Çerkeş Bayramören tamamen çizgisellik bazında da bu hat üzerinde yer
almaktadır. İl merkezi bu çizgisel hatta kuş uçuşu olarak yaklaşık 15 km mesafede bulunmaktadır.
Depremin birincil etkilerinin odaktan itibaren 125 km olduğu bilinen bir gerçektir. İl merkezinde
Kuzey Anadolu Fay Zonu’nun segmentleri ilin kuzey-güney istikametinde kat etmektedir. İlin
Deprem Araştırma Dairesi verilerine göre 1891-1998 yılları arasında 114 adet deprem
kaydedilmiştir. Proje alanı Diri Fay Haritası Şekil 6'da verilmiştir.
Proje kapsamındaki inşaat çalışmalarında; 14.07.2007 Tarih ve 26582 Sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, “Afet Bölgelerinde yapılacak Yapılar Hakkında
Yönetmelik” ile 06.02.2007 tarih ve 26454 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik” hükümlerine uyulacaktır (Bkz.
Şekil 7).
33
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Şekil 5. Proje Alanı Jeoloji Haritası (Kaynak: http://yerbilimleri.mta.gov.tr/anasayfa.aspx)
34
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Şekil 6: Proje Alanı Diri Fay Haritası (Kaynak: http://yerbilimleri.mta.gov.tr/anasayfa.aspx)
35
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Proje Alanı
Şekil 7: Proje Alanı Deprem Haritası
Bölgenin Deprem Tehlikesi ve Riski Analizi
Bölgenin deprem tehlikesi ve riski analizi Çevre ve Şehircilik Bakanlığının yayınlamış
olduğu ‘Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkındaki Yönetmelik’ hükümlerine göre
belirlenmiştir. Buna göre,
Tablo 5: Etkin Yer İvmesi
Deprem Bölgesi
A0
1
0.40
2
0.30
3
0.20
4
0.10
Deprem araştırma kayıtlarına göre; proje alanı odak olacak şekilde inceleme alanı
içerisinde 1900-2013 yılları arasında magnitüdü 4.0 – 7.5 arasında değişen 190 adet depremler
izlenmiştir.
Probabilistik Deprem Tehlike Analizi
Mühendislik bakımından depremselliğin saptanması bir olasılık–istatistik hesabına
dayanmaktadır. Bu amaçla, geçmiş depremlere ilişkin bilgiler ne kadar eskiye ait ve tam olursa
yapılan mühendislik yaklaşımı da o oranda güvenilir olmaktadır.(Büyükaşıkoğlu, 1987).
Çankırı İli, jeolojik etüt kapsamında, çalışma alanı ve çevresinin depremsellik ve poisson
olasılık dağılımı ile deprem tehlike analizi yapılmıştır. Bu amaçla; çalışma alanı merkez olmak
üzere (40.59)N enlem ve (33.61)E boylam koordinatları arasında kalan bölgede 1900–2013
tarihleri arasında meydana gelen, yüzey dalgası büyüklüğü 4.0 (Ms>4.0) ve üzeri olan depremler,
International Seismological Center (ISC) ve TURKNET katalog verileri ile Gençoğlu vd (1990)’dan
temin edilerek kullanılmıştır. Katolog verileri ise “Afet ve Acil Durum Deprem Dairesi Başkanlığı”
internet sitesinden alınmıştır.
36
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
ISC ve TURKNET katalog verileri içerisinde Mb, Ml ve Md büyüklüğünde verilen
depremlerin yüzey dalgası magnitüdüne (Ms) çevrilmesi amacıyla; Sipahioğlu (1984) ve
Büyükaşıkoğlu (1987) tarafından verilen ve tüm Türkiye depremleri için geliştirilmiş olan
Ms=1.46Mb-2.29 ve Ms=0.938Ml+0.181 bağıntıları ile Ulusay vd (2004) tarafından verilen
Ms=0.9455Md+0.4181 ilişkileri kullanılmıştır.
Şekil 8: 1900-2013 Yılları Arası Depremlerin Episantır Dağılımı Haritası (M≥4.0)
Çankırı İli ve Çevresi Magnitüd – Frekans İlişkisi
Gutenberg ve Richter (1954), verilen bir zaman aralığında M magnitüd (büyüklük) ile N
deprem sayısı arasında Log N=a–bM şeklinde bir ilişkinin bulunduğunu göstermiştir.
Bu bağıntıda;
N: Birikimli deprem sayısı
M: Magnitüd
a: Çalışma alanının büyüklüğü, gözlem süresi ve gözlem süresi boyunca olan deprem
etkinliği ile ilişkili parametre
b: Çalışma alanının tektonik özelliklerine bağlı olarak değişen parametre şeklindedir.
Çankırı İli ve çevresinin magnitüd–frekans ilişkisinin belirlenmesi amacıyla “a” ve “b”
regresyon katsayılarının hesaplamasında en küçük kareler yöntemi (EKK) kullanılmıştır. Bu
amaçla; Ozcep (2005) tarafından hazırlanan Excel tabanlı “Zemin Jeofizik Analiz©” programından
faydalanılmıştır. Hesaplamalarda yüzey dalgası magnitüdü Ms≥4.5 olan depremler dikkate
alınmıştır.
İnceleme alanı ve çevresini etkilemesi beklenen aktif faylar Kuzey Anadolu Fay Zonu ve
Ezinepazarı Fayı’dır. Kuzey Anadolu Fay Zonu’nun geçtiği Yapraklı, Şabanözü ve Bayramören
ilçelerinde heyelan olayları yoğun olarak yaşanmaktadır. Kaya düşmesi olayı, Ilgaz dağlarının
yamaçlarında yoğun olarak gözlenmektedir. Su baskını olayları, Ilgaz, Kurşunlu, Eldivan ve
Atkaracalar ilçelerinde yağışlara bağlı olarak gelişmektedir.
37
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Söz konusu proje kapsamında, Yakınkent Organize Sanayi Bölgesi için İnterjeo Jeoteknik
Müh. Müş. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından hazırlanan Revize İmar Planına Esas Jeolojik,
Jeofizik ve Jeoteknik Etüt Raporu’nda proje alanın da içinde bulunduğu kısmın Türkiye Deprem
Bölgeleri Haritası’na (1996) göre birinci derecede deprem bölgesi sınırları içinde yer aldığı
belirtilmektedir (Bkz. Ek-14). Etüt Raporu içerisinde yapılan hesaplamalarda beklenen efektif ivme
değeri amax ≥0.40 g’dır. Noktasal kaynaklardan hesaplanan ivme değerleriyle de bu sonuca
ulaşılamamıştır. Hesaplanan en yüksek efektif ivme değeri 0.07g-0.15g olarak hesaplanmıştır.
Kaynakların bölgeye uzak olması dolayısıyla beklenen ivmelerden düşük ivmeler
oluşturmaktadırlar. Bölge genelindeki sismik aktivite çalışma alanı ve çevresi için en önemli
çizgisel deprem kaynağı sayılan Kuzey Anadolu Fayı’nda olan depremler bölgeyi birinci derece
deprem bölgesi haline getirmektedir.
Deprem Bölgeleri Haritası’nda (1996) önerilen efektif ivme değerleri de göz önüne alınırsa
yapı tasarımlarının 0.30 g’den büyük yatay pik ivme değerlerine göre yapılması uygun olacaktır.
Normal bir yapı 50 yıllık ekonomik ömrü içinde % 90 ihtimal ile bu ivme değerlerinden fazla bir
yüklenmeye maruz kalmayacağı tahmin edilmektedir. Ekonomik ömrü daha uzun ya da 50 yıllık
ömrü içinde proje ivmelerinin aşılıp aşılmayacağının kontrolü amaçlı veya önemli yapılar için
karşılaşılabilecek en büyük ivme değerlerinin ayrıca hesaplanması gereklidir.
Yakınkent Organize Sanayi Bölgesi için İnterjeo Jeoteknik Müh. Müş. İnş. San. Ve Tic. Ltd.
Şti. tarafından hazırlanan İmar Planına Esas Jeolojik, Jeofizik ve Jeoteknik Etüt Raporu Tablo-34
incelendiğinde 1900 - 2010 yılları arasında büyüklüğü 4.5 - 7.0 arasında oluşabilecek depremlerin
% olarak analizlerini görmek mümkündür. Buradan hareketle; büyüklüğü 5.0 olan bir depremin
dönüş periyodu 3 yıl ve 6.0 büyüklüğündeki bir depremin 12 yıldır. Bunun yanında; 6.5
büyüklüğündeki bir depremin 10 yıl içerisinde olma olasılığı % 35,3 iken standart bir yapının ömrü
olarak düşünülebilecek 50 yıllık bir zaman diliminde 6.0 büyüklüğündeki bir depremin olma
olasılığı ise % 98.7 olarak belirlenmiştir.
Proje kapsamında deprem anında Acil Eylem Ekibi tarafından sesli uyarı yapılacak olup,
ana panodan elektrik kesilecektir. Personelin hızlı ve güvenli biçimde sahadan uzaklaşması ve en
yakın ilk koruma bölgesine yönelmesi sağlanacaktır. Deprem biten kadar koruma bölgesinde
kalınacaktır. Deprem geçtiyse yaralı araştırması yapılacak olup, gerekliyse ilk yardım
uygulanacaktır. Deprem anında Acil Eylem Planına göre hareket edilecek ve şirket yetkilisine
haber verilecektir. Etki geçtikten sonra hasar araştırması yapılarak, olay ile ilgili rapor ve tutanak
hazırlanacaktır. Proje kapsamında hazırlanan Acil Eylem Planı Ek-15'te verilmiştir.
Kuzey Anadolu Fayı (KAF)
Kuzey Anadolu Fayı ( KAF), dünyanın en önemli doğrultu atımlı faylarından biri olduğu gibi,
aynı zamanda ülkemizin en aktif tektonik yapısıdır. Fayın uzunluğu yaklaşık 1.200 km'dir ve
genişliği 100 m ile 10 km arasında değişen bir kuşak oluşturacak şekilde ülkeyi D-B yönünde
boydan boya kesmektedir.
Karadeniz levhası ile Anadolu levhası arasındaki hareketi karşılayan sağ yönlü doğrultu
atımlı bir faydır. Dar bir zonda olması, çok belirgin atımı, ötelenmiş, sedlenmiş drenajı, fay-sed
gölleri ve deforme olmuş diğer morfolojik yapıları ile sağ yönlü doğrultu atımlı diri fay
özelliğindedir. Bingöl'ün Karlıova kasabasından bütün Kuzey Anadolu'yu, Marmara Denizi ve
Kuzey Ege'yi geçerek Yunanistan'a kadar uzanmaktadır. Bu fay batıya doğru hareket eden
Anadolu bloğunun kuzey sınırını oluşturmaktadır. Kuzey Anadolu fayı Karlıova ile Sapanca
arasında tek bir çizgiden oluşurken Marmara Denizi ve çevresinde üç kola ayrılmaktadır. Bunların
en önemlisi ve kuzeyde olanı Marmara Denizi içindeki çukurlar oluşturmaktadır.
38
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Kuzey Anadolu Fay hattı Niksar dolaylarında en önemli çatallanmasını yaparak
Ezinepazarı-Sungurlu fayını oluşturur. Bu fay, Aydınca havzasını ve Deliçay vadisini güneyden
sınırlıyarak batıya doğru devam eder. Fay üzerinde bilinen en önemli hareket 1939 Erzincan
depreminde olmuş ve bu hat Ezinepazar köyüne kadar kırılarak bölgede büyük hasara neden
olmuştur. Fayın genç kırıkları bölgedeki alüvyal yelpazelerde gözlenmektedir.
Ezinepazarı fayı, Deliçay vadisini terkettikten sonra güneyde Sungurlu’ya (Sungurlu Fayı)
ve kuzeyde Mecitözü’ne (Gökhöyük Fayı) doğru devam eden iki kola ayrılır. Bu kolların varlığı
nedeniyle Geldingen Ovası çek-ayır havza olarak açılmıştır. Bölgedeki sismik aktiviteye
bakıldığında fay üzerindeki kayda değer aktivitenin daha çok Mecitözü-Doğantepe hattında
yoğunlaştığı gözlenmektedir. Havza içerisinde yer alan termal su kaynakları da (Beke Kaplıcası)
bu hattın halen aktif olduğunu desteklemektedir.
II.7 Hidrojeolojik özellikler ve yeraltı su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı,
bu kaynakların faaliyet alanına mesafeleri ve mesafelerin bir plan üzerinde gösterilmesi,
proje alanı yeraltı suyunun durumu,
Proje alanı için DSİ 5. Bölge Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Şube Müdürlüğü
tarafından Çankırı Organize Sanayi Bölgesinin yeraltısuları kullanım durumunu belirleyen bir rapor
hazırlanmıştır. Söz konusu rapor sonuçları aşağıda anlatılmaktadır.
Çankırı-Ankara karayolu güzergahında, Tüney köyü kuzeyinde kurulması planlanan
organize sanayi bölgesinde killi jipslerden ibaret olan Bozkır formasyonu ile kaplıdır. Çankırı
bölgesinde çok yaygın olan ve kiltaşı ara tabakaları nedeniyle yaygın ve zengin yeraltısuyu
bulunmayan bu formasyonda yerel olarak çok tuzlu (sülfatlı ve klorürlü) yeraltısuyu
bulunabilmektedir. Çok kolay eriyebilme özelliği; her türlü mühendislik yapısı için göz önünde
bulundurulması gerekliliğine ilave olarak, bulunduğu bölgede yüzey ve yeraltısularının kalitesini
bozması ayrı bir olumsuzluktur.
Organize sanayi bölgesinin güneyinde bulunan Terme çayı her mevsim akışa sahiptir.
Terme çayı boyunca 0.5-1 km genişliğinde uzanan killi, kumlu, çakıllı alüvyon bol miktarda
yeraltısuyu taşımaktadır. Şabanözü’nün kuzeyinden başlayan çok geniş bir havzadan beslenen ve
oldukça yaygın olan alüvyonun kalınlığı jeolojik gözlemler ve açılan şahıs kuyularından elde edilen
bilgilere göre en fazla 40 m civarındadır. DSİ 5. Bölge Müdürlüğü arşivinde yapılan incelemeden
elde edilen bilgilere göre; Tüney köyü civarında alüvyonda 35-40 m derinliğinde açılan belgeli
şahıs kuyularından 3-20 l/s arasında verimler elde edilmiştir.
Sonuç olarak, organize sanayi kurulması planlanan alanda kuyularla veya benzer kazılarla
yeterli miktar ve kalitede yeraltısuyu elde edilmesi mümkün değildir. Ancak, hemen güneydeki
Terme çayı alüvyonunda yer alan alanda 30-35 m derinliğinde açılacak kuyulardan 5-30 l/s
arasında verim elde edilmesi mümkündür. Alüvyonun altındaki tuzlu Bozkır formasyonunun
delinme riskine karşı, kuyuların 30-35 m’den daha derin olmaması önem taşımaktadır.
39
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Tablo 6: Organize sanayi bölgesi civarındaki bazı belgeli şahıs kuyularına ait bilgiler
ADI SOYADI
DER.
DEBİ
(m)
(L/s)
Mustafa Doğan
40
3
Saraylı İnş. Ltd. Şti.
40
3
pH
EC
Na
K
Ca
Mg
HCO3
+CO3
Cl
SO4
Bor
(Ds/m)
(Me/L)
ppm
7.46
1.072
4.15
0.14
3.36
3.72
2.98
3.45
4.93
0.33
7.14
1.138
5.50
0.15
2.72
3.09
2.92
3.55
4.99
0.37
Adeviye Gündoğmuş
55
3
7.80
1.416
2.80
0.08
7.67
6.03
3.75
0.88
11.9
0.63
Ali Tamer
44
10
7.48
1.496
4.39
0.12
2.80
8.80
6.50
2.20
7.41
1.158
Ahmet Arslan
50
20
8.05
1.176
3.30
0.10
3.90
4.45
6.24
0.91
4.60
1.13
Şekil 9. Çankırı Organize Sanayi Bölgesi (Tüney) Hidrojeoloji haritası
Faaliyet alanı ve çevresindeki akarsuların ve mevsimsel akış gösteren kuru dere
yataklarının faaliyet sırasında zarar görmemesi, dere yataklarına ve dere yataklarına ulaşması söz
konusu olabilecek yerlere pasa malzeme, hafriyat atıkları, katı ve sıvı atıkların atılmaması, dere
yataklarının değiştirilmemesi ve oluşabilecek çevre kirliliğinin engellenmesi hususları yerine
getirilecektir.
40
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
2872 sayılı Çevre Kanunu, 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun, Su Kirliliği ve
Kontrolü Yönetmeliği, Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği, Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve
Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik, Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği,
09.09.2006 tarih ve 26284 sayılı “Dere Yatakları ve Taşkınlar” adı ile yayınlanan 2006/27 nolu
Başbakanlık Genelgesi ve ilgili mevzuatların ilgili hükümlerine uyulacaktır. Faaliyet kapsamında
yüzey ve yeraltı sularına olumsuz etkide bulunabilecek tüm kirletici unsurlar ile ilgili gerekli tüm
önlemler alınacaktır.
II.8 Hidrolojik özellikler ve yüzeysel su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı,
debileri, bu kaynakların faaliyet alanına mesafeleri, mesafelerin bir plan üzerinde
gösterilmesi,
Çankırı ilinde İç Anadolu bölgesinde yer aldığından tipik bir İç Anadolu iklimine sahiptir.
Başlıca büyük akarsular; Kızılırmak Nehri ve Devrez Çayıdır. Çankırı ili engebeli bir araziye
sahiptir.
Projenin göl, baraj, gölet, akarsu ve diğer sulak alanlara göre mesafesi
Akarsular
Çankırı ili sınırları içindeki akarsuların en büyüğü, aynı zamanda ülkemizin en uzun nehri
alan Kızılırmak’tır. Kara ikliminin tüm özelliklerinin görüldüğü ilde, kar sularının akış miktarlarında
meteorolojik değişimlere paralel olarak düzensizlik görülmekte, yazları bazı sularda azalma
görülürken, irili ufaklı dere ve dere çaylarının tamamen kuruduğu görülmektedir. Bu durumun
tersine ilkbahar ve sonbahar da ise dere ve çaylarda su miktarının artarak normal ortalamalarının
üzerine çıktığı gözlemlenmektedir. Eskiden ciddi can ve mal kaybına yol açan taşkınların, son
yıllarda alınan önlemler sayesinde tehlike oluşturmadığı bilinmektedir. Çankırı il sınırları içerisinde
bulunan akarsuların en önemlisi Kızılırmak’tır. Toplam uzunluğu 1.335 km olan ve 85 m3/sn’lik
debisi olan nehrin yaklaşık 41 km’lik bölümü Çankırı sınırları içerisinde kalmakta ve geçtiği
bölgedeki tarımsal araziyi sulamaktadır.
Ankara’nın Kızılcahamam ilçesinden doğarak Orta, Kurşunlu ve Ilgaz’ın topraklarını
sulayan Devrez çayı ise 211 km. uzunluğunda ve 8,9 m3/sn’lik debiye sahiptir. Önemli bir kolu da
kent merkezinden geçen Tatlı Çay olan Acı Çay, 96 km uzunluğunda olup sularının tuzlu olması
sebebiyle yararlanılan bir akarsu değildir. Terme Çayı ya da kaynağındaki ismiyle Şabanözü Çayı,
Çankırı – Ankara sınırlarını sulama tarıma uygun olan Uluçay, Kurşunlu ve Çerkeş’ten gelen
küçük çaylarla beslenmektedir. Oldukça hızlı akışı olan ve Uluçayla birleşen Melen (Soğanlı) Çayı
ise ilerleyen kesimlerinde filyos ırmağına karışmaktadır.
41
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
Tablo 7: Çankırı İlinde Yer Alan Akarsular
Akarsuyun Toplam
İl Sınırları
Toplam
Uzunluğu
İçerisindeki
Uzunluğa
Adı
Uzunluğu
oranı
(km)
(km)
(%)
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Debisi
(nr/Sn)
Kızılırmak
1335
41
0,031
85
Acıçay
113
113
1,0
3,4
DevrezÇayı
160
85
0,531
8,9
UlusuÇayı
52
52
1,0
1,5
TermeÇayı
37,8
37
0,53
2,9
Gerede +
Melan
Çayı
89,6
17,3
42
İl Sınırları
İçinde
Başlangıç
Ve
Bitiş
Noktaları
Çatalelma
Köyü
civarından
Karaömer
Köyüne
kadar
Yapraklı
ilçesin
den
Kızılırmak
İlçesine
Orta İlçesi
İncecik Köy.
Den
Ilgaz
Çeltikçibaşt
Köy kadar
Budakpınar
Köyü
ile Hamamlı
arası
Orta ilçesi
Karaağaç
yaylalanndan
dede
köy.
Kadar
Kolu
Olduğu
Akarsu
Özellikleri
Kızılırmak
Tımarlı Köyü
civarında
yeralmaktadır
Kızılırmak
Tamamı il
sınırları
içerisinde
yeralmaktadır
Kızılırmak
Çankırı ili orta
ilçesinde
bir adet baraj
vardır.
Gerede
Çayı
Tamamı il
sınırları
içerisinde
yeralmaktadır
Tamamı il
sınırları
içerisinde
Şabanözü
kuzeyinden
Sanı
çayı,
güneyinde
Şabanözü
Deresi, daha
sonra
Karaçay,
Karahacı
civarında
yeralmaktadır
Acıçay
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Tablo 8: Çankırı İli Göletlerinin Karakteristik Özellikleri
Sıra
No
Göle tin Adı
Tipi
Amacı
Gövde Yüksekliği
Talvegden Temelden
Dolgu
Hacmi
Depo
Hacmi
332
1
2
3
EldivanSarayköyü
EldivanKaradere
Şabanözü
Aktif
Hacim
Sulama Alanı
Brüt
ha.
Net
ha.
Başlama
Tarihi
250
Bitiş
Tarihi
1972-
Kargir Sulama
17.00
25.00
3311
900
995
63.00
55.00
1971
1984x
KD
Sulama
28.10
46.00
400
420
370
160.00 144.00
1985
1991-
KD
Sulama
22.50
32.50
180
000
885
000
635 000
160.10 100.00
1978
19791992x
4
ŞabanözüKaraören
HD
Sulama
20.00
27.00
126
000
908
250
705 000
180.00
160.
00
1980
1982
5
ŞabanözüMart
HD
Sulama
29.00
34.00
154
000
535
000
459 000
132.00
112.
00
1990
1993
6
Yapraklı
HD
Sulama
22.00
29.00
84811
279
805
260 000
77.20
70.0
0
1980
19811987x
7
KurşunluDemirciören
KD
16.50
21.50
71 769
119
484
106 704
26.50
23.0
0
1979
1979
8
KurşuııluDumanlı
KD
13.00
16.00
63 000
598
000
260 000
1974
1977
9
KurşunluAtkaracalar
KD
11.50
14.50
22 650
308
000
295 600
29.00
24.0
0
1978
1978
10
EldivanSeydiköyü
HD
25.20
35.20
224
858
688
000
296 000
111.11
94.0
0
1990
1996
11
KorgunMaruf
KD
29.20
42.20
320
000
871
000
737 000
207.00
190.
00
1993
2002
12
ŞabanözüÖdek
HD
14.70
21.70
66 000
236
000
212 000
54.00
46.0
0
1998
2003
13
Saray-2
KD
33.00
35.50
231
738
544
000
509 000
240.00
223.
