T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ
GENEL KURALLAR VE
GÜVENLİK KÜLTÜRÜ
Dr. Hülya TOPCU ÇAĞLAR
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
Çalışan Sağlığı ve Güvenliği Daire Başkanlığı
Meslek Hastalıkları ve İş Kazalarının Kontrolü Birimi
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
İş sağlığı ve güvenliği kavramı ve
kapsamı
• Bütün mesleklerde çalışanların
• Bedensel – ruhsal – sosyal iyilik hallerinin
korunması, geliştirilmesi, en üst düzeyde
sürdürülmesi
• İşin insana – çalışanın kendi işine
uyumunun sağlanması
ILO – WHO, 1951, 1985
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
YASAL DAYANAK
• Anayasa, M. 56
«herkes sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama
hakkına sahiptir»
• İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, No. 6331
• İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi
Yönetmeliği
• ………..
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
İSG KÜLTÜRÜ
Kişilerin, kendi sağlıklarını koruma ve geliştirme,
güvenliklerine önem verme bilincine erişerek
toplumsal düzeyde;
sağlık ve güvenliğin yaşam boyu sürekliliğinin
sağlanmasıdır
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
Ağır yaralanma veya ölümle neticelenen her
kazanın temelinde
29 hafif yaralanma
300 yaralanmasız olay vardır
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
Tüm çalışanları
korumak
İSG Hizmetlerinin
Temel Amacı
İşletmeyi-işyerini
korumak
Sağlık&Güvenlik(Sağlık
ve güvenlik hizmetleri)
•
•
•
•
Üretimi-verimliliğikaliteyi artırmak
Acil durum planları
Risk değerlendirmesi
Sağlık ve güvenlik
planları
Yönetim planları
Plan-Prosedür-TalimatForm-İzleme-ÖlçmeDeğerlendirme
yöntemlerini hazırlamak
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
İş Kazaları
İSG Hizmetlerinin
Temel Amacı
Meslek
Hastalıkları
Üretimin
Durması
ÖNLEMEKTİR
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
SAĞLIK
Kişinin bedensel
ve ruhsal tam
iyilik halidir
İŞ SAĞLIĞI
Çalışanların
iş nedeniyle
Tehlikeye ve riske
maruz kalmama,
emniyetli olma
hastalık ve kazalardan
halidir.
korunmasıdır.
oluşabilecek
GÜVENLİK
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
İŞ ve SAĞLIK İLİŞKİSİ
İKİ YÖNLÜ İLİŞKİ
İŞ
SAĞLIK
olumlu etki
OLUMSUZ(ZARARLI ETKİ)
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
İSG çalışmalarının amacı: KORUMA
• İş kazalarından koruma
• Meslek hastalıklarından koruma
• İşyeri ortam faktörlerinden koruma
– Fiziksel: gürültü, sıcaklık, ...
– Kimyasal: metal, gaz, solvent, asit-alkali, ...
–Biyolojik: mikro organizma
– Tozlar: silis, asbest, ...
– Psikososyal
– Ergonomik
– Diğer ...
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
GÜVENLİK KÜLTÜRÜ
BİR DAVRANIŞ BİÇİMİDİR
ÖĞREN VE ÖĞRET
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
Ulusal güvenlik kültürü
Endüstriyel kültür
İşletme kültürü
Güvenli
davranış
bilinci
Ailede güvenlik
kültürü
ILO Tahminleri
>Dünyadaki işgücü
3 Milyar
>İş kazaları
>Meslek hastalıkları
>İşle ilgili ölümler
321 milyon
2.02 milyon
2.2 milyon
>Dünya GSMH
>İSG kaynaklı kayıp
30 trilyon $
%4
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
Avrupa İş sağlığı ve Güvenliği
Ajansının(EU-OSHA) yayınlarında;
• 5.500 kişinin hayatını kaybettiği
• 75.000 kişinin sürekli çalışamaz
duruma düştüğü
• 149 milyon iş günü kaybı
• 20 milyar EURO maddi kaybın
meydana geldiği,
rapor edilmektedir. (yılda)
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
Sosyal Sigortalar Kurumu istatistiklerine
göre 2012 yılında;
• 18.352.859 aktif sigortalı sayısı
• 74.871 iş kazası
• 395 meslek hastalığı vakası
meydana gelmiş,
• 745 kişi hayatını kaybetmiş,
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
Sosyal Sigortalar Kurumu istatistiklerine
göre 2012 yılında;
• Toplam sağlık harcamaları 44 milyon111 TL
• İş kazaları ve meslek hastalıklarının
toplam maliyeti Gayri Safi Milli Hasılanın
%3.11’dir
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
İş Kazası
(ILO)
Önceden planlanmamış, bilinmeyen ve kontrol
altına alınamamış olan etrafa zarar verebilecek
nitelikteki olaydır.
