26. Ders 1
Kader Meselesi
KADER MESELESİ
ِ ‫الرِح‬
‫يم‬
َّ ‫الر ْح َم ِن‬
َّ ‫بِ ْس ِم اللَّ ِه‬
‫كِتَاب الْ َق َد ِر‬
KADER BÖLÜMÜ
‫بَاب فِي الْ َق َد ِر‬
Kader
ِ ٍِ
ٍ ‫ حدَّثَنَا سلَْيما ُن بْن حر‬- 1
ِ َ‫س َع ْن أَن‬
ٍ َ‫اد َع ْن عُبَ ْي ِد اللَّ ِه بْ ِن أَِِب بَ ْك ِر بْ ِن أَن‬
‫صلَّى‬
ٌ َّ‫ب َحدَّثَنَا ََح‬
ِّ ِ‫س بْ ِن َمالٍ ََِ َ َ اللَّهُ َعْنهُ َع ْن الن‬
َ ‫َِّب‬
َ
َْ ُ َ ُ
ِ
ِ
ِ
ِ
ِ
ِ
‫ال‬
َ َ‫ََْةٌ فَ ََا أ َََ َاد اللَّهُ أَ ْن ََ ْقْ َ َ ََ ْل َق ََا ق‬
ُ ‫الرحم َملَ ًكا فَيَ ُق‬
َ َ‫اللَّهُ َعلَْيه َو َسلَّ َم ق‬
ِّ ََ ‫َي‬
ِّ ََ ‫َي‬
ِّ ََ ‫َي‬
َّ ‫ال َوَّك َل اللَّهُ ب‬
ْ ‫ب ُم‬
ْ ‫ب َعلَ َقةٌ أ‬
ْ ‫ب نُطْ َفةٌ أ‬
ْ ‫ول أ‬
ِ
‫ٍ ِِف بَطْ ِن أ ُِّم ِه‬
ِّ ََ ‫َي‬
ِّ ‫َش ِق ٌّ َ أ َْم َسعِي ٌد فَ َما‬
َ ‫ب أَََ َكٌر أ َْم أُنْثَى أ‬
َ ‫ب َك َذل‬
َ ‫الرْز ُق فَ َما ْاْل‬
ْ‫أ‬
ُ َ‫َج ُل فَيُكْت‬
Enes b. Mâlik'ten (r.a.) rivayet edildiğine göre Peygamber (s.a.) şöyle buyurmuştur: "Yüce
Allah rahime bir melek görevlendirdi. (Nutfe düşünce) melek: Ey Rabb'im! Nutfe! Ey
Rabb'im! Kan pıhtısı! Ey Rabb'im! Bir çiğnem et! der. Allah bir mahlûk yaratmak istediğinde
melek: Ey Rabb'im, erkek mi dişi mi? Bedbaht mı mesud ve bahtiyar mı? Rızkı ne kadar?
Eceli ne zamana kadar? sorularını sorar. Bunlar anasının karnında iken böylece yazılır".
(Buhârî, Kader, 1, hadis: 6595)
Ravi Tanıtımı
1. Süleyman b. Harb (ö. 224)
Süleyman b. Harb b. Necîl, Ebu Eyyüb el-Ezdî el-Vâşihî.
2. Hammâd (ö. 179)
Hammâd b. Zeyd b. Dirhem, Ebu İsmail el-Ezrak el-Ezdî el-Basrî el-Cehdamî.
3. Ubeydullah b. Ebi Bekr b. Enes (ö. ?)
Ubeydullah b. Ebi Bekr b. Enes b. Mâlik, Ebu Muaz el-Basrî.
4. Enes b. Mâlik (ö. 91)
Enes b. Mâlik en-Nadr b. Damdam, Ebu Hamza el-Ensârî el-Hazrecî.
