DerinVenTrombozu(Dvt)RiskininTanılanmasıVeHemşirelikBakımı
SAĞLIKBİLİMLERİDERGİSİ
JOURNALOFHEALTHSCIENCES
ErciyesÜniversitesiSağlıkBilimleriEnstitüsüYayınOrganıdır
Derleme
2014;23:48-54
AMELİYATSONRASIBAKIMDAGÖZARDIEDİLENBİRSORUN:DERİNVENTROMBOZU
(DVT)RİSKİNİNTANILANMASIVEHEMŞİRELİKBAKIMI
ANIGNOREDPROBLEMINPOST-SURGERYCARE:DEEPVEINTHROMBOSISRISKASSESSMENTANDNURSINGCARE
FundaBÜYÜKYILMAZ1,MerdiyeŞENDİR1
1İstanbulÜniversitesiFlorenceNightingaleHemşirelikFakültesi,İstanbul
Özet: Derin ven trombozu (DVT) ciddi sonuçlara
nedenolan,uzunsü rehastanedeyatanveameliyat
geçiren hastalarda sıklıkla gö rü lebilen komplikas-
DVThikayesi,bü yü kcerrahigirişimler,bazıtedaviler, gebelik varlığ ı ve ö strojen kullanımı gibi durumlarDVTriskiniartırmaktadır.BunedenleDVT’
nin kontrolü nde risk tanılaması yapmak oldukça
DVTriskinintanılanmasındaveuygungirişimlerin
planlanarak uygulanmasında hemşireler anahtar
konumdadır. Bu derlemede; ameliyat sonrası bakımdaveö zellikleuzunsü reyatağ abağ ımlıhastalarda ö nemli bir sorun olmasına rağ men sıklıkla
gö z ardı edilen DVT riskinin tanılanması ve bakımında izlenmesi gereken noktaların konu ile ilgili
literatü r bilgisi doğ rultusunda açıklanması amaçlanmaktadır.
Anahtar kelimeler: Derin ven trombozu (DVT),
risktanılaması,hemşirelikbakımı
GİRİŞ
Derin ven trombozu (DVT) ya da venö z
tromboembolizm (VTE); pulmoner emboli (PE)
gibi ciddi sonuçlara neden olan, uzun sü re hareketsizkalanveameliyatgeçirenhastalardasıklıkla
gö rü lebilenbirkomplikasyondur.Derinventrombozu, damar duvarındaki lokal travma, hiperkoagü labilitevekanakımındaoluşandaralmavb.nedenlerleö zelliklederinvenlerindetrombusoluşumu ile meydana gelmektedir (1). Daha çok alt
ekstremiteninderinvenö zsistemindegelişenakut
trombusoluşumuilekarakterizeDVT;klinikbelirMakale Geliş Tarihi : 20.06.2013
Makale Kabul Tarihi: 05.03.2014
48
Abstract: Deep vein thrombosis (DVT) is frequentlyseencomplicationthatcausesseriousresults
inhospitalizedandsurgicalpatients.Aging,immobility, having DVT history, major surgery, such
treatment, pregnancy,estrogensagentsareincreased DVT risk. In this situation, DVT risk assessment is so important. In particular, nurses are a
key role for assessing the risk of postoperative
DVT and implementing appropriate nursing care
interventions. However, often DVT risk assessment is ignored during postoperative care and
especially for bedridden patients. In this context,
this article was aimed to explain postoperative
DVT riskassessmentandpreventive nursingcare
interventionsbasedontheliterature.
Keywords:Deepveinthrombosis(DVT), riskassessment,nursingcare
tilerinin(bö lgeselağ rı,ö dem,ısıverenk değ işimi
vb.)yanısırabazıö zeltanıyö ntemlerinidegerektirenbirdurumdur(2,3).
