UNESCO 70. YIL DÖNÜMÜ KUTLAMALARI HAZIRLIKLARINA İLİŞKİN
EYLEM PLANI
ÖZET
Yürütme Kurulu, 194. Oturumunda 194 EX/Karar 31 Bölüm II maddesinde “UNESCO’nun
70. Yıl dönümü Kutlamaları”na ilişkin kararı benimsemiştir. Paragraf 6 ile, Genel
Direktörden UNESCO 70. Yıl dönümü Kutlamaları hazırlıklarına ilişkin eylem planı
hazırlamasını ve bu planı Yürütme Kurulu’nun 195. Oturumuna sunmasını talep edilmiştir.
Bu belge bu talebe cevap vermektedir.
Yürütme Kurulu tarafından beklenen eylem: 36. Paragraftaki tasarı kararı
I.
Hızla değişen uluslararası çevrede UNESCO’nun 70 Yılını Kutlamak
2014-2021 Orta-Vadeli Stratejinin (37 C/4) kabul edilmesinden bir yıl sonra ve
1.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından gerçekleştirilen 2015 sonrası Kalkınma
Gündemine ilişkin müzakerelerin ortasına denk gelen 2015 yılındaki UNESCO 70. Yıl
Dönümü Kutlamaları, gelecek on yıl için UNESCO’nun yönelimlerini ve programlarını
yeniden değerlendirmesi ve üzerinde yeniden düşünmesinin ötesinde, gelişen uluslararası
gündem açısından UNESCO’nun hedef ve önceliklerinin ne kadar ilgili olduğunun
vurgulanması için eşsiz bir imkân sunmaktadır.
2.
37 C/4 Belgesi UNESCO’nun misyon beyanını açıkça ortaya koymaktadır: “ Birleşmiş
Milletlerin uzman kuruluşu olarak UNESCO - Kuruluş Sözleşmesi doğrultusunda - barışın
inşasına, yoksulluğu ortadan kaldırmaya, sürdürülebilir kalkınmaya ve kültürler arası diyaloğa
eğitim, bilim, kültür, bilgi ve iletişim yoluyla katkıda bulunur”. Bu misyon beyanının üzerine
kurulmuş iki kapsayıcı hedef belirlenmiştir: “barış” ve “adil ,sürdürülebilir kalkınma”. Bu iki
kapsayıcı hedefi ise iki küresel öncelikle - Afrika ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliğitamamlamış ve daha sonra tüm Programı için, çatışma sonrası ve felaket sonrası durumlar
üzerinde özel olarak odaklanan dokuz stratejik hedef belirlemiştir.
3.
Yıl dönümü, kalıcı barışa ilişkin eşsiz vizyonunu yeniden doğrulaması açısından
UNESCO için bir fırsattır. UNESCO İkinci Dünya Savaşı sonunda -cehalet ve ön yargının
kökenleri ile mücadele etmeye, şiddet ve çatışmaya karşı en etkili koruma olarak insan
saygınlığını yüceltmeye bağlılık üzerine kurulmuştur. Bu, UNESCO Kuruluş Sözleşmesinin
giriş cümlesinin anlamıdır: “ savaşlar kadın ve erkeklerin zihninde başladığından, barışın
savunma siperlerinin de, kadın ve erkeklerin zihninde kurulması gereklidir.” UNESCO
Kuruluş Sözleşmesi aynı zamanda “yalnızca hükümetlerin siyasi ve ekonomik
düzenlemelerine dayanan barış, dünya milletlerinin toplu, devamlı ve samimi desteğini
sağlayan barış değildir. Bundan ötürü, başarısızlığa uğramaması için barışın, insanlığın fikir
ve manevi birliğine dayanması gerektir.” Güvenlik, şiddet dokunulmazlığı ve yasal
prosedürlerin uygulanmasından fazlası olan kalıcı barışa bu yaklaşım, Birleşmiş Milletler
Sistemi ve geniş anlamda uluslararası toplum içerisinde tektir. Günümüzde dünyadaki şiddet
ve çatışmalar; “sert gücün” limitleri göz önüne alındığında, bu pozisyon her zamankinden
daha ilgilidir/uygundur.
4.
UNESCO’nun barışın inşasına ve barış kültürüne karşı özel bağlılığı bulunmaktadır.
Geçmiş on yıllarda, UNESCO entelektüel liderlik, ahlaki rehberlik yaparak; öğrenme ve
bilgiyi hızlandırmayı sağlayarak bu alanda pek çok başarı elde etmiştir. İnsanları birleştiren
olguların insanları ayıran olgulardan güçlü olduğunu ifade ederek evrensel değerler etrafında
insanları bir araya getirmek için “ Dünya Mirası” gibi küresel kavramları /ortaya çıkarmıştır.
