T.C.
MİLLÎ SAVUNMA BAKANLIĞI
HARİTA GENEL KOMUTANLIĞI
HARİTA YÜKSEK TEKNİK OKULU
ANKARA
TANKSAVAR
DERS NOTLARI
ANKARA
2006
A. TANKSAVAR SİLAHLARI İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER
1. TANKSAVAR SİLAHLARININ SINIFLANDIRILMASI :
a. Darbe tesiri, zırh koruması, ateş gücü, hareket ve sürat özelliklerine sahip olan
tank, muharebe sahasına çıktığı günden günümüze kadar, kara muharebelerinde etkinliğini
kanıtlamıştır.
Bu etkin gücün (Tankın) etkisiz kılınması ve tahrip edilmesi için çeşitli tip ve nitelikte
silah, mühimmat ve engeller geliştirilmiştir. Bu maksatla yapılan çalışmalar tankın muharebe
sahasında görülmesiyle başlamış olup, tanktaki gelişmelere uyumlu olarak devam
etmektedir. Tankı, dolayısıyla zırhlı ve mekanize birlikleri yavaşlatmak, kanalize etmek ve
tahrip etmek maksadıyla üretilen silah, mühimmat, engel ve yöntemler bir bitlim olarak
tanksavar sistemlerini oluşturur. Zırhlı birliklere karşı savunmada tesis edilecek tanksavar
sisteminin temelini de tanksavar silahları teşkil eder. Tanksavar savunmasını tesis etmede,
tanksavar silah ve sistemleri dışındaki diğer imkanlardan da azami istifade edilerek, elde
mevcut bütün imkan ve kabiliyetler koordineli ve uygun olarak kullanılmalıdır. Zırhlı ve
mekan i/e birliklere karşı kullanılabilecek olan Tas. silah ve sistemleri şunlardır ;
(1)
Tanksavar silahları (modern ve klasik),
(2)
Tanklar,
(3)
Topçu ve havanlar,
(4)
Antitank mayın ve engelleri,
(5)
Tanksavar tüfek bombalan,
(6)
Tank avcı timleri,
(7)
Taarruz helikopterleri,
(8)
Taktik hava kuvvetleri,
(9)
N.B.C. silahları.
b. Tanksavar silahlarının Tablo 1’ de görülen sınıflandırılmasında, modern, ikinci ve
üçüncü nesil tanksavar silahları, bugün için vuruş yüzdelerinin yüksek ve tesirli mesafelerinin
fazla olması nedeniyle tanksavar savunma sisteminin temelini oluştururlar. Tanksavar
silahlarının kullanılmasında, tesirli mesafelerinden azami istifade etmek ve aynı zamanda
derinlikte tanksavar savunması tesis edebilmek için bu özelliklere uygun hedefler
verilmelidir. Hafif Tas. silahları için 1000 m.ye kadar, orta Tas. Silahları için 1000-2000 m.
arasındaki, ağır Tas. silahları için de 2000 m.den somaki hedefler uygun hedeflerdir. Bu
mesafelerin kullanılması aynı /amanda güdümlü roketlerin vuruş imkanlarını da artırır.
TANKSAVAR SİLAHLARI
GELİŞMELERE
GÖRE
KLASİK
TÜFEK
BOMBASI
LAW
RPG-7
ROKETATAR
GIT LAR
SAHRA TOPU
TANK TOPU
TESİRLİ MESAFELERİNE
GÖRE
MODERN(GÜDÜMLÜ)
KOBRA
MAMBA
SWATTER
MİLAN
TOW-1,TOW-2
DRAGON
HOT
ERYK
FAGOT
HELLFRE
TRİGAT
JAWALİN
1 NCİ
NESİL
2 NCİ
NESİL
3 NCÜ
NESİL
SAHRA TOPU
TANK TOPU
TRİGAT
TOW
MİLAN
JAVALİN
KOBRA
TRİGAT
106 MM.GTT
57-75 MM.GTT
ROKETATAR
RPG-7,11
LAW,ERYX
AĞIR
2000 M
ORTA
1000 M
HAFİF
Tablo 1-1 Tanksavar Silahlarının Sınıflandırılması.