DVT’ningö rü lmesıklığ ıtamolarakbilinmemesinerağ men,dü nyagenelindetü mpopü lasyonda 0.5/1000, hastanede yatan hastalarda ise bu
oranın %15-75 arasında olduğ u bildirilmektedir
paralizi durumu, ö nceki DVT hikayesi, kanser tedavisi, bü yü k cerrahi girişimler (ö zellikle kalça,
bacak, pelvis kırıkları), obezite, varis, kardiyak
disfonksiyon, santral venö z katater uygulaması,
CorrespondingAuthor:Yrd.Doç.Dr.FundaBü yü kyılmaz
Tel:02124400000/27126
Fax:02122244990
E-mail:[email protected],[email protected]
Sağlık Bilimleri Dergisi (Journal of Health Sciences) 2014 ; 23 (1)
-i
BüyükyılmazF,ŞendirM
gebelik ve ö strojen kullanımı gibi durumlar DVT
riskiniarttırmaktadır(6,7,8).
DVT ameliyat sonrası dö nemde sıklıkla ortayaçıkanbirsorundur.Geçirilencerrahigirişimin
tü rü , enfeksiyon varlığ ı ve ameliyat sonrası hareketsizlik sü resi DVT riskini ö nemli ö lçü de artır-
deneyimleyen hastalarda (total kalça/diz protezi,
omurilikyaralanması,majortravmavb.);ameliyat
sırasındakoagü lasyonsistemininbozulması,derin
venlerin travması ve ameliyat sonrası uzun sü ren
yatak istirahatı gibi nedenler DVT riskinin artmasındaetkiliolmaktadır(6,8,10,11).Buriskfaktö r-
neğ in; bü yü k ortopedi ameliyatı deneyimleyen
yaşlıbirhastadaameliyatsonrasıyatakistirahatınındeuzamasıDVTvepulmoneremboli(PE)riskinde etkili olmaktaktadır (12,13). Serin, Yanar,
sonrasında DVT sıklığ ının %10-60 arasında olduğ unuvetravmahastalarındaDVTriskinin13kata
kadar arttığ ını belirtmektedir. Benzer şekilde yaninbuoranıkısmen(%3)azalttığ ıdü şü nü lmekteTablo1.DVTRiskiniArttıranDurumlar
DVTYüksekRiskOluşturanDurumlar:
Akutmiyokardinfarktü sü
Akutstrok
DVTRİSKİNİNTANILANMASI
Hasta bireyle ilk karşılaşıldığ ı andan başla-
toplamayö ntemleriilesubjektif(bö lgeselağ rı)ve
objektif veriler (etkilenen bacakta ö dem, sıcaklık
artışı, gerginlik, venlerde genişleme, renk değ işimi,vü cutsıcaklığ ındaartış,Homan’sbulgusu,kan
testleri vb.) toplanmalıdır. Bireyin değ erlendirilmesindeö nceliklegenelolarakDVTriskiniarttırabilecek biyo-kü ltü rel
ve politiko-ekonomik faktö rlerin yanı sıra geçirilen cerrahi girişimin, hastanede yatış sü resinin
etkileriirdelenmelidir(6,9,18).
Bu doğ rultuda Tablo 1’de belirtilen risk
faktö rleri bulunan birey ö ncelikle uygun ö lçme
aracı kullanılarak (ö rn. DVT riski tanılama ö lçeğ i
vb.)
riskin
tü rü /derecesi
belirlenmelidir
(15,19,20). Altıntaş ve ark.’nın (21) yaptığ ı çalışmadaobezite(%72)veuzamışimmobilizasyonun
(%36,3) sıklıkla gö rü len DVT risk faktö rleri arasında olduğ u belirtilmektedir. Bagaria ve ark.’na
(22)gö rede;ameliyatsü resininuzaması,ameliyat
sonrası dö nemde immobilizasyonun 72 saatten
fazla sü rmesi, malignite varlığ ı vb. durumlar DVT
DVTYüksekRiskOluşturanCerrahiGirişimler:
Bü yü kortopedikgirişimler
Bü yü kgenelcerrahigirişimleri
Bü yü kjinekolojikgirişimler
lojihastaları
Bü yü kü rolojikgirişimler
Gebelikvarlığ ı
Oralkontraseptifvehormonreplasmantedavisi
Nö roşirü rjiameliyatları
Kardiyo-torasikgirişimler
Majorperiferikvaskü lergirişimler
Kaynak:RyanK,JohnsonS.PreventingDVT:Aperioperativeperspective.JPeriopPrac2009;19:55-59.
dir(12).RyanveJohanson(15)DVTriskinintanılanmasında ve bu doğ rultuda farmakolojik ya da
nonhemşirelereö nemlirollerdü ştü ğ ü nü belirtmektereyin DVT riskinin tanılanması ve ö nleyici bakım
girişimlerinin planlanarak uygulanmasında, hemşireleranahtarkonumdadırlar(9,16,17).