(WHO )
Önceden planlanmamış kişisel yaralanmalara,
maddi zarara ve üretimin durmasına sebep olan
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
6331 Sayılı İSG Kanunu
İş kazası;
İşyerinde veya işin yürütümü nedeniyle
meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya
vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli
hale getiren olaydır
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
İSTATİSTİKLER
İşyeri
Büyüklüğü
İşyeri
Sayısı
İşçi
Sayısı
İş Kazası
Sayısı
1- 9
1.306.874
3.501.138
16.780
10- 49
198.417
3.869.424
18.803
50+
30.477
4.626.319
17.003
Toplam
1.535.768
11.996.881
74.871
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
Meslek hastalıkları %100
önlenebilir
İş kazalarının %98’i
önlenebilir
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
BUNU BİLİYORMUYDUNUZ
ÜLKEMİZDE….
Her 6 dakikada bir;
bir iş kazası meydana geliyor.
Her 2.5 saatte bir;
bir çalışan sakat kalıyor.
Her 6 saatte bir;
Bir çalışan ölüyor.
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
İSG Kültürü
• Sağlıklı ve güvenlikli bir çalışma ortamına sahip
olma hakkına herkesin saygı gösterdiği;
• Hak, sorumluluk ve ödevlerin önleme prensibine
öncelik verilerek açıkça tanımlandığı bir sistem
içerisinde;
• Hükümet, işveren ve çalışanların sağlıklı ve güvenli
bir çalışma ortamı oluşturulmasında aktif olarak yer
aldıkları bir anlayıştır.
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
Çalışma Yaşamının Tarafları
Çalışan
İşveren
ÇALIŞMA
YAŞAMI
Devlet
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
Türkiye'de Çalışma Yaşamına İlişkin Yapılanma
TARAFLAR
İŞLEVLERİ
Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı
Sağlık Bakanlığı
Denetim
Koruma
Sosyal Güvenlik (SSK, Emekli Sandığı)
İzlem - İnceleme - Araştırma (İSGÜM)
Sağaltım (Meslek Hastalıkları
Hastaneleri) İstihdam
İşçi
Sendikalar
İstihdam - Özlük
İşveren
Sendikalar
Koruma - İzlem - Sağaltım
(İşyeri
Hekimi, Güvenlik uzm.)
TTB, TMMOB, ...
Eğitim, İzlem, Hizmet
Tıp, Mühendislik, Hukuk,
Fakülteleri
Eğitim, Araştırma, Hizmet
Devlet
Sivil
Toplum
Kuruluşlar
ı
Üniversitel
er
ORGANLAR- ARAÇLAR
İŞYERİNDE GÜVENLİK KÜLTÜRÜ
İşyeri Güvenlik
Kültürü
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
İş sağlığı ve güvenliği çalışmaları
1 – Dinamiktir.
2 – Eğitimi gerektirir.
3 – Parasal yatırımı gerektirir.
4 – Örgütlenmeyi ve organizasyonu gerektirir.
5 – Bilim ve teknolojiyi takibi gerektirir.
6 – Mevzuat takibini gerektirir.
7 – Verimliliği etkiler.
8 – Verimli bir yatırımdır.
9 – Cezai ve hukuki sonuçları vardır.
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
GELENEKSEL VE ÇAĞDAŞ YAKLAŞIM
Geleneksel yaklaşımda (reaktif, tepkisel yaklaşım);
kazaların ve sistem bozukluklarının incelenmesi esastır.
Olay sonrası inceleme ve işin yeniden düzenlenmesine
odaklanır.
Çağdaş güvenlik yaklaşımı (proaktif yaklaşım) ise,
sistem bozukluğundan çok, güvenlik yönetim sisteminin
incelenmesine, risk değerlendirme ve güvenlik kültürüne
odaklanır. Olay gerçekleşmeden öncesine, çalışanlara ve
güvenli olmayan uygulamalara odaklanır.
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
Önlemek ödemekten daha
insani ve ucuzdur!