2. TANKSAVAR SİLAHLARININ KUVVETLİ VE ZAYIF TARAFLARI :
a. Müşterek Özellikleri :
Tanksavar silahları, birbirine nazaran üstün ve zayıf tarafları olmasına rağmen,
bazı ortak Özelliklere sahiptir Tanksavar silahlarının kullanılmasında ve özellikle; mevzi
bölgelerini ve mevzi yerlerini seçmede, mevzilenme ve mevzi değiştirme tekniklerinde, hedef
tayin etmede dikkat edilmesi gereken bu ortak özellikler şunlardır:
(1)
Zırh delme gücüne sahiptirler,
(2) Yatık mermi yolludurlar (3 ncü nesillerin sütre gerisindeki bedelleri vuran
modelleri hariç ),
(3)
Geri tehlikeli sahaları vardır,
(4)
Yerini belli etme özelliklerine sahiptirler.
b. Klasik Tanksavar Silahlarının Üstün ve Zayıf Tarafları:
(1) Üstün Tarafları:
(a) Atış süratleri fazladır,
(b) Atışı müteakip hedef olma özelliği yoktur (At-Saklan),
(c) Mermi hızları yüksektir,
(d) Bakım ve ikmal kolaylığı vardır,
(e) Daha ekonomiktir.
(2) Zayıf Tarafları :
(a) Vuruş yüzdeleri düşüktür,
(b) Tesirli mesafeleri kısadır,
(c) Eğitim ve öğretimi güçtür,
(d) Sadece yerde ve araç üzerinde kullanılabilirler,
(e) Zırh delme gücü (tahrip gücü) daha düşüktür.
c Modern (Güdümlü) Tanksavar Silahlarının Üstün ve Zayıf Tarafları :
(1) Üstün Tarafları:
(a) Tesirli mesafeleri daha uzundur,
(b) Zırh delme gücü daha fazladır,
(c) Vuruş yüzdeleri yüksektir,
(c) Kullanıra kolaylığı vardır,
(d) Eğitim ve öğretimi birinci nesil dışında kolaydır,
(e) Yerde kullanıldığı gibi araç ve helikopterlere monte edilir,
(f) Her türlü hava ve arazi şartlarında atış yapma imkanı vardır.
(2) Zayıf Tarafları:
(a)
İyi görüş ve atış sahalarına ihtiyaç gösterirler,
(b) Atışı müteakip hedef olma özelliği vardır(İkinci nesil için At-Bekle, 3 ucu
nesil için At-Unut),
(c)
Klasik silahlara nazaran ekonomik değildirler.
d. Tanksavar silahlarının etkin kullanımının, özelliklerinden azami istifade ve zayıf
taraflarının asgari seviyede tutulması ile mümkün olacağı daima hatırda tutulmalıdır.
3. TANKSAVAR SİLAHLARININ ÖZELLİKLERİ :
Mevcut tanksavar silah ve sistemlerinin kullanılmasında ana düşünce "DÜŞMAN
ZIRHLI GÜCÜNÜ ETKİSİZ KILMAK, KENDİ MANEVRA GÜCÜMÜZ İÇİN
UYGUN ŞARTLAR YARATMAK" olmalıdır. Etkisiz kılmada, zırhlı gücü kanalize,
yavaşlatma ve durdurma faaliyetleri tankı tahrip esasına dayatılmalıdır. TAHRİP
EDİLMEMİŞ BİR TANKIN, İYİ BİR TAHKİMLİ MEVZİ OLDUĞU
UNUTULMAMALIDIR. Sistemlerin etkin kullanımı, imkan ve kabiliyetlerinin bilinmesi
ve uygulanması ile mümkün olur. Tanksavar silah ve sistemlerinin imkan ve kabiliyetleri şu
şekilde özetlenebilir:
a. Tanksavar Silahları: Çeşitli özellikleriyle farklılıklar gösteren Tas.SIh.larının
menzili ve zırh delme kabiliyetleri Şekil 2'de, Tas. Silahlarına ait özet bilgiler Tablo 2 ve
3' dedir.