ِ
} ‫ورا‬
ً ‫ { َوَكا َن أ َْم ُر اللَّه قَ َد ًرا َم ْق ُد‬: ‫بَاب‬
"Allah'ın emri muhakkak yerini bulan bir kaderdir (Ahzâb 33/38)
ِ ‫ َحدَّثَنَا َعْب َدا ُن َع ْن أَِِب َحََْزةَ َع ْن ْاْل َْع َم‬- 2
‫ ُكنَّا‬: ‫ال‬
َ َ‫السلَ ِم ِّ َ َع ْن َعلِ ٍّ َ ََ ِِ َ َ اللَّهُ َعنْهُ ق‬
ُّ ‫الر َْحَ ِن‬
َّ ‫ش َع ْن َس ْع ِد بْ ِن ُعبَ ْي َدةَ َع ْن أَِِب َعْب ِد‬
ِ
َِّ ٍ َ ‫ال َما ِمْن ُك ْم ِم ْن أ‬
ِ ََْ ‫ت ِِف ْاْل‬
‫ب َم ْق َع ُد ُ ِم ْن النَّا َِ أ َْو ِم ْن‬
َ َ‫ض َوق‬
ٌ ‫صلَّى اللَّهُ َعلَْي ِه َو َسلَّ َم َوَم َعهُ ُع‬
ِّ ِ‫وسا َم َع الن‬
ُ ‫ود ََْن ُك‬
َ ‫َِّب‬
ً ُ‫ُجل‬
َ ‫َحد إّل قَ ْد ُكت‬
ْ
َ َ‫ول اللَّ ِه ق‬
َ ‫ال ََ ُج ٌل ِم ْن الْ َق ْوِم أََّل نَتَّكِ ُل ََا ََ ُس‬
َ ‫اْلَن َِّة فَ َق‬
َ‫ال َّل ْاع َملُوا فَ ُكلٌّ ُميَ َّسٌر ُُثَّ قَ َرأَ { فَأ ََّما َم ْن أَ ْعطَى َواتَّ َقى } ْاْلََة‬
26. Ders 2
Kader Meselesi
Ali b. Ebî Tâlib (r.a.) şöyle demiştir: Bizler Peygamber'le beraberdik. Peygamber'in yanında
bir sopa vardı, onunla yere eşiyordu. Bu sırada: "Sizden herbir kişinin ateşte veya cennette
olan yeri muhakkak yazılmıştır" buyurdu. Topluluktan bir adam da: Ya Resûlallah, bizler
Allah'ın bu takdirine mi tevekkül edip oturalım? diye sordu. Resûlullah: "Hayır, sizler çalışın,
herkese yapacağı ameli kolaylaştırılmıştır" buyurdu. Sonra şu ayetleri okudu: "Artık kim
verir ve sakınırsa, en güzeli de tasdik ederse, biz de onu en kolaya hazırlarız (onda
başarılı kılarız). Kim cimrilik eder, kendini müstağni sayar, en güzeli de yalanlarsa, biz
de onu en zora hazırlarız. " (Leyl 92/5-10). (Buhârî, Kader, 4, hadis: 6605)
Ravi Tanıtımı
1. Abdân (ö. 221)
Abdullah b. Osman b. Cebele İbn Ebi Ravvâd Meymûn el-Ezdî el-Atekî mevlahum,
Abdurrahman el-Mervezî.
2. Ebu Hamza (ö. 167)
Muhammed b. Meymûn el-Mervezî, Ebu Hamza es-Sekerî.
3. el-A`meş (ö. 148)
Süleyman b. Mihrân el-A`meş el-Esedî, el-Kâhilî, Ebu Muhammed el-Kûfî.
4. Sa`d b. Ubeyde (ö. ?)
Sa`d b. Ubeyde es-Sülemî, Ebu Hamza el-Kûfî.
5. Ebu Abdurrahman es-Sülemî (ö. 72)
Abdullah b. Habib b. Rubey`a, Ebu Abdurrahman es-Sülemî el-Kûfî.
6. Ali (ö. 40)
Ali b. Ebi Talib b. Abdulmuttalib el-Kureşî el-Hâşimî, Ebu’l-Hasan.
