ANKARA RÜZGÂR TÜNELİ
Ece ÇORA
Hava ile etkileşime giren her şey belirli kuvvetlere maruz kalır. Bu kuvvetleri saptamanın en ucuz,
en kolay ve güvenilir yolu rüzgâr tünelleridir. Rüzgâr tünelleri hava akımına maruz kalan ya da havada kullanılan cisimlerin uygunluğunu kontrol etmek
için yapılmış düzeneklerdir. İlk olarak uçak sanayisinde kullanılan rüzgâr tünellerinde deneyi yapılacak
cismin ölçekli modeli ya da kendisi test edilir. Rüzgâr, hız ve gerekli açı ayarlamaları yapıldıktan sonra
ölçümler alınır. Rüzgâr tünellerinin havacılık sektörüne etkilerinden sonra bu tüneller otomotiv sanayisinde araçların yol tutuşu ve yakıt tüketiminin etkilerini gözlemlemek; inşaat sektöründe ise özellikle
gökdelenlerin maruz kaldığı rüzgârlara karşı yapıyı
güçlendirmek veya önlem alabilmek için kullanılmıştır. Ayrıca, rüzgâr tünelleri aerostatik alanında
kullanılmaktadır. Tasarım ve hız limitlerine göre açık
ve kapalı devre olmak üzere ikiye ayrılan rüzgâr tünelleri arasında akım kalitesinin yüksek oluşu, enerji harcaması ve gürültüsü az olan ve açık devrelere
göre verdiği daha doğru sonuçlar nedeniyle kapalı
devre tüneller daha çok tercih edilir.
Bugün hava taşımacılığı sektöründe lider olan
pek çok ülke geçmişte gelişmiş rüzgâr tüneli sistemine sahip olan ülkelerdir. Türkiye’de ise cumhuriyetin
ilk yıllarında Atatürk’ün havacılık ile ilgili çalışma-
İletişim
Ece Çora
Türk Hava Kurumu (THK) Üniversitesi, Ankara [email protected]
ları ve sözleriyle yapılan pek çok atılımdan biri de
kendi uçak fabrikamız için yapımı düşünülen Ankara Rüzgâr Tüneli (ART)’dir. Rüzgâr Tüneli Projesi
maliyetinin yüksek oluşu nedeniyle 1930’lar yerine
1941 yılında Başbakan Şükrü Saraçoğlu, MEB Bakanı Hasan Ali Yücel ve THK Başkanı Şükrü Koçak
tarafından yapımına başlanması kararı alınmıştır.
Projenin ihalesi 1944 yılında bir İngiliz şirkete verilmiş ve 1947 yılında Ankara’da inşaatına başlanmıştır. 1950 yılında kısmen kullanıma hazırlanan ART,
uçak fabrikasının kapatılmasıyla işlevini yitirmiş,
bazı iç ve dış etkenler nedeniyle bilinmezliğe sürüklenmiştir. Neticesinde yapımı durdurulmuştur.
1956 yılında, projenin kullanma hakkı Milli
Savunma Bakanlığı’na verilmiş ve Ankara Rüzgâr
Tüneli’nin yapımı tamamlanmıştır. Ancak tünel,
1993 yılına kadar kullanılmamıştır. Daha sonra TÜBİTAK – SAGE ile protokol imzalanarak kullanım
hakkı devredildikten sonra 1994 yılında bakımına
başlanmış ve bakım çalışmaları 4 yıl sürmüştür.
1950 yılında kurulan rüzgâr tüneli, o dönemde diğer devletler için imrenilen bir niteliğe sahipti. ART, üstün özellikleri nedeniyle hala dünyadaki
rüzgâr tünelleri arasında önemli bir yere sahiptir.
Yüksek kaliteye sahip olan bu tünel TÜBİTAK’a
devredildikten sonra yalnızca birkaç kez ASELSAN
Ece ÇORA
deneyleri için kullanılmıştır. Rüzgâr tüneli, havacılık
tarihimizde hak ettiği ilgiyi göremese de, günümüzde
tekrar canlandırılmaya çalışan havacılık sektörünün
önemli bir parçası olacaktır. Rüzgâr tüneline yeterli
önemin gösterilmesi, Türk havacılığı ve rüzgâr tünellerinin kullanıldığı diğer sektörler için önemlidir.
KAYNAKLAR
Doyran, A., Paraşüt Aero Dinamiği ve Endüstriyel
Amaçlı Düşük Türbülanslı Rüzgar Tüneli Tasarımı, 1985, Kayseri.
Sörn Deneyi ve Elli bir Yıl Kapalı Tutulan Ankara
Rüzgâr Tüneli (ART) -ankaraarsivi.atilim.
edu.tr/shares/ankara/files/makaleler/bulten172.pdf
ruzgartuneli.net
TEKNOBİLİM
Download

ANKARA RÜZGÂR TÜNELİ