Birlikte Yaşama İrade ve
Ahlakının Dinî Temelleri
1SPG%S"MJ#"3%",0ý-6
ÿTUBOCVM.BZ‘TÃOJWFSTJUFTJ
,VSBO"SBāU‘SNBMBS‘.FSLF[J
4
PO CJS BT‘S JÎJOEF JMFUJāJN UFLOPMPKJTJOJO CBā EÚO
EàSFO HFMJāNFTJ WF LàSFTFMMFāNF EàOZBO‘O ÚUFEFO
CFSJTBIJQPMEVþVÎPLTFTMJMJþJWFSFOLMJMJþJEBIBCJSHÚ[MFS
ÚOàOFTFSEJ4PTZPMPKJBOUSPQPMPKJTPTZBMUBSJIHJCJBMBOMB
S‘O V[NBOMBS‘ JÎJO HBZFU UBCJÔ PMBO CV EVSVN CV Zà[Z‘MEB
CFONFSLF[MJLàMUàSFMWFEJOÔBMH‘MBSBΑT‘OEBOIBZMJTBST‘D‘
EB PMEV "TM‘OEB ,VSÉO‘ ,FSJNJO NFTBK‘OB BāJOB PMBOMBS
WFZBÿTMBN‘OPOEÚSUBT‘SM‘LZBāBON‘āUBSJIJOJJODFMFZFOMFS
CVOVOZFSLàSFEFZFOJCJSEVSVNPMNBE‘þ‘O‘EàOZBO‘OWF
EJOMFSJOUBSJIJOJOIFQCVÎPLTFTMJMJLWFSFOLMJMJLJÎJOEFCJS
IBLCBU‘M NàDBEFMFTJ āFLMJOEF DFSFZBO FUUJþJOJ CJMJSMFS
,VSÉO‘,FSJNEFJOTBOPþMVOVOZFSZà[àOFHÚOEFSJMJāTF
SàWFOJOJBOMBU‘M‘SLFO
iÿāUFP[BNBO3BCCJONFMFLMFSFi#BL‘O#FOZFSZà[àOEF
CJSIBMJGFZBSBUBDBþ‘NwEFNJāUJ0OMBSi4FOJÚWHàZMFZàDFMUJQ
UBLEJTFEFOCJ[MFSWBSLFOPSBEBCP[HVODVMVLZBQBDBLWFLBO
EÚLFDFLCJSJOJNJZBSBUBDBLT‘O EFEJMFS"MMBI
i4J[JOCJMNFEJþJOJ[ÎPLāFZWBSPOMBS‘
#FOCJMJSJNwEJZFDFWBQMBE‘wFM#B
LBSB
CVZSVMVSWFJOTBO‘OiZFSZà[àOFHFÎJDJCJSTàSFJÎJO
WFCJSCJSJOFEàāNBOPMBSBLwHÚOEFSJMEJþJ FM"SÉG
BOMBU‘M‘S
,VSBOEBLJCVCJMHJWFVZBS‘O‘OBZS‘DBCJSÎPLBZFUUFJOTB
O‘OQPUBOTJZFMPMBSBLUBā‘E‘þ‘[BBGMBSEBOTÚ[FEJMNFTJOJOBNBD‘
13
14
#ÿ3-ÿ,5&:"Ā"."")-",*
JOTBO‘O,VSBOB1FZHBNCFSJOÎBþS‘T‘OBLVMBLWFSNFNFTJIÉ
MJOEFCVPMVNTV[EVSVNMBSBEàāFDFþJOJIBCFSWFSNFLUJS"O
DBLBT‘MBNBÎCÚZMFPMTBEBCVBOMBU‘NEBOZFSZà[àOEFJOTBO‘O
ZFLOFTBL WFEà[ ÎJ[HJEF EFþJM IBZMJ NBDFSBM‘ TBWSVMNBMBSMB
EPMVCJSIBZBUZPMDVMVþVOVOPMBDBþ‘TPOVDVOVEBΑLBSNBLUB
Z‘[;BUFOJOTBO‘OSPCPUHJCJQSPHSBNMBOBSBLEFþJMÚ[HàSJSBEF
JMFEPOBU‘MBSBLEàOZBZBHÚOEFSJMNFTJBUU‘þ‘IFSBE‘NEBLFOEJOJ
JZJWFLÚUàOàOCBāMBE‘þ‘CJSZPMBZ‘S‘N‘OEBCVMBDBþ‘WFLFOEJ
LBSBS‘O‘LFOEJTJOJOWFSFDFþJBOMBN‘OBHFMJS#VEBCBāM‘CBā‘OB
CJSSJTLEFNFLUJSLJEJOÔMJUFSBUàSàNà[EFCVOVOBE‘iT‘OBNB
JNUJIBOwE‘S%VZHVWF[BBGMBS‘N‘[CJ[JLVāBUBOE‘āāBSUMBSÎPþV
[BNBOBLTJOJUFMLJOFUTFEF"MMBI‘OG‘USBU‘N‘[BLPZEVþVBL‘MWF
WJDEBOJMFFMÎJTJWBT‘UBT‘ZMBCJ[FCBIāFUUJþJLVUTBMWBIJZCJMHJTJ