00
2004
2007
Kaynak: DSİ Genel Müdürlüğü 5. Bölge Müdürlüğü (2009), Çankırı İl Çevre Durum Raporu, 2011.
**KD-Kil Çekirdekli (Zonlu) Dolgu, HD-Homojen Dolgu, (X)-İkinci bitiş rakamları göler yükseltme tarihleri
43
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Tablo 9. Çankırı İlinde Yer Alan Doğal Göller
Gölün Adı Yüzölçümü (km2) 11 içerisinde Kalan
Kısmın Yüzölçümü
(km2)
Kamış Gölü
0.01
0.01
Denizden
Yüksekliği
(m)
1520
Hacılar Gölü
0.01
0.01
1300
Uzun Gölü
0.05
0.05
1395
Bozkara Gölü
0.01
0.01
1515
Yayla Gölü
0.04
0.04
1510
Hasır Gölü
0.06
0.06
1620
Kürt Gölü
0.08
0.08
1595
Pazar Gölü
Büyük Gölü
Dipsiz Gölü
Çöl Gölü
0.05
0.13
0.02
0.02
0.05
0.13
0.02
0.02
1455
1247
955
1070
Bakkal Gölü
Gül Gölü
Sülük Gölü
0.15
0.025
0.01
0.15
0.025
0.01
960
850
1700
Kadıgil Gölü
0.01
0.01
1204
Özellikleri
Atkaracalar Kızılibrik Köyü
Korgun İlçesi Korgun yaylası
kuzeydoğusu
Şabanözü Kamış Köyü batısı
Kurşunlu Eskiahır Kövü
güneyi
Kurşunlu Taşkaracalar
beldesi güneydoğusu
Kurşunlu Taşkaracalar
beldesi doğusu
Kurşunlu Taşkaracalar
beldesi güneydoğusu
Korgun Kayıçivi
Köyü batısı
Kurşunlu Dağtarla
Köyü doğusu fidanlık
Merkez Çivi Köyü
Kuzeydoğusu
Kızılırmak Hacılar Köyü,
kuzeybatısı
Atkaracalar Eyüpözü
Köyünün batısı
Barajlar:
Koyunbaba Baraj yeri, Acıçay’ın bir yan kolu olan Terme çayı üzerinde, 791.5 m talveg
kotunda ve Ankara ili Kalecik ilçesine bağlı Koyunbaba köyünün 3 km kuzeybatısındadır. Baraj
sulama amaçlı yapılmıştır. Zonlu toprak dolgu tipinde tasarlanan barajın yüksekliği talvegden 52.0
m, temelden 85.5 m’dir. Memba şevi 1: 3.25, mansap şevi 1: 2.75 olarak projelendirilen barajın,
batardolar dahil toplam gövde hacmi 2,145,000 m³ geçirimli (kabuk dolgu), 1,252,000 m³
geçirimsiz (kil çekirdek), 90,000 m³ filtre, 88,000 m³ riprap ve 63,300 m³ ara dolgu malzeme olmak
üzere 3,873,300 m³’tür. Proje alanının Koyunbaba Barajına uzaklığı kuş uçuşu yaklaşık 20 km
uzaklıktadır. Projenin barajlara herhangi bir olumsuz bir etkisi olması söz konusu olmayacaktır.
II.9 Flora ve Fauna
Flora ve Fauna
Proje alanı ve Etki alanı florası:
Proje alanı Yakınkent Organize Sanayi bölgesi içerisinde yer almaktadır. Proje alanı ve
yakın çevresinde mevcut flora ve fauna türlerinin tespiti için Biyolog Oya ORBAY tarafından arazi
gözlemleri ve literatür taraması yapılmıştır. Literatür çalışmalarında; T. Ekim, M. Koyuncu, M.
Vural, H. Duman, Z. Aytaç ve N. Adıgüzel tarfından hazırlanan “Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı”
2000, P. H. Davis’in “Flora of Turkey And The East Aegean Islands” (11 cilt) adlı eseri, TUBIVES
veri sistemi, Y. Akman “Türkiye Orman Vejetasyonu” ve T. Baytop’un hazırladığı “Türkçe Bitki
Adları Sözlüğü” adlı eserlerden yararlanılmıştır.Proje alanı ve etki alanı için yapılan arazi
gözlemleri ve literatür çalışmalarında saptanan bitkiler ulusal ve uluslararası sözleşmeler (BERN),
IUCN kategorileri ve endemizm açısından irdelenmiş ve bölgede bulunan türler tablo halinde
aşağıda verilmiştir.
44
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
RANUNCULACEAE
“
“
BRASSICACEAE
“
“
CISTACEAE
LINACAEAE
FABACEAE
“
Adonis flammea
Nigella nigellastrum
Ranunculus
polyanthemos
Boreava orientalis
Erysimum
crassipes
Thlaspi perfoliatum
Fumana aciphylla
Linum austriacum .
subsp. austriacum
Astragalus
camptoceras
Astragalus
microcephalus
Astragalus
xylobasis var.
angustus
“
“
APIACEAE
DIPSACACEAE
ASTERACEAE
“
“
Trigonella
brachycarpa
Onobrychis
ornata
Vicia ervilia
Eryngium
bithynicum
Bupleurum
rotundifolium
Scabiosa rotata
Anthemis cretica
subsp. umbilicata
Achillea
biebersteinii
Anthemis
sintenisii
BERN
IUCN
KATEGORİSİ
ENDEMİZM
DURUMU
Cin lalesi
Cüccem
Savotu
Step
Ekin tarlası
Nemli yer
Bilinmiyor
Bilinmiyor
Bilinmiyor
-
-
-
-
-
-
Sarıot
Zarifeotu
Tarla, yol kenarı
Nadas tarla
Bilinmiyor
Bilinmiyor
-
-
-
-
-
-
Ekili alan, boş alan
Step
Tahrip edilmiş step,
nadas tarlalar, yol
kenarları
Bozkır, tepe etekleri
Bilinmiyor
İran -Turan
Bilinmiyor
-
-
-
-
-
-
İran -Turan
-
-
-
Bozkır
İran-Turan
-
-
-
End.
-
-
-
-
-
END.
-
-
-
END
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
END
-
-
Kır güneşotu
Zeyrek
Geven
Bozgeven
Geven
Kayalık tepe
etekleri, bozkır
Yük:300-1600 m
Yayıldığı İller:
Batman, Çankırı,
Kastamonu, Ankara,
Burdur, Bursa
Bozkır, ekilmiş tarlalar
“
“
FİTOCOĞEAFİK
BÖLGESİ
HABİTAT
FAMİLYA VE
TÜR ADI
TÜRKÇE ADI
Tablo 10. Proje alanı ve etki alanı florası
Çemenotu
Bozkır
Yük: 800-900 m.
Yayıldığı İller:
Çankırı, Ankara,
Nevşehir
Taşlı yamaçlar, yol
kenarları, tarlalar
Step,
Nadas tarlalar
Yayıldığı İller:
Çankırı, Kastamonu,
Ankara, Bursa,
Eskişhir,Konya
Korunga
Kara burçak
Çakırotu
Soluk
Şeytanayağı
Uyuz otu
Tarlalar
Step
Dağ papatyası
Sarı
civanperçemi
Papatya
45
Step,
Step, nadas tarla
Step, tarla,
Yük:300-1525 m
Yayıldığı İller:
Çankırı, Kastamonu,
İran -Turan
İran -Turan
İran-Turan
Bilinmiyor
İran-Turan
Bilinmiyor
İran-Turan
Bilinmiyor
İran-Turan
İran-Turan
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Amasya, Konya,
Sivas, Tokat
“
Carduus
acanthoides
subsp. acanthoides
Saka dikeni
“
Jurinea pontica
Kavotu
“
Centaurea virgata
Peygamber
çiçeği
“
Centaurea
carduiformis
subsp.
carduiformis
“
Carthamus lanatus
“
Scorzonera
tomentosa
“
Tragopogon
longirostis
var. abbreviatus
Caryophyllaceae
“
Euphorbiaceae
Rubiaceae
Liliaceae
Papaveraceae
Scrophulariaceae
Vaccaria hispanica
var. grandiflora
Tarla kenarı,
yolkenarı
Step, tarla,
orman, yamaç
Yük:50-1450 m
Yayıldığı İller:
Çankırı, Amasya,
Ankara, Bilecik,
Çorum, Eskişehir,
Kayseri, Konya
Step
Step, nadas tarla
Yük:500-2000 m
Yayıldığı İller: Çankırı,
Amasya, Ankara,
Erzincan, Eskişehir,
Kayseri, Konya
Kavgalaz
Kurak yamaçlar, boş
alan, nadas tarla
Step
Sarıdiken
Yük:800-1600 m
Yayıldığı İller: Kars,
Çankırı, Kastamonu,
Ankara, Artvin,
Erzincan, Erzurum
Teke sakalı
Çalılık, yolkenarı,
tarla
Yemlik
Avr.-Sib.
-
-
-
END
-
-
-
-
-
END
-
-
-
-
-
İran-Turan
END
-
-
-
-
-
-
İran-Turan
İran-Turan
Bilinmiyor
Bilinmiyor
Ekinebesi
Tarlalar ve step
Bilinmiyor
-
-
-
Silene chlorifolia
Euphorbia
ledebourii
Galium incanum
subsp. elatius
Yapışkan otu
Tepe kenarları
İran-Turan
Bilinmiyor
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Allium stylosum
Soğan
END.
-
-
-
-
-
-
-
-
END.
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Glaucium
grandiflorum.
var. grandiflorum
Verbascum
lasianthum
Sütleğen
Dağ stebi,
-
Step tepeler,
Ekili alanlar, stepler
Geniş yayılışlı
İran-Turan
D.Akdeniz
İran-Turan
Develalesi
Tarla
Sığır kuyruğu
Bozkır
Poaceae
Festuca
longipanicula
Uzun salkım
Nemli bozkır
Yük: 700-1700m.
Yayıldığı iller:
Çankırı,
Kastamonu,
Ankara, Sivas
"
Stipa holosericea
Kılaç
Step, kuru yerler ve
Kuru dağ yamaçları
Hordeum
Yatık arpa
Dağ otlakları
geniculatum
Yol kıyıları, tarlalar
“
Phleum bertolonii
Kaynak: http://turkherb.ibu.edu.tr (Türkiye Bitkileri Veri Servisi - TÜBlVES),
http://www.bizimbitkiler.org.tr/v2/turkce.php, www.iucnredlist.org
“
46
Bilinmiyor
İranTuran
İran-Turan
Avr.- Sib.
Bilinmiyor
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Proje etki alanında Bern sözleşmesi kapsamında bulunan türlere rastlanmamıştır. Proje
alanı ve yakın çevresi için yapılan literatür çalışmalarında, habitat özelliğine bağlı olarak,
Astragalus xylobasis var. angustus (Geven), Onobrychis ornata (Korunga), Eryngium bithynicum
(Çakırotu), Anthemis sintenisii (Papatya), Jurinea pontica (Kavotu), Centaurea carduiformis subsp.
carduiformis (Kavgalaz),Scorzonera tomentosa (Teke Sakalı), Festuca longipanicula (Uzun salkım)
endemik türlerine rastlanılmıştır. Söz konusu türler Çankırı il bazında ve komşu birkaç ilde görülen
geniş yayılışlı endemik olan türlerdir.
Söz konusu türler için proje alanının yakın çevresinde alternatif habitatlar mevcuttur.
Bitkisel toprağın sıyrılması ile faaliyet alanı ve yakın çevresinde bulunabilecek yukarıda belirtilen
endemik, nadir ve nesli tehdit altında olan türlerin tohumları, proje alanı yakınlarında uygun
habitatlara taşınacaktır.
Faaliyet Alanı ve Etki Alanı Faunası:
Faaliyet alanı ve yakın çevresinde yer alan, gözlem ve literatüre dayalı fauna listesi
aşağıda verilmiştir. Literatür çalışmalarında ise; Mustafa Kuru’nun “Omurgalı Hayvanlar”, A.
Demirsoy’un “Türkiye Omurgalıları- Memeliler, Amfibiler”, İbrahim Baran’ın “Türkiye’nin Amfibi ve
Sürüngenleri” adlı eseri, İ. Kiziroğlu (2008) tarafından hazırlanan “Türkiye Kuşları Kırmızı Listesi”
(Species List in Red Data Book) adlı eserlerden faydalanılmıştır.
Tablo 11. Proje alanı ve etki alanında habitat özelliği nedeniyle bulunması muhtemel Ikiyaşamlı (Amphibia)
Türleri, Korunma Durumları ve Statüleri
TAKIM/FAMİLYA
TÜRKÇE ADI
HABİTAT
MAK
IUCN BERN
TÜR ADI
Fam: Bufonidae
Siğilli kurbağa
Az bitkili bölgelerde nemli
LC
EK 3
Bufo bufo
taşlık kısımlar
Gece kurbağası
Taş altı, toprak içi
EK 2
Bufo viridis
Fam: Hylidae
Hyla arborea arborea
Ağaç
Otların arasında
LC
EK 2
kurbağası
Kaynak: Demirsoy, A., 2003, Türkiye Omurgalıları “Amfibiler”, Çevre Bakanlığı Çevre Koruma Genel
Müdürlüğü, Proje No: 90-K-1000-90. Ankara, Baran, İ, 2005, “Türkiye Amfibi ve Sürüngenleri”, Ankara.
47
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Tablo 12. Proje alanı ve etki alanında habitat özelliği nedeniyle bulunması muhtemel Sürüngen (Reptilia)
türleri, Korunma Durumları ve Statüleri
TAKIM/FAMİLYA
TÜRKÇE ADI
HABİTAT
MAK
IUCN
BERN
TÜR ADI
Kaplumbağalar
Tkm: CHELONIA
Kara kaplumbağaları
Fam:TESTUDINIDAE
Adi tosbağa
Taşlı kumlu
EK 1
VU
EK 2
Testudo graeca
araziler,
LACERTILIA
Kertenkeleler
GEKKONIDAE
Ev kelerleri
İnce Parmaklı keler
Az bitkili taşlık EK 1
LC
EK 2
Cyrtopodion kotschyi
kısımlar
ve
kayalıklar
LACERTIDAE
Gerçek kertenkeleler
Yeşil kertenkele
Ormanlık veya açık EK 1
LC
EK 2
Lacerta viridis
arazi
İri yeşil kertenkele
Sık bitkili taşlık
EK 1
LC
EK 2
Lacerta trilineata
kısımlar
Tarla kertenkelesi
Az bitkili açık
EK 1
EK 2
Ophisops elegans
alanlar
ANGUIDAE
Yılan kertenkeleleri
Yılan kertenkelesi
Taşlık çakıllık alan EK 1
EK 3
Anguis fragilis
Tkm: OPHIDIA
Yılanlar
Fam:BOIDAE
Mahmuzlu yılan
Kumlu, taşlı alan
EK 1
EK 3
Eryx jaculus
Kör yılanlar
Fam:TYPHLOPIDAE
Kör yılan
Seyrek bitkili açık EK 1
EK 3
Typhlops vermicularis
arazi
Fam:COLUBRIDAE
Uysal yılan
Seyrek bitkili taşlık EK 1
LC
EK 3
Eirenis modestus
arazi
Toros yılanı
Taşlık çalılık ve
EK 1
LC
EK 2
Coluber rubriceps
sarp olmayan
yamaçlar
VIPERIDAE
Engerekler
Boynuzlu engerek
Alçak boylu
EK 1
LC
EK 2
Vipera ammodytes
bitkilerle örtülü
kuru taşlık kısımlar
Kaynak: Demirsoy, A., 2006, Türkiye Omurgalıları “Sürüngenler”, Çevre Bakanlığı Çevre Koruma Genel
Müdürlüğü, Proje No: 90-K-1000-90. Ankara.
48
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Tablo 13. Proje Alanı ve Etki Alanında Habitat Özelliği Nedeniyle Bulunması Muhtemel Kuş (Aves) Türleri,
Korunma Durumları ve Statüleri
IUCN
TAKIM/FAMİLYA
TÜRKÇE ADI
HABİTAT
KONUM
MAK
RDB
TÜR ADI
Tkm:ACCIPITRIFORMES
Yırtıcı kuşlar
Fam: Accipitridae
Mavi doğan
Ağaçsız düzlük,
Y
EK 1
A.1.2
Circus cyaneus
tepelik
Çayır Delicesi
Tarlalar, çayırlar
G
EK 1
A.1.2
EK 2
Circus pygargus
Şahin
Orman
Y
EK 1
A.3
LC
Buteo buteo
Doğu atmacası
Ağaçlık alanlar
Y
EK 1
A.3
LC
Accipiter nisus
Çakır
Tarlalara yakın
Y
EK 1
A.1.2
EK 2
Accipiter gentilis
olan ormanlarda,
Fam: Falconidae
Delice doğan
Orman
Y
EK 1
A.3.1
LC
Falco subbuteo
kenarlarında
CHARADRIIFORMES
Yağmur kuşları
CHARADRIIDAE
Kız kuşu
Tarlalar
Y
EK 2
A.5
LC
Vanellus vanellus
SCOLOPACIDAE
Çullukgiller
Çulluk
Orman
K
EK 3
B.3
LC
Scolopax rusticola
Tkm: PICIFORMES
Ağaçkakanlar
Fam: Picidae
Yeşil ağaçkakan
Ormanlarda
Y
EK 1
A.2
LC
Picus viridis
Tkm:PASSERIFORMES
Ötücü kuşlar
SYLVİİDAE
Küçük Ak Gerdanlı
Açık ve ekili
G
EK 1
A.2
LC
Sylvia curruca
Ötleğen
alanlar,
Fam: MOTACILLIDAE
Kuyruk sallayanlar
Ağaç incir kuşu
Ormanlar
G
EK 1
A.3
LC
Anthus trivialis
Fam: STURNIDAE
Sığırcık kuşları
Sığırcık
Ağaçlık ve açık
Y
EK 2
A.5
LC
Sturnus vulgaris
arazı
Fam: CORVIDAE
Kargalar
Kestane kargası
Tüm ormanlar
Y
EK 3 A.3.1
LC
Garrulus glandarius
Kara karga
Orman, çayır,
Y
EK 2
A.5
LC
Corvus corax
Kaynak: Kiziroğlu, İ., 2008, “Türkiye Kuşları” (Species List in Red Data Book), Ankara, www.trakus.org
“Türkiye Kuşları” (Kiziroğlu, 2008) adlı esere göre proje alanı ve çevresinde bulunan ve
bulunması muhtemel kuş türleri için yapılan Red Data Book sınıflandırması ve Türkiye’de bulunan
statüleri aşağıda verilmiştir.
A.1.1.
A.1.2.
Nesli tükenmiş
Nesli tehlikede olanlar
K
T
R
Yerli Türler
Göçmen türler
(Yaz göçmeni)
Kış ziyaretçileri
Transit göçerler
Rastlantısal türler
N
Nadir türler
Y
G/KG
Şiddetli tehlike altında olanlar
Tehlike altındakiler
Potansiyel olarak tehlike
sinyali verenler
Tehditsiz
A.5
Veri eksikliği olan
A.6
Veriler sağlıklı ve güvenli
A.7
Değil
B Kategorileri Geçici- Transit Türler
A.2
A.3
A.4
49
BERN
EK 2
EK 2
EK 2
EK 3
EK3
EK3
EK 2
EK 3
EK 3
EK 3
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Tablo 14. Proje alanı ve etki alanında habitat özelliği nedeniyle bulunma olasılığı yüksek olan memeli
(Mammalia) türleri, korunma durumları
TÜR (SPECİES)
ERINACEIDAE
Erinaceus concolor
SORICIDAE
Sorex raddei
Sorex caucasicus
Crocidura leucodon
TALPIDAE
Talpa levantis levantis
MICROCHIROPTERA
Vespertilionidae
Pipistrellus pipistrellus
Pipistrellus nathusii
Nyctalus noctula
Rhinolophidaee
Rhinolophus
hipposideros
Cricetidae
Microtus guentheri
MYOMORPHA
MURİDAE
Apodemus mystacinus
Mus musculus
RODENTIA
Sciuridae
Citellus xantophrymnus
LAGOMORPHA
Leporidae
Lepus europaeus
CARNIVORA
CANIDAE
Canis familiaris
MUSTELLİDAE
Mustela nivalis
BOVİDAE
Bos taurus
TÜRKÇE ADI
Kirpiler
Kirpi
HABİTAT
MAK
Çalılıklar
IUCN
BERN
EK 1
LC
-
LC
LC
EK 3
EK 3
EK 3
Sivriburunlu fare
Kafkas sivrifaresi
Sivri burunlu tarla
faresi
Nemli orman kenarı
Açık ve çalılık araziler
-
Körköstebek
İç ve Doğu
Anadolu hariç
her yerde
-
LC
Açık araziler
Açık araziler,
EK 1
LC
LC
Her tarafta, orman
ve dışı alanlarda
EK 1
LC
-
Orman, ağaçlık, çalılık
EK 1
LC
EK 2
Böcekçil
Yarasalar
Düzburun
yarasalar
Cüce yarasa
Pürtüklüderili
yarasa
Akşamcı yarasa
Nalburunlu
yarasalar
Küçük nalburunlu
yarasa
Hamsterlar
Fare
benzeri
sincaplar
Sıçanlar
Kayalık faresi
Ev faresi
Kemiriciler
Tarla sincabı
Gelengi
Tavşanlar
Tavşanlar
Yabani tavşan
Karasal yırtıcılar
Köpekler
Köpek
Sansarlar
Gelincik
Koyunlar
Evcil sığır
-
EK 3
EK 2
Otluk stepler
-
LC
-
Orman içi ve açık
alanlarda,
Çalılıklar
-
LC
-
-
LC
-
Bozulmamış az eğimli
düzlükler
EK 1
-
-
Her çeşit ortamda yaşarlar
EK 3
LC
-
Her yerde
-
Açık araziler
Her tarafta
EK 2
-
-
-
-
LC
EK 3
-
Kaynak: Demirsoy, A., 2006, Türkiye Omurgalıları “Memeliler”, Çevre Bakanlığı Çevre Koruma Genel
Müdürlüğü, Proje No: 90-K-1000-90. Ankara.
50
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Bazı kısaltmalar ve açıklamalar:
EX
EW
CR
EN
DD
NE
: Tükenmiş
: Doğada Tükenmiş
: Çok Tehlikede
: Tehlikede
: Veri Yetersiz
: Değerlendirilemeyen
VU
LR
a-(cd)
b- (nt)
c- (lc)
:Zarar Görebilir
: Az Tehdit Altında
: Koruma Önlemi Gerektiren
: Tehdit Altına Girebilir
: En az endişe verici
Yukarıdaki fauna tabloları, Orman ve Su İşleri Bakanlığı’na bağlı Doğa Koruma ve Milli
Parklar Genel Müdürlüğü’nün 26.05.2013 Tarih ve 28658 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren Merkez Av Komisyonu’nun 2013-2014 av dönemi kararına göre irdelenmiş ve
bununla ilgili kısaltmalar aşağıda verilmiştir.
EK Liste 1
Orman ve Su İşleri Bakanlığınca Korumaya Alınan Yaban Hayvanları
EK Liste 2
Merkez Av Komisyonunca Koruma Altına Alınan Av Hayvanları
EK Liste 3
Merkez Av Komisyonunca avına belli edilen sürelerde izin verilen av hayvanları
Bern sözleşmesine göre koruma altına alınan fauna türleri iki kategoriye ayrılmıştır.
