Metabolik Sendrom
Tanı Tedavi
Dr. Abdullah Okyay
Metabolik Sendrom
• İnsülin direnci (İR) zemininde ortaya çıkan
• Abdominal obesite
• Bozulmuş glukoz toleransı (BGT) veya DM
• HT
• Dislipidemi
• Enflamasyon, endotel disfonksiyonu,
hi k ül bili
hiperkoagülobilite
gibi bir dizi sistemik hastalıkların birbirine
• KAH g
eklendiği bir endokrinopatidir.
Metabolik Sendrom
• MetS 5 ayrı biçimde tanımlanmıştır.
• WHO,EGIR,NCEP
WHO EGIR NCEP-ATP
ATP III
III,AACE,IDF
AACE IDF
WHO:Dünya Sağlık Teşkilatı
EGIR:İnsülin Direnci Avrupa Çalışma Grubu
NCEP-ATP III:Ulusal Kolesterol Eğitim Programı-Erişkin Tedavi Expert Panel III
AACE:Amerikan Klinik Endokrinologlar Cemiyeti
IDF:Uluslararası Diabet Federasyonu
NCEP-ATP III’e g
göre Metabolik Sendrom:
Aşağıdaki
A
ğ d ki 5 risk
i k bbelirleyicisinden
li l i i i d en az üçünün
ü ü ü olması:
l
9 Bel çevresinin erkeklerde >102 cm, kadınlarda >88 cm
olması,
olması
9 HDL-K erkekte <40 mg/dl , kadında <50 mg/dl olması,
9 8 saat açlıktan sonra TRİGLİSERİD ≥ 150 mg/dl olması,
9 Arteriel KB ≥ 130/85 mmHg olması,
9 AKŞ
Ş ≥ 110 mg/dl
g ((ADA ≥ 100)) veya
y DM mevcut olması
Türk Kardiyoloji Derneği de bu sınıflamayı kabul etmiştir
Metabolik sendromun tanı kriterleri
WHO:Dünya Sağlık Teşkilatı
EGIR:İnsülin Direnci Avrupa
p Ç
Çalışma
ş
Grubu
NCEP-ATP III:Ulusal Kolesterol Eğitim Programı-Erişkin Tedavi Expert Panel III
ATP III 2001
9
9
9
9
9
Aşağıdaki 5 risk
belirleyicisinden en
az üçünün olması:
Bel çevresinin
erkeklerde >102 cm,
kadınlarda >88 cm
olması,
HDL K erkekte
HDL-K
k kt <40
mg/dl , kadında <50
mg/dl olması,
8 saat açlıktan
ç
sonra
TRİGLİSERİD
İ İ
İ ≥ 150
mg/dl olması,
Arteryel KB ≥
130/85 mmHg
olması,
AKŞ ≥ 110 mg/dl
(ADA ≥ 100) veya
DM mevcutt olması.
l
WHO 1999
9
9
9
9
9
Aşağıdakilerden
ş ğ
en az
biri:
1-İR
2-IGT
3 DM
3-DM
Ek olarak
aşağıdakilerden en az
ikisi:
1-TA >140/90 mmHg
veya antihipertansif
tedavi altında olmak,
2 Di li id i
2-Dislipidemi
TG ≥150 mg/dl,HDL
E:<35 mg/dl K:<39
mg/dl
g
3-Abdominal obesite
(VKİ>30 kg/m2 veya
bel/kalça E>0,9 ve
K>0 85)
K>0,85)
4-MAÜ (>20 mcg/dk
veya >30 mg/gün).
EGIR 1999
IR veya
y insülin
(nondiabetik)
+
aşağıdakilerden
ş ğ
ikisi:
9APG≥110 mg/dl
9Dislipidemi: TG
≥175 mg/dl ve/veya
HDL<40 mg/dl
ve/veya dislipdemi
tedavisi
9TA>140/90 mmHg
ve/veya tedavi,
altında
lt d
9Santral obesite
Bel çevresi
E >94 cm K >80 cm
Uluslararası Diabet Federasyonunun MS Tanı Kriterleri 2005
9 Santral obesite olmak koşulu
ile;; E:≥94 cm K: ≥80 cm
9 Ek olarak 2 koşul olmalı veya
p
olarak tedavi ediliyor
y
spesifik
olmalı;
1-TG>150 mg
g
2-HDL düşüklüğü
K:<50 mg/dl E:<40 mg/dl
3-TA
3
TA ≥130/85 mmHg
4-Açlık plazma glukozu ≥100
mg/dl veya önceden DM tanısı
olması
•
IDF ayrıca başka ölçütlerin de
araştırılmasının gerekli olduğunu
vurgulamıştır.