JZJUBSBGBZÚOFMNFNJ[JÎJOCVJNUJIBOEBCJ[FEFTUFLWFSJQZP
MVNV[VBZE‘OMBUBOL‘MBWV[MBSE‘S"L‘MCàUàOLÚUàMàLMFSFLBSā‘
EVSNBEBZFUFSMJPMBNBZBDBþ‘JÎJOPOBEFTUFLPMBSBLJMBIÔWBIJZ
ZBOJ QFZHBNCFSMFSJO EBWFUJ HÚOEFSJMNJāUJS %JOJO ÎBþS‘T‘O‘O
JMBIÔZBSE‘NJOÉZFU
WFLVSUVMVāIBMLBT‘TBþMBNJQFTFOMJL
ZVSEVPMNBT‘O‘OBOMBN‘EBCVOEBOE‘S
,VSÉO‘,FSJNEFJOTBOM‘LEàOZBT‘OEBLJEJMWFSFOLGBSL
M‘M‘LMBS‘"MMBI‘OWBSM‘LWFLVESFUJOJOJāBSFUMFSJOEFOCJSJPMBSBL
HÚTUFSJMJS FS3ßN
,F[BJOTBOMBS‘OGBSLM‘NJMMFUWFLBCJMF
MFSFBZS‘MN‘āPMNBT‘O‘OHBZFTJUBO‘āNBUBO‘NBWFPSUBLCJMJOÎ
HJCJHFOJāCJSBOMBNZFMQB[FTJOFTBIJQCJSLBWSBNPMBOiUFÉSàGw
JMFBΑLMBO‘SFM)VDVSÉU
#BāLBCJSBZFUUFi3BCCJOEJMFTFZEJJOTBOMBS‘FMCFUUFUFLàNNFUZBQBSE‘/FWBSLJPOMBSGBSLM‘
PMNBZBEFWBNFEFDFLMFSEJS"ODBL3BCCJOJOSBINFUFUUJLMFSJ
NàTUFTOÉ;BUFO0JOTBOMBS‘CVOVOJÎJOZBSBUU‘yw)ßE
CVZSVMNBT‘UBā‘E‘þ‘EJþFSNFTBKMBS‘OZBO‘T‘SBJOTBOMBS‘OWF
UPQMVNMBS‘OTBEFDFNBEEJHÚSàOàSZÚOMFSEFOEFþJMCJMHJLàM
UàSBMH‘EVZHVFTUFUJLHJCJHBZSJNBEEJDJIFUMFSEFOEFGBSLM‘
PMBCJMFDFþJOFCVOVOJMBIÔQMBOMBNBO‘OEBIJMJOEFHÚSàMNFTJ
HFSFLUJþJOFJāBSFUFEFS
#ÿ3-ÿ,5&:"Ā"."ÿ3"%&7&")-",*/*/%ÿ/·5&.&--&3ÿ
,VSÉO‘,FSJNEF5FWSBUWFÿODJMEFOTÚ[FEJQZBIVEJWF
ISJTUJZBOMBS‘OLFOEJMFSJOFJOFOWBIJZWFBILBNMBIàLNFUNFTJ
OJFNSFEFOBZFUMFSJOBLBCJOEFHFMFOi)FSCJSJOJ[JÎJOBZS‘CJS
āFSJBUZPMWFZÚOUFNWFSEJLĀBZFU"MMBIEJMFTFZEJTJ[JUFLCJS
àNNFUZBQBSE‘w FM.ÉJEF
BΑLMBNBT‘āFSJBUWFIBZBUUBS[
MBS‘OEBLJGBSLM‘M‘þ‘OJMBIÔIJLNFULBQTBN‘OEBPMEVþVOBJāBSFU
JÎJOEJSÿMBIÔWBIJZHFMFOFþJOEFUFWIJUWFBLJEFBMBO‘OEBJ[MFOFO
UBWJ[TJ[UVUVNVOāFSJBUWFHàOEFMJLIBZBUBMBO‘OBHFMJODFEBIB
FTOFLCJSIÉMBME‘þ‘EBTÚZMFOFCJMJS.FEJOFEÚOFNJOEF.àTMà
NBOMBS‘ZBO‘CBā‘OEBLJEJþFSEJONFOTVQMBS‘ZMBEJOÔÎPþVMDVMVL
JÎJOEFZBāBNBZBZÚOMFOEJSFOCV,VSBOÔJGBEFMFS[BUFO)JDSFU
BLBCJOEFÎFāJUMJEJOÔHSVQWFLBCJMFMFSBSBT‘OEBZBQ‘MBOi.FEJOF
4Ú[MFāNFTJwOJOJÎFSJþJZMFWF)[1FZHBNCFSJOFIMJLJUBCBLBSā‘
JMLFTFMUVUVNVZMBEBCJSCàUàOMàLBS[FUNFLUFEJS
ÿTUFSGBSLM‘EJOMFSBSBT‘CVÎPþVMDVMVþVPOBZMBZBOCJSL‘T
N‘OBZVLBS‘EBUFNBTFUUJþJNJ[BZFUMFSFTBTBM‘OT‘OJTUFSBZFU
WFIBEJTMFSJOT‘O‘SM‘PMBZIBLL‘OEBCFMMJTBZ‘EBIàLàNHFUJS
NJāHFSJLBMBO‘O‘.àTMàNBOMBS‘OBOMBNBWFZPSVNJÎUJIBU
