………………ANADOLU LİSESİ 2014-2015 ÖĞRETİM YILI,
12. SINIFLAR I. DÖNEM DİL VE ANLATIM
DERSİ I. ORTAK SINAVI:
Adı Soyadı:
Numarası:
Sınıfı:
Her soru 10 puan değerindedir.Süre bir ders saatidir. Başarılar dileriz.
I.Metin
“Yengeç ana, kızı yengece kancayı takmış, durmadan konuşurmuş, bıktırırmış canından:
-Öyle eğri büğrü yürüme! Şunu şöyle yapma, bunu böyle yapma! Doğru dürüst yürü! ..
Yengeç kızın canına tak demiş, patlamış:
-Peki, sen doğru dürüst yürü önüm sıra da, yürümek neymiş ben de öğreneyim. Yapmadım mı, o zaman
vır vır et! demiş anasına.
Kendindeki kusurları görmeden başkasında kusur bulmak kötü bir şeydir.”
1.Yukarıdaki I. Metnin türü nedir? Bunu nasıl anladığınızı özelliklerinden yola çıkarak açıklayınız.10p
2. Yukarıdaki 1. Metnin dahil olduğu türün, Türk ve dünya edebiyatlarındaki Edebiyatındaki ilk
temsilcilerini ve eserlerinin adlarını yazınız.
II. Metin
“ Evvel zaman içinde kalbur saman içinde; pireler berber develer tellal iken ben anamın beşiğini tıngır
mıngır sallar iken bir karı koca varmış.Bu karı kocanın bir kızı olmuş. Kız el bebek gül bebek büyütülmüş ama hiç iş
öğrenememiş. Bunun için adına Tembel Kız denilmiş.Bu kız o kadar tembelmiş ki yerinden kalkmaya üşeniyormuş.Anası
babası ona bir gelberi yaptırmış.Kız da oturduğu yerden işini gelberiyle yapıyormuş.Kızının evlilik çağı gelmiş.Anası
babası kızı bir avcıyla evlendirmiş.
…
Dilenci türküyü böyle söylemiş çekip gitmiş. Aradan bir zaman geçmiş kızın avcı kocası gelmiş.Karısına ördek
pişti mi? demiş.Karısı olan biteni anlatmış bak bana bir de türkü söyledi sana deyiverem demiş türküyü söylemiş.O
zaman avcı kocası durumu anlamış karısına kızıp azarlamış.Ondan sonra Tembel Kız tembelliği bırakmış.
Onlar ermiş muradına biz çıkalım kerevetine.”
3. Yukarıdaki II. Metnin türü nedir? Bunu nasıl anladığınızı yazınız.
4. Yukarıdaki I. ve II . Metinleri plan bakımından karşılaştırınız.
5. Yukarıdaki III. Metinde geçen altı çizili sözcükleri yapısı ve türü bakımlarından inceleyin ve bulduğunuz
sonuçları aşağıya yazınız. .
Kelimeler
Yapısı
Türü
III. Metin
“İnsanların çoğu kaybetmekten korktuğu için, sevmekten korkuyor. Sevilmekten korkuyor, kendisini sevilmeye
lâyık görmediği için. Düşünmekten korkuyor, sorumluluk getireceği için. Konuşmaktan korkuyor, eleştirilmekten
korktuğu için. Duygularını ifade etmekten korkuyor, reddedilmekten korktuğu için. Yaşlanmaktan korkuyor, gençliğin
kıymetini bilmediği için. Unutulmaktan korkuyor, dünyaya iyi bir şey vermediği için. Ve ölmekten korkuyor aslında
yaşamayı bilmediği için.”
IV. Metin
“…
Başka sanat bilmeyiz, karşımızda dururken
Yazılmamış bir destan gibi Anadolu’muz.
Arkadaş, biz bu yolda türküler tuttururken
Sana uğurlar olsun... Ayrılıyor yolumuz.”
Faruk Nafiz Çamlıbel/ Sanat
6. Yukarıdaki III. ve IV. Metinlere göre cevap veriniz.
a) Aşağıdaki ifadeleri Doğru (D) ve Yanlış (Y) şeklinde değerlendiriniz.
* IV. Metin coşku ve heyecan bildiren bir metindir ve bu nedenle dil ötesi işlev kullanılmıştır. ( )
* IV. Metin anlatmaya bağlı bir metindir.(
)
* III. Metin, korkuların sebepleri hakkında bilgi verildiği için açıklayıcı anlatım biçimine bir örnektir. ( )
b) Aşağıdaki boşluklara uygun olan sözcükleri yazınız.