II
III
Kesin olarak koruma altına alınan türler
Korunan türler
II- Kesin Olarak Koruma Altına Alınan Türler
 Her türlü kasıtlı yakalamada alıkoyma, kasıtlı öldürme şekilleri
 Üreme veya dinlenme yerlerine kasıtlı olarak zarar vermek veya bunları tahrip etmek
 Yabani faunayı bu sözleşmenin şartlarına ters düşecek şekilde özellikle üreme, -geliştirme
ve kış uykusu dönemlerinde kasıtlı olarak rahatsız etmek,
 Yabani çevreden yumurta toplamak veya kasten tahrip etmek veya boş dahi olsa bu
yumurtaları alıkoymak,
 Fauna türlerinin canlı veya cansız olarak elde bulundurulması ve iç ticareti yasaktır.
III- Korunan fauna türleri
 Yabani faunayı yeterli populasyon düzeylerine ulaştırmak amacıyla uygun durumlarda
geçici veya bölgesel yasaklama. Kapalı av mevsimleri ve diğer ulusal esaslar ( Merkez Av
Komisyonu Kararı)
IUCN’e göre koruma altına alınan fauna türleri şu şekilde sınıflandırılmıştır.
Nesli tükenmiş olan takson
Şiddetli tehdit altında olan takson.
Bu kategorinin taksonları yakın gelecekte yok
olma tehlikesiyle karşı karşıyadır.
Nesli tehlike altında olan takson.
EN ( ENDANGERED)
Bu kategorideki türlerin nesilleri şiddetli tehdit
altında değildir, ancak yakın gelecekte yok
olma sinyalleri vermektedir.
Zarar görebilir.
VU ( VULNERABLE)
LR/nt
(LOWER
RİSK/
Near Düşük risk.
Nesli tehlike altında olmayan takson.
Threatened)
Düşük risk.
LR/Ic (LOWER RİSK/ Least Consern)
Nesli gelecekte de tehlike altında olmayan
takson.
EX (EXTINCT)
CR (CRITICALLY ENDANGERED)
51
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Yukarıdaki fauna listesinde belirtilen ve Bern Sözleşmesi ile koruma altına alınan türler ve
diğer yaban hayatı türleri üzerine bu faaliyet ile; bu türlerin avlanması, kasıtlı olarak öldürülmesi
veya alıkonulması, yumurtalara zarar verilmesi gibi etkiler kesinlikle söz konusu değildir. Söz
konusu faaliyette 2013-2014 Merkez Av Komisyonu kararlarına ve Bern Sözleşmesi hükümlerine
uyulacaktır.
Proje alanı Yakınkent Organize Sanayi bölgesi içerisinde yer almaktadır. Proje alanında ve
etki alanında; dağlık alanlar, milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları, tabiatı koruma alanları,
yaban hayatı koruma alanları, yaban hayvanı yetiştirme alanları, kültür varlıkları, tabiat
varlıkları, koruma alanları, özel çevre koruma bölgeleri, biyogenetik rezerv alanı, biyosfer
rezervi özel koruma alanları, ağaçlandırılmış alanlar, potansiyel erozyon ve ağaçlandırma
alanları, içme ve kullanma su kaynakları ile ilgili koruma alanları, nüfusça yoğun alanlar, tarihsel,
kültürel, arkeolojik ve benzeri önemi olan alanlar ve koruma altına alınmış diğer alanlara; kaynak
olarak kullandığımız http://geodata.ormansu.gov.tr/ veri tabanı ve diğer araştırmalarda
rastlanılmamıştır (Bkz. Ek-7).
Ancak ÇED süreci kapsamında ilgili resmi kurum ve kuruluşlarca belirlenen, güncel veri
tabanına işlenen veya onaylanan duyarlı yöreler olması durumunda, gerekli bilgi ve açıklamalar
yapılacaktır.
II.10 Meteorolojik ve İklimsel Özellikler
Bölgenin genel iklim şartları
Çankırı’da genellikle İç Anadolu’ya özgü iklim hüküm sürmektedir. Merkez, Ilgaz ve
Yapraklı ilçelerinde ise kışlar soğuk, yazlar serin geçer. İlin en fazla yağış alan ilçesi Yapraklı’dır.
Proje alanının meteorolojik özelliklerinin belirlenmesi ve proje etki alanının en doğru şekilde
ortaya konabilmesi için, proje alanını temsil eden ve büyük klima gözlemlerinin yapıldığı Devlet
Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü Çankırı Meteoroloji İstasyonu’na (1970-2012) verileri
kullanılarak meteorolojik veriler değerlendirilmiştir.
Basınç
Ortalama Basınç
Çankırı Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama basınç değeri 929,2
hPa’dır.
Maksimum Basınç
Çankırı Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık maksimum basınç değeri
952,9 hPa olarak Ocak ayında gözlenmiştir.
Minimum Basınç
Çankırı Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık minimum basınç değeri
896,8 hPa olarak Mart ayında gözlenmiştir.
Çankırı Meteoroloji İstasyonuna ait gözlem kayıtlarından elde edilen basınç değerleri
Tablo 15’te ve bu değerlerin gösterimi Grafik 1’de verilmiştir.
52
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Tablo 15: Basınç Değerleri
Grafik 1. Basınç değerleri grafiği
Sıcaklık
Ortalama Sıcaklık
Çankırı Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre ortalama sıcaklık değeri 11,2oC
olarak gözlenmiştir.
Maksimum Sıcaklık
Çankırı Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre maksimum sıcaklık değeri 42,4oC
olarak Temmuz ayında gözlenmiştir.
Minimum Sıcaklık
Çankırı Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre minimum sıcaklık değeri -24oC olarak
Şubat ayında gözlenmiştir. Çankırı Meteoroloji İstasyonuna ait gözlem kayıtlarından elde edilen
sıcaklık değerleri Tablo 16’da ve bu değerlerin gösterimi Grafik 2’de verilmiştir.
Tablo 16: Sıcaklık Değerleri
53
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Grafik 2. Sıcaklık değerleri grafiği
Yağış
Ortalama Toplam Yağış Miktarı
Çankırı Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre ortalama toplam yağış değeri 402,66
mm olarak ölçülmüştür.
Günlük Maksimum Yağış Miktarı
Çankırı Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre maksimum yağış değeri Ağustos
ayında 73,7 mm olarak ölçülmüştür. Çankırı Meteoroloji İstasyonuna ait gözlem kayıtlarından elde
edilen yağış değerleri Tablo 17’de ve bu değerlerin gösterimi Grafik 3’te verilmiştir.
Tablo 17: Yağış Değerleri
Grafik 3. Yağış Değerleri Grafiği
54
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Ortalama Nispi Nem
Çankırı Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre ortalama nispi nem %66,4 olarak
ölçülmüştür. Çankırı Meteoroloji İstasyonuna ait gözlem kayıtlarından elde edilen ortalama nem
değerleri Tablo 18’de ve bu değerlerin gösterimi Grafik 4’te verilmiştir.
Tablo 18: Nem Değerleri
Grafik 4. Ortalama Nispi Nem
Buharlaşma
Ortalama Açık Yüzey Buharlaşması
Çankırı Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre ortalama açık yüzey buharlaşması
933,6 mm olarak ölçülmüştür.
Günlük Maksimum Açık Yüzey Buharlaşması
Çankırı Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre maksimum açık yüzey buharlaşması
67,1 mm olarak ölçülmüştür.
Çankırı Meteoroloji İstasyonuna ait gözlem kayıtlarından elde edilen buharlaşma değerleri
Tablo 19'da ve bu değerlerin gösterimi Grafik 5’te verilmiştir.
55
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Tablo 19: Buharlaşma Değerleri
Grafik 5. Buharlaşma Değerleri Grafiği
Rüzgar
Yıllık, Mevsimlik, Aylık Rüzgar Yönü
Çankırı Meteoroloji İstasyonuna ait gözlem kayıtlarından elde edilen yönlere göre rüzgarın
esme sayısı toplamları Tablo 20’de ve bu değerlerin gösterimi Grafik 6’da verilmiştir.
Tablo 20: Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları
56
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Grafik 6. Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı
Çankırı Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre birinci derecede hakim rüzgar yönü
WNW (Batı Kuzeybatı)’dır. İkinci derecede hakim rüzgar yönü ise NNW (Kuzeykuzeybatı)’dır.
Tablo 21: İlkbahar Mevsimindeki Rüzgarın Esme Sayıları
57
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Tablo 22. Yaz Mevsimindeki Rüzgarın Esme Sayıları
Tablo 23: Sonbahar Mevsimindeki Rüzgarın Esme Sayıları
Tablo 24.Sonbahar Mevsimindeki Rüzgarın Esme Sayıları
Tablo 25. Kış Mevsimindeki Rüzgarın Esme Sayıları
58
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Grafik 7. Esme Sayılarına Göre Aylık Rüzgar Diyagramları
59
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Yönlere Göre Rüzgar Hızı
Çankırı Meteoroloji İstasyonuna ait gözlem kayıtlarından elde edilen yönlere göre ortalama
rüzgar hızları Tablo 26 ve Grafik 8’de verilmiştir.
Tablo 26. Uzun Yıllar Yönlere Göre Ortalama Rüzgar Hızı Değerleri
Grafik 8. Ortalama Rüzgar Hızına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı
Ortalama Rüzgar Hızı
Çankırı Meteoroloji İstasyonuna ait gözlem kayıtlarından elde edilen verilere göre ortalama
rüzgar hızı 1,1 m/s olarak ölçülmüştür. Ortalama rüzgar hızı değerleri Tablo 27’de ve bu
değerlerin gösterimi Grafik 9’da verilmiştir.
60
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Tablo 27: Ortalama Rüzgar Hızı Değerleri
Grafik 9. Ortalama Rüzgar Hızı Grafiği
Fevk Verileri
Çankırı istasyonunda uzun yıllar fevk hadiseleri Tablo 28'de verilmiştir.
Tablo 28: Fevk verileri
61
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
II.11 Koruma Alanları (Proje Sahası ve Etki Alanında Bulunan Duyarlı Yöreler ve
Özellikleri, Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat Anıtları, Tabiatı Koruma
Alanları, Yaban Hayatı Koruma Alanları, Yaban Hayvanı Yetiştirme Alanları, Kültür Varlıkları,
Tabiat Varlıkları, Sit ve Koruma Alanları, Boğaziçi Kanununa göre koruma altına alman
alanlar, Biyogenetik Rezerv Alanları, Biyosfer Rezervleri, Özel Çevre Koruma Bölgeleri, Özel
Koruma Alanları, içme ve kullanma su kaynaklan ile ilgili koruma alanları, Turizm Alan ve
Merkezleri ve koruma altına alınmış diğer alanlar), bunların faaliyet alanına mesafeleri, harita
üzerinde gösterimi
Proje alanı ve yakın çevresinde ÇED Yönetmeliği Ek-5’te verilen;
-09/08/1983 tarihli ve 2873 Sayılı Milli Parklar Kanunu’nun 2. maddesinde tanımlanan ve bu
Kanunun 3. maddesi uyarınca belirlenen "Tabiat Parkları", "Tabiat Anıtları" ve "Tabiat Koruma
Alanları” bulunmamaktadır.
--04/04/2014 Tarih ve 28962 Sayılı Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği Madde 4'te tanımlanan
Sulak Alanlar (Doğal veya yapay, devamlı veya geçici, suların durgun veya akıntılı, tatlı, acı veya
tuzlu, denizlerin gel-git hareketinin çekilme devresinde 6 m’yi geçmeyen derinlikleri kapsayan,
başta su kuşları olmak üzere canlıların yaşama ortamı olarak önem taşıyan bütün sular, bataklık
sazlık ve turbiyeler ile bu alanların kıyı kenar çizgisinden itibaren kara tarafına doğru ekolojik
açıdan sulak alan kalan yerler):
-01/07/2003 tarihli ve 4915 Sayılı Kara Avcılığı Kanunu uyarınca mülga Çevre ve Orman
Bakanlığı’nca belirlenen "Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban Hayvanı Yerleştirme Alanları"
bulunmamaktadır.
-Bilimsel araştırmalar için önem arzeden ve/veya nesli tehlikeye düşmüş veya düşebilir türler ve
ülkemiz için endemik olan türlerin yaşama ortamı olan alanlar, biyosfer rezervi, biyotoplar,
biyogenetik rezerv alanları, benzersiz özelliklerdeki jeolojik ve jeomorfolojik oluşumların bulunduğu
alanlar bulunmamaktadır.
- 21/07/1983 tarihli ve 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 3’üncü
maddesinin birinci fıkrasının "Tanımlar" başlıklı (a) bendinin 1, 2, 3 ve 5 inci alt bentlerinde "Kültür
Varlıkları", "Tabiat Varlıkları", "Sit" ve "Koruma Alanı" olarak tanımlanan ve aynı kanun ile
17/6/1987 tarihli ve 3386 Sayılı Kanunun (2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma
Kanunu’nun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Maddelerin Eklenmesi Hakkında
Kanun) ilgili maddeleri uyarınca tespiti ve tescili yapılan alanlar bulunmamaktadır.
- 09/08/1983 tarihli ve 2872 Sayılı Çevre Kanunu’nun 9 uncu maddesi uyarınca Bakanlar Kurulu
tarafından "Özel Çevre Koruma Bölgeleri" olarak tespit ve ilan edilen alanlar bulunmamaktadır.
-23/10/1988 tarihli ve 19968 Sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan "Akdeniz’de Özel Koruma
Alanlarının Korunmasına Ait Protokol" gereği ülkemizde "Özel Koruma Alanı" olarak belirlenmiş
alanlar bulunmamaktadır.
- 3621 Sayılı Kıyı Kanunu gereğince yapı yasağı getirilen alanlardan değildir. Proje alanı ve yakın
çevresinde Turizm Alan ve Merkezleri yer almamaktadır.
- 25/2/1998 tarihli ve 4342 Sayılı Mera Kanununda belirtilen alanlar: Proje alanı Yakınkent
Organize Sanayi Bölgesi içerisinde yer almakta olup, saha ve yakın çevresinde Mera Kanununda
belirtilen alanlar yer almamaktadır.
62
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Proje alanı ve yakın çevresinin Korunan Alanlar haritası Ek-7’de verilmiştir. Proje sahası
herhangi bir koruma alanı sınırları içerisinde veya yakınında yer almamaktadır. Bununla birlikte
ÇED süreci kapsamında ilgili resmi kurum ve kuruluşlarca belirlenen, güncel veri tabanına işlenen
veya onaylanan duyarlı yöreler olması durumunda, gerekli bilgi ve açıklamalar yapılacaktır.
II.12 Projenin inşaat ve işletme aşamasında kullanılacak arazi miktarı ve arazinin
tanımlanması, toprağın mevcut kullanımı, mülkiyet durumuna ilişkin bilgi ve belgeler (tapu,
kira kontratı, kamulaştırma vb),
Söz konusu proje Çankırı ili, Merkez İlçesinde bulunan Yakınkent OSB içinde 220 Ada 4
nolu parselde kurulması planlanmaktadır. Parselin toplam alanı 71.073,208 m2’dir. proje alanı
çorak arazi görünümündedir.
Proje kapsamında tesisin tehlikesiz olduğuna dair hazırlatılan Teknik Uygunluk Raporu ve
Yakınkent Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu Başkanlığı tarafından verilen yer tahsis yazısı
eklerde sunulmuştur (Bkz. Ek-8).
II.13 Arazinin hazırlanması ve inşaat alanı için gerekli arazinin temini amacıyla elden
çıkarılacak tarım alanlarının büyüklüğü, bunların arazi kullanım kabiliyetleri ve tarım ürün
türleri,
Söz konusu proje Çankırı ili, Merkez İlçesinde bulunan Yakınkent OSB içinde 220 Ada 4
nolu parselde kurulması planlanmaktadır. Parselin toplam alanı 71.073,208 m2’dir. proje alanı
çorak arazi görünümündedir. Proje alanı içerisinde tarım alanı bulunmamaktadır. Çevresinde
bulunan en yakın tarım alanı kuşuçuşu 350 m mesafededir.
II.14 Proje alanının karayoluna mesafesi, projede kullanılacak yol güzergahı, yollar
için yapılacak çalışmalar,
Söz konusu tesis, Ankara-Çankırı yoluna kuş uçuşu 1.200 m mesafade yer almaktadır.
Ancak tesisin yola direk bağlantısı yoktur. Tesisin Ankara-Çankırı yoluna bağlantısı Yakınkent
OSB içerisindeki yoldan geçilerek sağlanmaktadır (Bkz. Şekil-10)
Proje kapsamında mevcut yollar kullanılacak olup, herhangi bir bağlantı yolu yapılması söz
konusu değildir.
II.15 Orman Alanları, proje alanına en yakın orman alanı mesafesi, mevcut durum
bilgileri,
Projeye konu tesis, Çankırı İli, Merkez İlçesi, Organize Sanayi Bölgesi mevkiinde, kurulması
planlanmaktadır. Dolayısıyla proje alanında herhangi bir ormanlık alan bulunmamaktadır.
Proje alanına en yakın ormanlık alanlar proje alanının yaklaşık 8-9 km kuzey batısında
bulunan Eldivan İlçesindeki ormanlık alanlardır. Ancak söz konusu projenin adı geçen alanlara
herhangi bir olumsuz etkisi olmayacaktır. Proje alanına en yakın orman alanlarını gösteren harita
aşağıda sunulmuştur.
63
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Şekil 10. Proje Alanına En yakın Orman Alanlarını Gösterir Harita
Kaynak: http://www.ogm.gov.tr/Sayfalar/OrmanHaritasi.aspx
II.16 Proje yeri ve etki alanının hava, su ve toprak açısından mevcut kirlilik yükünün
belirlenmesi,
Proje alanının yer aldığı Çankırı-Yakınkent OSB yeni kurulmakta olup, 130 sanayi
parselinin 2 adedi için yer tahsisi yapılmıştır. Mevcut durumda OSB içerisinde işletmeye geçen
herhangi bir tesis bulunmamaktadır. OSB alanı dışında proje alanının yakın çevresinde herhangi
bir tesis bulunmamaktadır. Söz konusu faaliyetin bulunduğu arazi ve yakın çevresinde hava, su ve
toprak kirliliğine yol açacak bir faaliyet bulunmamaktadır.
BÖLÜM III: PROJENİN İNŞAAT VE İŞLETME AŞAMASINDA ÇEVRESEL ETKİLERİ VE
ALINACAK ÖNLEMLER
III.1 Arazinin hazırlanması aşamasında yapılacak işler kapsamında nerelerde, ne
miktarda ve ne kadar alanda hafriyat yapılacağı, hafriyattan kaynaklanan toz hesabının
yapılması, hafriyat artığı malzemenin nerelere taşınacakları, nerelerde depolanacakları veya
hangi amaçlar için kullanılacaktan, dolgu için kullanılacaksa hafriyat ve dolgu tabloları,
kullanılacak dolgu malzemesinin özellikleri, projenin izleme planı (inşaat dönemi)
Proje alanı 71.073,208 m² büyüklüğünde olup, sıyrılacak bitkisel toprak derinliği 10 cm
olarak kabul edilmiştir. Proje sahasında 30 ay sürecek tesis üniteleri inşaatı esnasında 35.000 m2
alanda bitkisel toprak sıyrılacaktır.
35.000 m² X 0.1 m = 3.500 m³ bitkisel toprağın sıyrılması gerekmektedir.
Arazi hazırlığı esnasında sıyrılacak bitkisel toprak, proje alanı içerisinde Geçici Depolama
Alanına yakın bir alanda depolanacak olup peyzaj düzenlemesinde kullanılacaktır.
64
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Proje sahasında 30 ay sürecek inşaat aşamasında 35.000 m2 alanda yaklaşık 2 m. temel
kazısı yapılması planlanmaktadır. Temel kazısında yaklaşık 112.000 m3 hafriyat malzemesi
çıkacaktır. Kazı malzemesi yoğunluğu ortalama 1,6 ton/m3 alınmıştır.
Bu durumda toplam hafriyat miktarı;
70.000 m3 x 1,6 ton/ m3= 112.000 ton’dur.
Projenin inşaat aşamasında oluşacak hafriyat, Çankırı Belediyesinin göstereceği
döküm sahasına nakledilecektir. Proje 30 ay sürecek inşaat aşamasında, temel kazısı için 8
ay, ayda 26 gün, günde 8 saat çalışma yapılacaktır.
Proje kapsamında arazi hazırlığı ve inşaat aşamasında oluşacak toz emisyonları ile ilgili
hesaplamalar aşağıda yer almaktadır
Tablo 29. Toz Emisyonu Kütlesel Debi Hesaplamalarında Kullanılacak Emisyon Faktörleri
Kaynaklar
Patlatma
Sökme
Yükleme
Nakliye (gidiş-dönüş toplam
mesafesi)
Boşaltma
Depolama
Birincil Kırıcı
İkincil Kırıcı
Üçüncül Kırıcı
Emisyon Faktörleri kg/ton
Kontrolsüz
Kontrollü
0,080
0,025
0,0125
0,010
0,005
0,7
0,35
0,010
5,8
0,243
0,585
0,585
0,005
2,9
0,0243
0,0585
0,0585
(Kaynak: 03.07.2009 Tarih ve 27277 sayılı SKHKKY )
Tablo 30. Tesis Etki Alanında Uzun Vadeli, Kısa Vadeli Sınır Değerler ve Kademeli Azaltım Tablosu
Süre
Parametre
3
Sınır değer [µg/m ]
3
[CO mg/m ]
[Çöken toz
mg/m2gün]
YIL
2008
2009
2010
2011
2012
2013
Havada Asılı Partikül
Madde (PM 10)
KVS
300*
300
260
220
180
140
100
UVS
150*
150
132
114
96
78
60
Çöken toz
KVS
650*
650
598
546
494
442
390
UVS
350*
350
322
294
266
238
210
(Kaynak: 03.07.2009 Tarih ve 27277 Sayılı SKHKKY )
65
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Malzemenin sökülmesi:
Sökülecek malzeme miktarı
Toplam çalışma süresi
Saatlik sökülecek malzeme miktarı
Sökülme emisyon faktörü
Toplam emisyon debisi
= 112.000 ton
= 8 ay x 26 gün x 8 saat = 1.664 saat
= 112.000 / 1664= 67,3 ton/saat
= 0.025 kg/ton
= 67,3 x 0,025 = 1,68 kg/saat……….(1)
Malzemenin yüklenmesi:
Yüklenecek malzeme miktarı
Toplam çalışma süresi
Saatlik yüklenecek malzeme miktarı
Yükleme emisyon faktörü
Toplam emisyon debisi
= 112.000 ton
= 1.248 saat
= 112.000 / 1664 = 67,3 ton/saat
= 0.010 kg/ton
= 67,3 x 0,01 = 0,67 kg/saat………...(2)
Malzemenin Döküm sahasına taşınması:
Kamyonlara yüklenen hafriyat malzemesi Çankırı Belediyesinin göstereceği döküm
sahasına nakledilecektir. Nakliye yolunun anayola (D765 karayolu) kadar olan OSB içi yol
mesafesi 4,5 km’dir. Malzemenin 30 tonluk kamyonlarla taşınması planlanmaktadır. Günlük kazı
miktarı 112.000 ton /8 ay x 26 gün= 539 ton’dur. Buna göre sefer sayısı 539 /30=17,96 ~ 1 8
sefer/gün olarak alınmıştır.