LBCJMJZFUMFSJOFC‘SBLN‘āPMEVþVHFSÎFþJOEFOWFiàNNFUJÎJOEF
GBSLM‘HÚSàāMFSJOCVMVONBT‘O‘OSBINFUPMBDBþ‘wOBEBJSPSUBL
LBCVMEFOIBSFLFUFEJMTJOUFLCJSTPOVDBWBS‘S‘[0EBiBZO‘
EJOFNFOTVQJOTBOMBSBSBT‘OEBEJOÔEàāàODFBMH‘WFEBWSBO‘ā
GBSLM‘M‘þ‘O‘OCVMVONBT‘O‘OEBHBZFUUBCJÔCJSEVSVNPMEVþV
CVOVOEJOEFPOBZMBOE‘þ‘WFÿTMBN‘OFWSFOTFMMJþJOJOEFCJSQBS
ÎBT‘HÚSàMEàþàwEàS
#JSSJWBZFUUF)[1FZHBNCFSJOiÃNNFUJNZFUNJāJLJWFZB
ZFUNJāàÎ
G‘SLBZBBZS‘MBDBLwCVZVSEVþViCVOMBSEBOTBEFDF
CJSJOJOLVSUVMVāBFSFDFþJOJPOVOEBLFOEJTJOJOWFBTIBC‘O‘O
ZPMVOEBOHJEFOMFSDFNBBUUFOBZS‘MNBZBOMBSPMBDBþ‘O‘wTÚZMF
EJþJCFMJSUJMJS5JSNJ[Ô·NÉOÿCO.ÉDF4àOFO'JUFO&Cß%ÉWßE
4àOFO.àTOFE*****
4PTZBMWFTJZBTBMLPOVMBSEBEBIJM
NFTFMFMFSJOEJOà[FSJOEFOUBSU‘ā‘ME‘þ‘CJSÎBþEBJUJLBEJWFTJ
ZBTJBZS‘āNBMBS‘OIBUUBÎBU‘āNBMBS‘OÚOFΑLNBT‘O‘OBSE‘OEBO
.àTMàNBOMBSBSBT‘OEBT‘LÎBEJMFHFUJSJMNFZFCBāMBOBOCVSJ
15
16
#ÿ3-ÿ,5&:"Ā"."")-",*
WBZFUJO3FTßMVMMBIBJTOBE‘UBSU‘āNBM‘E‘S/JUFLJNFONVUFCFS
IBEJTLBZOBLMBS‘TBZ‘MBO#VIÉSÔWF.àTMJNJO4BIÔIMFSJOEFCV
SJWBZFUZFSBMNB["ODBLZJOFEFTPTZBMUBSJIBΑT‘OEBOÚOFNMJ
HÚSàMFOCVSJWBZFUHFÎNJāUFNF[IFQWFG‘SLBUBBTTVCVUBā‘ZBO
MBSUBSBG‘OEBOEJþFSNF[IFQMFSFEJOÔ[àNSFMFSFLBSā‘BZS‘āU‘S‘D‘
WFE‘āMBZ‘D‘CJSNBM[FNFPMBSBLLVMMBO‘MBCJMNJāUJS'BLBUCBāLB
CJS BΑEBO EB CV SJWBZFUo BΑLÎB Ú[FM CJS BE‘ [JLSFUNFNFTJ
OFEFOJZMFBZS‘āU‘SNBZFSJOF.àTMàNBOMBS‘i1FZHBNCFSJOWF
BTIBC‘O‘OZPMVwOVOÚOFNJOJLBWSBNBZBCVZPMVBSBāU‘SNBZB
WFPMBCJMEJþJODFHFOJāCJSUPQMVMVLTFWÉE‘BA[BN
PMBSBLPZPM
EBCVMVāNBZBÚ[FOEJSNFJāMFWJEFHÚSNàāUàS
iÃNNFUJO ZFUNJā JLJàÎ G‘SLBZB BZS‘MBDBþ‘w LBOBBUJOJO
.àTMàNBOMBSBSBT‘OEBZBZH‘OMBāNBT‘O‘OEPþSVEBOWFEPMBZ
M‘TPOVÎMBS‘à[FSJOEFBZS‘OU‘M‘āFLJMEFEVSNBLUBGBZEBWBSE‘S
±àOLàCVLPOVÿTMÉNUPQMVNMBS‘OEBTPTZBMCBS‘ā‘OLPSVONB
T‘OBIJ[NFUFEFDFLJQVÎMBS‘O‘EBWFSFDFLUJS#VSJWBZFUJOFTBTFO
i.àTMàNBOMBS‘OQBSÎBMBO‘QGBSLM‘G‘SLBMBSBBZS‘MNBT‘O‘ÚOMFNFL
POMBS‘CJSMJLWFCFSBCFSMJLUFOBZ‘SNBNBLJÎJOwEJMFHFUJSJMEJþJ
BOMBā‘MNBLUBE‘S"ZS‘DBCVSJWBZFUJOG‘SLBMBS‘OCJSCJSJOJE‘āMB
NBLJÎJOTPOSBEBOàSFUJMEJþJOJJMFSJTàSFOMFSEFWBSE‘S4FOFEJ
OJOT‘IIBUJWFTÚZMFOJāBNBD‘OFPMVSTBPMTVOCVSJWBZFUJOJML
