ÇALIŞANLARIN SAĞLIK GÖZETİMİ
VE YASAL DÜZENLEMELER
Prof. Dr. Nurhan İNCE
İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi,
Halk Sağlığı Anabilim Dalı
SUNUM PLANI




Sağlık gözetimi tanımı, kapsamı
ILO 161 sayılı sözleşme
Avrupa Birliği Direktifleri
Ulusal Mevzuat
VII.ULUSLARASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONFERANSI 5-7 MAYIS 2014, İSTANBUL
SAĞLIK GÖZETİMİ
ÇALIŞMA ORTAMININ GÖZETİMİ + ÇALIŞANIN SAĞLIK GÖZETİMİ
VII.ULUSLARASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONFERANSI 5-7 MAYIS 2014, İSTANBUL
ÇALIŞANLARIN
SAĞLIK GÖZETİMLERİ :
- Erken Kontrol Muayenesi,
- İşe Dönüş Muayeneleri,
- Aralıklı Kontrol Muayenesi (AKM),
- İşten Ayrılma Muayenesi ve Geç Muayeneleri,
- Uygun Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) kullanımını,
- Bağışıklamayı,
- Erken Tanıyı,
- Yer-İş Değişikliği,
- Eğitim,
- Kayıtların tutulması, verilerin değerlendirilmesi ve bildirilmesi
VII.ULUSLARASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONFERANSI 5-7 MAYIS 2014, İSTANBUL
YOL HARİTASI:
•İşyerinin faaliyetlerinin ayrıntısı (hammadde vs..)
•Çalışma ortamının değerlendirilmesi (fiziksel, kimyasal, biyolojik, ergonomik vs.)
•İşyerindeki halihazırdaki sağlık uygulamaları
•Yasal gereklilikler
•İşyerinde uygulanan özel bir politikanın var olup olmadığı
•Uygulanan kalite sistemleri /güvenlik kültürü
•Sağlık risklerinin belirlenmesi
VII.ULUSLARASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONFERANSI 5-7 MAYIS 2014, İSTANBUL
Görevlerin tanımlanması (organizasyon şeması)
Görevlerin kapsamındaki faaliyetlerin tanımlanması (çalışma süreleri vardiyalar vs.)
Ulusal Meslek Standartları




meslek tanımı,
mesleğin uluslararası sınıflandırma sistemindeki yeri,
sağlık, güvenlik ve çevre ile ilgili düzenlemeler,
meslek ile ilgili diğer mevzuat, çalışma ortamı ve koşulları
VII.ULUSLARASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONFERANSI 5-7 MAYIS 2014, İSTANBUL
Çalışanların sağlık gözetiminin klinik açıdan değerlendirilmesi sürecinde;
•Ayrıntılı bir iş öyküsünün alınması
•Çalışanın yaptığı tüm işlerin ayrıntılı tanımlanması (geçmiş dahil)
•Maruziyet ölçümleri
•İşin yürütümü sırasında kişisel koruyucu kullanma durumu
•İş dışı etkenlerin varlığı (hobiler, yaşadığı yer, ek iş, alışkanlıklar gibi)
•Öz ve soygeçmişi
•Psikolojik durumu
•Klinik bulguları ve bu bulguların zaman yer ilişkisi
•Diğer çalışanlarda benzer bulguların bulunup bulunmadığı
VII.ULUSLARASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONFERANSI 5-7 MAYIS 2014, İSTANBUL
ULUSLARARASI DÜZENLEMELER
161 No’lu ILO Sözleşmesine göre işveren,










İşyerlerinde sağlığa zararlı risklerin tanımlanması ve değerlendirilmesi
Çalışanın sağlığını etkileyebilecek çalışma ortamında ve iş uygulamalarındaki faktörlerin
gözetimi
İşin planlanması ve organizasyonu konusunda tavsiyede bulunma, yeni donanımın sağlık
açısından değerlendirilmesi ve test edilmesi gibi iş uygulamalarının iyileştirilmesine yönelik
programların geliştirilmesine katılım,
İş sağlığı, güvenliği, hijyen ve ergonomi, kişisel ve müşterek koruyucularla ilgili öneride
bulunma
İş ile ilişkisi bakımından, çalışanların sağlığının gözetimi
İşin çalışana uygunluğunun geliştirilmesi
Mesleki rehabilitasyon önlemlerine katkıda bulunma
İş sağlığı, hijyen ve ergonomi alanlarında bilgi, eğitim ve öğretim sağlamada işbirliği
İlkyardım ve acil durum tedavi hizmetlerini örgütleme
İş kazaları ve meslek hastalıklarının analizine katılma konusunda yükümlüdür.