Barış-kurucu, arabulucu ve birleştirici rollerini kanıtlamıştır. Son zamanlarda; ülkelerde,
ülkeler arasında ve farklı dinler arasında, toplum ve sosyal kurumlarda çatışmalar, şiddet,
radikalleşme ve şiddet içeren aşırıcılık küresel sahnede görülmektedir. Bunlar da uzlaştırma,
barış içinde hep beraber yaşama, sosyal istikrar ve sürdürülebilir kalkınmayla güçlükle
kazanılmış başarıları tehdit etmektedir. Bu nedenle, UNESCO yıl dönümü boyunca,
kalkınma stratejilerine yardım sağlayarak, sosyal esneklik mekanizmasını önererek, kapasite
inşa ederek ve işlevsel araçları düzenleyerek çatışmaları önlemek amacıyla, kültürler ve
insanlar arası diyaloğu, hoşgörü ve ortak anlayışı, geliştirmeye devam etmek için
çağrılacaktır. Bu alanda uluslararası işbirlikleri barışçıl gelecek planlamak ve gerçekleştirmek
için sağlam temeller oluşturacaklardır. Bu işbirlikleri, hoşgörüsüzlükle mücadele, radikal
davranış ve terörizme başvurulmasına karşı çıkma ve ulusal terörle mücadele etkinlikleri için
özel unsurların detaylandırılmasına katkı sağlama konularını da içermelidir. Amaç, yirmibirinci yüz yılda barışçıl ve sürdürülebilir toplumlar inşa edebilmektir.
5.
UNESCO’nun insan hakları ve insan saygınlığından ilham alan sürdürülebilirlik
yaklaşımı, geniş anlamda yeni küresel kalkınma gündeminin inşası için büyü öneme sahiptir.
Yakın zamanda yayınlanan Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Açık
Çalışma Grubu Raporu, BM Genel Kurulunun değerlendirmesine sunulmak üzere
sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin (SDGs) şekli ve içerikleri ile bunların uygulanması için
oluşturulacak hedef ve uygulama yöntemleri hakkında uluslararası toplumun mevcut algısına
ilişkin nadir bulunacak bir içgörü sunmaktadır. Bu rapor, sürdürülebilir kalkınmanın -sosyal,
ekonomik ve çevresel- üç boyutunu bütünleştiren, 2000 yılında benimsenen sekiz Milenyum
Kalkınma Hedeflerinin tamamlanmayan işlerini göz önünde bulunduran ve gelişmiş ve
gelişmekte olan ülkeler arasında ülke ihtiyaçlarına uygun farklılaşmaya izin veren
sürdürülebilir kalkınma gündemi hazırlamaktadır. Bu rapor, gelecekte temel önemin eğitime
gösterileceğini, tatlı su ve arıtmaya verilen önemin vurgulanacağını, başlı başına bir
sürdürülebilir kalkınma hedefinin okyanuslara tahsis edileceğini, eşitsizlik ve dışlamanın
yarattığı güçlüklere vurgu yapmak üzere yeni bir zemin oluşturacağı ve gençliğin kritik
önemine odaklanacağı işaret etmektedir
Bu rapor, çeşitli sürdürülebilir kalkınma hedefleri altında bilime ve kültüre yer vererek
6.
bilimin ve kültürün önemini farklı düzeylerde tanımış, kabul etmiştir.. Açık Çalışma Grubu
(OWG) raporu içinde bilgiye erişim ve temel özgürlüklerin korunması bulunuyorken, ifade
özgürlüğü ve medya hakkında doğrudan bir içerik bulunmamaktadır. Rapor toplumsal cinsiyet
eşitliği (başlı başına bir sürdürülebilir kalkınma hedefi olarak belirlenmiştir) ve insan
haklarına yeni bir uyum sağlamaktadır. UNESCO açısından özellikle önemli olan bir husus,
raporun, kültürel çeşitlilik ve barış kültürünün öneminden, innovasyon ve yaratıcılıkla kültür
arasındaki ilişkiden ve kentleşmeden bahsetmesidir. Milenyum Bildirgesinde kültürel
çeşitliliğin sadece tanındığı göz önünde bulundurulduğunda, kentleşme ve kültür arasındaki
ilişkiye değinen bölümler, önemli bir kazanımı temsil eder. Tüm bunlar, UNESCO yetki
alanlarından beklenen, yeni ve devam eden katkıların belirlenmesine izin verir. Gerçekten de
70. Yıl dönümü kutlamaları UNESCO değerlerinin savunuculuğunu güçlendirmek ve 2015
sonrası kalkınma gündemine ilişkin Genel Kurul kararından önceki son turda eğitim, bilim,
kültür, bilgi ve iletişimin önemini göstermek için bir fırsat sunmaktadır.
7.
Açık Çalışma Grubu (OWG) Raporu ayrıca, Afrika’nın kalkınma ihtiyaçları ve
Afrika’nın Kalkınması için yeni ortaklıklar hakkında siyasi deklarasyonu tekrar teyit eder.
2015 sonrası kalkınma gündemine ilişkin Ortak Afrika Pozisyonunu yansıtarak, alt yapı
esnekliği, kapsayıcılık ve sürdürülebilir sanayileşme ve yenilik amaçlarını da az gelişmiş
ülkeler, karalarla çevrili gelişmekte olan ülkeler, gelişmekte olan küçük ada devletlerl ve
Afrika ülkelerine ekonomik, teknik ve teknolojik destek sağlama yoluyla gelişmekte olan
ülkelerin sürdürülebilir ve esnek alt yapı gelişimini hızlandırması özel hedefi ile birlikte içerir.