CBL‘āUBIFEFGMFOFOCVBNBÎMBS‘OE‘ā‘OEBIBUUB[‘EE‘OBTPOVÎ
MBSWFSEJþJEFPSUBEBE‘SĀÚZMFLJCÚZMFCJSLBOBBUJOUPQMVNEB
ZBZH‘OMBāNBT‘EPMBZM‘PMBSBLBZO‘EJOF1FZHBNCFSFWF,JUBCB
NFOTVQJOTBOMBS‘OG‘SLBMBSBBZS‘MNBT‘WFGBSLM‘MBāNBT‘HJCJGJJMÔ
CJSEVSVNB.àTMàNBO[JIOJOJIB[‘SMBN‘āWFPOMBS‘PODBLBS
HBāBJÎJOEFiLVSUVMVāBHÚUàSFOIBLZPMVCVMNBwZBS‘ā‘OBTPL
NVāUVS±àOLàTÚ[LPOVTVSJWBZFUUFIBLZPMEBLVSUVMVāBFSFO
HSVCVOG‘SLBJOÉDJZF
LJNMFSPMEVþVOBiCFOJNWFBTIBC‘N‘O
ZPMVOVJ[MFZFOMFSwHJCJHÚSFDFCJSOJUFMFOEJSNFJMFJāBSFUFEJMEJ
þJOEFOIFSG‘SLBNFOTVCVOVOLFOEJOJCÚZMFHÚSNFJNLÉO‘JMF
)[1FZHBNCFSWFBTIBC‘O‘OZPMVOEBOBZS‘MNBNBIBTTBTJZFUJ
CJSLF[EBIBQFLJāNJāPMNBLUBE‘S%JþFSCJSBOMBU‘NMBCVSJWB
ZFUUFLJHÚSFDFMJOJUFMFOEJSNFJMLQMBOEBIFSCJSHSVCVOLFOEJOJ
#ÿ3-ÿ,5&:"Ā"."ÿ3"%&7&")-",*/*/%ÿ/·5&.&--&3ÿ
iG‘SLBJOÉDJZFwPMBSBLHÚSàQEJþFSMFSJOJE‘āMBNBT‘ZBOJEJþFSMF
SJOJOCÉU‘MTBEFDFLFOEJOJOIBLZPMà[FSFPMEVþVOVTBWVONBT‘
NàNLàOL‘MN‘āU‘S#VEPþSVEVS"ODBLCVCFMJSTJ[MJþJOIFS
CJSG‘SLBZ‘WFNFOTVQMBS‘O‘LFOEJE‘ā‘OEBLJMFSEFOCJSJOJOEF
IBLZPMEBPMBCJMFDFþJJIUJNBMJOJHÚ[ÚOàOEFUVUNBZBEBTFW
LFUUJþJEPMBZ‘T‘ZMBPOMBSBLBSā‘EBIBNàTBNBIBLÉSWFCBS‘āΑ
EBWSBONBCÚZMFDFEJOJÎJÎPþVMDVMVþVLBCVMMFONFTPOVDVOB
HÚUàSEàþàEFTÚZMFOFCJMJS4POVÎPMBSBLJMLCBL‘āUBBZS‘āU‘S‘D‘
WFE‘āMBZ‘D‘CJSUVUVNBEFTUFLWFSFOCJSSJWBZFUCVOVO[‘EE‘OB
ÎPþVMDVEVSVNVGJJMFOLBCVMMFONFHJCJCJSBNBDBEBIJ[NFU
FUNJāUJS,POVZBCVHàOEFOCBLU‘þ‘N‘[EBTÚ[LPOVTVSJWBZFUUF
iLVSUVMVāBFSFOG‘SLBwO‘OJTNJWFBΑLUBO‘N‘WFSJMNFEJþJJÎJO
.àTMàNBOMBSBEàāFOHÚSFWSJWBZFUJUFGSJLBWFE‘āMBNBBSBD‘
PMBSBLLVMMBONBZ‘QàNNFUJCJSMJLUFCBS‘āJÎJOEFZBāBUBDBLWF
EJOJÎJÎPþVMDVMVþBJNLÉOWFSFDFLāFLJMEFBOMBNBLWFZPSVN
MBNBLU‘S ,POVOVO G‘L‘I VTVMàOEF #BL‘MMBOÔ WF (B[[BMÔ HJCJ
&āBSÔLFMÉND‘MBS‘OiJÎUJIBUUBUBTWÔCwHÚSàāàZMFZBOJiVTVMàODF
ZBQ‘MN‘āJÎUJIBUMBSEBOTBEFDFCJSJOJOEFþJMIFSCJSJOJOBZS‘BZS‘
JTBCFUMJTBZ‘MBDBþ‘"MMBI‘OIàLNàOàOEFNàÎUFIJEJOJÎUJIBE‘
OBUÉCJPMBDBþ‘wHÚSàāàZMFEFJMHJTJLVSVMBCJMJS#ÚZMFCJSCBL‘ā
BΑT‘O‘OHàOàNà[EFCJSCJSJOJE‘āMBZBOIBUUBEàāNBOPMBSBL
HÚSFOEJOÔBOMBZ‘āWFHSVQMBSBSBT‘OEBCBS‘ā‘OUFTJTJOFWFUPQ
MVNVOCBS‘āJÎJOEFCJSBSBEBZBāBNBT‘OBLBUL‘T‘UBSU‘āNBT‘[E‘S