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
İş Sağlığı ve Güvenliğinin
asıl çalışma alanı;
• TEHLİKELİ DURUM ve
• TEHLİKELİ DAVRANIŞ’IN
ortadan kaldırılmasına yönelik olmalıdır.
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
10
0
88
8
0
Tehlikel
i
Hareke
t
6
0
4
0
2
0
0
10
2
KAZA
NEDENLERİ
Tehlikel
i
Durum
Sebebi
Bilinme
yen
 İŞ KAZALARININ
BÜYÜK BİR KISMI,
TEHLİKELİ
HAREKETLERDEN
KAYNAKLANMAKTADIR.
% 88’İ TEHLİKELİ HAREKETLERDEN,
%10’U TEHLİKELİ DURUMLARDAN,
%2’SI KAÇINILMAZ ( SEBEBİ
BİLİNMEYEN) HAREKETLERDEN
KAYNAKLANMAKTADIR.
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
Tehlikeli davranışların nedenleri:
• 1-Şahsi kusurlar;
(Dikkatsizlik, laubalilik, umursamazlık gibi)
• 2-Eğitim yetersizliği;
(Bilgi, ustalık, alışkanlık)
• 3-Fiziki yetersizlik;
(Bünyenin yapılan işe uygun olmaması)
• 4-Uygunsuz mekanik şartlar ve fiziki çevre;
(Makine yerleşimi, ergonomi)
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
 Kazanın sonucu,
 meydana gelecek zararın büyüklüğü,
önceden kestirilemez.
Bu tamamen tesadüfe bağlıdır.
Her kaza ihtimalinin ciddiye
alınması gereklidir.
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
Kazalardan korunmak için:
•
•
•
•
•
1-Mühendislik ve revizyon,
2-Eğitim,
3-Ergonomi kurallarından yararlanma,
4-Teşvik tedbirleri uygulama,
5-Disiplin tedbirlerini uygulama.
ÇALIŞMALARININ YAPILMASI GEREKLİDİR.
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
Bir Zincirin Sağlamlığı Ne Kadardır ?
En Zayıf Halka Kadardır
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
Sistematik olarak
Tehlikeleri belirlemek,
Riskleri ortaya çıkarmak ve
Riskleri kontrol etmek
için uygun nitel ve/veya nicel
yöntemler kullanılarak
yapılan çalışmaların
bütünüdür.
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
GÜVENLİK
Risklerin, tanımlanmamış bir zaman aralığı
süresince,kabul edilebilir düzey içinde kalma
yeteneğini ifade eder.
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
TEHLİKE
RİSK
?
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
TEHLİKE
• İşin yapımı ve yürütümü sırasında meydana gelen
tehlikeli durum ve tehlikeli davranışların zaman ve mekan
şartlarında bir araya gelmesinden kaynaklanan,
ölüm,hastalık, yaralanma veya hasara sebebiyet veren
istenmeyen olay
39
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
TEHLİKE
BİR KİŞİYE, MADDEYE, CİHAZA, İŞE
VEYA İŞ
YÜRÜTÜMÜNE ;
SAKATLIK,
HASAR,
KAYIP VEYA
ZARAR
VERME İHTİMALİ OLAN HER
ŞEY.....
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
RİSK
TEHLİKE DURUMUNDAKİ ZARARIN
GERÇEKLEŞMESİ, MEYDANA GELMESİDİR.
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
İ : İhtimal(Olasılık)
D: Zararın
derecesi(Şiddet)
RİSK :
Tehlikelerden
kaynaklanan bir
olayın, meydana
gelme ihtimali ile
zarar verme
derecesinin
bileşkesidir.
42
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
Suya girerseniz köpek balığı bir risktir.
Diğer tehlikeler nelerdir?
-Hindistan cevizi
-Hava
-Güneş
-Yağmur
-Rüzgar
-Deniz
-Ağaç
Söz konusu riskleri değerlendirirken, konuyu tehlikenin
çeşitleri ve büyüklüğü nispetinde ele almalıyız.
46
47
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
Kabul Edilebilir Risk
Kanuni zorunluluklar ve işletmenin İSG
politika ve uygulamaları dikkate
alındığında, kabul edebilecek düzeye
indirilmiş risk.
48
T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
Önlemek ödemekten daha
insani ve ucuzdur!
Download

güvenlik kültürü - Türkiye Halk Sağlığı Kurumu