8.
2012 yılındaki Rio+20 Zirvesinde belirlendiği üzere, gelecek kuşak sürdürülebilir
kalkınma hedefleri, sürdürülebilirliğin üç boyutunun dengeli biçimde ele alınması ve
birleşmesine ihtiyaç duymaktadır. Açık Çalışma Grubu (OWG), bir başlangıç hükmü
(chapeau), 17 sürdürülebilir kalkınma hedefive 169 alt hedef önermektedir. Bu sayılanlar hep
birlikte sürdürülebilir kalkınmanın üç boyutunu birleştiren ve kapsamlı gündemi oluşturur.
Önerilen bazı Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SDGs), sürdürülebilir kalkınmanın üç
boyutundan birisi üzerine daha çok odaklanırken, Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerinin
büyük bir kısmı üç boyutla birden ilgili alt hedeflerden oluştmaktadır. Aynı şekilde, bazı alt
hedeflere bazı ülkeler tarafından ulaşılmış olabilir, fakat tüm Sürdürülebilir kalkınma
hedefleri gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde uygulanabilir ve farklı ülke şartlarına
uyarlanabilir alt hedefler içermektedir. Eşitlik hem bağımsız bir sürdürülebilir kalkınma
hedefidir hem de tüm hedefler açısından ortak bir mesele olma özelliği gösterir Rapor
içerisinde eşitsizlik, ekonomik ve sosyal dışlanmaya atıfta bulunulmuştur. Son olarak rapor,
veri geliştirmek için acil eylem gerekliliğini kabul etmiştir.
9.
2015 sonrası kalkınma gündeminin son halini almasına yönelik kapsamlı müzakereler,
2014 yılı Eylül ayı içerisinde başlayacak ve 2015 Sonbaharına kadar devam edecektir. Başka
bir deyişle, bu müzakereler UNESCO’nun 70. Yıl dönümü döneminin başından sonuna kadar
sürecektir.
10.
Gelişmekte olan yeni uluslararası gündem 21. Yüzyılın karmaşık çoklu güçlüklerinin
üstesinden gelinmesi bir kenara bırakılsın, tanımlanmasının dahi geçmişin mekanizma ve
modelleri üzerinden ve güçlüklerin birbiriyle bağlantısına dikkat edilmeden yapılmasının
mümkün olmadığını kabul etmektedir. Ekonomik, sosyal ve çevresel güçlükler ile şiddet,
aşırıcılık ve terörizm formunda barışa yönelik güçlükler birbiriyle bağlantılıdır.
UNESCO’nun değerleri hiçbir zaman bu kadar ilgili olmamıştır ve UNESCO günümüzün
güçlüklerini karşılamak için donanımlı hale gelmelidir.
11.
Rapor, UNESCO faaliyet ve yetki alanlarına artan kabulün sinyallerini göstermektedir.
Kalkınmayı “sürdürülebilir” kılmak, bilgiyi, öğrenmeyi, yaratıcılığı, innovasyonu, iletişimi ve
etiği gerektirmektedir. UNESCO eğitim, bilimler, kültür, bilgi ve iletişim alanlarında kabul
edilmiş uzmanlığıyla bir yandan insanları gerekli bilgiyle, teknik ve mesleki beceri ve
kapasitelerle güçlendirerek, diğer yandan uluslararası toplumu ve ülkeleri karmaşık güçlükler
için yeni çözümler üretmesine yardımcı olarak fazlasını yapabilir. Bazılarının tabiriyle
“yumuşak gücün” üstünlüğü dünya arenasında ülkelerin duruşunu güçlendirmeye yardımcı
olacak yeni fikirler ve kapasiteleri gerekli kılmaktadır.
12.
Bu genel arka plana dayanarak UNESCO’nun kutlamaları için eylem planı; UNESCO
ailesinin tüm paydaşları ve aktörlerini harekete geçiren, 2015 yılına yayılan ve Genel
Konfeansın 38. Oturumunda 16 Kasım 2015 günü resmi bir kutlamayla sonuçlanan odaklı,
ileriye yönelik tematik girişimler ve aktivitelerden oluşmalıdır. Bu türden bir yaklaşım küresel
ve bölgesel çerçevede UNESCO’nun yönelim ve programlarının yeniden düşünülmesine
katkıda bulunabilir ve UNESCO için gelecek yıllarda oluşturulacak rol haritasına etki
edebilir. Diğer yandan bu yaklaşım, BM Genel Kurulundaki üye devletlerin istişarelerinin son
aşamasını etkileme vaadini elinde tutmaktadır.
13.