5PQMVNVOCBS‘āJÎJOEFZBāBNBT‘O‘OCJSBZBþ‘EJOÚ[HàSMà
þàOFWFEJOJÎJÎPþVMDVMVþBEBZBO‘SÿTMBNEBEJOÚ[HàSMàþàOà
UFNJOBUBMU‘OBBMBOCB[‘BIMBLJJMLFMFSNFWDVUUVS#VJMLFMFSJO
CBā‘OEBEJOFJOBONBO‘OIàSCJSTFÎJNFWFJSBEFZFEBZBM‘PMNBT‘
FTBT‘HFMJSÿTMBNEBJNBO‘OPMNB[TBPMNB[MBS‘OEBOCJSJIàSJSB
EFEJS%‘āWFJÎJSBEFOJOVZVāNBT‘JIMBTWFTBNJNJZFUBE‘O‘BM‘S
.FāIVSCJSIBEJTUFi"NFMMFSOJZFUMFSFHÚSFEJSw#VIÉSÔ#FEàMWBIZ
CVZSVMVSEPMBZ‘T‘ZMBOJZFUJIBMJTPMNBZBOJOBOD‘OEBTBNJNJ
PMNBZBOLJNTFOJOJNBO‘NBLCVMEFþJMEJSĀàQIFTJ[TBNJNJ
CJSJOBOÎJOTBO‘OIàSJSBEFTJOFEBZBOBOCJSJOBOÎU‘SÿNBOJMF
IàSJSBEFBSBT‘OEBLJCVT‘L‘CBþTFCFCJZMFEJSLJ,VSÉO‘,F
17
18
#ÿ3-ÿ,5&:"Ā"."")-",*
SJNEFi(FSÎFL3BCCJOJ[EFOEJS0IÉMEFEJMFZFOJOBOT‘OEJMFZFOEFJOLÉSFUTJOw FM,FIG
CVZSVMVS#VBZFUJOTBO‘O
CVEàOZBEBJNBOHJCJFOUFNFMLPOVEBCJMFIàSJBEFTJOJOCV
MVOEVþVOVJNBO‘O‘OIàSJSBEFZMFPMNBT‘HFSFLUJþJOJHÚTUFSNF
BNBD‘O‘UBā‘SZPLTBJOTBO‘OZBQBDBþ‘IFSUFSDJIJ"MMBI‘OPOBZ
MBE‘þ‘HJCJCJSBOMBNBFMCFUUFHFMNF[:JOF,VSBOEBi%JOEF
[PSMBNBPMNBE‘þ‘w FM#BLBSB
CFMJSUJMJS'BSLM‘BOMBNMBS‘O
EBWFSJMNFTJNàNLàOPMBOCVBZFUUFOJMLBOMBā‘MBOLJNTFOJO
ÿTMBNJZFUFHJSNFZF[PSMBOBNBZBDBþ‘HJCJ)SJTUJZBOM‘þBWFZB
.VTFWJMJþFHJSNFZFEF[PSMBOBNBZBDBþ‘LVSBM‘E‘S:BOJHFOFM
BOMBNEBIFSIBOHJCJSEJOFJOBONBEBCJS[PSMBNBPMNBNBM‘E‘S
#VBZFUEJþFSEJOMFSMFÿTMBN‘OFāJUUVUVMEVþVHJCJCJSZPSVNB
HFÎJUWFSNF[BLTJOFJMBIÔWBIZJOTPOIBMLBT‘WF"MMBILBU‘OEB
ZFHÉOFIBLEJOPMBOÿTMBN‘ONFTBK‘O‘ZàLTFLCJSÚ[HàWFOMF
WFSEJþJOJ.àTMàNBOMBSEBOEBCVOVCFLMFEJþJOJHÚTUFSJS;BUFO
BZFUJOEFWBN‘OEBEPþSVJMFZBOM‘ā‘OIBLJMFCBU‘M‘OCJSCJSJOEFO
LPMBZDBBZ‘SUFEJMFCJMFDFLEFSFDFEFPSUBEBPMEVþVJOTBO‘OBLMÔ
WFLBMCÔNFMFLFMFSJOJLVMMBOE‘þ‘OEB"MMBIBJNBO‘TFÎFSFLLVS
UVMVāIBMLBT‘OBUVUVOBDBþ‘CFMJSUJMNJāUJS4POJLJBZFUUFOIFN
JOTBO‘OTPSVNMVUVUVMBCJMNFTJJÎJOIFNEFEPþSVEBOZBOBZBQ
U‘þ‘UFSDJIJOJOEFþFSMJPMBCJMNFTJJÎJOCàUàOCVOMBS‘IàSJSBEFJMF
ZBQN‘āPMNBT‘HFSFLUJþJOJCJSLF[EBIBBOMBNBLUBZ‘[
ÿTMBNEBEJOÚ[HàSMàþàOàOWFPOVOHÚUàSFDFþJTPTZBMCBS‘
ā‘OUFNJOBU‘PMBOEJþFSCJSJMLFJMBIÔJSBEFOJOUàNJOTBOMBS‘UFL
CJSEJOà[FSFUPQMBNBZ‘NVSBUFUNFNJāPMNBT‘E‘S
i&þFS3BCCJOEJMFTFZEJZFSZà[àOEFLJJOTBOMBS‘OIFQTJJNBO