Bubağ lamdabuderlemeileameliyatsonrasıdö nemdeveuzunsü reyatağ abağ ımlıhastalardaö nemlibirsorunolanDVTriskinintanılanması
vebakımındaizlenmesigerekennoktalarkonuile
ilgili literatü r bilgileri doğ rultusunda açıklanması
amaçlanmaktadır.
riskini arttırmaktadır. NICE (23) DVT riskinin
azaltılmasına ilişkin yayınladığ ı rehberde, risk
tanılama araçlarının etkili ve nitelikli bakım gerçekleştirmede ö nemli bir adım olduğ unu belirtmektedir. Konu ile ilgili literatü rde ö zellikle DVT
riskiniarttırandurumlarıiçerentanılamaaraçlarınınkullanılmasıö nerilmektedir(24,25).Risktanılama araçları, sıklıkla yü ksek risk oluşturan yaş,
beden-kitle indeksi, hareket durumu, travma risk
dü zeyi, geçirilen cerrahi girişimin tü rü ve DVT
riskiniarttıranö zeldurumları(ü lseratifkolit,orak
hü creli anemi, miyokard infarktü sü , kronik kalp
hastalığ ı,malignitevarlığ ıgibi)içermektedir(6,9).
Autar (26) ö zellikle hasta kabulü ya da ameliyat
sonrası 24 saat içinde tanılama araç/araçları kullanılarakDVTriskinindeğ erlendirilmesigerektiğ i-
Sağlık Bilimleri Dergisi (Journal of Health Sciences) 2014 ; 23 (1)
49
DerinVenTrombozu(Dvt)RiskininTanılanmasıVeHemşirelikBakımı
nivurgulamaktadır.Buaraç/araçlardaneldeedilen risk puanı (dü şü k/orta/yü ksek risk) gö z ö nü ne alınarak yardım gereksiniminin tü rü /derecesi
belirlenmelivehastabireyiçinendoğ ruveuygun
ğ in;kanakımı,damarduvarıdeğ işikliğ ivekoagü lasyon bozuklukluğ u gibi ü ç temel faktö rü içeren
Virchow triadı temel alınarak geliştirilen “Autar
DVTRiskTanılamaAracı”ndariskdurumunagö re
uygulama tü rü ve sıklığ ı belirlenebilmektedir
(24,25).Likerttipipuanlamaö zelliğ iolanbuaraca
gö re ileri yaşta olma, yü ksek beden kü tle indeksi,
bü yü k cerrahi girişim deneyimleme, uzun sü re
yatağ abağ ımlıolmavekronikhastalığ ınbulunmasıvb.DVTiçinyü ksekriskeişaretetmektedir(26).
NICE (2007) ve Amerikan Hemşireler Birliğ i’nin
(American Operating Room Association- AORN)
(2007) ortak hazırladığ ı diğ er bir rehberde de
DVTriskinintanılanmasındaobjektifverilerinyer
aldığ ı bir tanılama formu yayınlamıştır. Uluslararası Ortak Gö rü ş Bildirisi’nde (International Consensus Statement-ICS) DVT riskinin bir tanılama
aracıkullanılarakbelirlenmesinivebudoğ rultuda
gerekli bakımın planlanarak uygulanmasını ö nermektedir(15,26).
HEMŞİRELİKTANISI
Bü yü kcerrahigirişimgeçirenbireylerameliyatsonrasıerkendö nemdetü myaşamaktiviteleri(YA)ileilgilisorunlaryaşayabilmektedir.Ancak,
bu dö nemde ö zellikle DVT riski ile ilgili sorunları
ele aldığ ımızda sıklıkla karşılaşılan NANDA-I
(North America Nursing Diagnosis Association
International) hemşirelik tanıları “Ağrı, anksiyete, doku perfüzyonunda bozulma, deri bütünlüğündebozulmariski”dir(27,28).