Taşıma emisyon faktörü
Sefer Uzunluğu
Taşıma
= 0,7 kg toz/km-araç (Müezzinoğlu, A,)
= 9 km/sefer (gidiş-dönüş)
=0,7kg/kmx 9 km/sefer x 18 sefer/gün
=113,4 kg/gün =14,17 kg/saat…………...(3)
Buna göre temel kazısı sırasında çıkan hafriyattan kaynaklanan toplam emisyon debisi;
Toplam emisyon debisi= (1)+(2)+(3)= 1,68+0,67+14,17 =16,52 kg/saat
Temel kazısı sırasında çıkan hafriyattan kaynaklanan PM emisyonun kütlesel debisi 16,52
kg/saat’tir. Partiküler madde (PM) emisyonu kütlesel debi hesaplamaları en kötü şartlar
düşünülerek ve hiçbir tedbir alınmadığı varsayılarak yapılmıştır.
Yapılan hesaplamalar sonucu saha içerisinde oluşacak olan partiküler madde (PM)
emisyonu 03.07.2009 Tarih ve 27277 Sayılı (10.11.2012 Tarih ve 28463 Sayı ile değişiklik) Resmi
Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’
Ek-2, Tablo2.1’de verilen 1,0 kg/saat değerinden büyüktür. Bu nedenle yer seviyesinde oluşan toz
emisyon değerleri için modelleme yapılmıştır.
Havada asılı : 16,52 x 0,2 =3,3 kg/saat (0,91 g/s)
Havada çöken : 16,52 x 0,8 =13,22 kg/saat (3,67 g/s)
66
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Tablo 31. Temel kazısı esnasında Tüm Yönlere Göre Havada Asılı Partiküllerin (PM) Mesafeye Göre
Maksimum Dağılımı(µg/m3)
Kaynaktan uzaklıklar (m)
100
200
300
400
500
600
700
800
900
1000


25
50
75
92
120
140
160
180
200
220
17
34
55
85
140
200
260
350
450
600
Etkin Yön-konst.(µg/m³)
KUZEY (N)
KUZEYDOĞU (NE)
DOĞU (E)
GÜNEYDOĞU (SE)
GÜNEY (S)
GÜNEYBATI (SW)
BATI (W)
567.97
681.56
959.94
1017.25
732.86
668.19
592.66
587.55
141.99
170.39
239.99
254.31
183.21
167.05
148.16
146.89
58.52
70.22
98.90
104.81
75.51
68.84
61.06
60.54
30.87
37.04
52.17
55.29
39.83
36.31
32.21
31.93
14.37
17.24
24.28
25.73
18.54
16.90
14.99
14.86
8.62
10.35
14.57
15.44
11.12
10.14
9.00
8.92
5.80
6.96
9.81
10.39
7.49
6.83
6.05
6.00
3.83
4.60
6.48
6.86
4.94
4.51
4.00
3.96
2.68
3.22
4.53
4.80
3.46
3.16
2.80
2.77
1.83
2.19
3.09
3.28
2.36
2.15
1.91
1.89
KUZEYBATI(NW)
497.49 124.37 51.26
27.04 12.59
7.55
5.08
3.36
2.35
1.60
2500
2000
(µg/m3)
1500
1000
500
0
100
200
300
400
500
600
700
800
900
1000
uzaklık,m
Grafik 10. Temel kazısı esnasında esnasında etkin yöne göre havada asılı toz dağılımı
6000
NW
N
100 m
200 m
NE
4000
300 m
400 m
2000
W
E
0
500 m
600 m
700 m
SW
SE
800 m
900 m
1000 m
S
Grafik 11. Temel kazısı esnasında tüm yönlere göre havada asılı toz dağılımı
67
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Tablo 32. Temel kazısı esnasında Tüm Yönlere Göre Çöken Toz Miktarının (PM) Mesafeye Göre
Maksimum Dağılımı(µg/m2gün)
Kaynaktan uzaklıklar (m)
100
200
300
400
500
600
700
800
900 1000


25
50
75
92
120
140
160
180
200
220
17
34
55
85
140
200
260
350
450
600
Etkin Yön-konst.(µg/m²gün)
KUZEY (N)
KUZEYDOĞU (NE)
DOĞU (E)
GÜNEYDOĞU (SE)
GÜNEY (S)
GÜNEYBATI (SW)
BATI (W)
2290.58 572.65 236.00
2748.70 687.18 283.20
3871.41 967.85 398.87
4102.54 1025.64 422.69
2955.59 738.90 304.52
2694.81 673.70 277.65
2390.18 597.54 246.26
2369.57 592.39 244.14
124.49 57.95 34.77
149.39 69.54 41.72
210.40 97.94 58.76
222.96 103.78 62.27
160.63 74.77 44.86
146.46 68.17 40.90
129.90 60.47 36.28
128.78 59.94 35.97
23.40
28.08
39.55
41.91
30.20
27.53
24.42
24.21
15.45
18.54
26.12
27.68
19.94
18.18
16.12
15.99
10.82 7.37
12.98 8.85
18.28 12.46
19.37 13.21
13.96 9.52
12.73 8.68
11.29 7.70
11.19 7.63
KUZEYBATI(NW)
2006.35
109.04
9.47
501.59
206.72
50.76
30.45
20.50
13.53
700
800
900
1000
2500
2000
(µg/m2-gün)
1500
1000
500
0
100
200
300
400
500
600
uzaklık,m
Grafik 12. Temel kazısı esnasında etkin yöne göre çöken toz dağılımı
NW
W
5000
4000
3000
2000
1000
0
N
100 m
200 m
NE
300 m
400 m
E
500 m
600 m
700 m
SW
SE
800 m
900 m
1000 m
S
Grafik 13. Temel kazısı esnasında tüm yönlere göre çöken toz dağılımı
68
6.46
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Havada Asılı Toz
Sonuç olarak, 03.07.2009 Tarih ve 27277 Sayılı (10.11.2012 Tarih ve 28463 Sayı ile
değişiklik) Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin
Kontrolü Yönetmeliği”, Ek-2 Tablo 2.1’de Baca dışındaki yerlerden toz emisyonlarının
kaynaklandığı tesisler için emisyon faktörleri kullanılarak kütlesel debi hesaplanır. Bu değerin Ek2 Tablo 2.1’de belirtilen sınırları aşması halinde, bu işletmeler etrafında hakim rüzgar yönü de
dikkate alınarak toz modellemesi yapılır.
Tesis etki alanında 03.07.2009 Tarih ve 27277 Sayılı (10.11.2012 Tarih ve 28463 Sayı ile
değişiklik) Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin
Kontrolü Yönetmeliği”, Tablo 2.2 Tesis Etki Alanında Uzun Vadeli, Kısa Vadeli Sınır Değerler ve
Kademeli Azaltım Tablosu’nda belirtilen havada asılı partikül madde genel bölgeler için; UVS için
60 µg/m3, KVS için 100 µg/m3 değerlerinin altında olması gerektiği belirtilmiştir.
Çankırı meteoroloji istasyonu meteorolojik verilerine göre hakim rüzgar yönü batı-kuzey
batı olup ortalama rüzgar hızı 1,2 m/s’dir.
Tablo 31'de verilen temel kazı işlemleri esnasında havada asılı partiküller için etkin yöne
göre konsantrasyon değerinin, 300 m’de 58,52 µg/m3 olduğu görülmektedir. Proje sahasında kazı
işlemleri esnasında havada asılı toz partikülleri göz önüne alındığında, UVS ve KVS sınır değerleri
300 metrede sağlanmaktadır.
Çöken Toz
Sonuç olarak; tesis etki alanında 03.07.2009 Tarih ve 27277 Sayılı (10.11.2012 Tarih ve
28463 Sayı ile değişiklik) Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren “Sanayi Kaynaklı Hava
Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği”, Tablo 2.2 Tesis Etki Alanında Uzun Vadeli, Kısa Vadeli Sınır
Değerler ve Kademeli Azaltım Tablosu’nda belirtilen çöken toz için; UVS için 210 mg/m2gün, KVS
için 390 mg/m2gün değerlerinin altında olması gerektiği belirtilmiştir.
Tablo 32'de verilen temel kazısı işlemlerinde çöken toz miktarı için etkin yöne göre
konsantrasyon değerinin, 400 m’de 124,49 µg/m2gün olduğu görülmektedir. Proje sahasında
temel kazısı işlemleri esnasında çöken toz partikülleri göz önüne alındığında, UVS ve KVS sınır
değerleri 400 metrede sağlanmaktadır.
Yakınkent OSB içerisinde inşaatı devam etmekte olan lastik fabrikası, proje alanına (parsel
sınırına) güneybatıda kuşuçuşu 800 m. mesafede yer almaktadır. Proje alanına (parsel sınırına)
en yakın yerleşim yeri, güney yönünde kuşuçuşu 3 km mesafede Tüney köyüdür. Merkez ilçeye
bağlı İnandık Köyü ise kuzeydoğuda kuşuçuşu 4.150 m. mesafede yer almaktadır.
Diğer yakın yerleşimler ise; Eldivan ilçesine bağlı ;
Kuzeybatı yönünde: kuşuçuşu 4.600 m. mesafede Büyükhacıbey köyü, kuşuçuşu 4.250 m.
mesafede Hisarcıkkayı Köyü ve kuşuçuşu 5.600 m. mesafede yer alan Hisarcık Köyü'dür.
Yukarıda belirtilen
beklenilmemektedir.
yerleşim
yerlerinin
yerinin,
tozumadan
olumsuz
etkilenmesi
III.2 Projenin yol açacağı bitkisel toprak kaybı, projenin peyzaj üzerine etkileri ve
alınacak önlemler,
Proje alanı 71.073,208 m² büyüklüğünde olup, sıyrılacak bitkisel toprak derinliği 10 cm
olarak kabul edilmiştir. Proje sahasında 30 ay sürecek tesis üniteleri inşaatı esnasında 35.000 m2
alanda bitkisel toprak sıyrılacaktır.
69
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
35.000 m² X 0.1 m = 3.500 m³ bitkisel toprağın sıyrılması gerekmektedir.
Arazi hazırlığı esnasında sıyrılacak bitkisel toprak, proje alanı içerisinde Geçici Depolama
Alanına yakın bir alanda depolanacak olup peyzaj düzenlemesinde kullanılacaktır.
III.3 Zemin sızdırmazlığının sağlanması için yapılacak işlemler,
Tesis bünyesinde gazlaştırılarak bertaraf edilecek atıklar; endüstriyel atıklardan ve evsel
nitelikli endüstriyel katı-sıvı atıklardan oluşacaktır. Evsel atık kapsamında sadece fabrikalar vb
sanayi tesislerinden kaynaklanan fabrika atıkları, ofis malzemeleri, atık giysiler (tulum, iş önlüğü,
ayakkabı, baret, gözlük vb) vb. atıkların kabulü yapılacak olup evlerden ve belediyelerden kaynaklı
çöplerin tesise kabulü söz konusu değildir. Atık kabulü 14.03.2005 Tarih ve 25755 Sayılı
(05.11.2013 Tarih ve 28812 Sayı ile değişik) Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” Madde 38 esaslarına göre yapılacaktır. Yapılacak
kontroller neticesinde tesise kabul edilecek atıklar geçici depolama tesisinde, atık türlerine göre
ayrı ayrı (kalorifik değerlerine göre) düzenli olarak depolanacaktır. Ayrıca yapılacak analizler
sonucunda birbirleriyle etkileşime geçecek ürünler yan yana depolanmayacaktır. Tüm kimyasal
maddeler için malzeme güvenlik formları hazırlanacak ve bu formalrda belirtilen güvenlik
önlemlerine uyulacaktır. Sıvı atıklar özel kapalı bidonlarla taşınacak olup, bidonla birlikte
gazlaştırılacaktır.
Söz konusu proje kapsamında geçici depolama tesisinde, endüstriyel atıklar için, depo
tabanı teşkili ve sızıntı suyunun toplanmasında, 14.03.2005 Tarih ve 25755 Sayılı (05.11.2013
Tarih ve 28812 Sayı ile değişik) Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren) “Tehlikeli
Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” ilgili hükümlerine (Madde 24, 25, 26, 32, 33, 34, 35, 36) ve Ek12A’da belirtilen esaslara uyulacaktır. Anılan depo tabanı sızdırmazlık sistemi Şekil-11’de
verilmiştir.
Şekil 11. Depo tabanı sızdırmazlık sistemi
70
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Proje kapsamında alana ait zemin sızdırmazlığı malzemeleri serbest piyasadan ücreti
karşılığında temin edilecek olan yapı malzemelerinden karşılanacaktır.
III.4 Taşkın önleme ve drenaj ile ilgili işlemler, alınacak drenaj önlemleri, kuşaklama
kanalları,
Proje kapsamında proje alanı ve etki alanı çevresinde şiddetli yağış sonucu birikmesi
muhtemel yağmur suları organize sanayi bölgesinin drenaj kanallarına bağlanması
planlanmaktadır.
Proje alanında olası bir taşkın durumunda meydana gelmesi muhtemel yağış şiddet
tekerrür grafiğinden elde edilecek maksimum yağış miktarına uygun değerlere göre, gerekli
hesaplamalar yapılarak tesis etrafında uygun kesitte hazırlanacak kuşaklama kanalları inşa
edilecek ve gerekli önlemler yatırımcı tarafından alınacaktır.
Ayrıca projenin inşası sırasında proje kapsamındaki yapılarının taşkınlardan korunması ile
ilgili önlemler de 09.09.2006 Tarih ve 26284 Sayı ile yürürlüğe giren "Dere Yatakları ve Taşkınlar'
adı ile yayımlanan 2006/27 no'lu Başbakanlık Genelgesine uyulacaktır.
III.5 Proje kapsamında, inşaat ve işletme döneminde su temini sistemi planı, suyun
nereden temin edileceği, suyun temin edileceği kaynaklardan alınacak su miktarı ve bu
suların kullanım amaçlarına göre miktarları, alınacak izinler,
Projenin inşaat aşamasında 30 kişinin çalıştırılması planlanmakta olup, günlük kişi başına
düşen su tüketimi 150 lt’dir. (Bir kişinin günlük su kullanımı 22.04.1985 Tarih ve 18733 Sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İller Bankası içme Suyu Projelerine Dair Şehir
ve Kasabaların İçme Suyu Projelerin Hazırlanmasına Ait Yönetmelik hükümlerince 150 lt olarak
alınmıştır.) Toplamda çalışan işçiler için 30 kişi x 150 lt =4,5 m3/gün su ihtiyacı olacaktır.
Ayrıca İnşaat aşamasında çalışma sahasında tozumayı önlemek amacıyla yapılacak sulama
çalışmalarında günlük 20 m3 su kullanımı olacaktır
İşletme aşamasında ise, tesiste tam kapasiteli (300 personel) çalışılması halinde, çalışacak
personelin günlük ihtiyaçlarının karşılanması için 45 m3/gün su ihtıyacı olacaktır..Tesiste iki ünitede
toplam 4 adet 100 tonluk gazlaştırma fırını (Kapasite:400 ton/gün) yer alacaktır. 100 Tonluk bir
fırın icin soğutma sistemi şöyledir; Fırın iki duvardan olusur. Duvarların arasında fırında genelde
bertaraf edilecek atiklarin kalorifik değerleri göz önüne alınarak iki duvar arasindaki boşluk
ayarlanır. Bu boşluğun içine fırını soğutmak için su doldurulur. Bunun yaninda her bir fırın için üc
adet su deposu bulunur (Ek 2). Her bir fırın için, 100 m3 su ihtiyacı olacaktır. Tesis kapsasitesi 400
ton/gün olduğu üzere, toplam soğutma suyu ihtiyacı, tesis işletmeye geçtiğinde bir defaya mahsus
olmak üzere 400 ton olacaktır. Tesiste buharlaşmadan kaynaklı günlük %10 su kaybı olacaktır.
Dolayısıyla günlük 40 ton su geri besleme yapılacaktır. Geri besleme yapılacak suyun 40
dereceden fazla olmamasi gerekir. Soğutma suyu Çankırı Yakınkent Organize Sanayi Bölgesi ile
yapılacak protokol çerçevesinde OSB'nin su kaynaklarından sağlanacaktır. Ayrıca soğutma
suyunun yumuşatılması için demineralizasyon tesisi kurulacaktır.
Tesisin inşaat ve işletme aşamasında kullanılacak su OSB yönetimiyle yapılacak protokol
çerçevesinde OSB su kaynaklarından karşılanacaktır. Su temini ile ilgili Çankırı-Yakınkent OSB
Yönetim Kurulu görüşü Ek-11'de verilmiştir.
71
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
III.6 Proje kapsamında (inşaat ve işletme safhaları ayrı ayrı) oluşacak atık suların cins
ve miktarları, hangi ünitelerden kaynaklanacakları, fiziksel, kimyasal ve bakteriyolojik
özellikleri, hangi işlemlerle ne oranda bertaraf edileceği, arıtma sistemlerine dair bilgiler
(tesis içi arıtma ve OSB arıtma sistemi bilgileri; akım şemaları, tesislerin kapasiteleri,
işletme şekilleri, arıtım sonucu ulaşılacak değerler, arıtılan suların hangi alıcı ortama nasıl
deşarj edileceği, deşarj limitleri, arıtma çamurlarının bertarafı, -arıtma tesisi üniteleri vaziyet
planı üzerinde gösterilmelidir), kanalizasyon sisteminin nihai deşarjı (burada gerekli izinler
alınmalı, izin belgeleri rapora eklenmelidir)
Projenin inşaat aşamasında personelden kaynaklı 4,5 m3/gün evsel nitelikli atık su
oluşması beklenmektedir. Tesis inşaatına başlanıldığı tarihte, OSB'nin altyapı tesisleri
tamamlanmamış ise, inşaat aşamasında oluşacak evsel nitelikli atık sular, sızdırmaz fosseptikte
biriktirilecek ve periyodik olarak faaliyet sahibince Çankırı Belediyesi ile yapılacak protokol
çerçevesinde, Çankırı Belediyesi vidanjörleri kiralanarak Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği
hükümlerine göre bertaraf edilecektir. Konuyla ilgili Çankırı Belediyesi görüşü Ek-12'de verilmiştir.
Tesis inşaatına başlanıldığı tarihte, OSB'nin altyapı tesisleri tamamlanmış ise, personelden
kaynaklı oluşacak evsel nitelikli atık sular, ön arıtma yapılarak 31.12.2004 Tarih ve 25687 Sayılı
(25.03.2012 Tarih ve 28244 Sayılı değişiklik) Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Su
Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği'ndeki deşarj standartları sağlandıktan sonra, 22.08.2009 Tarih ve
27327 Sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği Madde 119'da belirtilen
hükümlerine uyulmak kaydı ile Yakınkent Organize Sanayi Bölgesi ile yapılacak protokol
çerçevesinde, OSB kanalizasyon şebekesine; oradan da OSB Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisine
verilecektir.
MADDE 119 – (1) Arıtma tesisinin arıtma verimini düşüren, çamur tesislerinin işletilmesini
veya çamur bertarafını olumsuz yönde etkileyen maddeler, atık su arıtma tesisini veya ünitelerini
tahrip eden, fonksiyonlarını ve bakımlarını engelleyip, zorlaştıran, tehlikeye sokan maddeler ve bu
tesislerde çalışan personele ve alıcı ortamın kalitesine zarar veren maddelerin kanalizasyon
şebekesine verilmesi yasaktır. Aşağıda sıralanan atık, artık ve diğer maddeler hiçbir şekilde
kanalizasyon şebekesine verilemez:
a) Özellikle yanma ve patlama tehlikesi yaratan veya zehirli olan maddeler, fuel oil, benzin,
nafta, motorin, benzol, solventler, karpit, fenol, petrol, zehirli maddeler, yağlar, gresler, asitler,
bazlar, ağır metal tuzları, pestisitler veya benzeri toksik kimyasal maddeler, yıkama sonrası
proseslerden oluşan seyrelmiş kan haricindeki kanlı atıklar, hastalık mikrobu taşıyan maddeler,
b) Gaz fazına geçebilen, duman oluşturan, koku çıkaran, zehirli etkileri nedeni ile sağlık
sakıncaları yaratan ve bu nedenle kanallara girişi, bakım ve onarımı engelleyen her türlü madde,
c) Kanal şebekesinde tıkanmaya yol açabilecek, normal su akımını ve kanal fonksiyonunu
engelleyecek kıl, tüy, lif, kum, curuf, toprak, mermer ve mermer tozu, metal, cam, süprüntü, moloz,
hayvan dışkısı, mutfak artığı, selüloz, katran, saman, talaş, metal ve tahta parçaları, hayvan ölüsü,
işkembe içi, üzüm posası, meyve posası, mayalı artıklar, çamurlar, buz artıkları, kağıt tabaklar,
bardaklar, süt kapları, bitki artıkları, paçavra, odun, plastikler, gübre, yağ küspeleri, hayvan yemi
artıkları ve benzeri her türlü katı madde ve malzemeler,
ç) Kanal yapısını bozucu, aşındırıcı, korozif maddeler, alkaliler, asitler, pH değeri 6,5 dan
düşük, 10 dan yüksek ve boşaldıkları kanalizasyon sisteminde 1700 mg/lt’den fazla sülfat
konsantrasyonu oluşturacak atıklar, kanal şebekesinde köpük meydana getirebilen ve debisi ne
olursa olsun anyonik yüzey aktif madde, konsantrasyonu 400 mg/lt’den fazla deterjanlı sular,
72
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
0
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
0
d) Sıcaklığı 5 C ile 40 C arasında değişen, çöken, katılaşan, viskoz hale geçen, kanal
cidarlarında katı veya viskoz tabakalar oluşturabilecek her türlü madde,
e) Radyoaktif özelliğe sahip maddeler,
f) Dünya Sağlık Teşkilatı ve diğer uluslararası geçerli standartlar ile ulusal mevzuat ve
standartlara göre tehlikeli ve zararlı atık sınıfına giren tüm atıklar,
g) Kanalizasyon şebekesine deşarj ve arazi dışındaki alıcı ortam söz konusu olduğunda ön
arıtma veya arıtma tesisi çamurları ile bekletme depoları ve septik tanklarda oluşan çamurlar,
ğ) Her türlü katı atık ve artıklar,
h) OSB’nin yazılı izni olmadan kirletici maddeler ihtiva etmeyen soğutma suları.
(2) Kanalizasyon şebekesine deşarj ve arazi dışındaki alıcı ortam söz konusu olduğunda
ön arıtma veya arıtma tesisi çamurları ile bekletme depoları ve septik tanklarda oluşan çamurlar,
OSB’nin belirleyeceği yere ve uygun teknik önlemler alınarak uzaklaştırılır.
(3) Katılımcı; bu maddede belirtilen atıkların OSB kanalizasyon sistemine verilmesi halinde
oluşacak tüm hasar ve zararlardan doğrudan sorumludur.
Tesisin inşaat ve işletme aşamasında personelden kaynaklı oluşacak evsel nitelikli atık
suların bertarafı hakkında Yakınkent Organize Sanayi Bölgesi görüşü ve Çankırı Belediyesi
görüşü Ek-12'de verilmiştir.
İşletme aşamasında ise, tesiste tam kapasiteli çalışılması halinde, çalışacak 300
personelin günlük ihtiyaçlarının karşılanması sonucu 45 m3/gün evsel nitelikli atık su oluşması
beklenmektedir. Projenin işletme aşamasında oluşacak evsel nitelikli atık suların arıtılması için
bodrum kat seviyesinde inşa edilecek Paket Atıksu Arıtma (Ön arıtma) Tesisi) inşa edilecektir.
Evsel atıksular için kurulacak biyolojik atıksu arıtma (Ön arıtma) tesisi aşağıdaki
ünitelerden oluşmaktadır.