FEFSEJ:PLTBTFOJOBONBMBS‘JÎJOJOTBOMBSB[PSNVLVMMBOBDBLT‘O w :VOVT
BZFUJWFCVNFBMEFLJEJþFSBZFUMFSJOTBO
JSBEFTJOFÚOFNWFSNFOJOWFJOTBO‘EJOHJCJIBZBUÔCJSUFSDJI
LPOVTVOEBCJMFÚ[HàSC‘SBLNBO‘OJGBEFTJEJS
ÿTMBN‘OJOTBO‘OIàSJSBEFTJOFEFþFSWFSNJāTFÎJNJOJÚ[
HàSDFZBQNBT‘O‘JTUFNJāPMNBT‘JOTBO‘OZBQBDBþ‘IFSTFÎJNJWF
WFSFDFþJIFSLBSBS‘POBZMBE‘þ‘BOMBN‘OBFMCFUUFHFMNF[ÿOTBO
#ÿ3-ÿ,5&:"Ā"."ÿ3"%&7&")-",*/*/%ÿ/·5&.&--&3ÿ
M‘þ‘OUBSJICPZVODBEBJNBGBSLM‘EJOÔJOBO‘āWFUFSDJIMFSJÎJOEF
PMEVþVOBWFCVOEBOTPOSBEBCVÎFāJUMJMJþJOEFWBNFEFDFþJOF
JāBSFUFEFOCVBZFUMFSÿTMBN‘OLFOEJOJIBLEJOPMBSBLHÚSNFTJ
WFCÚZMFCJSJEEJBUBā‘NBT‘JMFEFÎFMJāNF["LTJOFCVÿTMBN‘O
IFNGBSLM‘EJOMFSJO[BUFOUBCJÔPMBSBLTBIJQPMEVþVÚ[HàSMàL
BMBO‘O‘UBO‘UNBT‘WF.àTMàNBOMBS‘EàOZBO‘OCVUBCJÔÎPþVMDV
HÚSàOàNàOFBM‘āU‘SNBT‘IFNEFÿTMBN‘OLFOEJOFEVZEVþV
Ú[HàWFOJNFOTVQMBS‘OBBā‘MBNBTUSBUFKJTJOJJGBEFFEFS
ÿTMBNEJOJOJOFOUFNFMBIMBLJWFIVLVLJJMLFMFSJOEFOCJSJ
PMBOLBSā‘M‘LM‘M‘LNàUFLBCJMJZFU
JMLFTJEFHàOàNà[EFTPTZBM
CBS‘ā‘OWFCJSMJLUFZBāBNBO‘OÚOFNMJJQVÎMBS‘O‘JÎJOEFCBS‘O
E‘S‘SÿOBOÎBMBO‘OEBJZJMJLMFSJOLBSā‘M‘þ‘O‘CVMNBT‘FLPOPNJL
BMBOEBTÚ[MFāNFMFSFUJUJ[MJLMFVZNBCFāFSJJMJāLJMFSEFUFNFMCJS
BIMBLJQSFOTJQPMBSBLiLJāJOJOCBāLBMBS‘OBLFOEJOFEBWSBO‘M
NBT‘O‘JTUFEJþJāFLJMEFEBWSBONBT‘wHJCJIVTVTMBSIFQCVUFNFM
JMLFOJOGBSLM‘UF[BIàSMFSJEJS)BUUBCB[‘OPLUBMBSEBJMLCBL‘āUB
UFLUBSBGM‘HJCJHÚSàMFCJMFDFLFNJSMFSCJMFÚ[EFCVJMLFZFEBZB
M‘E‘S.FTFMBiLPNāVZBJZJMJLwUàNLPNāVMBSJÎJOHFSFLMJPMNBT‘
TFCFCJZMFLBSā‘M‘LM‘M‘þ‘[PSVOMVPMBSBLHFSFLUJSJS)[1FZHBN
CFSNBSV[LBME‘þ‘[PSMVLMBSWFHÚSEàþàF[JZFUMFSLBSā‘T‘OEB
.FLLFMJMFSFi4J[JOEJOJOJ[TJ[FCFOJNEJOJNCBOBw FM,ÉGJSßO
BZFUJJMFDFWBQWFSFSFLJOBOÎEà[FZJOEFLJGBSLM‘M‘LMBS‘O
WBSM‘þ‘OBJāBSFUFUNFLUFZEJ,BSā‘M‘LM‘M‘LJMLFTJOFEBZBM‘PMBSBL
EJOÚ[HàSMàþàOàUFNJOBUBMU‘OBBMBOWFUPQMVNEBCBS‘ā‘CFTMF
ZFOEJþFSCJSÚSOFLCBāLBEJOMFSJOUBOS‘MBS‘OBIBLBSFUFUNFOJO
ZBTBLMBONBT‘JMFJMHJMJEJS,VSÉO‘,FSJNEF"MMBI.àTMàNBO
MBSEBOEJþFSJOBOÎNFOTVQMBS‘O‘OLVUTBMMBS‘OBLÚUàTÚ[MFSTBSG
FUNFNFMFSJOJJTUFS
i0OMBS‘O"MMBI‘OE‘ā‘OEBÎBþ‘SE‘LMBS‘OBTÚWNFZJOLJTPOSBPOMBSEB<TJ[FPMBO>EàāNBOM‘LMBS‘OEBOEPMBZ‘CJMNFEFO"MMBIBTÚWNFTJOMFSÎàOLà#J[IFSUPQMVNBZBQU‘LMBS‘JāMFSJHà[FM