TANKSAVAR SİLAHLARINA AİT ÖZET BİLGİLER
ÜRETİCİ
ÜLKE
ADI
TOW-2
TOW-1
DRAGON
JAVALlN
MAMBA
TRİGAT
TRIGAT ATGW-3
MR
KOBRA-2000
HOT
ALM.
ALM.FR
N.
ALMFRN
.
FRANSA
RUSYA
RUSYA
RUSYA
RUSYA
ERYX
MILAN
AT-1
AT-2B
AT-3
AT-4
AT-5
AT-6
AT-7
AGM
HELLFIRE
ABD
ABD
ABD
ABD
ALM.
ALM.FRN.
ALM.FR
N.-İNG.
114
' RUSYA
RUSYA
RUSYA
A.B.D.
FÜZE
UÇUŞ HIZI (m/sn)
TESİRLİ
MENZİLİ
(m)
TOPLAM
AĞIRLIK
(Kg)
GÜDÜM
SiSTEMİ
Zırh
Delmesi
(Cm)
200
200
140
-
3750
2000
100
2000
300
2000
80
78
14
11
-
TEL.Y.Otm.
TEL Y.Otm.
TEL Y.Otm.
TAM Otm
TEL Y.Otm.
TAM Otm.
40
40
14
Reaktif
47.5
Reaktif
LAZER (ATUNUT)
Mevcut
Tank
Zırhlan
200 (-)
2000
(5000)
27 (?)
300
950
2000
4000
10
22
TEL ELLE
TEL Y.Otm.
50
80
-
600
-
TEL Y.Otm.
Reaktif
200
110
150
120
185
2000
2700
3700
3000
2100
11
22
26
11
40
250
300
200
1.3MAC1I
12 "de
3750 m. 37"
de 8 kın.
4000
5000
1000
0.5-8
13
35
6
46-48 ATUNUT
LONGBOW50 kg.
TEL Y.Otm.
TEL ELLE
TLS ELLE
TEL ELLE
TEL Y.OTM.
40
36
40
40
50
TEL Y. Otm.
75
TLS Y.Otm.
74
Y.Otm.
60
Normal Tip için 100 Atış
Y. AKTiF
Hızı
LONG-BOW
8 " de 1
için Ataletsel ve mermi
milimetrik Dalga
Radar
Tablo 1-2. Tas. Silahlarına Ait Özet Bilgiler.
TANKSAVAR SİLAHLARINA AİT ÖZET BİLGİLER
ADI
ÜRETİCİ
ÜLKE
ÇAPI
(mm)
MÜRETTEBAT
TESİRLİ
MENZİLİ
(m)
ZIRH
DELMESİ
(cm)
ATIŞ
SÜRATİ
(AT/DK)
M-20 TOP
M-40 TOP
M 20 ROKET
M-72 LAW
PANZER
FAUST-3 ROKET
ARMBRUST
ROKET
APILAS ROKET
LAW-80 ROKET
B-300 ROK.BT
M-1955 TOP
T- 12 TOP
ABD
ABD
ABD
ABD
ALM.
75
106
89
66
110
4
4
2
\
1
900-1350
1100-1400
300-200
150-300
300-400
10
40
28
30.5
70
2-9
1-5
5
1
1
ALM.
67
\
300
30
1
FRN.
İNG.
