Esnek Altıgenle Teşhis ve Değerlendirme Yaşantısal Kaçınma
Kaçınılan içeriği değerlendir? Kaçınma repertuarını değerlendir? Kabul kapasitesini değerlendir (evet veya hayır cevabıyla karıştırılmamalı) K: −1 −2 −3 −4 −5 Zihinde Geçmiş/Geleceğin
Baskınlığı ve/veya dikkati
toplamada zorluk
Değerlerin zayıf, bulanık,
kısıtlı olması veya hiç
olmaması
Endişe, ruminasyon, dikkat toplamada zorluğu değerlendir, özür diliyor mu? An’a odaklanma kapasitesini değerlendir Savunma amaçlı değerlilik? Değer farkındalığı, değerlerden kaçınma, değerlerin yük olması? Değer çeşitliliğinin kısıtlı olması? Ayrışmış, kabul eden değerliliği K: −1
değerlendir −2 −3 −4
D: −1 −2 −3 −4 −5 AO: −1 −2 −3 −4 −5
An’da olma
r Ka r le
bul
e
ğ
De
Bilişsel Birleşme y
a ır şm
Ka
Da rarlı
vra
nış
A
Benlik Birleşmiş düşünce/inançların mesafesini ve yakınlığını değerlendir? Belirli birleşmiş içeriği değerlendir? Katı İçerik Düşünceler ve yaşantının diğer Birleşme? görünümleriyle (onların aslında ne Fakirleşmiş Benlik? oldukları hakkındaki söyledikleri olmadığı) ayrışma ve kabullenme Içerik-­‐benlik ile birleşme? yönündeki tutum kapasitesini İçerik mesafesi ve esnekliliği? değerlendir. Süreç-­‐benlik kapasitesini değerlendir Bağlamsal-­‐benlik kapasitesini değerlendir A: −1 −2 −3 −4 −5 B: −1 −2 −3 −4 −5 Eylemsizlik, Dürtüsellik, Devamlı olarak kaçınma Kararlı davranışlarla ilgili katı öyküler? Kararlı davranışı bir tercih olarak görebilme kapasitesini, ayrışma ve kabullenmeli kararlı davranış kapasitesini değerlendir? KD: −1 −2 −3 −4 −5
Esnek Altıgenle Teşhis ve Değerlendirme Sayfaları Esnek altıgen yöntemi, vaka formulasyonu, değerlendirme ve ‘tanı’ amacına yönelik fonksiyonel boyutsal bir yaklaşımdır. Bu yöntem, klinikle ilişkili boyutlardaki işlevselliği değerlendirerek bunları müdahalelerle bağlantılandırma amacını gütmektedir. Yaklaşım, açıkça daha genel anlamda ACT ve davranışçı teoriye bağlıdır. Yukarıdaki şekil, boyut içindeki ortak klinik zorluklar için alana özel oryantasyon sağlamaktadır. Her bir alan için bulunan ölçek, genel olarak o alandaki işlevselliği değerlendirmek amacıyla konulmuştur ve 1 düşük işlevselliği ve 5 yüksek işlevselliği gösterir. Bu materyallere sadece bilgi alma amaçlı olarak bakılmamalıdır. Bilinçli, ana odaklanılarak yapılan bir sorgulama, terapötik odaklanma için kapasitelerin ve bütün alanların en iyi şekilde değerlendirilmelerini sağlayacaktır. Esnek altıgen tanısal sayfaları belli bir seansta terapist ve danışan işlevselliğinin kavramlaştırılması için kullanılabilir. Yüksek skorlar optimal işlevselliği, düşük skorlar zayıf işlevselliği gösterir. Ayrıca sayfalar, belli bir seansta uygulanan müdahalenin odağını tanımlamak için ve dikkate alınması gereken bir alanla ilgili işlevselliği belirtmek için vaka notları olarak da kullanılabilir. Kaynak: Mindfulness for Two. Copyright  2009Kelly G. Wilson ve Troy DuFrene. Çeviri: Fatih Yavuz. New Harbinger Publications, www.onelifellc.com −5
Esnek Altıgenle Teşhis ve Değerlendirme AO: −1 −2 −3 −4 −5
K: −1 −2 −3 −4 −5
K: −1 −2 −3 −4 −5 A: −1 −2 −3 −4 −5 An’da olma
r r le
Ka
e
bul
ğ
De
Ay
a ır şm
Benlik D: −1 −2 −3 −4 −5 Ka
Da rarlı
vra
nış
KD: −1 −2 −3 −4 −5
B: −1 −2 −3 −4 −5 Tarih:
İsim:
Kaynak: Mindfulness for Two. Copyright  2009Kelly G. Wilson ve Troy DuFrene. Çeviri: Fatih Yavuz. New Harbinger Publications, www.onelifellc.com An’da Olma Formu Şimdiki an’a odaklanma kapasitesi: Danışanın şimdiki an’da olabilme yetisini değerlendirin. Basit nefes alma meditasyonu gibi görece zorlu olmayan bir içeriği kullanarak değerlendirin… Aynı zamanda daha zorlu materyalleri de değerlendirin. Terapi sırasında tempodaki değişimi izleyin. Terapi içindeki etkileşim devam ederken; danışanın; yavaşlama, odaklanma ve bu tempoyu devam ettirme kapasitesini değerlendirin Tarih: İsim: _____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________ Kaynak: Mindfulness for Two. Copyright  2009Kelly G. Wilson ve Troy DuFrene. Çeviri: Fatih Yavuz. New Harbinger