HÚTUFSNJāJ[EJS"ODBLEBIBTPOSBPOMBS‘OEÚOàāMFSJ3BCMFSJOF
PMBDBLU‘S0[BNBO3BCMFSJPOMBSBZBQU‘LMBS‘O‘CJMEJSFDFLUJSw
FM&OÉN
19
20
#ÿ3-ÿ,5&:"Ā"."")-",*
&WSFOTFMEJOMFSTÚ[LPOVTVPMEVþVOEBUFNFMNFTBKCB
S‘āCJSMJLUFZBāBNBJOTBOMBS‘OWBLBS‘TPTZBMBEBMFUWFBIMBLJ
UPQMVNÎFWSFTJOEFZPþVOMBā‘SÿTMBN‘OIFSLFTÎFCJMJOFOUFNFM
QSFOTJCJJOTBOIBZBU‘O‘OEPLVOVMNB[M‘þ‘JOTBO‘OJMLFPMBSBL
EPLVOVMNB[NBTVNWFTBZH‘OPMNBT‘JMLFTJEJS
iy,JNCJSJOTBO‘CJSDBOLBSā‘M‘þ‘WFZBZFSZà[àOEFCP[HVODVMVLΑLBSNBLLBSā‘M‘þ‘PMNBLT‘[‘OÚMEàSàSTFPTBOLJCàUàOJOTBOMBS‘ÚMEàSNàāUàS)FSLJNEFCJSJOJIBZBU‘O‘LVSUBSBSBL
ZBāBU‘STBTBOLJCàUàOJOTBOMBS‘ZBāBUN‘āU‘Sy FM.ÉJEF
wWFi"OEPMTVOCJ[JOTBOPþMVOVāFSFGMJL‘ME‘L0OMBS‘LBSBEB
WFEFOJ[EFUBā‘E‘L,FOEJMFSJOJFOHà[FMWFUFNJ[āFZMFSEFOS‘[‘LMBOE‘SE‘LWFPOMBS‘ZBSBUU‘LMBS‘N‘[‘OCJSÎPþVOEBOàTUàOL‘ME‘Lw
FMÿTSÉ
BZFUMFSJCVSBEBIFNFOIBU‘SMBOBCJMJSÿTMBN‘OUB
SJIÔUFDSàCFTJUPQMVNTBMCBS‘ā‘TBþMBNBO‘OFOHàWFOMJZPMVOVO
ZJOFEJOÔCJMHJJMFJOāBFEJMFCJMFDFþJOJHÚTUFSJS%JOJOUFNFMJLJ
LBZOBþ‘,VSÉO‘,FSJNWF)[1FZHBNCFSJO4àOOFUJCJ[FEJO
EBSM‘þ‘OBZO‘[BNBOEBJOTBO‘O:BSBUBO‘ZMBLFOEJTJZMFWFCàUàO
ÎFWSFTJZMFCBS‘āJÎJOEFCVMVONBT‘EFNFLPMEVþVOVBOMBU‘S%JO
NFOTVQMBS‘OBāJEEFUWFÚGLFZJCBTU‘SBCJMFDFLCJSÚ[HàWFOEF
UFMLJOFEFS"ODBLTPOZ‘MMBSEBZBL‘ODPþSBGZBN‘[EBāJEEFUJOWF
UFSÚSàOBSUU‘þ‘ÚGLFWFOFGSFUJOJÎEàOZBN‘[‘FTJSBME‘þ‘WF.àT
MàNBOMBSPMBSBLTPTZBMCBS‘āUBOI‘[MBV[BLMBāU‘þ‘N‘[EBBD‘CJS
HFSÎFLUJS#VOVOàMLFJÎJTPSVOMBSEBOVMVTMBSBSBT‘TUSBUFKJMFSF
LBEBSFMCFUUFCJSEJ[JTFCFCJWBSE‘S"ODBLCVLBSHBāBPSUBN‘O
EBEJOÔTFNCPMMFSWFEVZBSM‘M‘LMBSEBUPQMVNEBÚGLFWFOFGSFU
TÚZMFNJOJOWFCVZÚOEFBZS‘āNBO‘OBOBNBM[FNFMFSJOEFOCJSJOJ
UFāLJMFUNJāEVSVNEBE‘S#BS‘āJÎJOEFCJSBSBEBZBāBNBO‘OBTMÔ
EBZBOBþ‘PMNBT‘HFSFLFOEJOÔCJMHJOJOBLTJZÚOEFCJSBNBÎJÎJO
LVMMBO‘M‘ZPSPMNBT‘O‘ÚODFMJLMFEJOCJMHJOMFSJOJOBOBMJ[FUNFTJ
TFCFQMFSJà[FSJOEFFUSBGM‘DBEVSNBT‘HFSFLJZPS
&LPOPNJLHFMJSEBþ‘M‘N‘O‘OEFSJOFāJUTJ[MJLMFSZBSBUU‘þ‘Jā
TJ[MJþJOZPþVOPMEVþVTJZBTBMLBU‘M‘N‘OCVMVONBE‘þ‘TBþM‘LUBO
FþJUJNFWFG‘STBUFāJUMJþJOFLBEBSCJSEJ[JTPSVOVOZBāBOE‘þ‘WF
JOTBOMBS‘OHFMFDFLFOEJāFTJOJOCVMVOEVþVUPQMVNMBSEBEJO‘SL