PLANLAMA
Hemşire, planlama aşamasında birey için
belirlenen hemşirelik tanılarına yö nelik beklenen
hasta sonuçlarını tanımlar ve bu ulaşmak için belirlenen girişimleri içeren bir bakım planı geliştirir.Hemşirenin,planlamaaşamasındabaşarılıolabilmesi için birey ve ailesi ile işbirliğ i yapması,
diğ ersağ lıkekibiü yeleriilebilgialışverişindebulunması ve ilgili literatü rü gö zden geçirmesi
ö nemlidir(20,29).Ameliyatsonrasıdö nemdehastanın DVT risk derecesine gö re gerekli girişimler
ma Aracı”nda; dü şü k risk (on puan ve altı) grubundaki hastalara erken mobilizasyon ve antiembolik çorap uygulaması, orta risk grubu için (1114 puan) bu girişimlere ilave olarak aralıklı pnö matik kompresyon tedavisi, yü ksek risk (15 puan
ve ü zeri) taşıyan bireyler için ise tü m bu nonfarmakolojik girişimlerin yanı sıra antikoagü lan
tedavi uygulaması ö nerilmektedir (15,24,25). An50
cak tü m bu girişimlerin planlanması ve uygulanması,sağ lıkbakımekibiü yelerininortakçalışması
ilegerçekleştirilmelidir.
UYGULAMA
Uygulama aşamasında hemşire, bakım planında belirlenen girişimleri bü tü ncü l yaklaşımla
uygulamalıdır (20,29). DVT sorunun çö zü mü nde
hemşiretü mekipileişbirliğ iiçindesorunuçö zmeye odaklanmalıdır. DVT riskinin ö nlenmesine yö neliksıklıklauygulanangirişimler;dü şü kmolekü l
ağ ırlıklıheparin,warfarinvb.farmakolojikuygulamalar olabileceğ i gibi ağ ırlıklı olarak hemşirenin
sorumluluğ unda olan non-farmakolojiktir (erken
mobilizasyon,
anti-embolik
çorap
vb.)
(9,10,30,31).BukonuileilgiliAltıntaşveark.(21),
hastalarınyü ksekoranda(%91)farmakolojikpro-
nedenle,hemşirelerinantikoagü lantedavininolası
komplikasyonlarından olan kanama, trombositopenivelokalreaksiyonların(lokalirritasyon,ağ rı,
ekimoz) ö nlenmesi ve tedavinin etkinliğ inin sü rdü rü lmesindeö nemligö revlerivardır.Hemşireler,
kanamakomplikasyonlarınınkontrolü nü sağ ladığ ı
(burun,dişetivb.kanama,laboratuarsonuçlarının
-trombin, protrombin vb.- kontrolü vb.) kadar
ö zelliklelokalreaksiyonlarınö nlenmesineyö nelik
enjeksiyon bö lgesinin seçimi, uygulama sü resi,
uygulama biçimi, enjeksiyon sonrası ö nem verilmesigerekennoktalara(basınçvemasajuygulanmamasıgibi)dadikkatetmelidir(32,33).Bukonu
ile ilgili olarak literatü rde; antikoagü lan ilaçların
30 saniye sü re ile subkü tan yoldan uygulanması
gerektiğ iveuygulamaö ncesi-sonrasısoğ ukuygulama yapılmasının enjeksiyona bağ lı sorunları
azalttığ ınıvurgulanmaktadır(34,35).DVTriskinin
azaltılmasında farmakolojik girişimlerin yanı sıra
non-farmakolojik girişimlerden de sıklıkla erken
mobilizasyonveantiembolikçorapuygulanmaktadır (13). Benzer şekilde Sage, McGee ve Emed
(36), hemşirelerin sıklıkla sadece anti-embolik
çorap (%45.5), antiembolik çorap ve aralıklı pnö matik kompresyon tedavisini bir arada (%54,5)
tercih ettiklerini belirtmektedir. DVT riskinin ö nlenmesine yö nelik hemşirelik bakımı Tablo 2’de
ö zetlenmiştir(40,41).