VII.ULUSLARASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONFERANSI 5-7 MAYIS 2014, İSTANBUL
AVRUPA BİRLİĞİ DİREKTİFLERİ
1989/391 sayılı AB Çerçeve Direktifi
Risk değerlendirmede özellikle küçük işletmelere yönelik olarak;
Sağlık gözetimlerinin etkinliğini arttırmak,
Riskli gruplara özel önlemler geliştirmek,
Çalışan ve işverenleri sağlık odaklı yaklaşımlara özendirmek ,
Koruyucu sağlık hizmetlerini güçlendirmek,
Rehabilitasyon ve işe dönüş ile ilgili düzeltmeler yapmak hedeflenmiştir
VII.ULUSLARASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONFERANSI 5-7 MAYIS 2014, İSTANBUL
A. İşyerleri, iş ekipmanları ve kişisel koruyucular
Direktif2009/104/EC
İş ekipmanlarının kullanımı
Direktif 92/58/EEC
Güvenlik ve/veya Sağlık belirtileri
Direktif 89/656/EEC
Kişisel koruyucuların kullanımı
VII.ULUSLARASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONFERANSI 5-7 MAYIS 2014, İSTANBUL
B. Kimyasal ajanlara maruziyet ve güvenlik
Direktif 2009/161/EU
Mesleki maruziyet limit değerleri
Direktif 2009/148/EC
İşyerlerinde asbestoza maruziyet
Direktif 2004/37/EC
İşyerlerinde karsinojen ve mutajenler
Direktif 98/24/EC
İşyerlerinde riskli kimyasal ajanlar
VII.ULUSLARASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONFERANSI 5-7 MAYIS 2014, İSTANBUL
C. Fiziksel ajanlara maruziyet
Directive 2013/35/EU
Elektromanyetik alanlar.
Direktif 2003/10/EC
Gürültü
Direktif 2002/44/EC
Vibrasyon
VII.ULUSLARASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONFERANSI 5-7 MAYIS 2014, İSTANBUL
D. Biyolojik Ajanlara maruziyet
Direktif 2000/54/EC
İşyerinde biyolojik ajanlar
E. Aşırı yüklenmenin önlenmesi, ergonomi ve psikososyal riskler
Direktif 90/269/EEC
Elle taşıma işleri
F. Sektöre veya çalışana özel diğer durumlar
Direktif 94/33/EC
Direktif 92/104/EEC
Direktif 92/85/EEC
Genç işçiler
Maden endüstrisi
Gebe çalışanlar
VII.ULUSLARASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONFERANSI 5-7 MAYIS 2014, İSTANBUL
SAĞLIK GÖZETİMİ İLE İLGİLİ ULUSAL MEVZUAT
Anayasa’nın 50. Maddesinde “kimsenin yaşına, cinsiyetine ve gücüne uygun
olmayan işlerde çalıştırılamayacağına”,
56. Maddesinde de “herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama
hakkına sahip olduğuna” dikkat çekilmektedir.
1930 yılında çıkan Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nda sağlık gözetiminin
sürekliğini (özellikle periyodik muayene vs..) öngören maddeleri
bulunmaktadır.
VII.ULUSLARASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONFERANSI 5-7 MAYIS 2014, İSTANBUL
“İşçi Sağlığı İş Güvenliği Tüzüğü ”nün (1974) neredeyse yarısı (5-108.
Maddeler) çalışanın sağlık gözetimine ayrılmıştır.
