Nesrin Topaloğlu, Sultan Doğan, Ali Alkan, Dilşa Mızrak,
Güngör Utkan.
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji BD
ANKARA
AMAÇ
Onkoloji pratiğinde amaç,
Hastalığın tedavi edilmesi ve kontrol altına
alınması
Tanı sonrasında geçen süreyi kaliteli ve değerli
kılmaktır.
Bu çalışmada, kemoterapi alan onkoloji hastalarının
yaşam kalitesi sorgulanmıştır.
YÖNTEM
Çalışma, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji bölümünde
ayaktan ve yatarak kemoterapi alan hastalar ile yürütülmüştür.
EORTC QLQ-C30 (versiyon3.0)Yaşam Kalitesi Değerlendirme Anketi
kullanılmış ve hastaların yaşam kalitesi yüz yüze görüşülerek
değerlendirilmiştir.
Hasta ve hastalık özellikleri, uygulanan kemoterapötik rejimin yaşam
kalite skoruna(YKS) etkisi SPSS 17.0 ile (Student-T testi) analiz edildi.
Bu anketin Türk toplumu için validasyonu yapılmış ve etkinliği
gösterilmiştir.
Demirci et al. Asian Pac J Cancer Prev. 2011;12(5):1283-7. Validation of the Turkish versions of
EORTC QLQ-C30 and BR23 modules in breast cancer patients.
EORTC (European Organization for the Research and
Treatment of Cancer) QLQ C30-yaşam kalitesi değerlendirme anketi
EORTC QLQ C30-Yaşam Kalitesi Nasıl
Değerlendirildi ?
Fonksiyonel durumu değerlendirme ölçeği
Fiziksel fonksiyon (1+2+3+4+5. soruların skorları toplamı)
Uğraş fonksiyonu (6+7. soruların skorları toplamı)
Duygusal fonksiyon (21+22+23+24. soruların skorları
toplamı)
Kavrama fonksiyonu (20+25. soruların skorları toplamı)
Sosyal fonksiyon (26+27.soruların skorları toplamı)
EORTC QLQ C30-Yaşam Kalitesi Nasıl
Değerlendirildi ?
Semptomları değerlendirme ölçeği
Yorgunluk (10+12+18. soruların skorları toplamı),
Bulantı/kusma (14+15. soruların skorları toplamı),
Ağrı (9 +19. soruların skorları toplamı),
Nefes darlığı (8.sorunun skoru),
Uykusuzluk (11.sorunun, skoru),
İştah kaybı (13. sorunun skoru),
Kabızlık (16.sorunun skoru),
İshal (17. sorunun skoru)
Ayrıca;
Mali sıkıntı (28. sorunun skoru)
Genel sağlık durumu değerlendirme ölçeği (29 ve 30. soruların toplam
içermektedir.
EORTC QLQ C30-Yaşam Kalitesi Nasıl
Değerlendirildi ?
 Yaşam kalitesi anketinde, ilk 28 soruda, skor sayısı
arttıkça yaşam kalitesinin bozulduğu ifade edilmektedir
(SKOR ARTTIKÇA YAŞAM KALİTESİ DAHA KÖTÜ)
 29 ve 30.sorularda ise skor sayısı arttıkça yaşam
kalitesinin arttığı ifade edilmektedir.
(HASTANIN KENDİNİ DEĞERLENDİRMESİ,)
(SKOR ARTTIKÇA YAŞAM KALİTESİ DAHA İYİ)
BULGULAR
YAŞ: Çalışmada 16-87 yaş arasında (ortalama:57) 1187 hasta
ile görüşüldü
CİNSİYET: erkek /kadın oranı (%50.2) 618/569 (%49.8): 1.08
PRİMER TÜMÖR LOKASYONU: Ensık (%26.5) meme
lokalizasyonu olup, akciğer ve kolorektal karsinom diğer sık
patolojilerdi.
PRİMER TÜMÖR LOKALİZASYONUNA
GÖRE DAĞILIM
Baş-boyun 2,40%
Diğer; 4,80%
Over 4%
Mide 4%
Meme 26,50%
Lenfoma 4,50%
Pankreas 4,80%
Kolorektal 23,80%
Akciğer 25,30%
BULGULAR
Değerlendirme esnasında hastaların %51.4 (611
hasta) ilk 3 kür içinde iken, diğer hastalar daha
sonraki kemoterapi kürlerinde değerlendirilmiştir.