l
1-Anormal yağ dağılımı
(DEXA CT MR leptin adiponektin
(DEXA,CT,MR,leptin,adiponektin,
KC yağ içeriği ölçümleri,
2-Aterojenik dislipidemi (apoB veya
nonHDL-K,küçük LDL),
3-Disglisemi,
4-İD tanısı (insülin/proinsülin,HOMAIR,SYA ölçümü),
5 Vasküler bo
5-Vasküler
bozukluklar
kl klar (endotel
disfonksiyonu,MAÜ),
6-Proenflamatuar durum
((hsCRP,TNFα,İL-6 ,adiponektin
p
azalması,
7-Protrombotik durum (PAI1,fibrinojen)
8 Hormonal durum (hipofiz
8-Hormonal
(hipofiz-adrenal
adrenal
ekseni)
Türkiye Endokrinoloji Metabolizma Derneği,
Metabolik Sendrom Çalışma Grubunun Önerdiği,
Metabolik Sendrom Tanı Kriterleri
Aşağıdakilerden
A
ğ d kil d en az bi
biri:
i
• İnsülin direnci
• Bozulmuş glukoz toleransı
• Aşikar diabetes mellitus
ve
Aşağıdakilerden en az ikisi:
• HT ( Kan basıncı >130/85mmHg veya antihipertansif kullanıyor olmak)
• Dislipidemi
Di li id i ( TG > 150mg/dl
150 /dl veya HDL düzeyi
dü i
erkekte <40mg/dl kadında <50 mg/dl )
• Abdominal obezite (VKİ>30kg/m2
(VKİ 30kg/m2 veya bel çevresi: erkeklerde >102
102 cm
kadında>88 cm)
• Mikroalbuminüri ( İdrar albumin atılımı >20 mcg/dk
veya albumin/kreatinin oranı > 30 mg/gün )
Metabolik Sendrom
• Metabolik sendromlu hastalarda KAH
riski
i ki 3 kat
k t artmıştır.
t t
• KV mortalite MS’da %12 iken, MS
olmayanlarda bu oran %2
%2,2
2’dir
dir.
• Metabolik sendrom DM riskini 5 kat
arttırır.
arttırır
Metabolik Sendrom
• Metabolik Sendrom, insülin direnci (İR)
zemininde ortaya çıkar.
• Visseral
Vi
l yağ
ğ ddokusu
k
il
ile İR arasında
d sıkı
k bi
bir
ilişki vardır.
• İR, tip 2 DM seyrinde de anahtar patojenik
parametredir.
parametredir
Metabolik Sendrom
• İR her zaman hiperinsülinemi ile
birliktedir.
• Fakat her zaman hiperglisemi ile birlikte
seyretmez. Hiperglisemi İR’ının ileri
evresidir.
• Klinik p
pratikte İR HOMA (Homeostasis
(
Assessment) formülü ile hesaplanır.
• Normalde HOMA değeri <2,7
<2 7’dir
dir.
>2,7 değişik derecelerdeki İR yansıtır.
HOMA >2,7
İ Ü İ DİRENCİ
İNSÜLİN
İ
İ
HOMA IR=
Glukoz (mmol)Xİnsülin (mü/L)
22,5
VEYA
Glukoz (mg/dl)Xİnsülin
/dl İ
(μU/ml)
405
İnsülin direncinin oluşumunda
ş
santral obezite
ön plandadır.
İR’na yoll açan diğ
İR’
diğer ffaktörler:
ktö l
• Genetik zemin,
• Fiziksel inaktivite,
• Sigara,
• Serbest yağ asitleri,
p g
(glukotoksisite),
(g
),
• Hiperglisemi
• Beslenme şekli (aşırı yağ ile İR ,fiber ile ),
asit, glukokortikoidler
glukokortikoidler…),
)
• İlaçlar (nikotinik asit
• Yaşlanma.