Erkenmobilizasyon:
Sağ lıkbakımıekibiü yeleriileişbirliğ iyapı-
gö zö nü nealınarakameliyatsonrasımü mkü nolan
en erken sü rede hastanın mobilizasyonu sağ lanmalıdır.Ameliyatsonrasıkesinyatakistirahatinde
olanhastalardadaDVTriskiniazaltmakiçinhastanındurumunagö reö ncelikliolarakeklemaçıklığ ı
hareketleri(EAH)(açma,kapama,kendietrafında
dö ndü rme, yaklaştırma, uzaklaştırma vb.) uygu-
Sağlık Bilimleri Dergisi (Journal of Health Sciences) 2014 ; 23 (1)
BüyükyılmazF,ŞendirM
lanmalıdır (37dar uygulanacak olan derin solunum ve ö ksü rme
egzersizleri de pulmoner emboli (PE) gelişim riskiniazaltmadaetkiligirişimlerdendir(32).Literatü rde bu konu ile ilgili hemşirelik araştırması bulunamamasınarağ men;RiceveWalsh(40)hastalarınameliyatsonrasıdö nemdeDVTriskiniazaltma adına bireysel ö zellikleri dikkate alınarak, en
kısasü redemobilizasyonlarınınsağ lanmasıgerektiğ ini vurgulamaktadır. Ayrıca dinlenme (yatak
içinde oturma) sü relerinde mutlaka alt ekstremitenin elevasyonunun sağ lanması; basit egzersizlerden başlanarak kısa sü rede bağ ımsız yü rü meningerçekleştirilmesigerektiğ ibelirtilmektedir.
1
Uygunö lçmearacıkullanılarakhastanınDVTriskdurumununbelirlenmesi.
DVTileilgiliolanbelirti

2



3
hareketleri(EAH)(açma,kapama,kendietrafında
dö ndü rme, yaklaştırma, uzaklaştırma vb.) uygulanmalıdır (37dar uygulanacak olan derin solunum ve ö ksü rme
egzersizleri de pulmoner emboli (PE) gelişim riskiniazaltmadaetkiligirişimlerdendir(32).Literatü rde bu konu ile ilgili hemşirelik araştırması bulunamamasınarağ men;RiceveWalsh(40)hastalarınameliyatsonrasıdö nemdeDVTriskiniazaltma adına bireysel ö zellikleri dikkate alınarak, en
kısasü redemobilizasyonlarınınsağ lanmasıgerektiğ ini vurgulamaktadır. Ayrıca dinlenme (yatak
içinde oturma) sü relerinde mutlaka alt ekstremitenin elevasyonunun sağ lanması; basit egzersizlerden başlanarak kısa sü rede bağ ımsız yü rü meningerçekleştirilmesigerektiğ ibelirtilmektedir.
Herikialtekstremitedeö demkontrolü
Herikialtekstremitedeağ rıkontrolü
Herikialtekstremitedehassasiyet
Herikialtekstremitedevenö zdistansiyon
Herikialtekstremitedesiyanoz
Venö zgeridö nü şü ndesteklenmesi


ROMegzersizlerininuygulanması
Ameliyatsonrasıdö nemdeerkenmobilizasyonunsağ lanması
Antiembolikçorapuygulanması

4
5


Hernö betdeğ işimindederinindeğ erlendirilmesi(kızarıklık,yaraoluşumuvb.)