UNESCO varlığı ve çalışmalarının 70 yılını kutlamak bu nedenle bir anma ve geçmişe
bakış olmaktan ziyade UNESCO’yu entelektüel ve kurumsal olarak günümüzün güçlüklerinin
üstesinden gelmek ve tüm seviyelerde küresel toplumun ileriye dönük ihtiyaçlarını
karşılayabilmek üzere amaca uygun hale getirmeye hizmet edecek bir platform olarak hizmet
etmelidir. Aynı zamanda, sosyal adalet, insan onuru, eşitlik, karşılıklı anlayış, tolerans,
diğerlerine saygı ve birlikte yaşamayı öğrenmek gibi onyıllar boyunca önemini ispat etmiş
değerlere UNESCO ailesini yeniden adamak için bir vesile olacaktır. Gerçekten de, bu
değerler UNESCO’nun vicdanının ve entelektüel DNA’sının parçasıdır.
II.
İleriye Dönük, tematik gündem sunma
14.
UNESCO Eylem Planı yoluyla uluslararası, bölgesel ve ulusal yansıma ve etkileşim
sürecini harekete geçirmenin yollarını aramalıdır. UNESCO yapısı gereği hükümetlerarası
olsa da millî otoritelerin yanı sıra sivil toplum kuruluşları, akademik ortaklar, özel sektör,
medya, diğer ortaklar ve bireyler gibi dünyanın her yerinden çok sayıda paydaş UNESCO’nun
çeşitli konularında karşılaştığı güçlülerin üstesinden gelmesine bireysel veya birlikte katkı
sağlamıştır. Birleşmiş Milletler sistemi içindeki işbirlikleri de dâhil olmak üzere ortaklıklar
başarı için her zamankinden daha önemli stratejik modellerdir.
70. Yıldönümü aynı zamanda, UNESCO’nun başarılarına vurgu yapmaya, uyguladığı
15.
yöntem ve araçları gözden geçirmeye imkân sağlayacaktır. UNESCO’nun tüm konularında
pek çok başarı kazanılmıştır. Büyük deklarasyonlar, konferanslar, normatif enstrümanlar,
sözleşmeler ve uluslararası işbirlikleri gibi büyük başarılardan, uygulamaya yönelik
farkındalık yaratma, teknik destek gibi faaliyetlerine, bazıları oldukça görünür bazıları daha
az görünür pek çok kazanım, dünyanın her yerinden insanların hayatlarında gerçek bir fark
yaratmıştır. Bu başarılar UNESCO’nun tüm platformlarında ve aynı zamanda geleneksel ve
yeni medyada UNESCO’nun faaliyetleri ve varlığı hakkında video, röportaj, fotoğraflarla öne
çıkarılacaktır.
16.
UNESCO’nun faaliyet alanları gerçekten de barışın siperlerinin kurulacağı yer olan
insan zihnini ve insanlığın dört temel özelliğidir. Kuruluşunda bu yana UNESCO bu dört
alanı ortak bir insanlık fikrini ortaya çıkaracak şekilde birbiriyle bağlantılı hale getirmenin
yollarını aramaktadır. Bu ortak insanlık fikri kültürel açıdan çeşitli ancak adalet, insan hakları
ve insan saygınlığı evrensel prensiplerini tanımak açısından birleşmiş, yeni bir hümanizma
fikrini somutlaştırmaktadır. Kültürel Yakınlaşma On Yılı (2013-2022) ise her düzeyde ve
tüm bölgelerde kültürlerarası diyalog üzerine inşa edilen hareketin daha derinleşmesine imkân
sağlamaktadır.
17.
UNESCO’nun kapsayıcı amaçlarından biri olan sürdürülebilir kalkınma; barış,
güvenlik, iyi yönetişim ve hukukun üstünlüğünden ayrılamaz. Çatışmalar ve bölgesel şiddet
insan haklarından faydalanmayı ve eğitim, gıda, su veya sağlığa güvenli erişimi
etkilemektedir.
18.
Bu gerekçelerle UNESCO ve Üye Devletlerin yıl dönümü boyunca ulusal, bölgesel ve
küresel düzeylerde barış inşasına katkısı ve desteğini güçlendirmek için etkinlikler
düzenlemeleri önerilmektedir.
- 38. Genel Konferans sırasında düzenlenecek olan Liderler Forumuna zemin
hazırlayacak şekilde devlet ve hükümet başkanları, bakanları, önceki liderlerin yanı
sıra, entelektüel ve uluslararası kişilikleri, Nobel Ödülü veya diğer ödül kazananların
da katılımıyla, üst düzey toplantılar düzenlenebilir. Bu toplantılar, UNESCO’nun
gelecek etkinlik planının hazırlanmasına yardım etmek için, UNESCO alanları ve
başarılı barış inşası girişimlerindeki barış zorlukları üzerinde odaklanmalıdır. Bu
tartışmalar, bilim adamları, filozoflar, düşünürler ve sanatçıları da içeren farklı
altyapılara sahip insanlar arasındaki interaktif değişimin güçlendirilmesine izin verir.
- Bölgesel düzeyde, UNESCO Bölge Ofislerinin önderliğinde Afrika Birliği, alt
bölgesel Afrika kuruluşları ve ilgilenen üye devletlerle işbirliği içinde UNESCO
Afrika Önceliği ve barış kültürü kapsamında etkinlikler düzenlenebilir.