-Dengeleme Tankı
-Biyolojik Arıtma Tankı
-Çamur Çürütme Tankı
73
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Şekil 12. Paket Atıksu Arıtma Tesisi Prosesi
Söz konusu biyolojik arıtma tesisi tasarımı ve kullanılacak ekipmanlar doğrultusunda AABB-CC kesiti oluşturulacaktır. Biyolojik Atık Su Arıtma Tesisi ile ilgili olarak Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı’nın 2014/07 Sayı ile yürürlüğe giren "Atıksu Arıtma / Derin Deniz Deşarjı Tesisi Proje
Onayı Genelgesi" kapsamında atık su arıtma tesisi için proje onayı alınacaktır. Arıtma tesisi çıkış
suyu, OSB kanalizasyon şebekesine; oradan da OSB Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisine verilecektir.
III.7 Proje kapsamında inşaat ve işletme aşamasında meydana gelecek katı ve/veya
tehlikeli atıkların, özel atıkların vb. her türlü atığın cins ve miktarları, hangi prosesten ne
kadar atık oluşacağı, bu atıkların bertaraf şekilleri, bu atıkların nerelere ve nasıl taşınacakları
veya hangi amaçlar için ve ne şekilde değerlendirileceği, geçici depolama alanlarına dair
bilgiler, (atıkların tesis içinde geçici olarak depolandığı alanlar da vaziyet planı üzerinde
gösterilmelidir.)
İnşaat Aşaması
Hafriyat ve İnşaat Atıkları
Projenin inşaat çalışmaları sırasında oluşacak atıklar inşaat demiri, demir boru, beton
ve enjeksiyon artışı malzemeler, hazır beton döküntüleri, tahta kalıp artıkları, demir atıkları,
kullanılmayacak duruma gelen inşaat malzemeleri, tel parçaları, malzeme ambalajları vb.
atıklardır.
Proje sahasında 30 ay sürecek inşaat aşamasında 35.000 m2 alanda yaklaşık 2 m. temel
kazısı yapılması planlanmaktadır. Temel kazısında yaklaşık 70.000 m3 hafriyat malzemesi
çıkacaktır. Kazı malzemesi yoğunluğu ortalama 1,6 ton/m3 alınmıştır.
Bu durumda toplam hafriyat miktarı; 70.000 m3 x 1,6 ton/ m3= 112.000 ton’dur.
Arazinin hazırlanması ile proje üniteleri inşaatı sırasında gerçekleştirilecek hafriyat ve
inşaat artığı malzemeler nedeniyle meydana gelecek katı atıklar olumsuz çevresel etkilere sebep
vermemeleri için, uygun şekilde (düzenli depolama, mevcut bir düzenli depolama tesisine taşınma
vb.) bertaraf edilecektir. Projenin inşaat aşamasında oluşacak hafriyat, inşaat öncesi yapılacak
protokol çerçevesinde Çankırı Belediyesinin göstereceği döküm sahasına nakledilecektir.
74
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Evsel Nitelikli Katı Atıklar
Proje kapsamında inşaat aşamasında çalışacak 30 kişiden kaynaklı evsel nitelikli katı atık
meydana gelecektir. Evsel nitelikli katı atıklar içerisinde; yemek atıkları, kağıt, cam, metal vb. gibi
atıklar bulunacaktır. Kişi başı katı atık oluşumu 1,14 kg/kişi-gün olarak alınmıştır (Kaynak:
www.tuik.gov.tr, Katı atık hizmeti verilen belediye sayısı, nüfusu, yaz ve kış mevsimine göre toplanan ortalama katı atık
miktarı, Veri yılı 2010).
Toplam çalışacak personelden kaynaklanacak evsel nitelikli katı atıklar;
1,14 kg/kişi/gün x 30 kişi = 34,2 kg/gün olarak hesaplanmıştır.
Projenin inşaat aşamasında çalışan personelden kaynaklanan organik kökenli evsel nitelikli
katı atıkların yönetimi 14.03.1991 Tarih ve 20814 Sayılı (05.04.2005 tarih ve 25777 sayılı
değişiklik) Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği”
hükümlerine göre yapılacaktır.
Geri kazanımı mümkün olmayan evsel nitelikli katı atıklar ağzı kapalı ve içine poşet
yerleştirilmiş çöp bidonları içinde biriktirilecek ve periyodik olarak toplanıp, işletmenin sağladığı
araçla inşaat öncesi yapılacak protokol neticesinde, Çankırı Belediyesi ve/veya en yakın
belediyenin katı atık depolama sahasında bertaraf edilecektir.
Ambalaj atıkları
Ambalaj atığı miktarı ÇEVKO verilerine göre evsel nitelikli katı atıkların %25 ini
oluşturmaktadır. Dolayısıyla projenin inşaat aşamasında 8,55 kg/gün’lük ambalaj atığı oluşması
beklenmektedir. Evsel nitelikli katı atıkların (kağıt, karton, cam, plastik vb.) değerlendirilebilir
sınıfına girenleri tekrar kullanılabilirlikleri göz önünde bulundurularak ayrı ayrı toplanarak,
biriktirilecektir. Proje kapsamında oluşacak ambalaj atıkları belirli aralıklarla işletmenin sağladığı
araçlarla toplanıp en yakın lisanslı geri kazanım tesisine verilerek bertaraf edilecektir.
Konuyla ilgili olarak 24.08.2011 Tarih ve 28035 Sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren “Ambalaj Atıklarının Kontrol Yönetmeliği” hükümlerine riayet edilecektir.
Tıbbi atıklar
İnşaat faaliyetleri aşamasında 30 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Çalışacak kişi
sayısının 50 kişinin altında olmasından dolayı revir ünitesinin kurulma zorunluluğu yoktur. Proje
kapsamında inşaat aşamasında revir kurulmayacaktır. Ancak ilkyardım müdahalesi gerektiren
durumlarda tıbbi atık açığa çıkabilecektir.
Oluşacak tıbbi atıklar, pansuman yapılmış pamuk, sargı bezi gibi atıklardır. Tıbbi atıkların
miktarı çoğunlukla yaralanma ve kaza gibi nedenlere bağlı olduğundan oluşacak tıbbi atık miktarı
tespit edilememektedir. Çalışacak personellerden 1 gr/gün-kişi tıbbi atık oluşması tahmin
edilmektedir.(Kaynak: Patrick,1981,Chzm,1992) Buna göre işletme aşamasında oluşması muhtemel
tıbbi atık miktarı;
30 kişi-gün x 1 gr/gün-kişi = 30 gr/gün = 0,03 kg/gün
Tıbbi atıklar diğer atıklardan ayrı olarak toplanacaktır. Tıbbi atıklar delinmeye ve taşınmaya
dayanıklı 150 mikron kalınlığında kırmızı plastik torbalara konulacaktır. Tıbbi atıklar kırmızı
torbalarda toplandıktan sonra proje alanında özel olarak hazırlanmış tıbbi atık konteynırlarında
muhafaza edilecektir. Proje kapsamında oluşacak tıbbi atıklar bertaraf sahasına taşınmadan önce
48 saatten fazla olmamak üzere, konteynerlarda bekletilerek tıbbi atık lisanslı taşıma araçları ile
toplanıp en yakın lisanslı geri kazanım tesisine verilerek bertaraf edilecektir.
75
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Proje kapsamında oluşacak olan tıbbi atıklar; 22.07.2005 Tarih ve 25883 Sayılı
(21.03.2014 Tarih ve 28948 Sayılı değişiklik) Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine uygun olarak bertaraf edilecektir.
Ömrünü Tamamlamış Lastikler
Proje alanında kullanılacak iş makinelerinin lastik değişimleri sonucu çıkabilecek ömrünü
tamamlamış lastikler, 25.11.2006 Tarih ve 26357 Sayılı (10.11.2013 Tarih ve 28817 Sayılı
değişiklik) Resmi Gazete’de yayımlanarak Yürürlüğe giren “Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin
Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine göre lisanslı geri dönüşüm firmalarına verilerek bertarafı
sağlanacaktır.
Atık yağlar
Projenin inşaat aşamasında kullanılacak araçların bakım, onarım, yakıt ikmalleri, yağ ve
filtre değişimleri kurulacak şantiye/şantiyelerde oluşturulacak makine parkının ilgili biriminde veya
ruhsatlı Akaryakıt İstasyonlarında yapılacaktır. Yağ değişimleri ve bakımlar sonucu açığa çıkan
atık yağlar ve yağlı atıklar birbirinden ayrı olarak ve ağzı kapalı bidonlarda çevre lisanslı firmalar
tarafından toplanarak bertaraf edilecektir.
İş makinelerinin ve nakliye araçlarının bakımı ve yağ değişimi sırasında, 14.03.2005 Tarih
ve 25755 Sayılı (05.11.2013 Tarih ve 28812 Sayı ile değişiklik) Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren “Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” ndeki tüm hükümlere, ayrıca 30.07.2008
Tarih ve 26952 Sayılı (05.11.2013 Tarih ve 28812 Sayı ile değişiklik) Resmi Gazete'de
yayımlanarak yürürlüğe giren "Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği" tüm hükümlerine uyulacaktır.
Atık yağların toprak, yüzeysel veya yeraltısuyu gibi herhangi bir alıcı ortama bırakılması kesinlikle
engellenecektir.
Atık Pil ve Akümülatörler
Projenin inşaat kapsamında oluşması muhtemel atık piller 31.08.2004 Tarih ve 25569
Sayılı Sayılı (05.11.2013 Tarih ve 28812 Sayılı değişiklik) Resmi Gazete’ de yayınlanarak
yürürlüğe giren “Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği’’ hükümleri doğrultusunda; TAP
(Taşınabilir Pil Üreticileri ve İthalatçıları Derneği) tarafından sağlanan atık pil kutuları proje
alanında belirli noktalara koyulacaktır (tesisin girişi, yönetim binası ve genel mahaller). Kutuların
dolması ile birlikte TAP yetkililerine haber verilerek Lisanslı geri kazanım tesislerine iletilmesi
sağlanacaktır.
İşletme aşamasında araçlarından meydana gelebilecek aküler proje alanında
değiştirilmeyecek en yakın akü satışı yapan akü bayilerinde değişimi yapılacaktır. Söz konusu oto
aküleri depozitolu olup akü üreticilerinin aküleri toplama zorunluluğu vardır. Atık aküler 31.08.2004
Tarih ve 25569 Sayılı Resmi Gazete’ de yayınlanarak yürürlüğe giren (30.03.2010 Tarih 27537
Sayılı değişiklik ) “Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği’’ hükümleri doğrultusunda
depozitolu olarak değiştirilecektir.
76
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
İşletme Aşaması
Personelden Kaynaklı Katı atıklar
Proje kapsamında işletme aşamasında çalışacak personelden kaynaklı evsel nitelikli katı
atık meydana gelecektir. Evsel nitelikli katı atıklar içerisinde; yemek atıkları, kağıt, cam, metal vb.
gibi atıklar bulunacaktır. Bu atıklar proje alanı içerisinde uygun bir alanda biriktirilecektir. İşletme
aşamasında 1. ünitenin devreye alınması ile birlikte 3 vardiyalı olarak toplam 180 kişinin
çalıştırılması, 2. ünitenin devreye alınmasından sonra ise toplam 300 kişinin çalıştırılması
planlanmaktadır. Evsel nitelikli katı atıklar içerisinde; yemek atıkları, kağıt, cam, metal vb. gibi
atıklar bulunacaktır. Kişi başı katı atık oluşumu 1,14 kg/kişi-gün olarak alınmıştır (Kaynak:
www.tuik.gov.tr, Katı atık hizmeti verilen belediye sayısı, nüfusu, yaz ve kış mevsimine göre toplanan ortalama katı atık
miktarı, Veri yılı 2010).
İşletme aşamasında çalışacak toplam personelden kaynaklanacak evsel nitelikli katı
atıklar;
1,14 kg/kişi/gün x 300 kişi = 342 kg/gün olarak hesaplanmıştır.
Projenin işletme aşamasında çalışan personelden kaynaklanan organik kökenli evsel
nitelikli katı atıkların yönetimi 14.03.1991 Tarih ve 20814 Sayılı (05.04.2005 tarih ve 25777 sayılı
değişiklik) Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği”
hükümlerine göre yapılacaktır.
Geri kazanımı mümkün olmayan evsel nitelikli katı atıklar ağzı kapalı ve içine poşet
yerleştirilmiş çöp bidonları içinde biriktirilecek ve periyodik olarak toplanıp, işletmenin sağladığı
araçla inşaat öncesi yapılacak protokol neticesinde, Çankırı Belediyesi ve/veya en yakın
belediyenin katı atık depolama sahasında bertaraf edilecektir.
Ambalaj atıkları
Ambalaj atığı miktarı ÇEVKO verilerine göre evsel nitelikli katı atıkların %25 ini
oluşturmaktadır. Dolayısıyla projenin işletme aşamasında 85,5 kg/gün’lük ambalaj atığı oluşması
beklenmektedir. Evsel nitelikli katı atıkların (kağıt, karton, cam, plastik vb.) değerlendirilebilir
sınıfına girenleri tekrar kullanılabilirlikleri göz önünde bulundurularak ayrı ayrı toplanarak,
biriktirilecektir. Proje kapsamında oluşacak ambalaj atıkları belirli aralıklarla işletmenin sağladığı
araçlarla toplanıp en yakın lisanslı geri kazanım tesisine verilerek bertaraf edilecektir.
Konuyla ilgili olarak 24.08.2011 Tarih ve 28035 Sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren “Ambalaj Atıklarının Kontrol Yönetmeliği” hükümlerine riayet edilecektir.
Tıbbi atıklar
Tesisin işletme aşamasında, maksimum kapasitede 300 kişinin çalıştırılması
planlanmaktadır. Projenin işletme aşamasında çalışacak kişi sayısının 50 kişinin üstünde
olmasından dolayı 22.07.2005 Tarih ve 25883 Sayılı (21.03.2014 Tarih ve 28948 Sayılı değişiklik)
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” gereğince
revir kurulacaktır. Revirde sözleşmeli hekim bulundurulacaktır. Revirde ilk yardım müdahalesi
gerektiren durumlarda tıbbi atık açığa çıkabilecektir.
Oluşacak tıbbi atıklar, pansuman yapılmış pamuk, sargı bezi gibi atıklardır. Tıbbi atıkların
miktarı çoğunlukla yaralanma ve kaza gibi nedenlere bağlı olduğundan oluşacak tıbbi atık miktarı
tespit edilememektedir. Çalışacak personellerden 1 gr/gün-kişi tıbbi atık oluşması tahmin
edilmektedir.(Kaynak: Patrick,1981,Chzm,1992) Buna göre işletme aşamasında oluşması muhtemel
tıbbi atık miktarı;300 kişi-gün x 1 gr/gün-kişi = 300 gr/gün = 0,3 kg/gün
77
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Tıbbi atıklar diğer atıklardan ayrı olarak toplanacaktır. Tıbbi atıklar delinmeye ve taşınmaya
dayanıklı 150 mikron kalınlığında kırmızı plastik torbalara konulacaktır. Tıbbi atıklar kırmızı
torbalarda toplandıktan sonra proje alanında özel olarak hazırlanmış tıbbi atık konteynırlarında
muhafaza edilecektir. Proje kapsamında oluşacak tıbbi atıklar bertaraf sahasına taşınmadan önce
48 saatten fazla olmamak üzere, konteynerlarda bekletilerek tıbbi atık lisanslı taşıma araçları ile
toplanıp en yakın lisanslı geri kazanım tesisine verilerek bertaraf edilecektir. Proje kapsamında
oluşacak olan tıbbi atıklar; 22.07.2005 Tarih ve 25883 Sayılı (21.03.2014 Tarih ve 28948 Sayılı
değişiklik) Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği”
hükümlerine uygun olarak bertaraf edilecektir.
Atık yağlar
Projenin işletme aşamasında kullanılacak araçların bakım, onarım, yakıt ikmalleri, yağ ve
filtre değişimleri ruhsatlı Akaryakıt İstasyonlarında yapılacaktır. Yağ değişimleri ve bakımlar
sonucu açığa çıkan atık yağlar ve yağlı atıklar birbirinden ayrı olarak ve ağzı kapalı bidonlarda
çevre lisanslı firmalara verilerek toplanarak bertaraf edilecektir.
Atık Pil - Akü atıkları ve özellikleri
Proje kapsamında oluşması muhtemel atık piller 31.08.2004 Tarih ve 25569 Sayılı Sayılı
(05.11.2013 Tarih ve 28812 Sayılı değişiklik) Resmi Gazete’ de yayınlanarak yürürlüğe giren “Atık
Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği’’ hükümleri doğrultusunda; TAP (Taşınabilir Pil
Üreticileri ve İthalatçıları Derneği) tarafından sağlanan atık pil kutuları proje alanında belirli
noktalara koyulacaktır (tesisin girişi, yönetim binası ve genel mahaller). Kutuların dolması ile
birlikte TAP yetkililerine haber verilerek Lisanslı geri kazanım tesislerine iletilmesi sağlanacaktır.
İşletme aşamasında araçlarından meydana gelebilecek aküler proje alanında
değiştirilmeyecek en yakın akü satışı yapan akü bayilerinde değişimi yapılacaktır. Söz konusu oto
aküleri depozitolu olup akü üreticilerinin aküleri toplama zorunluluğu vardır. Atık aküler 31.08.2004
Tarih ve 25569 Sayılı Resmi Gazete’ de yayınlanarak yürürlüğe giren (30.03.2010 Tarih 27537
Sayılı değişiklik ) “Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği’’ hükümleri doğrultusunda
depozitolu olarak değiştirilecektir.
Ömrünü Tamamlamış Lastikler
Proje alanında kullanılacak atık taşıma araçlarının lastik değişimleri sonucu çıkabilecek
ömrünü tamamlamış lastikler, 25.11.2006 Tarih ve 26357 Sayılı (10.11.2013 Tarih ve 28817 Sayılı
değişiklik) Resmi Gazete’de yayımlanarak Yürürlüğe giren “Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin
Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine göre lisanslı geri dönüşüm firmalarına verilerek bertarafı
sağlanacaktır.
Bitkisel atık yağlar ve özellikleri
Projenin işletme aşamasında tesisin idari binası/yemekhanesinde kullanılacak kızartmalık
yağlardan kaynaklı bitkisel atık yağ oluşumu söz konusu olması durumunda, bitkisel atık yağların
bertarafı ile ilgili olarak 19.04.2005 Tarih ve 25791 Sayılı (05.11.2013 Tarih ve 28812 Sayılı
değişiklik) Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Bitkisel Atık Yağların Kontrolü
Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Söz konusu bitkisel atık yağlar geçici olarak biriktirildikten,
sonra geri kazanım tesislerine gönderilerek bertaraf edilecektir. Geçici depolama alanları ile ilgili
olarak yönetmeliğin Madde 17., geri kazanım tesisleri ile ilgili olarak da madde 16’da belirtilen
koşullar geçerli olacaktır.
78
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Söz konusu bitkisel atık yağlar 19.04.2005 Tarih ve 25791 Sayılı (05.11.2013 Tarih ve
28812 Sayılı değişiklik) Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Bitkisel Atık Yağların
Kontrolü Yönetmeliği” madde 17.’de belirtilen hükümler doğrultusunda geçici olarak biriktirildikten
sonra lisanslı bitkisel atık yağ taşıyan araçlar tarafından toplanacak ve geri kazanım firmasına
verilecektir.
Prosesten Kaynaklı Atıklar
Katı Atıklar
Projeye konu tesisin planlanan kapasitesi 125.000 ton/yıl‘dır. Söz konusu tesiste %95
verimle çalışılacaktır. Bu oran mevcut durumda kurulacak teknolojiyle işletilmekte olan
Almanya’da kurulu tesisler baz alınarak verilmiştir. Geri kalan %5’lik kısım, proseste gazlaştırma
yakması işlemi sonucunda oluşacak cüruftur.
Bu durumda oluşacak kül miktarı,
125.000 x 0,05 = 6.250 ton /yıl, 6.250 ton/yıl / 365 gün = 17,12 ton/gün’dür.
Tesiste proses sonucu oluşacak cüruf, geçici depolama alanı içerisinde özel haznelerde
depolanacak ve en fazla 6 ay bekletilecektir. Cürufun analizi yaptırılacaktır. Analiz sonucuna göre,
çıkan cüruf tehlikeli madde ise 14.03.2005 Tarih ve 25755 Sayılı (05.11.2013 Tarih ve 28812
Sayı ile değişiklik) Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ‘’Tehlikeli Atıkların Kontrolü
Yönetmeliği’’ hükümlerine göre bertaraf edilecektir. Tehlikeli madde değilse, izolasyon malzemesi,
yapı malzemesi ve asfalt dolgu malzemesinde kullanılmak üzere satılacaktır. Tesiste üretilen
24000C’deki merkez sıcaklık atıklar içindeki tüm organik ve inorganik maddelerin gazlaşmasını
sağlar. %2-3 gibi az miktarda inert madde kalır. Bu ikincil hammadde geri kazanım amaçlı
olarak, örneğin taş yünü gibi yüksek kaliteli izolasyon malzemesi yapımında kullanılacaktır.
Ayrıca proseste gaz yıkama işlemi sonucunda oluşacak atık çamur, hammadde olarak
gazlaştırma fırınında işlenerek bertaraf edilecektir.
Sıvı Atıklar
Atık balyalarının gazlaştırma fırınında ısıl işlem görmesi sonucunda açığa çıkacak
silisyum ve çelik, ayrı ayrı haznelerde depolanarak geri dönüşüme kazandırılacaktır. Tesiste
bertaraf edilecek, kalorifik değer ortalaması hazırlanacak atıkların harmanlanması ve
balyalanması sağlanacak atık bunkeri ile atıklardan süzülen atık sular inşa edilecek drenaj
sistemleri ile toplanarak bodrum kat seviyesinde kurulacak toplama ve/veya çöktürme
havuzlarında biriktirilecektir. Yeterli derecede birikim sağlandıktan sonra (en az 50 tona
ulaşıncaya kadar) tamamı, pulvarize sistem ile gazlaştırma fırınına püskürtülerek hammadde
olarak işlenecektir.
Atık Yağlar ve Tehlikeli Atıklar
İşletme aşamasında makine ve ekipmanların rutin bakımları ve herhangi bir arıza anında
yapılacak çalışmalarda atık yağ ve makine parçaları meydana gelmesi söz konusudur. Proje
alanında bakım ve ikmal çalışmaları sonucu oluşması muhtemel atık yağlar geçici depolama
alanında “Atık Yağ” ibaresi olan bidonlarla depolanacaktır. Yerinde bakım onarım esnasında
oluşacak atık yağlar ve değişen parçalar, tesiste gazlaştırılarak bertaraf edilecektir.
79
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Gaz Emisyonu
Söz konusu proje kapsamında, atıkların gazlaştırılmasından kaynaklı karbondioksit,
karbonmonoksit, hidrojen klorür, hidrojen florür, kükürtdioksit, azotoksit, civa bileşikleri, metan
gazları oluşması beklenmektedir. PCB içeren atıkların yanma gazları olarak dioksin ve furan
ortaya çıkmaktadır. 1500-2000°C’de meydana gelen gazlaşma sırasında bu ısıda yapıdaki
hidrojen ve karbon gazları, gazlaştırma reaktörü içinde ayrışacaktır ve bu sırada dioksin ve furan
gazının açığa çıkma olasılığı bulunmamaktadır. Ancak tesise alınan atıklar gazlaşma derecesine
bağlı olarak 60°-2700°C sıcaklık aralığında gazlaştırılmaktadır.