Ameller Sonuna Göre Değerlendirilir
ِ ِ‫بَاب ال َْع َم ُل بِالْ َخ َوات‬
‫يم‬
ِ ِ‫ي عن سع‬
ِ
ِ
ِ َّ‫يد بْ ِن الْمسي‬
: ‫ال‬
َ َ‫ب َع ْن أَِِب ُهَرَْ َرَة ََ ِِ َ َ اللَّهُ َعْنهُ ق‬
ُّ ‫ََبَ َرنَا َم ْع َمٌر َع ْن‬
ْ ‫ََبَ َرنَا َعْب ُد اللَّه أ‬
ْ ‫وسى أ‬
َ ْ َ ِّ ‫الزْه ِر‬
َ ‫ َحدَّثَنَا حبَّا ُن بْ ُن ُم‬- 3
َُ
ِ ‫ول اللَّ ِه صلَّى اللَّه علَي ِه وسلَّم لِرج ٍل َِِّن معه َد‬
ِ ِ
ِْ َ ‫َّع‬
‫اْ ْس ََ َم َه َذا ِم ْن‬
ُ ‫ال ََ ُس‬
َ ‫صلَّى اللَّهُ َعلَْي ِه َو َسلَّ َم ََْيبَ َر فَ َق‬
َ
َ ‫َش َِ ْدنَا َم َع ََ ُسول اللَّه‬
َ ََُ ْ ُ َ َ َ َ ْ َ ُ
ِ
ِ
ِْ ‫َش ِّد الْ ِقت ِال وَكثُرت بِِه‬
ِ َّ ‫ال قَاتَل‬
ِ َ‫َص‬
‫صلَّى اللَّهُ َعلَْي ِه‬
ْ َ َ َ َ ‫الر ُج ُل م ْن أ‬
َ ‫أ َْه ِل النَّا َِ فَلَ َّما َح‬
ِّ ِ‫اب الن‬
َ ‫َِّب‬
َ ْ ‫اح فَأَثْبَتَْتهُ فَ ََاََ ََ ُج ٌل م ْن أ‬
ُ ‫اْلَر‬
َ ُ َ‫َْر الْقت‬
ِ
ِْ ‫َش ِّد الْ ِقت ِال فَ َكثُرت بِِه‬
ِِ
ِ
ِ َ ‫ال َا َس‬
‫اح‬
َّ ‫ت‬
َ َ ‫ت أَنَّهُ م ْن أ َْه ِل النَّا َِ قَ ْد قَاتَ َل ِِف َسبِ ِيل اللَّه م ْن أ‬
َْ
َ ْ‫الر ُج َل الَّذي ََتَ َّدث‬
َ ََْ‫ول اللَّه أ َََأ‬
ُ َ َ َ ‫َو َسلَّ َم فَ َق‬
ُ ‫اْلَر‬
ِ
ِ
ِ
ِِ
َ ‫فَ َق‬
َّ ‫ٍ إِ َْ َو َج َد‬
َ ‫ب فَبَ ْي نَ َما ُه َو َعلَى ََل‬
ُّ ِ‫ال الن‬
َ ‫ض الْ ُم ْسلم‬
ُ ‫صلَّى اللَّهُ َعلَْيه َو َسلَّ َم أ ََما إِنَّهُ م ْن أ َْه ِل النَّا َِ فَ َك َاد بَ ْع‬
َ ‫َِّب‬
ُ ‫ني ََْرتَا‬
َ‫الر ُج ُل أَ ََل‬
ِ ِ
ِ ٌ ‫اْلِر ِاح فَأَهوى بِي ِد ِ إِ ََل كِنَانَتِ ِه فَانْت زع ِمْن َا سَما فَانْتَر ِِبا فَا ْشت َّد َِج‬
ِِ
‫صلَّى اللَّهُ َعلَْي ِه َو َسلَّ َم فَ َقالُوا‬
َ ‫ال م ْن الْ ُم ْسلم‬
َ ‫ني إِ ََل ََ ُسول اللَّه‬
َ َ َ َ َ َ ً ْ َ َ َ ََ
َ َْ َْ
ِ
ِ ُ ‫ال َس‬
ِ َ ‫َا َس‬
‫صلَّى اللَّهُ َعلَْي ِه َو َسلَّ َم ََا بََِ ُل قُ ْم فَأََِّ ْن َّل ََ ْد َُ ُل‬
َ ‫صد‬
َ َ‫َّق اللَّهُ َحدَث‬
َ ‫ول اللَّه‬
َ ‫ول اللَّه‬
ُ َ َ ‫ٍ قَ ْد انْتَ َََر فََُ ٌن فَ َقتَ َل نَ ْف َسهُ فَ َق‬
َُ َ
ِ ‫الرج ِل الْ َف‬
ِ
ِ
ِ
ِ
ِ‫اجر‬
َّ
َّ
ِّ ‫اْلَنَّةَ إّل ُم ْؤم ٌن َوإ َّن اللهَ لَيُ َؤَِّ ُد َه َذا‬
ْ
ُ َّ ‫َن ب‬
َ ‫الد‬
Ebu Hüreyre (r.a.) şöyle dedi: Resûlullah'ın (s.a.) komutasında Hayber'de bulunuyorduk.