- Arap Devletlerinde UNESCO- Kral Abdullah bin Abdulaziz Barış kültürü ve Diyalog
için Uluslararası Programı bünyesinde konferans ve forumlar başlatılabilir.
- Kültürlerarası Yakınlaşma Uluslararası On Yılı Eylem Planı kapsamında 2015 yılı için
öngörülen tüm etkinlikler, UNESCO’nun 70. Yıl dönümü onuruna çeşitli paydaşların
yürüttüğü etkinlikler olarak tasarlanmalıdır.
- Genel Direktörün Barış ve Kültürlerarası Diyalog üzerine Yüksek Paneli, barışı
tehlikeye atan durumlarla mücadeleye yardımcı olabilir.
- Ulusal düzeyde, Millî Komisyonlar, sivil toplum kuruluşları ve diğer ortakların, Bölge
Ofisleriyle birlikte, yıl boyunca gerçekleştirecekleri etkinliklerini eğitim, bilim, kültür,
sbilgi ve iletişim aracılığıyla barışın güçlendirilmesi ihtiyacını vurgulayarak
düzenlemeleri teşvik edilir.
- Medeniyetler İttifakı ve Viyena’daki Uluslararası Kral Abdulah bin Abdulazaziz
Dinlerarası ve Kültürlerarası Merkezi (KAICIID) ile düzenli işbirliği, barış yararına
eğitim, bilim, kültür, bilgi ve iletişim alanlarında spesifik projeler üretmeye imkan
sağlayacaktır.
- Yılın sonlarında, UNESCO tarafından 2016 için ilan edilen Küresel Anlayış
Uluslararası Yılı kutlamalarını hazırlamak için bir etkinlik düzenlenebilir.
2015 yılı beş farklı program alanında UNESCO rolü ve etkisini yansıtacak ve öne
19.
çıkaracak bir dizi faaliyetin düzenlenmesi için özel bir fırsat sunmaktadır. Bu amaçla, Üye
Devletlerden küresel, bölgesel ve alan düzeylerinde sürece dâhil olmaları ve güçlü destek
vermeleri beklenmektedir.
20.
Eğitimin vazgeçilemez önemi. 2015 yılı çalışma planlarında halihazırda öngörüldüğü
üzere, önemli etkinliklerden biri İncheon-Kore’de gerçekleştirilecek Dünya Eğitim Forumu
olacaktır. Bu etkinlik Herkes İçin Eğitim (EFA) hedeflerinden Açık Çalışma Grubu
(OWG)’nin teklif ettiği eğitimin daha kapsayıcı ve tek bir sürdürülebilir kalkınma hedefine
dönüşümü ve bunun eğitim sistemleri reformuna etkileri üzerinde durmak için bir fırsat
olacaktır. Kanıta dayalı politika diyaloğu ve ileriye yönelik araştırma küresel çevrede
öğrenmenin geleceğini hazırlamak üzere kolektif olarak kapasitelerin güçlendirilmesi için
temel öneme sahiptir. UNESCO Genel Merkezindeki Eğitim Sektörü, Kategori 1 Merkezler,
UNESCO Bölge ve Ulusal Ofisleri sahada UNESCO’nun iletişim ağı ileriye dönük eğitim
etkinlikleri ve “yeni sınırların” keşfedilmesi için çalışacaktır. Yıldönümü aynı zamanda 21.
Yüzyıl için yeni yöntemlere, yeni öğrenmeye odaklanılması, bilgi ve iletişim teknolojilerine
dikkat çekilmesi, hem Genel Merkezde hem de sahada gençliğin faydalandığı geleceğin
okulları ve sosyal ağların öğrenme ve iletişim kurma yöntemlerimizi nasıl değiştirdiği
üzerinde durulması için bir fırsat olacaktır. Toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda; 70. Yıl
dönümünün Beijing Deklarasyonunun 20. Yıl dönümüne denk gelmesi vesilesiyle ve
UNESCO’nun Kızlar ve Kadınların Eğitimine Yönelik Küresel Ortaklığının başlamasından
bu yana kaydedilen ilerlemeler değerlendirilerek kız çocuklarının eğitimine özel vurgu
yapılacaktır. 70. Yıl dönümü boyunca üzerinde durulacak diğer temalar, küresel vatandaşlık
eğitimi, diplomaların sınırlar ötesinde tanınması, teknik ve mesleki eğitim aracılığıyla
akademik öğretim ve beceri geliştirme arasında denge kurma, ortaöğretimde bilim eğitimi
konuları olabilecektir. 2014 yılı Kasım ayında Nagoya - Japonya’da düzenlenecek
Sürdürülebilir Kalkınma için Eğitimin (ESD) Dünya Konferansından yola çıkarak
Sürdürülebilir Kalkınma için Eğitimin kritik rolü teşvik edilmeye devam edilmelidir.
21.