Projenin uygulama aşamasında, 1500-2000°C aralığının dışında kalan sıcaklıklarda
dioksin ve furan çıkışı olmakla birlikte, pilot tesis için yapılmış analiz tablolarında (Tablo 33-36)
görüleceği üzere atık gazdaki değerler ve atık gaz arıtımı sonrası değerler tespit sınırı altında
kalmaktadır. Bununla birlikte proseste gaz türbininde, gazın yanması sonucu oluşan ısı
enerjisinden elektrik üretimi esnasında aktif karbon yöntemiyle filtreleme yapılacaktır.
Aktif karbon dozajlama ve enjeksiyon sistemi, yanma gazlarında bulunan dioksin ve furan
gibi zararlı gazların yayılımını azaltmak ve güvenli sınırlar altına çekmek amacıyla
kullanılmaktadır. Zararlı gazlar, normal şartlarda filtre torbaları tarafından tutulamamakta ve
bacadan dışarıya salınmaktadır. Jet pulse torba filtre girişindeki boru hattına toz halinde aktif
karbon verildiği takdirde, bu gazlar aktif karbon tozlarının içerisine hapsedilmektedir. Aktif karbon
tozları, içeriğinde toplanan dioksin ve furanlar, filtre torbaları tarafından tutulmaktadır. Bacadan
dioksin ve furan salınımı engellenmektedir.
,
Aktif Karbon enjeksiyon sistemi
80
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Şekil 13. Aktif Karbon enjeksiyon sistemi
Aktif karbon enjeksiyon sisteminde, aktif karbonu filtre boru hattına istenilen miktarda
vermektedir. Otomasyon ile idare edilen sistemde malzeme istenilen miktarda dozajlanarak boru
hattına gönderilmektedir. Bigbag, çuval veya silobas ile temin edilen aktif karbon, sistemin
silosunda depolanmaktadır. Sistem PLC kontrollü çalışmaktadır. Kontrol paneli üzerinden
istenilen kapasitede, istenilen hızda ve istenilen zamanda malzeme aktarımı sağlanmaktadır.
Sistemde Adsorpsiyon hammaddesi olarak aktif karbon, aktif linyit kullanılabilmektedir.
Yatırımcı fizibilitesi ile ETAG Atık-Enerji tesisi teknolojisinin uygulandığı tesislerde oluşan
arıtılmış/yıkanmış proses gazlarının analiz sonuçları, mevcut durumda kurulacak teknolojiyle
işletilmekte olan Almanya’da kurulu tesisler baz alınarak rapor içerisinde verilmiştir (Bkz. Tablo 3336). Bu gazlar Avrupa Birliği standartları, 08.06.2010 Tarih ve 27605 Sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren Büyük Yakma Tesisleri Yönetmeliği Ek-4'te belirtilen Gaz
Türbinlerinde Emisyon Sınır Değerleri (Bkz. Tablo 2) ve 06.10.2010 Tarih ve 27721 Sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik Ek-5'te
verilen emisyon limitleri sınır değerlerinin (Bkz. Tablo 3) altında kalmaktadır.
III.8 Proje kapsamında, inşaat ve işletme döneminde ulaşım altyapısı planı, bu
altyapının inşası ile ilgili işlemler; kullanılacak malzemeler, kimyasal maddeler, araçlar,
makineler; altyapının inşaatı sırasında kırma, öğütme, taşıma, depolama gibi toz yayıcı
mekanik işlemler, alınacak önlemler
Yakınkent OSB Çankırı – Ankara D765 karayolunun 37. km’sinde yer almaktadır. Proje
alanına Yakınkent OSB girişinden 4,5 km sonra ulaşılmaktadır. Proje kapsamında mevcut
karayolu ve 1/1000 lik uygulama imar planına göre Yakınkent OSB Müdürlüğü tarafından
yapılacak OSB için yollar kullanılacaktır. Projenin inşaat aşamasında OSB içinde araç trafiğine
bağlı olarak oluşacak toz için yollar sulama tankeri ile sulanacaktır.
III.9 Proje kapsamında inşaat ve işletme aşamalarında karayollarına olabilecek
etkileri, araç cinsi, sayısı, araç yükünün yollara etkisi, alınacak önlemler, trafik güvenliği
önlemleri, projenin mevcut trafiği ne şekilde etkileyeceği, alınacak önlemler
Proje sahasında etkilenen Karayolları Genel Müdürlüğü'nün herhangi bir faaliyeti ve tarihi
köprü bulunmamaktadır. Ancak yapılan çalışmalar esnasında ortaya çıkabilecek envanterde kayıtlı
olmayan ya da tescili bulunmayan tarihi köprüler Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü'ne bildirilecektir.
Proje kapsamında 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 65. maddesi hükümleri ve ilgili
yönetmeliklerine uyulacaktır.
81
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
İnşaat ve işletme aşamalarında tesise giriş çıkışlar mevcut kavşaklardan sağlanacaktır.
Bağlantı yolu yapılmayacaktır. İnşaat ve işletme aşamalarında yolların kullanılması ile ilgili olarak
2918 sayılı Trafik Kanunun ilgili maddeleri ile Karayolları ile ilgili çıkarılan tüm kanun ve
yönetmeliklere uyulacaktır. Karayoluna giriş ve çıkışlarda ve taşımalarda her türlü güvenlik
önleminin Karayolları. 15. Bölge Müdürlüğü'nün görüşleri doğrultusunda ilgili firma tarafından
alınacaktır.
Yollarda katı atıktan kaynaklı kazaların olmaması için her türlü güvenlik önlemi Ky. 15.
Bölge Müdürlüğü'nün görüşleri doğrultusunda ilgili firma tarafından alınacak ve sorumluluk ilgili
firmaya ait olacaktır. İnşaat ve işletme aşamasında malzemelerin taşınması sırasında
karayollarına
zarar verilmeyecektir. Zarar verilmesi durumunda Karayolları
15. Bölge
Müdürlüğü ile yapılacak protokol çerçevesinde ilgili firma tarafından zarar karşılanacaktır.
Karayolu drenajlarının tıkanmaması ve sızıntı sularının yola gelmemesi için her türlü güvenlik
önlemi alınacaktır. Ayrıca Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü görüşünde (Bkz. Ek-16) belirtilen
hususlara da uyulacaktır.
Tehlikeli madde sınıfına giren tüm malzemelerin taşınması esnasında 24.10.2013 tarih ve
28801 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Tehlikeli Maddelerin Karayolu île
Taşınması Hakkında Yönetmelik" hükümlerine uyulacaktır. Proje kapsamında 15.05.1997 Tarih
ve 22990 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 'Karayolu Kenarında Yapılacak
ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik' hükümlerine ve Karayolu Kamulaştırma Sınırından
itibaren çekme paylarına uyulacaktır. Projeye konu tesis, Yakınkent Organize Sanayi Bölgesi 220
Ada 4 nolu parselde kurulacak olup, tesise kadar ulaşım mevcuttur. Projenin inşaat aşamasında 2
ekskavatör, 1 dozer, 3 kamyon ve 1 arazöz kullanılacak olup, söz konusu araçlar proje sahası
içerisinde kullanılacağından trafik yüküne olumsuz bir etkisi beklenmemektedir.
Makine Cinsi
Ekskavatör
Dozer
Kamyon
Arazöz
Adet
2
1
3
1
Yıllık toplam kapasitenin 125.000 ton atık/yıl olduğu, bu atıkların da max. 30 tonluk
kamyonlarla alana ulaştığı varsayımı ile, bir günde trafik yoğunluğuna sebep olacak kamyon
sayısı:
125.000 ton atık/yıl / 365 gün = 342 ton atık /gün
342 ton atık /gün / 30 ton’luk kamyon = 12 kamyon/gün’dür.
Bunun haricinde çalışan personel için 4 adet servis aracı ve ortalama 5 adet binek aracın
proje sahasına giriş yapacağı varsayımı ile toplam trafik hacmine günlük 21 araç ilave olması
beklenmektedir.
82
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Proje alanı trafik yükü haritası
(Kaynak:http://www.kgm.gov.tr/SiteCollectionDocuments/KGMdocuments/Trafik/trafikhacimharit
asi/trafikhacim2012.pdf)
Tesis alanına ulaşım için mevcut olan D-765 Ankara-Çankırı Yolu kullanılacak olup,
herhangi bir yol ya da alt yapı faaliyeti gerçekleştirilmeyecektir. Mevcut olan yollar ve altyapı
sistemleri kullanılacaktır. Karayolları Genel Müdürlüğü Program ve İzleme Dairesi Başkanlığı
Ulaşım ve Maliyet Etütleri Şubesi Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen Otoyollar ve Devlet
Yolları Trafik Hacim Haritası adlı çalışma kapsamında Ankara-Çankırı Yolu trafik hacmi;
Otomobil
Orta Yüklü Ticari Taşıt
Otobüs
Kamyon
Kamyon+Römork, Çekici+Yan Römork
Toplam
: 3.105 taşıt/gün
: 244 taşıt/gün
: 128 taşıt/gün
: 431 taşıt/gün
: 217 taşıt/gün
: 4.125 taşıt/gün
Ankara-Çankırı Yolundaki toplam taşıt hacmi 4.125 taşıt/gün’dür. Projenin
tamamlanmasından sonra getireceği 20 taşıt/gün’lük (atıkların sahaya nakliyesi için 11 adet,
çalışan personel için 30 kişilik en az 4 adet servis aracı ve 5 adet özel araç olacağı varsayımı ile)
ilave yük Ankara-Çankırı karayolunun mevcut taşıt hacmini % 0,48 oranında artırarak, toplam taşıt
hacminin yaklaşık 4.145 taşıt/gün olması beklenmektedir.
Proje kapsamında mevcut yollar kullanılacak olup, herhangi bir bağlantı yolu yapılması söz
konusu değildir. Proje kapsamında yapılacak olan yapılara ilişkin yer planlamasında “Karayolu
Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik” hükümlerine ve Karayolu
Kamulaştırma Sınırı çekme paylarına uyulacaktır.
İşletme aşamasında karayolunun kullanılması durumunda 2918 Sayılı Trafik Kanunu ve
Karayolları ile ilgili çıkarılan tüm kanun ve yönetmeliklere uyulacaktır.Tehlikeli madde sınıfına giren
malzemelerin taşınması esnasında “Tehlikeli Maddelerin Karayolu ile Taşınması Hakkında
Yönetmelik” hükümlerine uyulacaktır. İşletme aşamasında malzemelerin taşınması sırasında
karayollarına zarar verilmeyecektir.
83
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
III.10 Projenin civardaki tarım alanlarına, tarım ürünlerine olabilecek etkileri ve
alınacak önlemler,
Proje alanı çevresinde bulunan en yakın tarım alanı kuş uçuşu 350 m mesafededir.
Çankırı’da kuru ve sulu tarım koşullarında yetiştirilen en önemli ürünler başta hububat olmak
üzere baklagillerden; kuru fasulye, nohut, yemlik bitkilerden; fiğ, endüstri bitkilerinden; şeker
pancarı, yumrulu bitkilerden patates, sebzelerden domates, kavun ve karpuz başta olmak üzere
diğer sebzeler ile meyvelerdir.
Proje kapsamında tesisin tarım alanlarına olası zararlarının en aza indirilebilmesi için
tesisin baca sistemlerinde emisyon azaltıcı tedbirler (siklon baca sistemleri, sulu filtreler vb)
alınarak 29.04.2009 Tarih ve 27214 Sayılı (14.09.2012 Tarih ve 28411 Sayı ile değişiklik) Resmî
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar
Hakkında Yönetmelik gereği emisyon konulu çevre izni alınacaktır.
III.11 Proje kapsamında flora, fauna, biyolojik çeşitlilik, habitat kaybı üzerine etkiler
ve mevcut türlerin korunması için alınacak önlemler,
Projenin kurulması planlanan alan flora, fauna, biyolojik çeşitlilik bakımından benzersiz bir
saha değildir. Proje alanı ve alanında Bern sözleşmesi kapsamında bulunan bitki türlerine
rastlanmamıştır.
Proje etki alanında Bern sözleşmesi kapsamında bulunan türlere rastlanmamıştır. Proje
alanı ve yakın çevresi için yapılan literatür çalışmalarında, habitat özelliğine bağlı olarak,
Astragalus xylobasis var. angustus (Geven), Onobrychis ornata (Korunga), Eryngium bithynicum
(Çakırotu), Anthemis sintenisii (Papatya), Jurinea pontica (Kavotu), Centaurea carduiformis subsp.
carduiformis (Kavgalaz),Scorzonera tomentosa (Teke Sakalı), Festuca longipanicula (Uzun salkım)
endemik türlerine rastlanılmıştır. Söz konusu türler Çankırı il bazında ve komşu birkaç ilde görülen
geniş yayılışlı endemik olan türlerdir.
Söz konusu türler için proje alanının yakın çevresinde alternatif habitatlar mevcuttur.
Bitkisel toprağın sıyrılması ile faaliyet alanı ve yakın çevresinde bulunabilecek yukarıda belirtilen
endemik, nadir ve nesli tehdit altında olan türlerin tohumları, proje alanı yakınlarında uygun
habitatlara taşınacaktır.
Fauna elemanları ise, inşaat faaliyetlerinden dolayı ortamdan uzaklaşacak olup, proje
alanının yakın çevresinde alternatif habitatlara çekilecektir. Fauna listesinde (Tablo 11-14)
belirtilen ve Bern Sözleşmesi ile koruma altına alınan türler ve diğer yaban hayatı türleri üzerine
bu faaliyet ile; bu türlerin avlanması, kasıtlı olarak öldürülmesi veya alıkonulması, yumurtalara
zarar verilmesi gibi etkiler kesinlikle söz konusu değildir. Söz konusu faaliyette 2013-2014 Merkez
Av Komisyonu kararlarına ve Bern Sözleşmesi hükümlerine uyulacaktır.
III.12 Projenin Koruma Alanlarına etkileri ve alınacak önlemler,
Proje sahası herhangi bir koruma alanı sınırları içerisinde veya yakınında yer almamaktadır
(Bkz. Ek-7). Bununla birlikte ÇED süreci kapsamında ilgili resmi kurum ve kuruluşlarca belirlenen,
güncel veri tabanına işlenen veya onaylanan duyarlı yöreler olması durumunda, gerekli bilgi ve
açıklamalar yapılacaktır.
84
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
III.13 Proje için önerilen sağlık koruma bandı mesafesi, planlara işlenmesi
Söz konusu proje Çankırı ili, Merkez İlçesinde bulunan Yakınkent OSB içinde 220 Ada 4
nolu parselde kurulması planlanmaktadır. Parselin toplam alanı 71.073,208 m2’dir. Parsel alanının
OSB sınırı tarafında 50 m, komşu parsel sınırı tarafında 18 m, yol tarafında 32 m sağlık koruma
bandı mesafesi bırakılacaktır. Bu mesafeler 1/1000’lik onaylı uygulama imar planlarına işlenmiştir.
Proje alanının sağlık koruma bandı mesafelerini gösterir vaziyet planı eklerde sunulmuştur (Bkz.
Ek-3).
III.14 Proje inşaat ve işletme sırasında yerleşimlere olabilecek etkiler, risk analizi,
alınacak önlemler
Proje alanı Yakınkent Organize Sanayi Bölgesi içinde 220 Ada 4 nolu parselde
kurulacaktır. Proje alanına (parsel sınırına) en yakın yerleşim yeri, güney yönünde kuşuçuşu 3 km
mesafede Tüney köyüdür. Diğer yakın yerleşimler ise; Eldivan ilçesine bağlı ; kuzeybatı yönünde:
kuşuçuşu 4.600 m. mesafede Büyükhacıbey köyü, kuşuçuşu 4.250 m. mesafede Hisarcıkkayı
Köyü ve kuşuçuşu 5.600 m. mesafede yer alan Hisarcık Köyüdür. Merkez ilçeye bağlı İnandık
Köyü ise kuzeydoğuda kuşuçuşu 4.150 m. mesafede yer almaktadır.
Proje alanı Yakınkent OSB Çankırı – Ankara D765 karayolunun 37. km’sinde yer
almaktadır. Proje alanına Yakınkent OSB girişinden 4,5 km sonra ulaşılmaktadır. Proje
kapsamında mevcut karayolu ve 1/1000 lik uygulama imar planına göre Yakınkent OSB Müdürlüğü
tarafından yapılacak OSB içi yollar kullanılacaktır.
Söz konusu proje kapsamında geçici depolama tesisinde, endüstriyel atıklar için, depo
tabanı teşkili ve sızıntı suyunun toplanmasında, 14.03.2005 Tarih ve 25755 Sayılı (05.11.2013
Tarih ve 28812 Sayı ile değişik) Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Tehlikeli Atıkların
Kontrolü Yönetmeliği” ilgili hükümlerine (Madde 24, 25, 26, 32, 33, 34, 35, 36) ve Ek-12A’da
belirtilen esaslara uyulacaktır.
Proje kapsamında atıkların taşınmasıyla ilgili olarak
24.10.2013 Tarih ve 28801 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Tehlikeli
Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik" Madde 6 gereğince yetki belgesi olan
araçlar kullanılacaktır. Alıcının yükümlülükleri ile ilgili anılan yönetmelik madde 16 hükümlerine
titizlikle uyulacaktır.
Tesisin işletme aşamasında, geçici depolama tesisinde biriktirilen radyoaktif ve patlayıcı
maddeler hariç katı ve sıvı olmak üzere endüstriyel ve evsel nitelikli endüstriyel atıklar
gazlaştırılarak bertaraf edilecektir. Söz konusu proje kapsamında, atıkların gazlaştırılmasından
kaynaklı karbondioksit, karbonmonoksit, hidrojen klorür, hidrojen florür, kükürtdioksit, azotoksit,
civa bileşikleri, metan gazları oluşması beklenmektedir. PCB içeren atıkların yanma gazları
olarak dioksin ve furan ortaya çıkmaktadır. 1500-2000°C’de meydana gelen gazlaşma sırasında
bu ısıda yapıdaki hidrojen ve karbon gazları, gazlaştırma reaktörü içinde ayrışacaktır ve bu
sırada dioksin ve furan gazının açığa çıkma olasılığı bulunmamaktadır. Ancak tesise alınan
atıklar gazlaşma derecesine bağlı olarak 60°-2700°C sıcaklık aralığında gazlaştırılmaktadır.
Projenin uygulama aşamasında, 1500-2000°C aralığının dışında kalan sıcaklıklarda
dioksin ve furan çıkışı olmakla birlikte, pilot tesis için yapılmış analiz tablosunda (Tablo 30)
görüleceği üzere atık gazdaki değerler ve atık gaz arıtımı sonrası değerler tespit sınırı altında
kalmaktadır. Bununla birlikte proseste gaz türbininde, gazın yanması sonucu oluşan ısı
enerjisinden elektrik üretimi esnasında filtreleme yapılacaktır. Yatırımcı fizibilitesi ile ETAG AtıkEnerji tesisi teknolojisinin uygulandığı tesislerde oluşan arıtılmış/yıkanmış proses gazlarının
analiz sonuçları, mevcut durumda kurulacak teknolojiyle işletilmekte olan Almanya’da kurulu
tesisler baz alınarak aşağıda verilmiştir (Bkz. Tablo 33-36).
85
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Bu gazlar Avrupa Birliği standartları ile, 08.06.2010 Tarih ve 27605 Sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Büyük Yakma Tesisleri Yönetmeliği” Ek-4'te belirtilen
Gaz Türbinlerinde Emisyon Sınır Değerleri (Tablo 2) ve 06.10.2010 Tarih ve 27721 Sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik Ek-5'te
verilen emisyon limitleri yönetmeliklerle belirlenen sınır değerlerin altında kalmaktadır.
Tablo 33. Pilot Tesis için yapılmış Proses Gazlarının Analiz Sonuçları
Kimyasal Bileşenler
Hollanda
Diğer bilgiler
sembolü
standardizasyonunda
gün ortalama
NOx
SO2
CO
CxHy
HCl
HF
Cd ve Ti
Hg
Azot oksit
Kükürt dioksit
Madde
parçacıkları
olarak
toplamda
Karbon
monoksit
400 mg/m3
50 mg/m3
5 mg/m3
Hidrokarbon
Hidroklorik asit
Hidrojen florid
Ağır metaller
Kadmium ve
talium
10 mg/m3
10 mg/m3
1 mg/m3
50 mg/m3
Civa
Dioksinler ve
furanlar
140 mg/m3
< 20 mg/m3
2,0 mg/m3
Atık gaz
arıtımı
sonrası atık
gazdaki
değerler
140 mg/m3
12,5 mg/m3
1,25 mg/m3
24 saatteki rastgele
periyotta her yarım saatteki
ortalamalar:
100 mg/m3 veya hepsinin
%95’i
24 saatteki rastgele
periyotta 10 dakikalık
ortalamalar:150 mg/m3
20 mg/m3
8,6 mg/m3
En az 30 dakika ve en fazla
8 saatlik ölçüm süresi.
Değerler: 0,05 mg/m3
En az 30 dakika ve en fazla
8 saatlik ölçüm süresi.
Değerler: 0,05 mg/m3
Dioksin ve furanların tam
konsantrasyonu en az 6
saat ve en fazla 8 saatlik
bir ölçüm süresi üzerinden
hesaplanır.
Değerler: 0,1 mg/m3
0,008
mg/m3
0,008 mg/m3
0,0022
mg/m3
0,0022
mg/m3
Tespit sınırı
altında
< 0,01 mg/m3
Kaynak: Yatırımcı fizibilitesi
86
Atık
gazdaki
değerler
0,78 mg/m3
0,95 mg/m3
0,05 mg/m3
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Tablo 34. Proses Gazlarının Analiz Sonuçları
Bileşim
Toz
Oksijen
Toplam Karbon
Karbonmonoksit
Karbondioksit
Hidrojen klorür
Hidrojen Florür
Kükürtdioksit
Azotoksitler
Civa bileşikleri
Metan
Koku emisyon
O2
Top C
CO
CO2
HCl
HF
SO2
NOx
HgCH4
Arıtılmış
Proses Gazları
5
3,9 -20 %
15.700
18
12.7
10
1
5
27
< 0.03
11.000
111.071 (önce)
10.184 (sonra)
mg/m3
%Hacim
mg/m3
mg/m3
mg/m3
mg/m3
mg/m3
mg/m3
mg/m3
mg/m3
mg/m3
GE
Limit Değerler
5
50
10
1
50
200
0.03
-
Kaynak: Yatırımcı fizibilitesi
Not : Bu analizler proses gazları türbine girmeden önce yapılmıştır. Olası tehlikeli materyal türbin içinde
oluşan yüksek sıcaklık tarafından bertaraf edilir. Bu analiz sonuçları odun parçaları, lastik, ve plastik içeren
atıkların 100 kg/saat kapasite ile işlenmesi sırasında alınmıştır.
Tablo 35. Gazlaştırma fırınında kalan artıkların analiz sonuçları
Bileşim
EOX
Hidrokarbon
BTEX
LHKW
PAK
PCB
Ağır Metaller
Analiz Sonuçları
< 0.5
< 10
0.034
< 0.1
0.55
< 0.1
mg/kg
mg/kg
mg/kg
mg/kg
mg/kg
mg/kg
Arsenik
16.1
mg/kg
Baryum
<0.1
mg/kg
14.3
mg/kg
Kurşun
0.1
mg/kg
Kadmiyum
401
mg/kg
Krom
51.8
mg/kg
Bakır
34.1
mg/kg
Nikel
0.5
mg/kg
Civa
<1
mg/kg
Selenyum
162
mg/kg
Çinko
Toplam Siyanür
< 0.1
mg/kg
Toplam Sülfür
< 0.01
mg/kg
Amonyum Azotu
NH4-N
23
mg/kg
Fenol İndeksi
< 0.1
mg/kg
Metal Oksitler
3.8
%
Alüminyum oksit
(Al2O3)
65.0
%
Silikon oksit
(SiO2)
13.7
%
(CaO)
Kalsiyum oksit
2.5
%
Magnezyum oksit
(MgO)
1.7
%
(MnO)
Manganez oksit
(Zn2O3)
Çinko oksit
7.1
%
0.04
%
Titanyum oksit
(TiO2)
0.07
%
(CrO)
Krom oksit
0.04
%
Fosfor Penta oksit
(P2O5)
Kaynak: Yatırımcı fizibilitesi
Not: Yukarıdaki sonuçlar Alman-DIN standartları esas alınarak yapılan test sonuçlarıdır.