Resûlullah orduda bulunup Müslüman olduğunu iddia etmekte olan bir adam için:
— "Bu, cehennemliktir" buyurdu.
Savaş başladı, bu adam şiddetle çarpışıyordu, birçok yerinden yara aldı ve yere yığıldı. O
arada Peygamber'in sahâbîlerinden biri gelip:
26. Ders 3
Kader Meselesi
— Ya Resûlallah! Ateş ehlinden olduğunu söylediğin o adam Allah yolunda çok şiddetli bir
şekilde çarpıştı ve çok yara aldı! dedi.
Bunun üzerine Peygamber:
— "O cehennemliktir" buyurdu. Müslümanlardan bazısı nerdeyse Peygamber'in bu sözünde
şüpheye düşeceklerdi. Bu arada o yaralı adam birden yaraların şiddetli acısından elini ok
sadağına uzattı ve bir ok çıkararak onunla kendini öldürdü. Bunu gören müslümanlardan
birtakım adamlar derhal Resûlullah'ın yanına gelerek:
— Ya Resûlallah! Allah Sen'in sözünü doğru çıkardı, o adam kendini öldürdü! dediler.
Bunun üzerine Resûlullah:
— "Ya Bilâl! Kalk (insanlara şu hakikati) duyur: Cennete mü'min olmayan giremeyecek ve
muhakkak ki Allah bu dini (isterse) facir kişi ile de kuvvetlendirecektir!" buyurdu. (Buhârî,
Kader, 5, hadis: 6606)
Ravi Tanıtımı
1. Hibbân b. Musa (ö. 233)
Hibbân b. Musa b. Sevvâr es-Sülemî, Ebu Muhammed el-Mervezî.
2. Abdullah (ö. 181)
Abdullah b. el-Mübârek b. Vâdih el-Hanzalî et-Temîmî mevlahum, Ebu Abdurrahman elMervezî.
3. Ma`mer (ö. 154)
Ma`mer b. Râşid el-Esedî vilâen el-Harrânî, Ebu Urve el-Yemânî.
4. ez-Zührî (ö. 124)
Muhammed b. Müslim b. Ubeydullah b. Abdullah b. Şihab el-Kureşî ez-Zührî Ebubekir elMedenî.
5. Saîd b. el-Müseyyeb (ö. 94)
Saîd b. el-Müseyyeb (el-Müseyyib) b. Hazn b. Ebi Vehb el-Kureşî el-Mahzûmî, Ebu
Muhammed el-A`ver.
6. Ebu Hüreyre (ö. 57, 58, 59)
Abdurrahman b. Sahr b. Âmir b. Zi’ş-Şerrî b. Tarîf b. Attâb ed-Devsî.