UNESCO, hem doğa bilimlerinde hem de sosyal ve beşeri bilimlerde yetki sahibi olan
tek uluslararası organizasyondur. 70. Yıl dönümü kutlamaları; bilim, teknoloji ve innovasyon
(STI) politikaları, tatlı su, okyanus, biyoçeşitlilik, bilim eğitimi, iklim değişikliği ya da yerli
halkların bilgi birikimi(indigenous knowledge) gibi birbirinden bağımsız alanların kendi
başlarına analizine tahsis edilebilir. Öte yandan dünyanın karşı karşıya kaldığı bilimsel
güçlüklerin veya bilim, teknoloji ve innovasyonun (STI) üstesinden gelinmesine yardımcı
olabileceği belirli bölgesel güçlüklerin bütünleştirici bir yaklaşımla değerlendirileceği
uluslararası bir forumun düzenlenmesi önerilmektedir. Bu forum aynı zamanda UNESCO’nun
disiplinlerarası yaklaşımla yürüttüğü faaliyetleri tanımlayabilir ve böylece UNESCO’nun
küresel bilim merkezi rolüne vurgu yapılabilir. Zira, geçmişte ses getiren ve hayati öneme
sahip program girişimleri, sürdürülebilir kalkınmaya bilimsel altyapı oluşturacak bilimsel
bilgi zeminin oluşturmak ve uygulamalı bilim çözümleri için kapasite güçlendirmek yerine
sıklıkla boşa çıkmıştır.
22.
Liderliği UNESCO’ya verilmiş olan Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’nin Bilimsel
Danışma Kurulu, UNESCO’nun gelecekte inşa edeceği ve uygulayacağı türden girişimlere
önemli örnek teşkil etmektedir. Kurulun bir toplantısı UNESCO’da düzenlenebilir ve böylece
kurumun yıldönümü çerçevesi içine dâhil edilebilir. 2015 yılı süresince diğer bir vesile, 2015
yılı Kasım ayında Fransız Hükümetince Paris’te düzenlenecek İklim Değişikliği Sözleşmesi
Taraflar Konferansının (COP) 21’in hazırlıklarına denk gelmesidir. COP 21’e giden süreçte,
UNESCO, Uluslararası Okyanus Gününün 8 Haziran 2015’te dünya genelinde kutlaması,
2015 yılı Temmuz ayında bir Uluslararası Bilim Konferansı düzenlenmesi, Mayıs ayında iş
dünyası liderleriyle bir forum organize edilmesi, çeşitli gençlik ve okul etkinlikleri,
sürdürülebilir kalkınma için eğitime, tatlı suya, okyanuslara ve genç gazetecilerin eğitimine
yönelik etkinlikler için işbirliği Fransız otoriteleri ile yapacaktır. Tüm bunlar aynı zamanda
70. Yıldönümü çerçevesinde düzenlenecektir. Ülke düzeyinde etkinlikler, bilim, teknoloji ve
innovasyon (STI) konusunda kapasite geliştirmeye ilişkin olarak ve yoksulluğun ortadan
kaldırılması, sürdürülebilir kalkınmanın geliştirilmesi için her düzeyde bilim eğitimi ile ilgili
olacaktır. Doğa Bilimleri alanında faaliyet gösteren UNESCO Kategori 1 Merkezleri özellikle
de gelişmekte olan ülkelerde temel bilimler ve su yönetimi konularında kapasite geliştirmeye
yönelik katkılarını ve başarılarını göstermek için oldukça uygun konumdalardır. 10 Kasım
2015 tarihine denk gelen Barış ve Sürdürülebilir Kalkınma için Dünya Bilim Günü,
UNESCO’nun bilime 70 yıllık bağlılığını Genel Merkezde ve sahada Kategori 2
Merkezleriyle birlikte vurgulayacaktır. Ayrıca 2015 sonrası kalkınma gündemi final
müzakerelerine denk gelmesi muhtemel ve ilk defa düzenlenecek bir etkinlik New York’ta
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu uhdesinde gerçekleştirilecektir.
23.
2015 yılı için, UNESCO - Hükümetlerarası Oşinografi Komisyonu (IOC) çalışma
planlarına Okyanusların durumuna ilişkin bilimsel raporların hazırlanmasını ve Birleşmiş
Milletler Dünya Okyanus Değerlendirmesinin bir parçasını oluşturacak bilim portalının
oluşturulmasını eklemiştir. 2015 yılı Temmuz ayında Genel Merkezde düzenlenecek bir
etkinlikle Uluslararası Hidroloji Programının (IHP) 50 yılı uluslararası bir etkinlikle
kutlanacaktır. Bunlara ilaveten, 2015’te bilim alanında verilen UNESCO Ödülleri de 70. Yıl
dönümüne uyumlandırılabilir.
Sosyal ve beşerî bilimlerde, sosyal istikrarı etkileyen sosyal kapsayıcılık, eşitlik ve
24.
adalete ilişkin konuların vurgulanmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Çalışma planında tanımlanan
UNESCO başarıları; hükümetler, kurum ve kuruluşlara tavsiyeler vermek ve rehberlik
sağlamak amacıyla araştırma-siyasa-toplum bağı kurmak ve kurulan bu bağın bilimsel
programını oluşturmak üzerinde yoğunlaşmaktadır. Küresel veya bölgesel düzeyde
gerçekleştirilen konferans, çalışma grupları ve MOST gibi programlardan yararlanılması
yoluyla sosyal ve beşerî bilimlere ilişkin unsurların sonuçlandırılması mümkün olmaktadır.