İSRAEL
RUSYA
RUSYA
112
94
82
100
100
1
1
1
6
7
400
500
400
1500
1200
70
60
40
40
40
1
1
1
I
10
SPG-9 TOP
RPG-7 ROKET
RPG- 16 ROKET
RP 18 ROKET
RUSYA
RUSYA
RUSYA
RUSYA
73
40
58
64
3
1
1
1
800
300-500
500
200
32.5
30
36
36
1-5
4-6
4
1
Tablo 1-3.
Tas. Silahlarına Ait Özet Bilgiler.
b. Tanklar:
Bir silaha karşı en iyi silah yine kendisidir. Tank zırhla korunmuş bir ateş
üssüdür. Tanklar 4000 m’ye kadar bölge, 2000 m.ye kadar nokta hedeflerine atış
yapma imkanına sahiptir. Tanklar manevra unsuru veya tanksavar ateş destek
unsuru olarak kullanılabilir. Tank topu tanka karşı kullanılırken, diğer silahlarla
düşman tanksavar silah mevzilerine baskı ateşi açılabilir.
c. Topçu ve Havanlar :
(1) Topçu ve havanlar uzun mesafeli görmeyerek değişik tipte cephane ve tapa
kullanma özelliklerine sahip ateşleriyle düşman zırhlı birliklerine karşı etkili olarak
kullanılabilir. Topçu ve havanın başlıca hedefleri; toplanma bölgeleri, komuta yerleri,
ikmal ve akaryakıt bütünleme noktalandır. Tahrip (HE) ve beyaz fosforlu (WP) normal
cephane; hem araçlara hem de personele karşı etkili sonuçlar verecek şekilde kullanılabilir.
Topçu ve havanlar, görmeyerek ateşleri ile taarruz eden tankları ve diğer zırhlı araçları,
kapaklarım kapamaya zorlayarak etkili olur. Bu, tankların etkinliğini azaltır ve diğer tanksavar
silahlarına karşı hassasiyetini arttırır. Ayrıca yeteri kadar yoğun ateş, bir zırhlı birlik
taarruzunun etkinliğini kırdığı gibi, taarruz düzenini de bozabilir. Görmeyerek topçu
ateşlerinin kullanılması; tankları, eşlik eden piyadeden ayırmakta etkili olur ve tankların
hassasiyetini arttırır. Görmeyerek atışlarda genellikle tahrip mermileri kullanılır. Tahrip, sis
ve beyaz fosforlu sis mermilerinin kullanılması, tank şoförlerini körletebilir veya tanka
bağlı donatımın yanmasına neden olabilir. Yetenekleri içinde kullanıldıklarında; nükleer
yetenekli topçu araçlara etkilidir. Gelecekte bazı topçu silahlarının, antitank mayınlarını
da kapsamak üzere, serpilebilen mayınları alına olanağına sahip olması için çalışmalar
sürdürülmektedir,
(2) Topçu silahları; düşman zırhlı birliklerini imha edecek görerek atış olanağına da
sahiptir. Bununla beraber sahra topçusunun görerek atış yeteneği manevra ve ateş planında
bir taarruz taktiği olarak değil, bir savunma tedbiri olarak düşünülmelidir. Hafif
obüslerin tank tahrip (HEAT) ve izli plastik tahrip (HEP-T) mermileri mevcutlun Bu
cephanenin en uzun etkili mesafesi 2200 Metredir ve mermiler bu mesafeden zırhlı araçları
delebilir, parçalayabilir veya içlerinden parça kopartabilir. Mermilerin büyüklüğü ve
patlama güçleri nedeniyle orta ve ağır topçu silahları, zırhlı araçlara karşı görerek atışla
etkilidir.