Uygunderibakımınıngerçekleştirilmesi
Hastaveaileeğ itimi
Aralıklıpnö matikkompresyontedavisi



Hernö betdeğ işimindederininveyumuşakdokunundeğ erlendirilmesi
Kompresyonbasıncınınsıkaralıklarlatakipedilmesi
Hastaveaileeğ itimi
Erkenmobilizasyon
Sağ lıkbakımıekibiü yeleriileişbirliğ iyapı-
gö zö nü nealınarakameliyatsonrasımü mkü nolan
en erken sü rede hastanın mobilizasyonu sağ lanmalıdır.Ameliyatsonrasıkesinyatakistirahatinde
olanhastalardadaDVTriskiniazaltmakiçinhastanındurumunagö reö ncelikliolarakeklemaçıklığ ı
Antiembolikçorapuygulaması
Altıntaşveark.(21)yaptığ ıçalışmadaantiembolikçorapkullanımınınDVTriskiniazaltmada
antikoagü lan ilaç uygulamasından sonra en sık
tercihedilengirişimolduğ ubelirtilmektedir.Antiembolik çoraplar dü şü k-orta-yü ksek risk grubundakihastalarıntü mü içinkullanılabilmektedir.Bu
çoraplarfarklıuzunlukta(dizaltı,dizü stü ,kasığ a
kadar, bele kadar tam boy vb.), farklı beden bü -
Sağlık Bilimleri Dergisi (Journal of Health Sciences) 2014 ; 23 (1)
51
DerinVenTrombozu(Dvt)RiskininTanılanmasıVeHemşirelikBakımı
yü klü ğ ü nde bulunmaktadır. Çorap tiplerinin seçiminde geçirilen cerrahi girişimin tü rü , insizyon
bö lgesi,eklemyü zeyininçapıvb.unsurlaradikkat
edilmelidir. Uygulama alanlarında sıklıkla ayak
bileğ inden femur başına kadar basınç uygulayan
derecelikompresyonçoraplarıkullanılır.Budereceli basınç uygulaması derin bacak venlerinin hareketinisağ layaraketkilibirdolaşımıdesteklerve
dolayısıylaDVTriskininazalmasınayardımcıolur.
Bireyiçinuygunbü yü klü kteveuzunluktaçorabın
seçimikadargiyimive temizliğ ide oldukçaö nem
taşımaktadır. Antiembolik çorapların etkin kullanımınıarttırmakiçinhastaveailesineeğ itimverilmesideö nemlidir(9,10,32,41).
Aralıklıpnömatikkompresyontedavisi
Kolveyabacağ ınetrafınısaranhavayastıklarınınbirpompaaracılığ ıylaşişirilerekuygulanan
pnö matik kompresyon tedavisinde, biriken lenf
sıvısını, dışarıdan basınç uygulamak suretiyle dokulardan uzaklaştırıp dolaşıma katmak amaçlanmaktadır. Sıklıkla diğ er sağ lık ekibi ü yeleri ile işbirliğ i içinde karar verilerek uygulanan aralıklı
pnö matik kompresyon tedavisi, venö z akımı arttırmasınınyanındaarteriyelkanakımınıdaarttırmaktadır (10,42). Literatü rde bu konu ile ilgili
yapılmış hemşirelik çalışmasına rastlanamamasınakarşın,Autar(25)yaptığ ıliteratü rincelemesinde farklı non-farmakolojik yö ntemlerin karşılaştırıldığ ıçalışmalardaaralıklıpnö matikkompresyon
tedavisinin yatan hastalarda DVT riskini ö nemli
ö lçü deazalttığ ınıbelirtmektedir.Serinveark.(14)
ise, DVT riskinin ö nlenmesine yö nelik sadece dü şü kmolekü lağ rırlıklıheparinuygulananhastalardaDVTsıklığ ını%2olarakbelirlerken;antiembolikçorapvearalıklıpnö matikkompresyontedavisinin bir arada uygulandığ ı hastalarda bu oranın
%1olduğ unusaptamışlardır.
DEĞERLENDİRME
Bireyselleştirilmiş hasta bakımı kapsamında,DVTriskineyö nelikbelirlenenhemşireliktanıları doğ rultusunda gerçekleştirilen girişimlerle;
amaç/beklenen hasta sonuçlarına ulaşılıpulaşılmadığ ısü reklideğ erlendirilmelivegerekirse
değ işengereksinimlereyö nelikyenidenplanlamayagidilmelidir(9,20).
SONUÇVEÖNERİLER
SonuçolarakDVTriskininkontrolü vebakımında anahtar role sahip olan hemşireler; bu riskinazaltılabilmesiadınaTü rkçegeçerlilikvegü venirlilikçalışmasıyapılanö lçmearaçlarınıkullanarak tanılama yapmalı ve bu doğ rultuda gerekli
bakım girişimlerini planlayarak uygulamalıdır.