25.
Son on yılda, birkaç alan kalkınma çerçevesinde kültürden çok siyasal ilgi
geliştirmiştir. Kültür, kültür endüstrileri, yaratıcılık ve sanatların kritik rolünü, bu konuların
kendi başlarına bir “yumuşak güç” olduklarını; yenilik, üretim, dağıtım, gelir, istihdam kolu
ve stratejik çıkış noktası yarattıklarını yansıtmak güçtür. Ancak kültürün sürdürülebilir
kalkınmanın yönlendiricisi ve destekleyicisi olduğu; kültürel çeşitliliğin ve kültürel mirasın
sürdürülebilir kalkınma üzerinde olumlu etkisi tartışmasız olarak kabul edilmiştir. 2015 yılı
boyunca, bu mesaj güçlendirilecek ve derinleştirilecektir. UNESCO’nun bu alandaki eşsiz
rolüne her seviyede ve farklı yollarla vurgu yapılmalıdır. Bunun için kültür camiasının,
kültürel ve sanatsal aktörlerin tam katılımıyla bugüne kadar elde edilen başarıları yansıtarak;
adaptasyon ve innovasyon süreçleri üzerinden gelecek için yol gösterecek sempozyumlar,
konferanslar, sergiler düzenlenmelidir. Bu faaliyetlerin çoğu, 2015 çalışma planlarında
öngörülmektedir. Bu faaliyetler aynı zamanda dünya mirasları açısından tehlikeleri ve bunlara
karşı alınan olası önlemleri yansıtan faaliyetleri de içermelidir.
26.
2015 yılında kültürel miras ve kültürel çeşitliliğin koruması üzerine büyük bir
etkinliğin düzenlenmesi planlanmaktadır. Planlanan bu etkinlik Nubia’da yer alan tapınakların
korunması hususundan, Aksum Dikilitaşlarının iadesi ve Mostar’daki köprünün
yenilenmesine kadar, UNESCO’nun temel başarılarının gösterilmesi öngörülmektedir.
Günümüzde kültürel mirasın korunmasına ilişkin zorluklara yönelik uluslararası farkındalık
tartışmasız olarak artmaktadır. Artan bu farkındalıklar sayesinde; Üye Devletler, İnka Yol
sistemi Qhapac Nan ve İpek Yolu’nun kültürlerarası diyalog ve barışın korunmasına ilişkin
katkılarını yeniden değerlendirmek suretiyle bu alanda yapılacak uluslararası işbirliği ve sınır
ötesi projelerin önemi konusunda uzlaşabilmektedir.
27.
Kültür, 2014 Yaratıcı Ekonomi Raporunda belirtildiği gibi, yalnızca ekonomik
büyüme ve uluslararası yumuşak güç bağlamında yeni bir unsur değildir. 2016 için öngörülen
Birleşmiş Milletler Habitat III İnsan Yerleşimine ilişkin Dünya Konferansı kapsamındaki
raporun son baskısı, miras ve mirasın 21. Yüzyılın temel küresel eğilimlerinden biri olan
kentleşmeyle ilişkisi üzerine odaklanmaktadır. Kentleşme, gelişimsel ve toplumsal
güçlüklerin merkezine şehirleri almaktadır. Kentleşme, eğitimin tüm yönleri, tatlı su ve sağlık
önlemleri, enerji, bilim, teknoloji, yenilik ve sosyal hizmetlerin yanı sıra bilgi ve iletişim
teknolojileri ve ifade özgürlüğü ile de bağlantılıdır. UNESCO, yaratıcı şehir ağlarının
oluşmasını desteklemiştir ve bu konu kentsel peyzajı çevreleyen söylemin ayrılmaz unsuru
haline gelmiştir. Kentsel kalkınmayı daha yaşanılır, sürdürülebilir, kapsayıcı ve yaratıcı
yapmak dünyadaki her şehir için büyük bir zorluktur. Şehirler için sürdürülür ve yaratıcı
tercihler yapmak, sosyal süreç için çok önemlidir. UNESCO, özellikle 2015 yılı boyunca
kentleşme küresel eğilimine katkısını belirlemeyle görevlendirilecektir.
İfade özgürlüğünün anahtar unsuru; geleneksel ve çağdaş medyanın özellikle kamu
28.
alanında bilgiye evrensel erişimi ve interneti kapsayan yeni formuna katılımdır. İfade
özgürlüğü, adil, kapsayıcı, açık ve katılımcı olan bilgi toplumlarının kalkınmasını
hızlandırabilir. 3 Mayıs 2015 tarihinde Riga’da gerçekleştirilecek olan Dünya Basın
Özgürlüğü Günü kutlamaları; UNESCO’nun deneyim, başarı ve zorluklarını özellikle
gazetecilerin güvenliği için Birleşmiş Milletler Evrensel Eylem Planı ve UNESCO
öncülüğündeki dokunulmazlık konusunun uygulanması yoluyla öne sürebilmek için iyi bir
fırsat olacaktır.
29.