‫وسى ِع ْن َد اللَّ ِه‬
َّ ‫بَاب تَ َح‬
َ ‫اج‬
َ ‫آد ُم َوُم‬
Âdem İle Musa’nın Allah’ın Huzurunda Çekişmeleri
ِ
ِ ِ َ َ‫ حدَّثَنَا علِ َ بن عب ِد اللَّ ِه حدَّثَنَا س ْفيا ُن ق‬- 4
‫صلَّى اللَّهُ َعلَْي ِه َو َسلَّ َم‬
ِّ ِ‫ت أَبَا ُهَرَْ َرةَ َع ْن الن‬
ُ ‫ال َحفظْنَا ُ م ْن َع ْم ٍرو َع ْن طَ ُاو ٍس ََس ْع‬
َْ ُ ْ ُّ َ َ
َ ‫َِّب‬
َُ
َ
‫اَ اللَّهُ بِ َك ََ ِم ِه‬
َ َ‫َََر ْجتَ نَا ِم ْن ا ْْلَن َِّة ق‬
َ ‫وسى فَ َق‬
َ َ‫ق‬
َ ‫اصطََف‬
َ ُ‫ال لَه‬
ْ ‫ت أَبُونَا ََيَّْبتَنَا َوأ‬
َ ‫وسى ََا‬
َ ‫احتَ َّج‬
ْ ‫وسى‬
َ ْ‫آد ُم أَن‬
ْ ‫ال‬
َ ‫آد ُم ََا ُم‬
َ ‫ال لَهُ ُم‬
َ ‫آد ُم َوُم‬
ِ ِ ِ َ‫ط ل‬
ِ
‫وسى ثَََثًا‬
َ َّ ََ ‫َو‬
َ ‫وسى فَ ََ َّج‬
َ ‫ني َسنَةً فَ ََ َّج‬
َ ‫ََُّ اللَّهُ َعلَ َّ َ قَْب َل أَ ْن ََيْلُ َق ِِن بِأ ََْبَع‬
َ ‫آد ُم ُم‬
َ ‫آد ُم ُم‬
ُ ُ‫ٍ بيَد أَتَل‬
َ ‫وم ِِن َعلَى أ َْم ٍر قَد‬
ِ ِّ ‫ال س ْفيا ُن حدَّثَنا أَبو‬
ِ
ِ
ِّ ِ‫الزنَاد َع ْن ْاْل َْعَرِج َع ْن أَِِب ُهَرَْ َرةَ َع ْن الن‬
ُ‫صلَّى اللَّهُ َعلَْيه َو َسلَّ َم مثْلَه‬
َ ‫َِّب‬
ُ َ َ َ ُ َ َ‫ق‬
Ebu Hüreyre'den (r.a.) rivayet edildiğine göre Peygamber (s.a.) şöyle buyurdu: “Âdem ile
Musa çekiştiler. Musa, Âdem'e:
— Ey Âdem! Sen bizim babamızdın. Sen bizi cennetten çıkardın ve bizleri mahrum ettin!
26. Ders 4
Kader Meselesi
dedi. Âdem de ona:
— Ey Musa! Sen, Allah'ın kelâmı ile seçip mümtaz kıldığı ve lehine eliyle yazıp çizdiği
Musa'sın. Allah'ın beni yaratmadan kırk sene önce takdir buyurduğu bir işten dolayı beni
kınıyor musun? dedi”.
Bunu üzerine Peygamber: “Böylece Âdem, Musa'ya delil ile gâlib geldi.” cümlesini üç kere
tekrar etti.
Süfyân dedi ki: Bize Ebu’z-Zinâd, el-A`rec’den; o da Ebu Hüreyre’den; o da Peygamber'den
bunun bir benzeri hadisi rivayet etti. (Buhârî, Kader, 11, hadis: 6614)
Ravi Tanıtımı
1. Ali b. Abdullah (ö. 234)
Ali b. Abdullah b. Cafer b. Necîh es-Sa’diyy, Ebu’l-Hasen el-Medînî el-Basrî.
2. Süfyân (ö. 198)
Süfyân b. Uyeyne b. Ebi İmrân Meymûn el-Hilâlî, Ebu Muhammed el-Kûfî el-A`ver.
3. Amr (ö. 126)
Amr b. Dînâr el-Mekkî, Ebu Muhammed el-Esrem el-Cumahî.
4. Tâvus (ö. 104, 106)
Tâvus b. Keysân el-Yemânî, Ebu Abdurrahman el-Himyerî el-Cenedî.
5. Ebu Hüreyre (ö. 57, 58, 59)
Abdurrahman b. Sahr b. Âmir b. Zi’ş-Şerrî b. Tarîf b. Attâb ed-Devsî.
Download

Kader Meselesi