#ÿ3-ÿ,5&:"Ā"."ÿ3"%&7&")-",*/*/%ÿ/·5&.&--&3ÿ
FUOJLLJNMJLWFCÚMHFTFMBJEJZFUEVZHVMBS‘O‘OāJEEFUFLBOBMJ[F
FEJMNFTJOJOIBZMJLPMBZMBāU‘þ‘O‘BSU‘LIFQJNJ[CJMJZPSV[4BþM‘LM‘
EJOÔCJMHJMFONFOJOTBþMBE‘þ‘Ú[HàWFOCÚZMFCJSPSUBN‘OPMVN
TV[MVLMBS‘O‘B[BMU‘D‘CJSSPMFTBIJQLFOEJOLPOVTVOEBZBOM‘ā
WFTBQU‘S‘MN‘āFþJUJNSBTZPOFMEàāàODFOJOZFSJOJEVZHVTBMM‘þ‘O
BMNBT‘CVPMVNTV[MVLMBS‘UFUJLMFZJDJCJSJāMFWHÚSNFLUFEJS#ÚZ
MFPMVODBāJEEFUJÚOMFNFEFQPMJTJZFUFECJSMFSÚGLFWFOFGSFUF
LBZOBLM‘LFEFOPSUBN‘OBOBMJ[JWFPOBHÚSFÚOMFNMFSJOBM‘ONBT‘
OFLBEBSHFSFLMJJTFUPQMVNMBS‘N‘[EBJOTBOMBS‘ÿTMBNEJOJLP
OVTVOEBTBþM‘LM‘CJMHJMFOEJSNFLÚSHàOWFZBZH‘OEJOFþJUJNJOJ
HFMJāUJSFSFLZBOM‘āWFTBQU‘S‘MN‘āZPSVNMBSLBSā‘T‘OEBUPQMVNTBM
CJMJOÎPMVāUVSNBLEBBZO‘EFSFDFEFÚOFNUBā‘NBLUBE‘S±àOLà
EJOFWFLVUTBMBCBþM‘M‘LBE‘OBNBTVNJOTBOMBSBZÚOFMJLāJEEFU
LJOWFOFGSFUJNFāSVMBāU‘SNBLBODBLEPþSVCJMHJZMFZà[MFāNFL
UFOLBΑS‘MN‘āWFLBQBM‘LBQ‘MBSBSE‘OBBM‘ON‘āT‘þWFZBOM‘āCJS
CJMHJZMFWFÎBSQ‘LCJSFþJUJNMFNàNLàOPMBCJMJS
½ZMFBOMBā‘M‘ZPSLJTPTZBMCBS‘ā‘N‘[‘UFIEJUFEFOIFSCJS
FþJMJNWFBOMBZ‘ā‘TBEFDFCJSHàWFOMJLTPSVOVPMBSBLFMFBMNBZ‘Q
CVOBJMBWFUFOPMBZ‘OTJZBTBMTPTZBMFLPOPNJLWFQTJLPMPKJL
OFEFOMFSJOFWFCPZVUMBS‘OBEBFþJMNFL[PSVOEBZ‘[½[HàSMàLMFS
WFEJOJOJOTBOIBZBU‘OEBLJEFSJOFULJTJFTBTFOCJSMJLUFWFIV[VS
JÎJOEFZBāBNBN‘[JÎJOCàZàLCJSJNLÉOE‘SWFJZJEFþFSMFOEJ
SJMEJþJOEFWB[HFÎJMFNF[CJSQP[JUJGLBUL‘E‘S"ODBLCVOMBS‘O
LÚUàFMMFSEFWFZBOM‘āBNBÎMBSEBLVMMBO‘N‘O‘OCJMHJTJ[MJþJOWFZB
ZBOM‘āIFEFGMFSFLJMJUMFONJāEJOÔFþJMJNMFSJOUPQMVNMBS‘OCBā‘OB
OFUàSMàEFSUMFSBÎU‘þ‘EBPSUBEBE‘S#VLPOVEBCFMLJEFÚODF
MJLMFZBQ‘MNBT‘HFSFLFOÿTMBNEJOJOJEPþSVUBO‘NBEJOEBSM‘
þ‘N‘[‘BIMBLEJOÔEVZBSM‘M‘LMBS‘N‘[‘JTFCJMHJFLTFOJOFPUVSUNB
PMNBM‘E‘S
21
İslam’ın aslî kaynakları ve onların üzerine
temellendirilen İslam uygarlığı, bugün dahi
özlemle andığımız, bütün insanları hatta canlı
ve cansız tabiatı şefkatle kucaklayan bir ahlak
zihniyeti geliştirmiş ve bunu kültürümüzün
dış etkilerle dejenere olmaya başladığı geçen
yüzyılın başına kadar yaşatmıştır.
Download

Birlikte Yaşama İrade ve Ahlakının DinTemelleri