Bilgi ve enformasyon kalkınma gündeminin ana başlıklarından birini oluşturacak,
böylece insanların kanıta dayalı, geleceğe yönelik, şeffaf ve ölçülebilir şekilde yeni stratejiler,
politikalar, uygulamalar hazırlamasına, uygulamasına ve bunları yeniden değerlendirmesine
imkan sağlayacaktır. UNESCO, hükümetlere, hükümetlerarası kuruluşlara olduğu kadar
üniversite ve araştırma merkezlerini de içeren sivil toplum kuruluşlarına bulguların yayılması,
kılavuzluk sağlanması için eşsiz bir pozisyonda bulunmaktadır.
30.
UNESCO İstatistik Enstitüsü, sürdürülebilir kalkınma faaliyetlerini destekleyerek tüm
UNESCO alanları içerisinde veri, enformasyon ve bunların faydalarını güçlendirmek için iyi
bir konumdadır. Enstitü; diğer Birleşmiş Milletler Kuruluşları, hükümütlerarası kuruluşlar ve
ulusal istatistik kuruluşları ile işbirliği içinde bunu gerçekleştirmelidir.
UNESCO, kültür ve sanat dünyasından uluslararası -özellikle müzikte ve sanat
31.
gösterilerindeki- seçkin yetenekleri, İyi niyet Elçileri ve Barış Sanatçıları vesilesiyle kendisine
çekmektedir. UNESCO’nun bir yıl sürecek olan yıl dönümü kutlamaları, UNESCO ülke
ofisleri, Üye Devletler ve Genel Merkezindeki küresel görünürlüğü olan etkileyici sanat
programı ve performanslarını içermelidir. UNESCO’nun medyadaki görünümünü yükseltmek
için birçok kesime ulaşabilecek kültürel faaliyetler yaratmak özellikle önemlidir. Bu amaçla
düzenlenecek olan faaliyetler, konserler, festivaller, performanslar ve çevrimiçi etkinlikler,
UNESCO Genel Merkezi ve koordinasyon ofislerinin sanatsal aydınlatmalarını, UNESCO
duvarında sergilenen dünya miras sitesi ya da doğal biyosfer rezervlerinin fotoğraflarını ve
somut olmayan kültürel miras uygulamalarını içerebilir.
III.
Uygulama Yöntemleri
Çeşitli programların uygulamaları, farklı yollarla geniş alanda bulunan paydaşların
32.
tam katılımı ve etkileşimini gerektirecektir:
a. Devlet Başkanını, Bakanları ve yüksek düzeyli otoriteleri içeren hükümetler ve ulusal
otoriteler
b. UNESCO Daimi Temsilciliği
c. UNESCO Millî Komisyonları
d. Birleşmiş Milletler sistemi kuruluşlarının üst düzey görevlileri
e. Parlamentolar
f. Yerel otoriteler
g. UNESCO İyi niyet elçileri, Barış Sanatçıları, şampiyonlar ve diğer saygın kişilikler
h. Kategori 2 merkezleri
i. Kardeş okullar
j. UNESCO Kulüpleri
k. UNESCO Başkanları, bilim adamları ve filozoflar
l. Gençlik ve cinsiyet aktivistliğini içeren sivil toplum kuruluşları ve sivil toplum
aktörleri
m. Özel sektör ortakları
n. Medya ortakları
o. Gönüllüler ve dünya genelinde UNESCO dostları,
p. Küresel UNESCO personeli
33.
Görünürlüğü artırma ve sürdürme yıl dönümü kutlamalarının diğer bir anahtar
amacıdır. UNESCO’nun sivil toplum ve özel sektörle yakın ilişkisi Birleşmiş Milletler İklim
Değişikliğine ilişkin Evrensel Sözleşmesi ile Mayıs ayındaki konferansta vurgulanacaktır. Bu
yıl boyunca gerçekleştirilen faaliyet ve programlar; geleneksel ve modern medya
kampanyaları, kamu farkındalık girişimleri ve yayın programları ile işbirliğindeki esas
programlar ile birlikte yürütülecek ve bu programlar tarafından desteklenecektir.
34.
Yıl dönümü kutlamalarına yönelik etkinlikler, planlanan programlar 2015 yılı çalışma
planı içerisinde öngörülebilir ya da tercihen, özel sektör ortaklığının kurulmasını da teşvik
eden faaliyetleri hareket geçirmek için bütçe dışı katkılar ve bağışlarla karşılanabilir. Nihai
hali sunulan eylem planı, yıl dönümü kutlamalarına ait özel hesap bulunması sayesinde
çoklu-bağışçı katkılara izin verebilmektedir. Bu katkılara ek olarak, etkinliklere ev sahipliği,
uzmanlık ve tesis kabul edilebilir.
35.
Bu belgede önerilen bütün bu fikirler yüzeyseldir ve sadece 70. Yıl dönümü kutlama
yapısının ana çizgilerini göstermektedir. Bu fikirlerin detaylandırılması ve geliştirilmesi
paydaşların desteği ya da işbirlikçi girişimler yoluyla yapılabilir.
Download

UNESCO 70. Yıl dönümü