* IV. Metinde türkü sözcüğü ile ………………………………………………………………………………….. anlatılmaktadır.
* III. Metnin teması……………………………………………..; IV. Metnin teması, ……………………………..’dır
…………………………………………………………………………………………………………………………………’ dır.
7. Aşağıdaki cümlelerde geçen anlatım bozukluğunu giderip cümlelerin doğru şeklini yazınız.
Yaşamı zenginleştiren, anlam kazandıran birçok şey vardır.
………….
Bunca sorunların altında nasıl ezilmiyorsun?
………………
8. Aşağıdaki cümleyi öğelerine ayırınız.
Duyduğuma göre yarın erkenden pikniğe gidilecekmiş.
9.Aşağıdaki kelime gruplarının çeşitlerini ( ne tür kelime grubu olduğunu) yazınız.
Durmadan okuduğu: …………………………………………
Az konuşup:……………………………………………….
Tahta kapı:………………………………………….
Okuduğu kitap:………………………………………..
Kiminin adı:………………………………………………
10. Göstermeye bağlı metinlerden üçünü yazınız ve bu metinlerin ortak özelliklerinden ikisini yazınız.
SINAV KOMİSYONU
……………………… ANADOLU LİSESİ 2014-2015 ÖĞRETİM YILI,
12. SINIFLARI I. DÖNEM DİL VE ANLATIM DERSİ ORTAK SINAVI: (1.Sınav)
Adı Soyadı:
Numarası:
Sınıfı:
Sınav süresi 40 dakikadır. Her soru 10 puan değerindedir. Başarılar dileriz.
I.Metin
“Yengeç ana, kızı yengece kancayı takmış, durmadan konuşurmuş, bıktırırmış canından:
-Öyle eğri büğrü yürüme! Şunu şöyle yapma, bunu böyle yapma! Doğru dürüst yürü! ..
Yengeç kızın canına tak demiş, patlamış:
-Peki, sen doğru dürüst yürü önüm sıra da, yürümek neymiş ben de öğreneyim. Yapmadım mı, o zaman
vır vır et! demiş anasına.
Kendindeki kusurları görmeden başkasında kusur bulmak kötü bir şeydir.”
1.Yukarıdaki I. Metnin türü nedir? Bunu nasıl anladığınızı özelliklerinden yola çıkarak açıklayınız.10p
Fabldır. 4p
İnsan dışı varlıklar olan yengeçler teşhiş ve intak sanatlarıyla kişileştirilmiş ve konuşturulmuştur. 3p
Metnin sonunda öğüt verilmiştir. 3p
2. Yukarıdaki 1. Metnin dahil olduğu türün, Türk ve dünya edebiyatlarındaki ilk temsilcilerini ve
eserlerinin adlarını yazınız. 10p
Beydaba : Kelile ve Dimne (Pança Tantra)
Şeyhi
: Harname
II. Metin
“ Evvel zaman içinde kalbur saman içinde; pireler berber develer tellal iken ben anamın beşiğini tıngır
mıngır sallar iken bir karı koca varmış.Bu karı kocanın bir kızı olmuş. Kız el bebek gül bebek büyütülmüş ama hiç iş
öğrenememiş. Bunun için adına Tembel Kız denilmiş.Bu kız o kadar tembelmiş ki yerinden kalkmaya üşeniyormuş.Anası
babası ona bir gelberi yaptırmış.Kız da oturduğu yerden işini gelberiyle yapıyormuş.Kızının evlilik çağı gelmiş.Anası
babası kızı bir avcıyla evlendirmiş.
…
Dilenci türküyü böyle söylemiş çekip gitmiş. Aradan bir zaman geçmiş kızın avcı kocası gelmiş.Karısına ördek
pişti mi? demiş.Karısı olan biteni anlatmış bak bana bir de türkü söyledi sana deyiverem demiş türküyü söylemiş.O
zaman avcı kocası durumu anlamış karısına kızıp azarlamış.Ondan sonra Tembel Kız tembelliği bırakmış.
Onlar ermiş muradına biz çıkalım kerevetine.”
3. Yukarıdaki II. Metnin türü nedir? Bunu nasıl anladığınızı yazınız.10p
Masaldır. 4p
Başında tekerleme var. 2p
Öğrenilen geçmiş zaman kullanılmıştır. 2p
Sonunda dileğe yer verilmiştir. 2p
4. Yukarıdaki I. ve II . Metin türlerinin planlarını genel olarak karşılaştırınız. 10p
Birinci metin türü serim, düğüm, çözüm ve öğüt bölümlerinden oluşur. 5p
İkinci metin türü tekerleme, serim, düğüm, çözüm ve dilek bölümlerinden oluşur.