d. Antitank Mayın ve Engelleri :
(1) Mayınlar : Bir antitank mayını genellikle hafif;madeni veya plastik bir
muhafaza içinde saklanan, üzerinde bir ana ve genellikle bir veya iki yardımcı (tuzaklama) fünye
yuvası bulunan bir imla hakkıdır. Mayın, toprak üzerine veya içine elle, makine ile bazıları da
havadan döşeme araçlarıyla döşenmek üzere yapılmıştır. Hedefin teması veya etkisiyle, telli ve
telsiz kontrolü ile veya önceden ayarlanmış bir saatli aygıtla ateşlenebilir. Bu kısımda tanımlanan
mayınlara ek olarak antitank mayınları, patlayıcı maddelere uygun şekilde kapsül ve ateşleme
aygıtlarının dikkatli olarak yerleştirilmesiyle çeşitli şekillerde tuzaklanabilir. Antitank
mayınları, tanklara karşı en etkili ve en çok kullanılan tanksavar silahlarından biridir. Kullanılan
mayınların sayısı, sınırlı bir yaklaşma yoluna yerleştirilmiş bir tek mayından, genel engel planının
bir parçası olarak yapılmış bir mayın tarlasında kullanılan pek çoğuna kadar değişir. Standart
antitank mayınları üç genel tiptedir:
(a) Patlama Etkili Mayınlar : Araçların tekerleklerini ve paletlerini
parçalamak üzere yapılmıştır (M15,DM11 ve MK VI mayınları).
(b) Düşey etk ili mayınlar: Bu tip mayınlar bir aracın karın altını
delerek içindekileri öldürmek, yaralamak ve aracı hasara uğratmak veya tahrip etmek
amacıyla yapılmıştır (M21mayını).
(c) Yatay etkili mayınlar (Yol dışı mayınları) : Aracın yan tarafını
delmek, motoru hasara uğratmak ve araç içindekileri öldürmek veya yaralamak için
yapılmıştır (M24mayını).
(2) Engeller : Engel; herhangi bir hareketi durduran, geciktiren veya başka
bir yöne saptıran bir arıza olarak tanımlanır. Engeller; çöller, nehirler, ormanlar, bataklıklar
veya dağlar gibi doğal veya tank mayın tarlaları, dikenli tel engelleri, hendekler, beton veya
zadeni zırhlı araç tuzakları ve buna benzer şeyler gibi insan »rafından yapılan (yapay)
engeller olabilir. Yapay engeller sabit veya taşınabilir olabildiği gibi önceden hazırlanmış
veya arazide hazırlanan tipte de bulunabilir. Yapay engellerin yapımı için olanak varsa,
özel eğitimleri nedeniyle istihkam sınıfından teknik yardım istenmelidir.
Zırhlı birlikler, harekata elverişli sert zemine bağlı olmaları nedeniyle özellikle engellere
karşı hassastırlar. Zırhlı birliklere karşı harekatta birliğin mevzilerini seçerken düşman zırhlı
birliklerini doğal olarak en fazla derecede kanalize edebilmek amacı ile arazi ve hava
koşullarının dikkatli bir şekilde değerlendirilmesi gerekir. Yapay engeller en fazla beklenen
zırhlı birlik yaklaşma istikametlerindeki doğal engelleri güçlendirir veya tamamlayabilir.
Düşman zırhlı birliklerini durdurmak veya kanalize etmek üzere yerleştirilen engellerin
yanından kolaylıkla dolaşma olanağı bulunmamalı ve engeller tankların geçemeyeceği kadar
kuvvetli veya derin olmalıdır. Engeller derinliğine yapılmalı ve içlerinden geçit açılmasını
önlemek için ateşle korunmalıdır.