Publications, www.onelifellc.com Kabul/Yaşantısal Kaçınma Formu Kaçınılan İçerik: Kabul edilemez olan içeriği değerlendirin. Hoş görünen şeylerin bile rahatsız edici bir hal alabileceğini unutmayın. Yakınlık çok kıymetli ve korkutucu olabilir. İçerik herhangi bir şekli alabilir. Rahatsız edenler basitçe; kişilerin ertelemeye, elemeye, kaçınmaya ya da yoğunluğunu ve süresini azaltmaya çalıştıkları şeylerdir. Yaşantısal kaçınma; kişinin kaçındığı içsel deneyimlerini kastediyor olsa da; bu bölümde danışanın kaçındığı dışsal olayları da listelemek gereklidir. Sıklıkla dışsal olaylar kendi bağlamlarında rahatsız edici olarak deneyimlenirler. Örneğin, kişiler arası anlaşmazlık içeren durumlardan kaçınılabilir. Böyle yapan kişiler; bu durumların zaten kaçınılan anksiyete, korku ve anlaşmazlık hatıraları yaratan durumlar olduğunu görebilirler. Yaşantısal kaçınmanın birçok şekli olabileceğini hatırlayın. Danışan neyi rasyonalize ediyor, tolere ediyor, görmezden geliyor ya da (bazen kabullenme gibi görülebilir ama canlılığı/ruhu olmadan) teslimiyet içinde deneyimliyor. Bunları nerede görürseniz kaçınılan içeriği bulursunuz. Buradaki listelenmiş maddelerin çoğu, ayrışma (defüzyon) uygulamaları için de önemli potansiyel materyallerdir. Kaçınılan dışsal olayları, vücut durumlarını, duyguları, düşünceleri, hatıraları, dürtüleri, arzuları ve hatıraları listeleyin. Son olarak, danışanların kendilerinde eksik olarak gördükleri kişisel özellikleri listeleyin (örn. cesaret, akıl?) Tarih: İsim: Danışanın yaşantılamaktan kaçındığı ya da tolere etmeye uğraştığı belirli yönleri: düşünceler, dürtüler, vücut duyumları, hatıralar, duygular... _____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________ Kaynak: Mindfulness for Two. Copyright  2009Kelly G. Wilson ve Troy DuFrene. Çeviri: Fatih Yavuz. New Harbinger Publications, www.onelifellc.com Danışanın kaçındığı ya da tolere etmeye çabaladığı durumlar: anlaşmazlık, yakınlık, sosyal durumlar… _____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
Danışanın kendisinde daha fazla olmasını dilediği şeyler: cesaret, dürüstlük, zeka… _____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
Kaynak: Mindfulness for Two. Copyright  2009Kelly G. Wilson ve Troy DuFrene. Çeviri: Fatih Yavuz. New Harbinger Publications, www.onelifellc.com Kabul/Yaşantısal Kaçınma Formu Kaçınma Repertuarları: Kaçınma, kaçınmak şeklinde ortaya çıkmak zorunda değildir. Kaçınma; verilen bir yanıtın danışana daha önce kayıt ettiğiniz rahatsız edici içerikten kaçmasına, kaçınmasına ve bu içeriği azaltmasına yardımcı olabilecek derecede geniş olarak tanımlanır. Bir danışana nasıl başa çıktığını sorun (örneğin, meşgul olmak, dikkat dağıtmak, olumlu şeyler düşünmek gibi). Bu tür bir içerik ortaya çıktığında danışanların ne yaptığı, bize kaçınma repertuarı listesini ele almamız için bir başlangıç noktası sağlar. Unutmayın! Kaçınma davranışı her zaman keyif verici görünmek zorunda değildir. Danışanın geçmişine göre, öfkelenmek üzgün hissetmekten kaçınmasında; aksine üzülmek de öfkeli hissetmekten kaçınmasında kişiye yardımcı olabilir. Kaçınma, her zaman tamamıyla kaçınma gibi görünmek zorunda değildir; katlanma, vazgeçme, tolere etme, savaşma ya da rasyonelleştirme gibi durumların hepsi kaçınma anlamına gelebilir. Tarih: İsim: _____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
Kaynak: Mindfulness for Two. Copyright  2009Kelly G. Wilson ve Troy DuFrene. Çeviri: Fatih Yavuz. New Harbinger Publications, www.onelifellc.com Birleşme/Ayrışma Formu Tarih: İsim: Birleşme: Birleşmiş düşünceleri, duyguları, inançları ve yorumlamaları değerlendirin. “Dünyanın nasıl
olduğuna”, “ne yaşadığına (geçmişle ilgili birleşme)”, “geleceğin nasıl olacağına (gelecekle ilgili birleşme)”,
danışanların mevcut problemlerinin niçin var olduğuna inandıkları (geçmişle ilgili birleşme), yaşama devam etmek
için ne olması gerektiğine dair inançları ve bunun mümkün görünüp görünmediğine dair öyküleri değerlendirin.