Metabolik Sendrom Prevelansı:
• TEKHARF çalışmasına göre 2000 yılı
y Türkiye
y ggenelinde
itibarıyle
– Erkeklerin %31
– Kadınların %43
%43’ünde
ünde
– 30 yaş ve üzerindeki 9,2 milyon kişide
metabolik
b lik sendrom
d
vardır.
d
• KAH olan kişilerin
ş
%53’ü aynı
y zamanda
metabolik sendrom hastasıdır.
Metabolik sendromda tedavi:
• Ö
Öncelikle
likl kilonun
kil
normall sınırlara
l indirilmesi
i di il
i ve
fiziksel aktivitenin arttırılmasını hedefleyen hayat
tarzı değişiklikleri uygulanmalı
– Enerji alımı kısıtlanmalı
– Doymuş
D
ve trans yağ
ğ asitleri
i l i ve kolesterol
k l
l
alımı azaltılmalı
– Glukozdan
Gl k d ziyade
i d kompleks
k
l k KH’lar
KH’l
tüketilmeli
– Haftanın
H f
5-6
5 6 günü
ü ü en az 30 ddakika
kik orta derece
d
şiddette egzersiz
Metabolik sendromda tedavi:
• Dislipidemi tedavi edilmeli:
– Tedavinin birinci hedefi LDL kolesterolüdür
ve tedavide statinler tercih edilir.
– Hedef LDL düzeyi hastanın sahip olduğu
riske göre belirlenir.
• Yüksek riskli hastalar: hedef LDL < 100 mg/dl
• Orta riskli hastalar: hedef LDL < 130 mg/dl
• Düşük riskli hastalar: hedef LDL < 160 mg/dl
Dislipidemi
p
Tedavisinde Hastanın Risk
Düzeyinin Belirlenmesi
1. Yüksek riskli hastalar:
• KAH
• Aterosklerotik hastalığın diğer klinik şekilleri (PAH,
abdominal aort anevrizması,semptomatik karotis arter
hast )
hast.)
• DM
• >2 risk
i k ffaktörü
ktö ü olup
l 10 yıllık
ll k KAH gelişme
li
riski
i ki >%20
B hastalarda
Bu
h t l d hedef
h d f LDL< 100mg/dl
100 /dl olmalıdır
l ld
NCEP ATP-III
ATP III JAMA 2001
2001;285:
285 2486
Dislipidemi
p
Tedavisinde Hastanın
Risk Düzeyinin Belirlenmesi
2. Orta riskli hastalar:
• >= 2 risk faktörü olan ve 10 yıllık KAH gelişme riski
< %20 olan hastalar
Bu hastalarda hedef LDL <130 mg/dl olmalıdır
33. Düşük
Dü ük riskli
i kli hastalar:
h
l
•
1 veya 0 risk faktörü olan hastalar
Bu hastalarda hedef LDL< 160 mg/dl olmalıdır.
Metabolik sendromda tedavi:
• Hedef TG düzeyi bütün gruplar için
g
< 150mg/dl’dir.
• TG
TG>200
200 mg/dl
/dl olan
l hastalarda
h
l d yaşam
tarzı değişikliği yeterli olmazsa fibrat
tedavisi eklenebilir.
Metabolik sendromda tedavi:
• Fibrat + statin kombine tedavisinde
y p riskinin arttığı
ğ unutulmamalıdır.
miyopati
• Yaşlılarda ve çok sayıda ilaç
kullananlarda kombine tedaviden
kaçınılmalı
• Kombine tedavide statin dozu maksimum
dozun %25’inin
%25 inin üzerine çıkarılmamalı
Metabolik sendromda tedavi:
• Kan basıncı kontrol altına alınmalı
• Metabolik sendromu ve özellikle tip 2 DM
olan hastalarda ACE inhibitörleri veya
ARB’ler
ARB
ler tercih edilmeli
• Özellikle yüksek dozlarda beta blokerler ve
tiyazid diüretikleri insülin duyarlılığını
azaltabilir
Download

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Tanı Tedavi