Yol kapamaları, mayın tarlaları, kraterler (çukurlar) ve tank hendekleri gibi yapay engeller,
doğal engelleri kuvvetlendirmek veya ocuların yerini almak üzere kullanılır. Onları yapmak
büyük zaman sarfına neden olmakla beraber bu engeller savunma olanağını çoğaltır. Örneğin;
gedikleri kapatmak ve mevzilere derinlik vermek gibi özel amaçlarla yerleştirilebilir. Yapay
engellerin yapımı; zaman, işçilik ve elde bulunan malzemeye bağlıdır.
e. Tanksavar Tüfek Bombaları :
Piyade tüfeği ile atılmak maksadıyla yapılmış tanksavar mühimmatıdır. Kısa mesafelerde
etkin olarak kullanılabilir. Tas. Tüfek bombalarının kullanılmasında, hedefleri yan ve geriden
ateş altına alacak şekilde tertiplenmelidir. Ayrıca etkili bir kullanım için birden fazla silahın
hedeflere grup ateşi icra imkanları aranmalıdır.
f. Tank Avcı Timleri :
Tank avcılığı, zırhlı ve mekanize birlik tehditlerine karşı piyadenin uygulayacağı bir
yöntemdir. Tank avcılığı : yangın el bombası, antitank mayınları, alev makinaları, otomatik
silahlar, hafif ve orta tanksavar silahları ile donatılmış 4-10 kişilik gruplar tarafından yapılır.
İyi eğitilmiş tank avcı timleri zırhlı birliklere karşı etkin olarak kullanılabilir. En iyi tank avcı
timi bu maksatla eğitilmiş ve donatılmış bir piyade mangasıdır.
Tank avcı timleri :
(1)
Çekilen düşmanın himaye kuvvetlerine karşı etkili olarak kullanılabilir,
(2)
Düşman çekilme yollarında vur-kaç tekniğini uygulayabilir,
(3)
Taarruza hazırlanan düşmanın zırhlı birlik hazırlıklarını geciktirebilir,
(4)
Belirli bölgelerde sabit veya devriye olarak görev yapabilir,
(5)
Meskun ve ormanlık bölgelerde etkin olarak kullanılabilir,
(6)
atılabilir,
Araç ve helikopterlerle hareket kabiliyetleri artırılabileceği gibi paraşütle de
(7)
Sorumluluk sahasının derinlik ve genişliğinde tertiplenerek savunmayı
güçlendirirler.
g. Taarruz Helikopterleri:
(1) Helikopterlerin kısa sürede dikine havalanabilmeleri, muayyen yükseklikte asılı
kalabilmeleri, iniş ve kalkış için özel piste ihtiyaç göstermemeleri, arazi yapısına uyum
sağlayarak; uçma ve gizlenme kabiliyetleri, bu hava aracının silahlarla teçhiz edilerek
kullanılma fikrini ortaya çıkarmıştır. Güdümlü tanksavar silahlarının bu hava araçlarına
montesiyle oluşturulan taarruz helikopterleri, Tas. Klanlarının menzilini artırmış ve
hareketlilik sağlamış, bilhassa derinlikteki bedellere karşı etkin olarak kullanılmasına
imkan vermiştir. K.K. envanterindeki taarruz helikopterlerinde Tas. görevlerinde
kullanılabilecek silah ve sistemler şunlardır :
(a) TOW :
Kullanıldığı Hedefler : Tank, zırhlı araçlar, korugan v.b.
Menzil
: 500-3750 m.
Atış Sistemi
: Tel güdümü
Mühimmat tipi
: Basıc,TOW-l,TOW-2,TOW-2A, TOW-2B
(b) 2.75
Kullanıldığı Hedefler
Menzil
Atış Sistemi
Başlık Tipleri
Etkinlik
inch Roket :
: Personel, malzeme, zırhlı-zırhsız araçlar
: 6000-8000 m.
: Optik,atış kontrol bilgisayarı destekli optik nişangahı
: HE, HEAT, sis, çok maksatlı, Flechette, aydınlatma
: Uygun hedefe uygun başlık ile çok etkilidir.
(c) 20 mm Top :
Kullanıldığı Hedefler : Personel, malzeme, hafif zırhlı ve zırhsız araçlar
Menzil
: 2000 m.
Ateş Sistemleri
: Kaska monteli atış sistemi, teleskobik görüşlü atış sistemi, gece atış
sistemi
(d) 40 mm Top :
Kullanıldığı hedef : Personel, malzeme, hafif zırhlı ve zırhsız araçalar
Menzil
: 1600-2000 m.