Özellikle “başkalarının nasıl olduğu” esas konu olduğunda, danışanların hayatındaki insanlar hakkındaki öyküleri
de dikkate alın. Geçmiş, gelecek ve şu anki duruma dair öyküler katılık/esnemezlik oluşturur. Bu öykülerin
içselleştirildiğini göstermek için çalışınız (onlara şimdiki ana odaklamayı göstermek). Bu öykülerin
olanaklılığı/olanaksızlığı, doğruluğu/yanlışlığı ya da haklılık/haksızlığının gerçekliği hakkındaki konuşmalardan
uzak durun; fakat danışanın olanaklılık/olanaksızlık, doğruluk/yanlışlık ya da haklılık/haksızlık yaşantılarının
dışında kalmayın-farkındalığınız sayesinde, bunlar size yardımcı olacaktır.
_Geçmiş_ile_ilgili_birleşme:______________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_Gelecek_ile_ilgili_birleşme:______________________________________________________
_____________________________________________________________________________:
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_Dünya_ile_ilgili_birleşme:_______________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
__Diğerleri_ile_ilgili_birleşme:____________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
Kaynak: Mindfulness for Two. Copyright  2009Kelly G. Wilson ve Troy DuFrene. Çeviri: Fatih Yavuz. New Harbinger Publications, www.onelifellc.com Benlik Formu Tarih: İsim: İçerik-benlik(self as content): İçeriğin yakınlığını ve esnekliğini değerlendiriniz. Bu görüşmede
Değerli Yaşama Anketini kılavuz olarak kullanabilirsiniz.
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
Benlik-Birleşmesi/Kaçınması: İçerik-Benlik birleşmesinin içeriğini yazın. “Benim geçmişim”
ile birleşme; “neden böyleyim, ben kimim bilmiyorum” yargılarına dair bir öyküyü içerebilir.
Benliği içerikten ayrı bir şekilde deneyimleme kapasitesini değerlendiriniz. Süreç-Benlik
alıştırmaları bazen bu kapasiteyi değerlendirme ve şekillendirmenin en kolay yolu olabilir.
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________ Kaynak: Mindfulness for Two. Copyright  2009Kelly G. Wilson ve Troy DuFrene. Çeviri: Fatih Yavuz. New Harbinger Publications, www.onelifellc.com Değerler Formu Tarih: İsim: Değerler çizgisindeki Paternler: Hayatlarındaki dinamik, devam edegelen değerli alanları ve mevcut paternleri tanımlayın. Değerli alanlarla ilişkili kısa hikayeler oluşturun. Herhangi bir cevaba yol açmadan önce değerli alanlara dair sorularda kalın; sorularla bekleyin. Yine, bu sadece bilgi toplama değildir. Farkındalığınızla takdir etmek anahtardır. _____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
Değer Birleşmesi/Kaçınması: Değer alanları/içeriği; “imkansız”, “zorunda” ya da “sorumluluk olarak değerler” gibi baskı hissi oluştuğunda ortaya çıkar. Değerlerde hazır bulunma ve tercih olarak eylem ya da eylemsizlik kapasitesi. Tercihin gerçek ve rahatsız edici uyaranların etkisinde olmadığı yer özgürlüğün var olduğu yerdir. _____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________ Kaynak: Mindfulness for Two. Copyright  2009Kelly G. Wilson ve Troy DuFrene. Çeviri: Fatih Yavuz. New Harbinger Publications, www.onelifellc.com Kararlılık Formu Tarih: İsim: Kararlılık alanları ve özellikleri: Kararlı eylem alanlarını ve kararlılığın anlamını değerlendiriniz. Dünyada danışanın kararlılıkla birşeyler yapıp bunları sürdürebildiği yerler olsa, hangi konularda karar alıp bunu sürdürebileceklerdir? Karar alıp bunu sürdürmek isteyecekleri önemli bir alan hangisidir? Hangi küçük fakat anlamlı kararlı davranışı göstermek ve bunu sürdürmek isterlerdi? Bu aşamada, şimdiye odaklı değerlendirme faydalı olacaktır. _____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
Kararlılık Birleşmesi/Kaçınması: Danışanın kararlılığa dair öykülerini -­‐özellikle başarısızlıklar, çaresizlikler, ya da güçlü bir engellenme veya baskı hissi içeren öykülerini değerlendirin. Yukarıdaki soruları kullanarak değerli alanlardaki kararlılıkları dikkatle incelerseniz, bunları bulabilirsiniz. _____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________ Kaynak: Mindfulness for Two. Copyright  2009Kelly G. Wilson ve Troy DuFrene. Çeviri: Fatih Yavuz. New Harbinger Publications, www.onelifellc.com 
Download

Esnek Altıgen Çalışması