87
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Tablo 36. Gazlaştırma fırını kalıntılarının katıdan özütlendikten ve filtrelendikten sonraki analiz sonuçları
Analiz Sonuçları
Bileşim
Ağır Metaller
Arsenik
Kurşun
Kadmiyum
Krom
Bakır
Nikel
Civa
Selenyum
Çinko
Klor
Sülfat
Flor
Siyanür
Amonyum
Fenol İndeksi
TOC
Kaynak: Yatırımcı fizibilitesi
(Cl)
(SO4)
(F)
(CN)
(NH4)
<0.005
<0.01
<0.0005
<0.01
<0.01
<0.01
<0.0002
<0.001
<0.01
mg/litre
mg/ litre
mg/ litre
mg/ litre
mg/ litre
mg/ litre
mg/ litre
mg/ litre
mg/ litre
1.2
13.5
0.6
<0.01
0.2
< 0.012
6.3
mg/litre
mg/ litre
mg/ litre
mg/ litre
mg/ litre
mg/ litre
mg/ litre
Tesiste 08.06.2010 Tarih ve 27605 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Büyük Yakma Tesisleri Yönetmeliği” Ek-4'te belirtilen Gaz Türbinlerinde Emisyon Sınır Değerleri
şartları sağlanacaktır. Bununla birlikte, 06.10.2010 Tarih ve 27721 Sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren “Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik” Madde 15 ilgili hükümleri
gereğince hükümlerine titizlikle uyulacaktır. Tesis için, 06.10.2010 Tarih ve 27721 Sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik” Madde 15 ilgili
hükümleri gereğince belirlenen aralıklarla emisyon ölçümleri yapılacaktır. Tesisin inşaat ve işletme
aşamasında yakın yerleşim yerlerinin (3 km) Tüney Köyü etkilenmesi beklenmemektedir.
Tesiste gazlaştırma prosesi sonucunda olşacak atık gazlar Atıkların Yakılmasına İlişkin
yönetmelik kapsamında değerlendirilecektir.
III.15 Projenin mevcut tesislerle etkileşimi, alınacak önlemler,
Proje alanının yer aldığı Çankırı-Yakınkent OSB yeni kurulmakta olup, 130 sanayi
parselinin 2 adedi için yer tahsisi yapılmıştır. Mevcut durumda OSB içerisinde işletmeye geçen
herhangi bir tesis bulunmamaktadır. OSB alanı dışında proje alanının yakın çevresinde herhangi
bir tesis bulunmamaktadır.
Organize sanayi bölgesi içerisindeki diğer parsellerde bulunan veya yeni kurulacak
tesislerin projeden olumsuz etkilenmesi beklenmemektedir. Konu ile ilgili tesiste kabul edilecek
entegre atıkların diğer tesisler ile etkileşiminin engellenmesi için Geçici Depolama alanında
sızdırmaz zemin üzerinde depolanması ve görüntü, koku kirliliği yaratmaması için ise etrafının
çevrilmesi planlanmaktadır.
III.16 Nüfus hareketleri (inşaat ve işletme döneminde sağlanacak istihdam, ekonomik
değişiklikler, göç hareketi)
Söz konusu yatırımın istihdama, dolayısıyla ulusal ekonomiye, bölgesel gelişmeye ve ülke
enerji üretimine
katkı sağlaması açısından önemli bir projedir.
İnsanların ihtiyaçlarının
karşılanmasında ve gelişmesinin sağlıklı olarak sürdürülmesinde gerekli olan enerji özellikle
sanayi, konut ve ulaştırma gibi sektörlerde kullanılmaktadır. Nüfus artışına, sanayinin gelişmesine
paralel olarak kurulan büyük ölçekli enerji üretim ve çevrim sistemleri ekolojik dengeyi önemli
ölçüde etkiledikleri gibi sınırlar ötesi etkileri de beraberinde getirmektedir.
88
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Bugünün enerji kaynakları yenilenemeyen enerji kaynakları (kömür,petrol, doğalgaz ve
nükleer enerji) ve yenilenebilen enerji kaynakları (odun, bitki atıkları, tezek, jeotermal enerji,
güneş, rüzgar, hidrojen, hidrolik,gelgit ve dalga enerjisi) şeklinde sınıflandırılmaktadır.Diğer
taraftan gelecek nesiller için fosil yakıt yataklarından, kömürün 250 yıl petrolün ise 50 yıl sonra
tükeneceği düşünüldüğünde bunların yerine yeni enerji kaynaklarının ikame edilmesinin ne kadar
gerekli olduğu ortaya çıkmaktadır .
Enerji, ekonomik ve sosyal kalkınma için temel girdilerden birisi durumundadır.Artan nüfus,
şehirleşme, sanayileşme, teknolojinin yaygınlaşması ve refah artışına paralel olarak enerji tüketimi
kaçınılmaz bir şekilde büyümektedir.Enerjinin en tasarruflu ve verimli bir şekilde kullanılması
gerekmektedir.Bu proje ile yöre ekonomisine ve toplumsal refahına büyük katkılar sağlanacaktır.
Gelir yaratıcı etkisi, altyapı ve üstyapının geliştirilmesi, diğer ekonomik sektörlere katkısı, istihdam
yaratıcı etkisi ve bölgeler arasındaki ekonomik dengesizliğin ortadan kaldırılması gibi birçok
önemli ve olumlu etkiye sahip olması açısından da önemli bir kazanım sağlamaktadır.
Proje kapsamında 300 kişi çalışacağından projenin göç hareketine sebep olması
beklenmemektedir. Faaliyette çalışacak olan personel proje alanına yakın yerleşim yerlerinden
istihdam edilecektir.
Tesisin faaliyete geçmesi ile birlikte gerekli olan malzeme ve hizmetlerin büyük çoğunluğu
yöreden karşılanacağından yerel ekonomiye de katkı sağlanmış olacaktır. Bunun yanında projenin
gerçekleşmesinde yörede büyük çaplı nüfus hareketi, eğitim, sağlık, kültür, diğer sosyal ve teknik
altyapı hizmetlerinde değişiklik beklenmemektedir.
III.17 Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde kullanılacak maddelerden,
parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve toksik olanların, taşınmaları, depolanmaları ve kullanımları,
bu işler için kullanılacak aletler ve makineler, malzeme güvenlik bilgi formları
Tesisin inşaatı aşamasında herhangi bir patlatma işlemi yapılmayacaktır. Bu nedenle de
inşaat aşamasında faaliyet alanında parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve toksik madde
depolanmayacaktır. İş makinelerinin ve ekipmanların yakıt ikmalleri, bakım ve onarımları akaryakıt
ya da servis istasyonlarında yapılacaktır. Bu işlemlerin şantiyede yapılması durumunda araçların
bakımından oluşacak; atık maddeler, atık yağlar ve benzeri petrol ürünleri kesinlikle alanda açıkta
bırakılmayacaktır.
Proje kapsamında kullanılan maddeler ihtiyaç dâhilinde bölgedeki firmalardan satın
alınarak firmaya ait araçlarla tesise taşınacaktır.
Muhafaza alanında kapı ve pencereler dışarı açılacak şekilde olacak, muhafaza edilen
farklı özellikteki maddelerin birbirine temas etmemesi için, faklı maddeler drenaj yolları ile ayrılmış
bölümlerde ayrı tutulacaktır. Ayrıca, uygun yerlerde duman dedektörleri, yangın alarm butonları ve
yangın hidrantı konulacaktır.
Kullanılacak kimyasalların bazıları ortam konsantrasyonlarına ve maruz kalma sürelerine
bağlı olarak çalışanlarda sağlık sorunları oluşturabilmektedir. Ayrıca, deri ve solunum sistemini
tahriş edici özelliktedirler. Bu nedenle depolama alanında ortam havalandırmasının sağlanması
konusunda ulusal ve uluslararası standartlara uyulacaktır. Bu maddelerin kullanımı sırasında
maske, emniyet gözlükleri, eldiven, ayakkabı, giysi gibi özel koruyucu önlemler alınacaktır. Ayrıca,
kimyasal maddelerin kullanılması sırasında 24.12.1973 Tarih ve 14752 Sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan “Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışan İşyerlerinde ve İşlerde
Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzük” hükümlerine uyulacaktır.
89
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
III.18 Tesiste oluşabilecek emisyon kaynak, miktar ve özellikleri, sağlanması gereken
emisyon limitleri, bölgenin mevcut hava kalitesi de dikkate alınarak oluşması beklenen
emisyon miktarları ve oluşacak ek yükün etkileri, yapılacak modellemeler, ilgili
yönetmelikler kapsamında yapılacak değerlendirmeler, (-tesis etki alanında bulunan diğer
tesislerden kaynaklanan emisyonlar da dikkate alınarak kümülatif değerlendirme yapılmalı
ve bölgedeki toplam kirlenme değeri verilmelidir-,.) alınacak önlemler,
Proje alanının yer aldığı Çankırı-Yakınkent OSB yeni kurulmakta olup, 130 sanayi
parselinin 2 adedi için yer tahsisi yapılmıştır. Mevcut durumda OSB içerisinde işletmeye geçen
herhangi bir tesis bulunmamaktadır. OSB alanı dışında proje alanının yakın çevresinde herhangi
bir tesis bulunmamaktadır.
Söz konusu faaliyetin bulunduğu arazi ve yakın çevresinde hava kirliliğine yol açacak bir
faaliyet bulunmamaktadır.Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Hava Kalitesi İzleme İstasyonları web
sitesinden alana en yakın ölçüm istasyonu olan Çankırı İstasyonundan alınan son 1 aylık hava
kalitesi grafiği ve verileri aşağıda verilmiştir.
Şekil 14. Çankırı İstasyonu Şubat Ayı Ölçüm Sonuçları
Kaynak: http://www.havaizleme.gov.tr/Default.ltr.aspx
90
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Şekil 15. Proje Alanına En yakın Hava Kalitesi İzleme İstasyonunu Gösterir Harita
Kaynak: http://www.havaizleme.gov.tr/Default.ltr.aspx
III.18.1 Sera gazı emisyonlarının belirlenmesi ve iklim değişikliğine etkileri
Söz konusu proje kapsamında, atıkların gazlaştırılmasından kaynaklı karbondioksit,
karbonmonoksit, hidrojen klorür, hidrojen florür, kükürtdioksit, azotoksit, civa bileşikleri, metan
gazları oluşması beklenmektedir (Bkz. Tablo 33-36). Oluşan gazlar Avrupa Birliği standartları,
08.06.2010 Tarih ve 27605 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Büyük
Yakma Tesisleri Yönetmeliği Ek-4'te belirtilen Gaz Türbinlerinde Emisyon Sınır Değerleri (Bkz.
Tablo 2) ve 06.10.2010 Tarih ve 27721 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
giren “Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik Ek-5'te verilen emisyon limitleri sınır değerlerinin
(Bkz. Tablo 3) altında kalmaktadır. Bu nedenle sera gazı emisyonu oluşması ve iklim
değişikliğine olumsuz bir etki beklenmemektedir.
Tesiste, atıklar gazlaştırılarak bertaraf edilecektir. Tesiste baca gazı emisyonlarını en
aza indiren son teknoloji kullanılacağı için, baca gazı emisyonları da minimize edilmiş
olacaktır. Proses gazlarının analiz sonuçları, mevcut durumda kurulacak teknolojiyle işletilmekte
olan Almanya’da kurulu tesisler baz alınarak verilmiştir.
Proje kapsamında kullanılması düşünülen teknoloji yeni bir teknolojidir ve Türkiye’de ilk
defa kurulacak bir tesis niteliğindedir. Tesiste baca gazı emisyonlarını en aza indiren son
teknoloji kullanılacaktır. Söz konusu tesiste Almanya ve Hollanda kökenli olan, ETAG teknolojisi
kullanılacaktır. ETAG Atık-Enerji tesisi teknolojisinde, yeni bir gaz yıkama teknolojisi ve yeni
geliştirilmiş bir gaz türbinini birleştirerek elektrik üreten özel bir gazlaştırma prosesi
bulunmaktadır. ETAG Atık-Enerji tesisinin çalışma prensibi yakma değil, atığın gazlaştırılması
prensibine dayanmaktadır. Üretilen gaz temizlenir, daha sonra türbinler yardımıyla elektrik ve ısı
enerjisine dönüştürülür. Tesiste uygulanacak enerji üretimi ve atık işleme metotları daha sağlıklı
ve daha temiz bir çevre için önemli katkılar sağlayacaktır.
91
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Güneş panellerinden kaynaklı, atmosfere herhangi bir direkt kirletici (zehirli gazlar, sera
gazları vs) emisyonu bulunmamaktadır. Dolaylı olarak yapılan kirletici emisyonları hesaba
katıldığında bile emisyon miktarı çok düşük olmaktadır.
III.19 Tesiste oluşabilecek koku, toz, haşere ve sinek üremesine karşı alınacak
önlemler,
ETAG Atık-Enerji tesisinin çalışma prensibi yakma değil, atığın gazlaştırılması prensibine
dayanmaktadır. Üretilen gaz temizlenir, daha sonra türbinler yardımıyla elektrik ve ısı enerjisine
dönüştürülür. Tesis bünyesindeki hava temizleme sistemi, ETAG Atık-Enerji tesisi içinde veya
dışında zararlı koku oluşumu problemini önlemek için atık bunkerlerinin içindeki havayı temizler.
Söz konusu tesiste koku oluşumu ile ilgili olarak 19.07.2013 Tarih ve 28712 Sayılı Resmi
Gazete'de Yayımlanarak yürürlüğe giren Koku Oluşturan Emisyonların Kontrolü Hakkında
Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır.
Ayrıca tesis bünyesinden oluşması muhtemel sinek ve haşere üremesine karşı depo
alanlarında sineksavar cihazlar bulundurulacak ve ortam düzenli olarak ilaçlanacaktır. Konu ile
ilgili olarak 27.01.2005 tarihli ve 25709 sayılı (21.05.2011 Tarih ve 27940 Sayılı Değişik) Resmî
Gazete'de yayımlanan Halk Sağlığı Alanında Haşerelere Karşı İlaçlama Usul ve Esasları
Hakkında Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır.
III.20 Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde işler nedeni ile meydana
gelecek vibrasyon, gürültü, alınacak önlemler
İnşaat Dönemi
Projeye konu tesis, Yakınkent Organize Sanayi Bölgesi 220 Ada 4 nolu parselde kurulacak
olup, tesise kadar ulaşım mevcuttur. Projenin inşaat aşamasında 2 ekskavatör, 1 dozer, 3 kamyon
ve 1 arazöz kullanılacak olup, söz konusu araçlar proje sahası içerisinde kullanılacağından trafik
yüküne olumsuz bir etkisi beklenmemektedir.
Ancak söz konusu tesisin inşası sırasında kullanılacak bu ekipmanlardan gürültü oluşumu
beklenmektedir. Proje kapsamında; oluşacak gürültünün gerek çevresinde, gerekse burada
çalışan personele olumsuz etkisi olabilir. Gürültü seviyesinin tanımlanmasında çeşitli metotlar
kullanılmakla birlikte burada kullanılacak makinelerin gürültü seviyelerine göre değerlendirme
yapılacaktır.
Tablo 37. İnşaat aşamasında Gürültü Kaynakları
Gürültü Kaynakları
Kamyon
Ekskavatör
Dozer
Arazöz
Adet
3
2
1
1
Ses gücü düzeyi (dB)
82
103
105
115
(Kaynak: 30.12.2006 Tarih ve 26392 Sayılı Resmi Gazetede yayımlan Açık Alanda Kullanılan
Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu İle İlgili Yönetmelik)
92
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Eşdeğer gürültü seviyesi, aşağıdaki formülden hesaplanmaktadır.
Eş değer gürültü düzeyi = Leq = (Toplam Ses Basıncı Düzeyi = Lpt)
n
LWT = 10 Log Σ10 L Wİ/10.................................................1
İ=1
LWT = 115,89 dB
Daha sonra aşağıdaki formül yardımıyla değişik uzaklıklardaki toplam gürültü seviyesi
hesaplanabilir.
LpT = LwT + 10 Log (Q/A)………………..………………2
A = 4 π r2
Q= yönelme katsayısı
(Yer düzeyindeki ses kaynağının yarı küresel dağılımı, Q=1)
r = Kaynaktan uzaklık (m)
Lw= Ses gücü düzeyi
İş makinelerinin çalışma frekans aralığı 500-4.000 Hz aralığında olduğundan her bir
noktanın ses basıncı düzeyi yaklaşık gürültü düzeyine eşittir.
Tablo 38: İnşaat esnasında Gürültü dağılımı
r (m)
LpT (dBA)
ÇGDY
Yönetmeliği
Madde 23.
(L gündüz)
50
90
200
250
500
1000
1250
2000
70.94240476
65.83695466
58.90120494
56.96300468
50.94240476
44.92180485
42.98360459
38.90120494
70 dBA
93
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
60
50
dBA
40
30
20
10
0
50
90
200
250
500
1000
1250
2000
uzaklık, m
Grafik 14: İnşaat faaliyetleri esnasında gürültü dağılımı
Tablo 38 ve Grafik 14'te görüldüğü gibi inşaat faaliyetleri esnasında gürültü kaynaklarının
beraber çalışmasından çıkan gürültü düzeyi en yüksek: 70,92 dBA’dir. 04.06.2010 Tarih ve 27601
Sayılı (27.04.2011 Tarih ve 27917 Sayılı değişiklik) Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
giren “Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği” Madde-23’te belirtilen EkVII Tablo-5'e göre faaliyetin yapılacağı alan "Bina" statüsü içerisinde kalmaktadır.
Proje alanına en yakın yerleşim yeri proje alanı sınırından itibaren 3 km güneydeki Tüney
Köyü'dür.Söz konusu gürültü düzeyi "Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi
Yönetmeliği”’ne göre belirlenen sınır değerlerle karşılaştırıldığında işitme sağlığı açısından ve en
yakın yerleşim birimi üzerindeki etkisi bakımından herhangi bir sakınca görülmemektedir.
İşletme Dönemi
Yıllık toplam kapasitenin 125.000 ton atık/yıl olduğu, bu atıkların da max. 30 tonluk
kamyonlarla alana ulaştığı varsayımı ile, bir günde trafik yoğunluğuna sebep olacak kamyon
sayısı:
125.000 ton atık/yıl / 365 gün = 342 ton atık /gün
342 ton atık /gün / 30 ton’luk kamyon = 12 kamyon/gün’dür.
Bunun haricinde çalışan personel için 4 adet servis aracı ve ortalama 5 adet binek aracın
proje sahasına giriş yapacağı varsayımı ile toplam trafik hacmine günlük 21 araç ilave olması
beklenmektedir.
Tablo 39: İşletme aşamasında Gürültü Kaynakları
Gürültü Kaynakları
Binek Araç
Servis Aracı
Kamyon
Adet
5
4
11
Ses gücü düzeyi (dB)
75
80
82
(Kaynak: 30.12.2006 Tarih ve 26392 Sayılı Resmi Gazetede yayımlan Açık Alanda Kullanılan
Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu İle İlgili Yönetmelik)
94
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Eşdeğer gürültü seviyesi, aşağıdaki formülden hesaplanmaktadır.
Eş değer gürültü düzeyi = Leq = (Toplam Ses Basıncı Düzeyi = Lpt)
n
LWT = 10 Log Σ10 L Wİ/10.................................................1
İ=1
LWT = 93,62 dB
Daha sonra aşağıdaki formül yardımıyla değişik uzaklıklardaki toplam gürültü seviyesi
hesaplanabilir.
LpT = LwT + 10 Log (Q/A)………………..………………2
A = 4 π r2
Q= yönelme katsayısı
(Yer düzeyindeki ses kaynağının yarı küresel dağılımı, Q=1)
r = Kaynaktan uzaklık (m)
Lw= Ses gücü düzeyi
Araçların çalışma frekans aralığı 500-4.000 Hz aralığında olduğundan her bir noktanın ses
basıncı düzeyi yaklaşık gürültü düzeyine eşittir.
Tablo 40. Tesisin işletme aşamasında Gürültü dağılımı
r (m)
LpT (dBA)
ÇGDY
Yönetmeliği
Madde 22.
(L gündüz)
50
90
200
250
500
1000
1250
2000
48.67160278
43.56615267
36.63040295
34.69220269
28.67160278
22.65100286
20.7128026
16.63040295
70 dBA
95
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
60
50
dBA
40
30
20
10
0
50
90
200
250
500
1000
1250
2000
uzaklık, m
Grafik 15. İşletme faaliyetleri esnasında gürültü dağılımı
Tablo 40 ve Grafik 15'te görüldüğü gibi İşletme faaliyetleri esnasında gürültü kaynaklarının
beraber çalışmasından çıkan gürültü düzeyi en yüksek: 48,56 dBA’dir. 04.06.2010 Tarih ve 27601
Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren (27.04.2011 Tarih ve 27917 Sayılı
değişiklik) “Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliğine göre faaliyetin
yapılacağı alan "Endüstriyel Alanlar" statüsü içerisinde kalmaktadır.
Yakınkent OSB içerisinde inşaatı devam etmekte olan lastik fabrikası, proje alanına (parsel
sınırına) güneybatıda kuşuçuşu 800 m. mesafede yer almaktadır Proje alanına en yakın yerleşim
yeri proje alanı sınırından itibaren 3 km güneydeki Tüney Köyü'dür. Söz konusu gürültü düzeyi
"Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği”’ne göre belirlenen sınır
değerlerle karşılaştırıldığında işitme sağlığı açısından ve en yakın yerleşim birimi üzerindeki etkisi
bakımından herhangi bir sakınca görülmemektedir. İşletme aşamasındaki gürültü değerlerinin
yönetmelikte belirtilen sınır değerleri aşmamasına dikkat edilecektir.
Proje kapsamında inşaat ve işletme aşamasında 04.06.2010 Tarih ve 27601 Sayılı
(27.04.2011 Tarih 27917 Sayılı değişiklik) Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliğinin "Şantiye alanları için çevresel
gürültü kriterleri" başlıklı 23. Maddesine ve "Yapılarda çevresel titreşim kriterleri" başlıklı 25.
Maddesinde belirtilen hükümlere uyulacaktır.
Gürültü konusunda 30.06.2012 Tarih ve 28339 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak
yürürlüğe giren İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa ve bu kanuna istinaden 28.07.2013 Tarih ve
28721 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çalışanların Gürültü İle İlgili
Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmeliğin Madde 9 Kişisel Koruma ve Madde 10 Maruziyetin
Sınırlandırılması hükümlerine uyulacaktır.