Atış Sistemleri
: Kaska monteli atış sistemi, teleskobik görüşlü atış sistemi, gece atış sistemi
(2) Taarruz helikopterlerinin tanksavar özellikli imkan ve kabiliyetleri bu silah
ve sistemlerle, bunların etkinliğini artıracak geliştirilmiş ateş kontrol sistemlerine sahip
olmaları ölçüsünde artmaktadır,
h. Taktik Hava Kuvvetleri :
Özel imkan ve kabiliyetleri nedeniyle uzak mesafelerde görev yapma imkanına sahiptirler.
Düşman zırhlı birliklerini kanalize, yavaşlatma, tahrip ve birlik bütünlüğünü bozmada etkin
olarak görev yapabilirler. Özellikle açık arazide süratle ilerleyen tanklara etkili olurlar.
i. N.B.C. Silahları :
N.B.C. silahlarından bilhassa kimyasal savaş maddeleri zırhlı birlik personeline karşı etkilidir.
4. ATEŞ YÖNTEMLERİ (TEKNİKLERİ) :
Tank ve tanksavar ateşlerinin birden fazla hedefe taksimi için standart tekniklerdir. Araziye
bağımlı ateş kontrol tedbirleri (hedef müracaat noktaları, imha bölgeleri) tayin edildiğinde bu
teknikler sık sık kullanılır. Ateş yöntemleri kullanılacağı zaman ateş komutunun parçası
olarak duyurulur. Yan ateşi, çapraz ateş ve derinliğine ateş üç temci ateş yöntemidir.
a. Yan Ateşi :
(1) Hedeflerin dost birliklerin ateş istikametine dik yönde (yanlarını vermiş
olarak) hareket etmeleri halinde yan ateş yapılır. Yan ateş yapılırken yanlardaki (kanatlardaki)
mangalar ilk önce kanat hedeflerine ateş ederler. Hedefler tahrip edildikçe ateşler merkeze
doğru kaydırılır (Şekil 1'e bakınız).
(2) Bir ateş bölgesi boyunca ateş istikametlerine dik yönde ve dağılmış şekilde
hareket eden düşmana karşı yan ateşi çok etkilidir. Bu yöntem hedefler ateş mevzilerine doğru
hareket halinde ise en az etkilidir. Çünkü hedeflerin gözetleme ve ateş güçleri bu durumda, ateş
öden dost Tas. silahlarına tevcih edilmiştir, bu silahlar ise hedeflerin en kuvvetli taraflarına
(cephelerine) ateş etmektedirler.
b. Çapraz Ateş :
Hedeflerin yan yana dağılmış durumda ateş mevzilerine doğru hareket etmeleri halinde
çapraz ateş kullanılır. Hedef ateş mevzine doğru hareket halinde iken, tespit edilmekten sakınmak
ve mümkün olduğunca yan atışlar yapabilmek için çapraz ateş yöntemi etkilidir. Tas. silahlan bu
durumda düşmanın uzak yanlarındaki hedeflerine ateş ederler. Hedefler tahrip edildikçe ateş,
merkeze doğru kaydırılır (Şekil 2' e bakınız).
Şekil 1-1Yan Ateşi
Şekil 1-2 Çapraz Ateş (1 ve 2 No. lu silahlar çapraz ateşi yapmaktadır.)
c. Derinliğine Ateş:
Hedefler derinliğine tertiplenmişse derinliğine ateş yöntemi kullanılır. Kısımlardan biri en
yakındaki hedeflere ateş ederken diğer kısım en uzak hedeflere ateş eder. Daha sonra ateşler
merkeze doğru kaydırılır. Ateşlerin planlanmasında hangi kısmın en yakın ve hangisinin en
uzak hedeflere ateş açacağı belirtilmelidir. (Şekil 3' e bakınız).