2. Kısım: Sağlık Şartları ve Güvenlik Tedbirleri
3. Kısım: İşyerinde Kullanılan Alet, Edevat, Makine ve Ham Maddeler
Yüzünden Çıkabilecek Hastalıklara Engel Olacak Tedbirler
4. Kısım: İşyerlerinde İş Kazalarına Karşı Alınacak Tıbbi Tedbirler ve
İşyerlerinde Bulundurulması Zorunlu olan İlkyardım ve Tedavi Levazımı ile
Sıhhi Tesisatlara ayrılmıştır.
VII.ULUSLARASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONFERANSI 5-7 MAYIS 2014, İSTANBUL
4857 sayılı İş Kanununda (2003) :
1. madde:
Çalışma koşulları hak ve sorumluluklar
77. Madde: İşverenlerin İSG konusunda önlem alması, işçilerin buna uyması
78. madde:
Risk değerlendirmesi
80. madde:
İSG kurulları
81. madde:
İş sağlığı ve güvenliği birimi ile çalışanlarının istihdamı
85-89 madde: Ağır ve tehlikeli işler, kadınlar, gebeler, emziklilerin çalışma koşulları
VII.ULUSLARASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONFERANSI 5-7 MAYIS 2014, İSTANBUL
Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik (2003)
Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım
Yurtlarına Dair Yönetmelik (2004)
Kadın İşçilerin Gece Postalarında Çalıştırılma Koşulları Hakkında Yönetmelik (2004)
Yeraltı ve Yerüstü Maden İşletmelerinde Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (2004)
Özürlü, Eski Hükümlü ve Terör Mağduru İstihdamı Hakkında Yönetmelik (2004)
Ağır ve Tehlikeli İşler Yönetmeliği (2004)
Hemşirelik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (2011)
VII.ULUSLARASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONFERANSI 5-7 MAYIS 2014, İSTANBUL
Toplum Sağlığı Merkezlerinin Kurulması ve Çalıştırılmasına Dair Yönerge (2011)
1) Bölgesindeki tüm çalışanların ve işyerlerinin, özellikle sağlık açısından tehlikeli
işyerlerinin kayıtlarına ulaşarak koruyucu ve önleyici sağlık hizmetlerinin sunulması için,
işyeri ve diğer kurumlarla işbirliği yapar. İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birimleri ile Ortak
Sağlık ve Güvenlik Birimlerinde görevli olan işyeri hekimleri ile işbirliği yapar. İşyeri
hekimleri ve aile hekimleri arasında oluşabilecek problemleri çözer ve koordinasyon içinde
çalışmasını sağlar.
2) İlgili mevzuata uygun olarak sağlık ve güvenlik birimi kurabilir ve/veya ihtiyacı olan
personeli hizmet satın alma yöntemiyle temin edebilir.
VII.ULUSLARASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONFERANSI 5-7 MAYIS 2014, İSTANBUL
İş Sağlığı Ve Güvenliği Kanunu (2012)
15, 16 ve 17. Maddeleri doğrudan sağlık gözetimi ile ilgilidir.
İş Sağlığı Ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği (2012)
İş Sağlığı Ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği (2012)
Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik (2013)
Sağlık Kuralları Bakımından Günde Azami Yedi Buçuk Saat Veya Daha Az Çalışılması
Gereken İşler Hakkında Yönetmelik(2013)
Tozla Mücadele Yönetmeliği (2013)
Yönetmeliğin 4. Bölümü tamamı ile sağlığın gözetimi ile ilgilidir.
VII.ULUSLARASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONFERANSI 5-7 MAYIS 2014, İSTANBUL
Çalışanların Gürültü ile İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik (2013)
Çalışanların Titreşimle İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik (2013)
İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik (2013)
İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında
Yönetmelik (2013)
Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik (2013)
Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik(2013)
Kanserojen Veya Mutajen Maddelerle Çalışmalarda Sağlık Ve Güvenlik Önlemleri Hakkında
Yönetmelik (2013)
Geçici Veya Belirli Süreli İşlerde İş Sağlığı Ve Güvenliği Hakkında Yönetmelik (2013)
Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik (2013)
VII.ULUSLARASI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONFERANSI 5-7 MAYIS 2014, İSTANBUL
Teşekkür Ederim.
Download

çalışanların sağlık gözetimleri