III.21 Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde insan sağlığı ve çevre açısından
riskli ve tehlikeli olanlar, alınacak önlemler, bununla ilgili uyulacak ulusal ve uluslar arası
standartların açıklanması, çalışanların sağlık ve güvenlik tedbirleri,
Projenin, inşaat ve isletme aşamasında çalışacak personelin meydana gelebilecek
kazalardan korunması amacıyla baret, gözlük, kemer, izole ayakkabı emniyet kemeri vb. kişisel
koruyucu malzemeler verilecek ve kullanmaları sağlanacaktır. 30.06.2012 Tarih ve 28339 Sayılı
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa ve bu kanuna
istinaden çıkarılan yönetmelik hükümlerine uyulacaktır.
96
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Çalışanların inşaat ve işletme safhalarında kişisel koruyucu malzeme kullanmaları
sağlanacaktır. Proje’nin inşaat aşamasında olabilecek muhtemel kazalara karşı öncelikle işçilerin
eğitilmesi ve bilgilendirilmesi sağlanacaktır.
İnşaat alanında personelin ulaşabileceği bir alanda acil durum telefonları hazır
bulundurulacaktır. Tehlike ve güvenlik ile ilgili pano ve levhalar hazırlanacaktır. İnşaat alanından
kontrolsüz bir şekilde malzeme yer değişikliği gerçekleştirilmeyecektir. Vinç ile yapılan çalışmalar
sırasında vinçten kaynaklanabilecek kazaların önlenmesi amacıyla bu alanlarda kontrolsüz
geçişler önlenecektir. İs makinalarının park alanları acil durumlar göz önünde bulundurularak
tespit edilecektir. İlgili ekipmanın düzenli olarak bakım ve kontrolleri sağlanacaktır.
Ek-15'te sunulan Acil Eylem Planı geliştirilerek detaylandırılacak ve tesise özel kapsamlı
Acil Müdahale Planı hazırlanacaktır. Acil Müdahale Planı, acil müdahale ekiplerinin listesini,
güvenlik araç ve gereçlerinin yerlerini, kaçış prosedürlerini ve yolları kapsayacaktır.
Yangın Söndürme Sistemli Depolama Alanı :Betonarme depolama alanı binanın içinde
yer alır. Tüm binadaki en düşük basınç depolama alanındadır. Düşük basınç ve hava akımı
etkilerinin birleşmesiyle hem enerji tesisinin içinde hem de etrafındaki kötü koku problemi
çözümlenmiş olmaktadır. Depolama alanı, briketleri ve/veya balyaları saklamak için kullanılır. Alan,
yangın söndürme sistemi içeren afet yönetim sistemleriyle donatılacaktır. Yangın söndürme
sistemi kapsamında su kanyonları ve kızılötesi kameralar bulunmaktadır.
İşçilerin olası kazalardan etkilenmesi durumuna tesiste gerekli tüm ilk yardım malzemeleri
hazır bulundurulacaktır. Kaza anında kazazedenin proje sahasına en yakın sağlık birimine
ulaştırılması sağlanacaktır. İnşaat aşamasında proje alanında bekçi bulundurulacaktır. Olası
deprem durumlarında isçilerin can güvenliğini korumaları hususunda gerekli eğitimler verilecektir.
Proje kapsamında yapılacak her yapı “Deprem Yönetmeliği” ne uygun yapılacaktır. İnşaat alanın
etrafı koruyucu ve proje sahasında girişin kontrol edilebilmesini sağlayan panolarla çevrili
olacaktır.
Proje kapsamında makine ve ekipmanların düzenli aralıklarla bakım ve onarımları yapılarak
olası kaza riskleri azaltılmış olacaktır. Ayrıca tüm ünitelere gerekli uyarı ve bilgilendirme levhaları
asılacaktır. Tesiste acil çıkış ve yangın söndürme teçhizatları bulundurulacaktır. Olası acil
durumlara karsı yönetim planı oluşturulacak görev bölümü ve eğitim çalışmaları yapılacaktır.
Tehdit altında bulunan alanlarda kişiler tehlike durumunda konu ile ilgili önceden uyarılacaktır.
Herhangi bir nedenle ortaya çıkan yangınlarda ilk müdahale için sahada yangından
korunma sistemi bulundurulacaktır. Proje alanında inşaat ve işletme dönemlerinde herhangi bir
nedenle oluşacak olan alevlenmelerin önüne geçilmesi için ilk olarak sahada çalışacak olan
personele gerekli eğitimler verilecektir. Proje kapsamında, çevre ve toplum sağlığını olumsuz
etkileyecek hususlar engellenecek olup, yangın ve patlamalara karsı gerekli tedbirler alınacaktır.
III.22 Tesisin faaliyeti sırasında çalışacak personel ve bu personele bağlı nüfusun
konut ve diğer sosyal/teknik altyapı ihtiyaçlarının nerelerde ve nasıl temin edileceği,
sunulacak sağlık hizmetleri,
Proje ünitelerinin inşaatı esnasında, proje alanında bir adet prefabrik şantiye binası
kurulacaktır. Bu işçilerin sosyal ihtiyaçlarının önemli bir bölümü en yakın yerleşim birimlerinden
(Merkez ilçe) temin edilebilecektir.
Faaliyet kapsamında inşaat aşamasında toplam 30, işletme aşamasında ise 1. ünitenin
devreye alınması ile birlikte 3 vardiyalı olarak toplam 180 kişinin çalıştırılması, 2. ünitenin
devreye alınmasından sonra ise toplam 300 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır.
97
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Teknik personel yurt içi ve yurt dışında 1 yıl eğitilecektir. İşçi kadrosunda yakın civarda
yaşayan yöre halkından da katkı sağlanarak istihdam sağlanacaktır.
KİŞİ SAYISI
(1. Ünitede
çalışacak
personel)
PERSONEL VASFI
Genel Koordinatör
Personel Müdürü
Muhasebe
Ticari kâtip
Mühendis
Teknisyen
İşçi (Vinççi, güvenlik, temizlikçi vb.)
TOPLAM
2
2
4
12
8
16
136
180
KİŞİ SAYISI
(2. Ünitenin
devreye
girmesiyle)
3
2
6
16
12
24
237
300
İşletme aşamasında atık işleme ve elektrik üretimi günde 24 saat devam edecektir. Bunun
için gerekli personel 3 vardiya halinde çalıştırılacaktır. Atıkların tesise ulaştırılması ile ilgili
personel işleri gün içerisinde yapılarak, akşam ve gece vardiyalarında daha az personel
çalıştırılacaktır.
Tesisin işletme aşamasında çalışacak personel ve bu personele bağlı nüfusun konut ve
diğer sosyal/teknik altyapı ihtiyaçları OSB altyapısından sağlanacaktır.
III.23 Acil eylem planı (Tüm ünitelerde meydana gelebilecek muhtemel kaza, yangın,
deprem, toprak kirliliği ve sabotaja karşı alınması gerekli önlemler), bununla ilgili uyulacak
ulusal ve uluslararası standartların açıklanması, alınacak önlemler,
Proje kapsamında hazırlanan Acil Eylem Planı Ek-15'te verilmiştir. Acil Eylem Planı
geliştirilerek detaylandırılacak ve tesise özel kapsamlı Acil Müdahale Planı hazırlanacaktır. Acil
Müdahale Planı, acil müdahale ekiplerinin listesini, güvenlik araç ve gereçlerinin yerlerini, kaçış
prosedürlerini ve yolları kapsayacaktır.
Yangın Söndürme Sistemli Depolama Alanı :Betonarme depolama alanı binanın içinde
yer alır. Tüm binadaki en düşük basınç depolama alanındadır. Düşük basınç ve hava akımı
etkilerinin birleşmesiyle hem enerji tesisinin içinde hem de etrafındaki kötü koku problemi
çözümlenmiş olmaktadır. Depolama alanı, briketleri ve/veya balyaları saklamak için kullanılır. Alan,
yangın söndürme sistemi içeren afet yönetim sistemleriyle donatılacaktır. Yangın söndürme
sistemi kapsamında su kanyonları ve kızılötesi kameralar bulunmaktadır.
III.24 Proje kapsamındaki elektrifikasyon planı, bu planın uygulanması için yapılacak
işlemler ve kullanılacak malzemeler, enerji nakil hatlarının geçirileceği yerler ve trafoların
yerleri, bunların güçleri,
Tesiste 26,6 MWe kurulu güç ile üretilmesi planlanan 200.000 MW/yıl elektrik enerjisi,
tesis bünyesinde inşa edilecek şalt sahasına, oradan da TEİAŞ Genel Müdürlüğü/EPDK
tarafından uygun görülecek şalt sahası, trafo merkezi ve enerji nakil hattına bağlanacaktır. Bu
kapsamda inşa edilecek enerji nakil hattı için daha sonra ayrıca, ÇED yönetmeliği gereğince
gerekli işlemler yapılacaktır.
98
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
III.25 Projenin yüzey sularına (mevcut su kaynaklarına) ve yer altı suyuna etkiler ve
alınacak tedbirler,
Söz konusu proje alanına en yakın yer üstü su kaynağı Terme çayıdır. Organize sanayi
bölgesinin güneyinde bulunan Terme çayı her mevsim akışa sahiptir. Terme çayı boyunca 0.5-1
km genişliğinde uzanan killi, kumlu, çakıllı alüvyon bol miktarda yeraltısuyu taşımaktadır.
Şabanözü’nün kuzeyinden başlayan çok geniş bir havzadan beslenen ve oldukça yaygın olan
alüvyonun kalınlığı jeolojik gözlemler ve açılan şahıs kuyularından elde edilen bilgilere göre en
fazla 40 m civarındadır.
DSİ 5. Bölge Müdürlüğü arşivinde yapılan incelemeden elde edilen bilgilere göre; Tüney
köyü civarında alüvyonda 35-40 m derinliğinde açılan belgeli şahıs kuyularından 3-20 l/s arasında
verimler elde edilmiştir. Söz konusu proje kapsamında gerekli olan su ihtiyacı Yalınkent OSB su
hattından karşılanacaktır. Bu kapsamda gerekli protokoller yapılarak izinler alınacaktır. Proje
kapsamında herhangi bir kuyu açılması söz konusu değildir. Proje alanında yeraltı sularını
etkileyecek herhangi bir durum söz konusu değildir. İşletme faaliyetlerinden kaynaklanacak her
türlü atığın dere yataklarına ulaşması veya derelere deşarjı engellenecektir. Bu atıkların bertarafı
mevzuata uygun şekilde yapılacaktır.
Bu kapsamda gerek inşaat gerekse üretim çalışmaları esnasında 03.07.2009 Tarih ve
27277 (10.11.2012 Tarih ve 28463 Sayılı değişiklik) Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’’ hükümlerine uyulacak,
ayrıca proje kapsamında evsel veya proses kaynaklı herhangi bir atıksu deşarjı yapılmayacaktır.
III.26 Proje alanında peyzaj öğeleri yaratmak veya diğer amaçlarla yapılacak saha
düzenlemelerinin (ağaçlandırmalar, yeşil alan düzenlemeleri vb.) ne kadar alanda nasıl
yapılacağı bunun için seçilecek bitki ve ağaç türleri vb. ve var ise peyzaj projesi,
Proje alanı Organize Sanayi Bölgesi içinde olduğundan dolayı, ağaçlandırma ve yeşil alan
düzenlemesi yapılmayacaktır.
III.27 İşletme faaliyete kapandıktan sonra olabilecek ve süren etkiler (arazi ıslahı,
rehabilitasyon çalışmaları, mevcut yer altı ve yüzeysel su kaynaklarına etkileri, olabilecek
hava emisyonları) ve bu etkilere karşı alınacak önlemler,
Tesis faaliyete kapandıktan sonra proje üniteleri kaldırılarak, saha boşaltılacaktır. Mevcut
yer altı ve yüzeysel su kaynaklarına herhangi bir etkisi olmayacaktır. Olası hava emisyonları söz
konusu değildir.
III.28 Çevresel Fayda Maliyet Analizi (çevreden faaliyet öncesi yararlanma durumu ile
projenin
gerçekleşmesi
ile
yararlanma
durumunu
sosyo-ekonomik
açıdan
değerlendirilmesi)
Faaliyet kapsamında inşaat aşamasında toplam 30, işletme aşamasında ise 1. ünitenin
devreye alınması ile birlikte 3 vardiyalı olarak toplam 180 kişinin çalıştırılması, 2. ünitenin
devreye alınmasından sonra ise toplam 300 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Teknik personel
yurt içi ve yurt dışında 1 yıl eğitilecektir. İşçi kadrosunda yakın civarda yaşayan yöre halkından da
katkı sağlanarak istihdam sağlanacaktır.
İşletme aşamasında atık işleme ve elektrik üretimi günde 24 saat devam edecektir.
Bunun için gerekli personel 3 vardiya halinde çalıştırılacaktır. Atıkların tesise ulaştırılması
ile ilgili personel işleri gün içerisinde yapılarak, akşam ve gece vardiyalarında daha az personel
çalıştırılacaktır.
99
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
Projeye konu tesiste radyoaktif ve patlayıcı maddeler hariç katı ve sıvı olmak üzere
endüstriyel ve evsel nitelikli endüstriyel atıklar (125.000 ton/yıl) gazlaşma derecesine bağlı
olarak 60°- 2700°C sıcaklık aralığında gazlaştırılarak, 26,6 MWe/ 26,6 MWm / 53,2 MWt
kurulu güç ile yılda 200.000 MW elektrik enerjisi üretilecektir. Tesis bünyesinde gazlaştırılarak
bertaraf edilecek atıklar; endüstriyel atıklardan ve evsel nitelikli endüstriyel katı-sıvı atıklardan
oluşacaktır. Evsel atık kapsamında sadece fabrikalar vb sanayi tesislerinden kaynaklanan
fabrika atıkları, ofis malzemeleri, atık giysiler (tulum, iş önlüğü, ayakkabı, baret, gözlük vb) vb.
atıkların kabulü yapılacak olup evlerden ve belediyelerden kaynaklı çöplerin tesise kabulü söz
konusu değildir.
Söz konusu tesiste Almanya ve Hollanda kökenli olan, ETAG teknolojisi kullanılacaktır.
ETAG Atık-Enerji tesisi teknolojisinde tesisinde, yeni bir gaz yıkama teknolojisi ve yeni
geliştirilmiş bir gaz türbinini birleştirerek elektrik üreten özel bir gazlaştırma prosesi
bulunmaktadır. ETAG Atık-Enerji tesisinin çalışma prensibi yakma değil, atığın gazlaştırılması
prensibine dayanmaktadır. Üretilen gaz temizlenir, daha sonra türbinler yardımıyla elektrik ve ısı
enerjisine dönüştürülür. Tesis bünyesindeki hava temizleme sistemi, ETAG Atık-Enerji tesisi
içinde veya dışında zararlı koku oluşumu problemini önlemek için atık bunkerlerinin içindeki
havayı temizler.
Projeye konu tesiste kullanılacak teknoloji, Türkiye’de ilk defa kurulacaktır. Tesiste yılda
313 gün gazlaştırma yapılarak, yılda 365 gün elektrik üretilecektir. Tesis yılda 52 gün bakıma
alınarak tesisin ömrü uzatılacaktır. Tesiste uygulanacak enerji üretimi ve atık işleme metotları
daha sağlıklı ve daha temiz bir çevre için önemli katkılar sağlayacaktır.
Enerji kaynaklarının çevreye olumsuz etkileri
Bugün fosil yakıtların çevre ve insan sağlığı açısından yarattığı olumsuzluklar her geçen
gün katlanarak artmaktadır Fosil yakıtlar yakıldığında altı sera gazının açığa çıkmasına neden
olur. Bunlardan en belirleyici olanları karbondioksit (CO2) ve metandır Diğerleri ise kükürt, partikül
madde, azot oksit, kurum ve küldür. Güneş, gün doğumundan gün batımına kadar atmosfere ısı
ve ışık vermektedir Doğal döngünün devam etmesi için bu ısının tekrar uzaya verilmesi
gerekmektedir. Oysa fosil yakıtların yanması sonucu ortaya çıkan CO2 ve metan gazı
bünyelerinde ısı tutma özelliğinden dolayı ısının bir kısmını atmosferde tutmaktadır. Böylece
dünya ısınmaya başlamakta ve iklim değişiklikleri meydana gelmektedir Bugün tüm dünyanın
enerji tüketiminde büyük ölçüde bağımlı olduğu enerji kaynakları yenilenemez nitelikte olan fosil
kaynaklardır. Bu fosil kaynakların çevreye verdikleri zararlarda özellikle şehirlerdeki hava kirliliği
olmak üzere tüm doğal ortam üzerinde kendini hissettirmekte ve bu olumsuzlukların en aza
indirilebilmesi içinde çareler aramaktadır.
Ancak henüz yoğun şekilde kullanımı olmayan ve çevre üzerindeki etkileri yeterince
değerlendirilmemiş olan yenilenebilen enerji kaynaklarının çevresel etkileri üzerinde ayrı ayrı
durulmaktadır Ama tamamının ortak yönleri canlılara, doğaya,havaya ve suya verdikleri
zararlardır. Yenilenebilir enerji kaynakları canlılar ve atmosfer üzerinde zararlı etkilere yol
açmaktadır.
100
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
BÖLÜM IV: HALKIN KATILIMI
(Halkın Katılımı Sonrasında Proje Kapsamında Yapılan Değişiklikler, Bu Konuda
Verilebilecek Bilgi ve Belgeler)
IV.1 Projeden etkilenmesi muhtemel ilgili halkın belirlenmesi ve halkın görüşlerinin
çevresel etki değerlendirmesi çalışmasına yansıtılması için önerilen/kullanılan yöntemler,
Söz konusu proje Yakınkent Organize Sanayi Bölgesi’nde yer almaktadır. 03.10.2013 Tarih
ve 28784 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi
Yönetmeliği;
“Olağan üstü durumlar ve özel hükümler
MADDE 24 – (1) Aşağıdaki projeler için uygulanacak yöntem Bakanlıkça belirlenir:
c) Organize Sanayi Bölgeleri, İhtisas Organize Sanayi Bölgeleri, Endüstri Bölgeleri, Serbest
Bölgeler ile Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde kurulması planlanan projeler”’e göre Organize
Sanayi Bölgesi’nde yer alacak bu tesis için Halkın Katılımı Toplantısı düzenlenmemiştir.
IV.2 Halkın projeye ilişkin endişe, görüş/önerileri ve konu ile ilgili değerlendirmeler
Halkın katılımı toplantısı düzenlenmediği için bu konuda belirtilecek herhangi bir husus
bulunmamaktadır.
IV.3 Görüşlerine başvurulan proje ilgili taraflar ve görüş/önerileri ve konu ile ilgili
değerlendirmeler.
Kurulacak tesisin faaliyetinden kaynaklanan çevresel etkilerinin, altyapı ve atıksu arıtma
tesislerine etkilerinin, herhangi bir olumsuzluk anında tetikleyici etkisinin, insanların çalışma ve
yaşam koşullarına etkisinin tehlikesiz" olduğuna dair, Niğde Üniversitesi öğretim üyeleri tarafından
hazırlanan Teknik Uygunluk Raporu hazırlatılmış olup, Ek-9'da verilmiştir.
Proje kapsamında Çankırı Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü görüşü doğrultusunda, ÇankırıYakınkent Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu Başkanlığı'ndan, tesisin OSB Uygulama
Yönetmeliğinin 102. Maddesinde aranan şartları sağladığına dair görüş alınmıştır (Bkz. Ek-10).
Ayrıca Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü görüşü de Ek-16'da verilmiştir.
IV.4 Görüşlerine başvurulması öngörülen diğer taraflar,
Bu konuda belirtilecek herhangi bir husus bulunmamaktadır.
İşletme faaliyete kapandıktan sonra tüm proje üniteleri kaldırılacak olup, parsel alanı
Yakınkent Organize Sanayi Bölgesi Yönetmeliği gereğince talep edilen standartlarda rehabilite
edilecektir. İşletme faaliyete kapandıktan sonra olabilecek herhangi bir olumsuz etki söz konusu
değildir.
Tesis işletmeye geçtiğinde 29.04.2009 Tarih ve 27214 Sayılı (14.09.2012 Tarih ve 28411
Sayılı değişiklik) Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Çevre Kanununca Alınması
Gereken İzin ve Lİsanslar Hakkında Yönetmelik" gereğince, izin ve lisans başvuruları
yapılacaktır. Proje kapsamında ilgili kurumlardan gerekli izinler alınmadan faaliyete
geçilmeyecektir. Projenin olası olumsuz çevresel etkilerinin en aza indirilmesi için, inşaat ve
İşletme esnasında 2872 Sayılı Çevre Kanunu ve bu kanuna istinaden çıkarılan yönetmeliklere ve
diğer meri mevzuat hükümlerine uyulacaktır.
101
ÇANKIRI ENERJİ ELK.ÜRT. SAN. VE TİC. A.Ş.
ALTERNATİF ENERJİ ÜRETİMİ
(ENTEGRE ATIK BERTARAFI)
NİHAİ ÇED RAPORU
- 22.08.2009 Tarih ve 27327 Sayılı (06.03.2014 Tarih ve 28933 Sayılı değişiklik) Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği,
- 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili yönetmelikleri,
- 24.10.2013 Tarih ve 28801 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli
Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında yönetmelik,
- 08.06.2010 Tarih ve 27605 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Büyük Yakma
Tesisleri Yönetmeliği”,
- 06.10.2010 Tarih ve 27721 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Atıkların
Yakılmasına İlişkin Yönetmelik” ilgili hükümleri,
- 09.03.2013 Tarih ve 28582 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Radyoaktif Atık
Yönetimi Yönetmeliği hükümleri ve ilgili diğer Türkiye Atom Enerjisi Kurumu mevzuatlarına,
- 29.04.2009 Tarih ve 27214 Sayılı (14.09.2012 Tarih ve 28411 Sayı ile değişiklik) Resmî
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar
Hakkında Yönetmelik,
- 30.06.2012 Tarih ve 28339 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İş Sağlığı ve
Güvenliği Kanununa ve bu kanuna istinaden çıkarılan yönetmelikler,
- 14.03.2005 Tarih ve 25755 Sayılı (05.11.2013 Tarih ve 28812 Sayı ile değişiklik) Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ‘’Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği’’
- 31.12.2004 Tarih ve 25687 Sayılı (25.03.2012 Tarih ve 28244 Sayılı değişiklik) Resmi Gazete'de
yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği',
- 14.03.1991 Tarih ve 20814 Sayılı (05.04.2005 tarih ve 25777 sayılı değişiklik) Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren “Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği”
- 24.08.2011 Tarih ve 28035 Sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Ambalaj
Atıklarının Kontrol Yönetmeliği”,
- 22.07.2005 Tarih ve 25883 Sayılı (21.03.2014 Tarih ve 28948 Sayılı değişiklik) Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren “Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği”,
- 25.11.2006 Tarih ve 26357 Sayılı (10.11.2013 Tarih ve 28817 Sayılı değişiklik) Resmi Gazete’de
yayımlanarak Yürürlüğe giren “Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği”,
- 30.07.2008 Tarih ve 26952 Sayılı (05.11.2013 Tarih ve 28812 Sayı ile değişiklik)
Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren " Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği"
Resmî
- 31.08.2004 Tarih ve 25569 Sayılı (05.11.2013 Tarih ve 28812 Sayılı değişiklik) Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren “Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği”
- 27.01.2005 tarihli ve 25709 sayılı (21.05.2011 Tarih ve 27940 Sayılı Değişik) Resmî Gazete'de
yayımlanarak yürürlüğe giren Halk Sağlığı Alanında Haşerelere Karşı İlaçlama Usul ve Esasları
Hakkında Yönetmeliği
ilgili hükümlerine titizlikle uyulacaktır.
102
Download

ÇANKIRI ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM SAN. VE TİC. A.Ş