AyrıcafarklıhastagruplarındaDVTriskdurumlarınıntanılanmasıvenon-farmakolojikyaklaşımla52
rın DVT riskinin azaltılmasında etkinliğ ini değ erlendirençalışmalaryapılmasıdaö nerilmektedir.
KAYNAKLAR
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
Dergisi2009;1:33-36.
McRaeSJ,GinsbergJS.Updateinthediagnosisofdeep-veinthrombosisandpulmoner embolism. Curr Opin Anaesthesiol
2006;19:44-51.
White RH. The epidemiology of venous
thromboembolism.Circulation2003;107:
14-18.
http://www.akadgeriatri.org/managete/
fu_folder/2012-02/html/2012-4-2-069077.htm(Erişimtarihi:06.09.2013)
Fowkevs FJI, Price JF, Fowkevs FGR. Incidenceofdiagnosed deepveinthrombosis
in the general population: Systematic review. Europen Journal of Vascular and
EndovascularSurgey2003;25:1-5.
Autar R. NICE guidelines on reducing the
risk of venous thromboembolism (deep
vein thrombosis and pulmonary embolism) in patients undergoing surgery J
OrthopNurs2007;11:169-176.
CapriniJA.Riskassessmentasaguidefor
the prevention of the many faces of venous thromboembolism. Am J Surg 2010;
199:3-10.
Edmonds MJR, Crichton TJH, Runciman
WB, et al. Evidence-based risk factors for
postoperative deep vein thrombosis. ANZ
JSurg2004;74:1082-1097.
Wallis M, Autar R. Deep vein thrombosis:
Clinical nursing management. Nurs Stand
2001;15:47-54.
DavisPS.Whymove?In:KnealeJD,Davis
PS,PowellA(eds),OrthopaedicandTrauma Nursing. (2nd ed). ChurchillLivingstone,Edinburgh2005;pp87-95.
Geerts W. Prevention of venous thromboembolism: A key patient safety priority. J
JTH2009;7:1-8.
Geerts WH, Heit JA, Clagett GP, et al. Prevention of venous thromboembolisim.
Chest2001;119:132-175.
Sağlık Bilimleri Dergisi (Journal of Health Sciences) 2014 ; 23 (1)
BüyükyılmazF,ŞendirM
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
Schiff RL, Kahn SR, Shrier I, et al. Identifying orthopaedic patients at high risk for
venous thromboembolism despite thromboprophylaxis. Chest 2005; 128: 33643371.
Travmaveacilcerrahiyoğ unbakımhasta-
Dü şü kmolekü lağ ırlıklıheparinileelastik
çorap + aralıklı pnö motik kompresyonun
karşılaştırılması. Ulusal Travma Acil CerrahiDergisi2010;16:130-134.
RyanK,JohnsonS.PreventingDVT:Aperioperativeperspective.JPeriopPrac2009;
19:55-59.
Worel JN. Venous thromboembolism.
Whatispreventingachievementofperformance measures and consensus guidelines?JCardiovascNurs2009;24:14-19.
MorrisB.Nursinginitiativesfordeepvein
thrombosis prophylaxis. Orthop Nurs
2004;23:142-147.
Whittman S. Maintaining a safe enviroment: Applying the Roper Logan Tierney
Model in Practice. Holland K, Jenkins J,
Solomon J (eds), 2nd ed. China- 2012; pp
46-101.
Gangireddy C, Rectenwald JR, Upchurch
GR, et al. Risk factors and clinical impact
of postoperative symptomatic venous
thromboembolism. J Vasc Surg 2007; 45:
335-342.
Acaroğ lu R, Şendir M, Kaya, H. Hemşirelik
Sü reci:HemşirelikEsaslarıUygulamaRehberi. Yazarlar: Babadağ K, Aştı-Atabek T,
20.
Altıntaş F, Gü rbü z H, Erdemli B, et al. Venous thromboembolism prophylaxis in
majororthopaedicsurgery: Amulticenter,
prospective, observational study. AOTT
2008;42:322-327.
Bagaria V, Modi N, Panghate A, et al. Incidence and risk factors for develepment of
venous thromboembolisim in Indian patients undergoing major orthopaedic surgery:Resultsofaprospectivestudy.PostgradMedJ2006;82:136-139.