Tedavi rejimleri incelendiğinde; hastaların 457’si
(%38.5) Cisplatin bazlı tedavi almaktayken, bunu
FOLFOX (%10.9) ve FUFA (%7.8) rejimleri
izlemekteydi.
KEMOTERAPİ REJİMLERİNE
GÖRE DAĞILIM
40%
35%
30%
25%
20%
15%
10%
5%
0%
Platin bazlı
Folfox
FUFA
Trastuzumab Dosetaksel
AC
diğer
BULGULAR
Yaşam kalitesi anket sonuçlarına bakıldığında; 39-99
arasında skor elde edilmiştir (ortalama: 57.4).
Yaşam kalitesi skorları (YKS) yaşlı ve genç gruplarda
farklılık göstermezken, kadınlarda YKS daha yüksek
bulunmuştur.(60.4-54.5, p<0.001)
YAŞA GÖRE YAŞAM KALİTESİ SKORU
KÖTÜ
İYİ
CİNSİYETE GÖRE
YAŞAM KALİTESİ SKORU
KÖTÜ
İYİ
BULGULAR
Tanılar arasındaki YKS karşılaştırıldığında ;
Over karsinomu, MMT ve baş boyun tümörleri
daha yüksek skorlara sahipti (66.3, 65.7, 62.7,
p<0.001)
TANILARA GÖRE YAŞAM KALİTESİ
SKORU
KÖTÜ
İYİ
BULGULAR
Tedaviler kıyaslandığında platin bazlı tedavi ve diğerleri
arasında YKS açısından istatistiksel anlamlı fark yoktu
(57.4- 57.5, p=0.89).
Kür sayısının YK üzerine etkisi değerlendirildiğinde ise;
kür sayısı ile YK arasında ters yönde korelasyon saptandı
(p=0.55)
Yatarak kemoterapi alan hastalar daha yüksek YKS a
sahipti (p<0.001)
Hastalar kendilerini nasıl değerlendiriyor ?
(29.- 30 sorulara göre)
Genel olarak hayat kalitenizi ve genel sağlık
durumunuzu nasıl değerlendirirsiniz?
Kadın hastalar daha kötü hayat kalitesi ve genel sağlık
durumuna sahip olduklarını belirtmiştir (p<0.001)
Kadın hastalarda kür sayısı arttıkça yaşam kalitesinin
erkeklere göre daha fazla bozulduğu
anlaşılmıştır.(p<0.001)
Hastalar kendilerini nasıl değerlendiriyor ?
29.- 30 sorulara göre değerlendirme:
İYİ
KÖTÜ
Hastalar kendilerini nasıl değerlendiriyor ?
Genel sağlık ve yaşam kalitesi değerlendirme skorları over CA,
MMT, baş boyun tümörlerde daha kötü
İYİ
KÖTÜ
SONUÇ-1
Kemoterapi alan hastalarda amaç yaşam süresinin
uzatılması ile beraber yaşam kalitesinin
iyileştirilmesidir.
Kemoterapi tedavisinde, kür sayısı arttıkça yaşam
süresi uzasa da yaşam kalitesi bozulmaktadır.
Bu sebeple kemoterapi alan hastalarda tedavi
gereksiz uzatılmamalı ve yaşam kalitesini artırmaya
yönelik tedaviler planlanırken yaşam kalitesini
azaltacak manevralardan kaçınılmalıdır.
SONUÇ-2
Burada platin bazlı tedaviler ile diğerleri arasında YKS
anlamında fark olmaması özellikle bulantı kusma ve
hidrasyon konusunda yeterli destek tedavisinin verildiğini
ortaya koymaktadır.
Genç ve yaşlı bireyler arasında YKS açısından fark
gözlenmemesi ise; yaşlı hastaların performans ve komorbiditelerine uygun tedavileri aldıklarını
düşündürmektedir.
Unutulmamalıdır ki, onkoloji pratiğinde, yaşam kalitesi
değerlendirmesi hasta iyiliğinin sorgulanması kadar tedavi
ve destek ekibinin yaklaşımının sorgulanması açısından
da değerlidir.
Download

EORTC QLQ C30-Yaşam Kalitesi Nasıl Değerlendirildi