AKÇADAĞ ÖĞRETMEN OKULLARI
GÜLHAN HAZIR
ÖZET
Akçadağ Öğretmen Okulları tez çalışmamız, üç bölümden oluşmaktadır.
Giriş kısmında, Türkiye’de öğretmen yetiştirmenin tarihi gelişimi anlatılmıştır.
Ayrıca araştırmanın yöntemi de bu kısımda yer almaktadır.
Birinci bölümde, Malatya’da eğitim ve öğretimin tarihçesi verilmiştir. Bu
bölüm içerisinde, öncelikle Malatya’nın coğrafyası ve kısa tarihine yer verilmiştir.
Ardından Malatya’da, Cumhuriyet öncesinde faaliyet gösteren medreseler ve
günümüze kadar gelmiş köklü okullardan bahsedilmiştir.
İkinci bölümde, Akçadağ Köy Enstitüsü yer almaktadır. Akçadağ Eğitmen
Kursu Nisan 1938’de, Akçadağ İlçesinde Hamidiye Kışlası denilen yer ile Aziziye
Kışlası adı verilen Sultansuyu Harası içerisinde (bu gün yıkık bir şekilde duran
binalarda) eğitime başlamıştır. 17 Nisan 1940 tarihinde çıkarılan 3803 Sayılı Köy
Enstitüleri Yasası ile öğretmen yetiştiren okullar ve eğitmen kursları köy enstitüleri
adını almıştır. Böylece Akçadağ’daki Eğitmenler Kursu Akçadağ İlçesi Hamidiye
Kışlasında, Akçadağ Köy Enstitüsü adını alarak eğitim ve öğretime devam etmiştir.
Ancak Hamidiye Kışlası eğitime uygun olmadığı için, Malatya-Adana Demiryolunun
30.km.sinde bulunan ve Akçadağ ilçesine bağlı Karapınar Köyü’nün sınırları içinde
yer belirlenmiştir. Enstitünün yerleşim yeri olarak belirlenen arazi, Karapınar, Onatlı
ve Kırlangıç köylerinin arazisidir. Yöre halkı eğitim ve öğretime inandıkları ve
Atatürk ilkelerine içtenlikle bağlı oldukları için arazilerini düşük fiyatlarla enstitüye
vermişlerdir. Böylece 3160 dönüm arazi istimlak edilmiş ve Akçadağ Köy Enstitüsü
burada yeniden kurulmuştur.
Akçadağ Köy Enstitüsü’nün kurucu müdürü Şinasi TAMER’dir. Akçadağ
Köy Enstitüsü’ nde kuruluşundan kapatılmasına kadar 7 müdür, 6 müdür yardımcısı,
5 eğitim şefi, 7 tarım şefi, 7 atölye şefi, 5 sağlık şefi ve 31 memur görev yapmıştır.
XI
Akçadağ Köy Enstitüsü’nde, 26’sı bayan, 124’ü erkek olmak üzere toplam 150
öğretmen çalışmıştır.
Akçadağ Köy Enstitüsü eğitim ve öğretimde, 1943 yılına kadar kendi
yaptığı programını uygulamıştır. 1943 yılında Milli Eğitim Bakanlığınca bütün köy
enstitülerinde uygulanmak üzere, “Köy Enstitüleri Öğretim Programı” yapılmıştır. Bu
suretle 1943 yılından sonra Akçadağ Köy Enstitüsü’nde de, köy enstitüleri öğretim
programı uygulanmıştır.
Akçadağ Köy Enstitüsü öğrencileri Malatya ve çevre illerden gelen
öğrencilerdir. Başlangıçta Akçadağ Köy Enstitüsü’ne Sivas, Erzincan, Diyarbakır,
Mardin, Urfa, Bingöl, Muş, Elazığ, Tunceli, Adıyaman ve Kahramanmaraş İllerinden
gelen öğrenciler alınmıştır. Ancak 1942 yılında Sivas’da Pamukpınar Köy
Enstitüsü’nün açılmasıyla Sivas ve Erzincan İlleri Pamukpınar’a bağlanmıştır. Daha
sonra 1944 yılında Diyarbakır’da Dicle Köy Enstitüsü’nün açılmasıyla Diyarbakır,
Urfa, Mardin, Bingöl ve Muş illeri buraya bağlanmıştır. 1944 yılından sonra Akçadağ
Köy Enstitüsü’ne Malatya, Adıyaman, Tunceli ve Elazığ illerinden gelen öğrenciler
kabul edilmiştir. Akçadağ Köy Enstitüsü ilk mezunlarını 1943-44 öğretim yılında,
son mezunlarını 1951-52 öğretim yılında vermiştir. Akçadağ Köy Enstitüsü’nden
toplam 1022 öğrenci mezun olmuştur. Bu öğrencilerin 47’si kız, 975’şi erkektir.
Köy Enstitüleri, 27.01.1954 Tarihinde 6234 Sayılı “Köy Enstitüleri ile
İlköğretmen Okullarını Birleştiren” yasa ile köy enstitüleri öğretmen okullarına
dönüştürülmüştür. Bu tarihten sonra Akçadağ Köy Enstitüsü de, Akçadağ
İlköğretmen Okulu adını almıştır.
Üçüncü
bölümde, Akçadağ İlköğretmen Okuluincelenmiştir. Akçadağ
İlköğretmen Okulu fiziksel yapısı, yönetimi ve öğretmenleriyle Akçadağ Köy
Enstitüsü’nün devamıdır. Akçadağ İlköğretmen Okulu, 1954 yılından itibaren eğitim
ve öğretim vermeye başlamıştır.
Akçadağ İlköğretmen Okulu’nda
toplam 10 müdür, 12 müdür
başyardımcısı, 47 müdür yardımcısı, 9 eğitim şefi, 3 tarım eğitim şefi, 4 sağlık şefi ve
11 memur görev yapmıştır. 37’si bayan, 178’i erkek olmak üzere toplam 215
öğretmen çalışmıştır.
XII
Akçadağ İlköğretmen Okulu,1954 yılından 1970 yılına kadar ilkokul
üzerine 6 yıl ve ortaokul üzerine 3 yıl eğitim-öğretim vermiştir. 1970/71 öğretim
yılından itibaren ilkokul üzerine 7 ve ortaokul üzerine 4 yıl eğitim ve öğretim
vermiştir. Akçadağ İlköğretmen Okulu’na çoğunlukla Malatya olmak üzere,
Adıyaman, Tunceli ve Elazığ illerinden gelen öğrenciler alınmıştır.
Akçadağ İlköğretmen Okulu ilk mezunlarını 1953-54 öğretim yılında, son
mezunlarını 1976-77 öğretim yılında vermiştir. Akçadağ İlköğretmen Okulu’ndan
toplam 2548 öğrenci mezun olmuştur. Bu öğrencilerin 63’ü kız, 2485’i erkektir. Bu
öğrencilerin 888’i güz dönemi, 1503’ü yaz dönemi, 157’si de okul dışı mezunudur.
Akçadağ Öğretmen Okulları toplam 3570 öğretmen yetiştirmiştir.
Akçadağ Öğretmen Okulları, eğitim tarihimizin, öğretmen yetiştirme konusunda
önemli görevler üstlendiği, yapıları, işleyişleri ve yönetim mekanizmalarıyla
günümüz eğitim sistemine örnek olabilecek eğitim kurumlarıdır.
XIII
Download

akçadağ öğretmen okulları