NICE.Venousthromboembolism:Reducing
theriskofvenousthromboembolism(deep
vein thrombosis and pulmonary embolism)inpatientsundergoingsurgery.2007.
(Avaible from: http://www.nice.org.uk/
nicemedia/live/12695/47195/47195.pdf)
(Erişimtarihi:09.05.2011)
24.
Autar R. Nursing Assessment of Clients at
RiskofDVT:TheAutarDVTScale.University of Central England, Unpublished MSc
Dissertation,Birmingham-England-1994.
25.
Autar R. The management of deep vein
thrombosis: The Autar DVT risk assessmentscalere-visited. J OrthopNurs 2003;
7:114-124.
26.
Autar R. NICE guidelines on reducing the
risk of venous thromboembolism (deep
vein thrombosis and pulmonary embolism)inpatientsundergoingsurgery.JOrthopNurs2007;11:169-176.
27.
ŞendirM,Bü yü kyılmazF.HemşirelikTanısı:HemşirelikEsaslarıHemşirelikBilimive
Sanatı. Yazarlar: Atabek-Aştı T, Karadağ A
-2012a,ss177-191.
28.
http://wps.prenhall.com/wps/media/
objects/737/755395
deep_vein_thrombosis.pdf (Erişim tarihi:
17.05.2013)
29.
ŞendirM,Bü yü kyılmazF.Planlama.Hemşirelik Esasları Hemşirelik Bilimi ve Sanatı.
Yazarlar: Atabekbul2012b,ss191-201.
30.
Caprini JA.Thrombosis riskassessmentas
a guide to quality patient care. Dis Mon
2005;51:70-78.
31.
Kaboli P, Henderson, MC, White RH. DVT
prophylaxisandcoagulationinthesurgical
patient. Med Clin North Am 2003; 87: 77110.
32.
AkınS,HorasanE.Venö ztromboembolizm
ve hemşirelik bakımı. Hemşirelikte Eğ itim
veAraştırmaDergisi2008;5:7-11.
33.
Şendir M. Antikoagü lan tedavi uygulanan
lik Yü ksekokulu Dergisi 2008; 16: 129135.
34.
35.
ChanH.Effectsofinjectiondurationonsite
-pain intensity and bruising associated
with subcutaneous heparin. J Adv Nurs
2001;35:882-892.
Kuzu N, Uçar H. The effect of cold on
theoccurenceofbruising,haematoma
andpainattheinjectionsiteinsubcutaneous low molecular weight hepa-
Sağlık Bilimleri Dergisi (Journal of Health Sciences) 2014 ; 23 (1)
53
DerinVenTrombozu(Dvt)RiskininTanılanmasıVeHemşirelikBakımı
36.
37.
38.
39.
40.
41.
42.
54
rin.InterJNursStud2001;38:51-59.
SageSL,McGeeM,EmedJD.Knowledgeofvenousthromboembolism(VTE)
prevention among hospitalized patients.JVascNurs2008;26:109-117.
CliniE,AmbrosinoN.Earlyphysiotherapy in the respiratory intensive care
unit. Respiratory Medicine 2005; 99:
1096-1104.
Needham DM. Mobilizing patients in
theintensivecareunitimprovingneuromuscular weakness and physical
function.JAMA2008;300:1685-1690.
PermeC,ChandrashekarR.Earlymobility and walking program for patientsinintensivecareunits:Creatinga
standardofcare.AmJCritCare2009;
18:212-221.
Rice KL, Walsh ME. Minimizing venous thromboembolic complications
intheorthopedicpatient.OrthopNurs
2001;20:21-27.
DirimeşeE,YavuzM.Cerrahikliniklerindevenö zthromboembolininö nlen-
Bilim ve Sanatı Dergisi 2010; 2: 98105.
Demirö rsH,Gö nenE,AteşY.Kırıklara
eşlik eden yumuşak doku yaralanmalarındadeğ erlendirmevetedavi.Tü rk
Ortopedi ve Travmatoloji Birliğ i Derneğ iDergisi2004;3:75-83.
Sağlık Bilimleri Dergisi (Journal of Health Sciences) 2014 ; 23 (1)
Download

derin ven trombozu (dvt) - Sağlık Bilimleri Enstitüsü