( Serimde kişi ve yer tanıtılır.
Düğümde merek duygusu uyandıran bir olay işlenir.
Çözümde olay sonuçlanır, merak giderilir.)
5p
5. Yukarıdaki III. Metinde geçen altı çizili sözcükleri yapısı ve türü bakımlarından inceleyin ve bulduğunuz
sonuçları aşağıya yazınız. 10p
Kelimeler
Yapısı
5x1p
Türü
5x1p
gelberi
Birleşik
İsim
yapıyormuş
Basit
Fiil
dilenci
Türemiş
İsim
deyiverem
Birleşik
Fiil
azarlamış
Türemiş
Fiil
III. Metin
“İnsanların çoğu kaybetmekten korktuğu için, sevmekten korkuyor. Sevilmekten korkuyor, kendisini sevilmeye
lâyık görmediği için. Düşünmekten korkuyor, sorumluluk getireceği için. Konuşmaktan korkuyor, eleştirilmekten
korktuğu için. Duygularını ifade etmekten korkuyor, reddedilmekten korktuğu için. Yaşlanmaktan korkuyor, gençliğin
kıymetini bilmediği için. Unutulmaktan korkuyor, dünyaya iyi bir şey vermediği için. Ve ölmekten korkuyor aslında
yaşamayı bilmediği için.”
IV. Metin
“…
Başka sanat bilmeyiz, karşımızda dururken
Yazılmamış bir destan gibi Anadolu’muz.
Arkadaş, biz bu yolda türküler tuttururken
Sana uğurlar olsun... Ayrılıyor yolumuz.”
Faruk Nafiz Çamlıbel/ Sanat
6. Yukarıdaki III. ve IV. Metinlere göre cevap veriniz.
a) Aşağıdaki ifadeleri Doğru (D) ve Yanlış (Y) şeklinde değerlendiriniz.
* IV. Metin coşku ve heyecan bildiren bir metindir ve bu nedenle dil ötesi işlev kullanılmıştır. ( Y )
* IV. Metin anlatmaya bağlı bir metindir.( Y )
* III. Metin, korkuların sebepleri hakkında bilgi verildiği için açıklayıcı anlatım biçimine bir örnektir. ( D )
b) Aşağıdaki boşluklara uygun olan sözcükleri yazınız.
* IV. Metinde türkü sözcüğü ile
sanat eserleri
anlatılmaktadır.
* III. Metnin teması………………… korku ………………..;
IV. Metnin konusu , şairin Anadolu’yu konu alan sanat anlayışını benimsemesi’dır
7. Aşağıdaki cümlelerde geçen anlatım bozukluğunun nedenini ve cümlelerin düzeltilmiş şekillerini yazınız.
Yaşamı zenginleştiren, anlam kazandıran birçok şey vardır.
Dolaylı tümleç eksikliği vardır.
Yaşamı zenginleştiren, yaşama anlam kazandıran birçok şey vardır.
Bunca sorunların altında nasıl ezilmiyorsun?
Sorun sözcüğünde gereksiz yere çoğul eki kullanılmış.
Bunca sorunun altında nasıl ezilmiyorsun?
8. Aşağıdaki cümleyi öğelerine ayırınız.
Duyduğuma göre
Edat tümleci
yarın
ZT
erkenden pikniğe
ZT
DT
gidilecekmiş.
Yüklem
9.Aşağıdaki kelime gruplarının çeşitlerini ( ne tür kelime grubu olduğunu) yazınız.
Durmadan okuduğu:….. Sıfat- fiil öbeği
Az konuşup:………….…Zarf- fiil öbeği
Tahta kapı:………………Takısız ad tamlaması
Okuduğu kitap:…… ….…Sıfat tamlaması
Kiminin adı:……………..Belirtili ad tamlaması
10. Göstermeye bağlı metin türlerinden üçünü ve bu metinlerin ortak özelliklerinden ikisini yazınız.10p
Trajedi, dram, komedi, karagöz…
3x2 p
Olay çevresine oluşurlar.
2p
Sanatsal(şiirsel) dil işlevi vardır.
2p
Diyalog anlatım vardır.
Kurmacadır.
Özneldir.
SINAV KOMİSYONU
Download

Yengeç ana, kızı yengece kancayı takmış, durmadan