d. Ateş Açına Yöntemlerinin Tanzimi:
Muharebe başladıktan sonra ve düşman ilerleme düzeni tanı olarak ortaya çıktıktan sonra
gerek duyulursa ateş açma yöntemleri değiştirilir. Düşman araçları her kolaylıkla tanınan düzenler
içinde olmaz. Yeknesak olmayan ve değişik görüş açılan nedeniyle düşmanın düzenleri sadece bir
iç topluluğu olarak görülebilir. Düşman ilerleme düzeninin ateş rainden görünüşü ve Tas.
Kısım/Takım komutanının, düşmanı en w nasıl ateş altına alabileceği muhakemesine
dayanarak ateş yöntemleri kararlaştırılır.
Şekil 1-3 Derinliğine Ateş
B. TANKSAVAR SİLAHLARININ KULLANILMASINDA TEMEL ESASLAR
1. GENEL BİLGİLER:
Sayıca üstün bir düşman kuvvetiyle muharebeye girildiğinde; hızlı ve etkili bir şekilde
hedeflere nişan alma ve ateş etme, kazanmak için önemlidir. Hedeflere nişan alıp ateş etme hızı,
her Tas. mangasının hedef belirlemede, hedef tanımada ve hedefin tanksavar silahı ile ateş altına
alınıp alınamayacağını kararlaştırmadaki yeterliliğine bağlıdır. Toz ve dumandan dolayı düşmanı
tespit etme ve tanıma zorlaşabilir. Muharebe geliştikçe ve dost ve düşman içice girdikçe
hedefleri belirleme ve tanıma çok önem kazanır. Tas. silah mürettebatı; arazi, bitki örtüsü ve
sisle gizleme yapmış hedefleri belirleme, ayrıca bu hedeflerin dost veya düşman olduğunu
ayırma konusunda eğitilmelidir.
2. HEDEFİN BELİRLENMESİ :
a. Nereye Bakılacak : Nereye bakılacağını bilmek hedef belirlemede ilk adımdır.
Tanksavar takımları için birinci hedef zırhlı araçlardır. Bu nedenle birlikler zırhlı araçların en
büyük ihtimalle gelebileceği arazi kesimlerini aramalıdır. Mütecavizin zırhlı birlik taktiklerinin
ve araç özelliklerinin bilinmesi, bu araçların kullanılabileceği muhtemel araziyi tespit
etmede manga personeline yardımcı olur;
(1) Mütecavizin taktiği, karşıt bir kuvveti yenmek ve imha etmek için hız ve
yoğun ateş gücüne önem verir. Mütecaviz, konvansiyonel şartlar altında günlük 40-50
kın., nükleer şartlar altında 30-50 km. ilerleme hızını esas alır. Bu hıza erişebilmek için zırhlı
araçların hızlı hareket etmelerine elverişli arazi, manevra ve ateş için de uygun bölge gereklidir.
Yollar, sırt hatları ve nispeten açık düz ve dalgalı arazi gibi yüksek hız yapmaya
mü sait yaklaşma istikametleri, devamlı gözetleme altında tutulmalıdır. Tam bir harita
keşfi ile bu bölgeleri tespit etmek faydalıdır. Harita mütalaası araziyi düşman gözüyle
değerlendirmeyi de ihtiva eder. "DÜŞMAN A RAZ İYİ N AS IL KULLAN ACAK"
ve "İLK Ö NCE MUHTEMELEN NEREDE GÖRÜNECEK" sorulacak sorulardır.
(2) Tarım arazileri ,yeni yolların
yapımı ve yerleşim yerleri için bölgelerin
düzenlenmesinden dolayı, arazi devamlı bir şekilde değişmektedir. Hava şartlan araçların
arazide hareket kabiliyetlerini etkiler. Bu nedenle, yollar ,patikalar,insan yapısı tesisler,
ağaçlıkların ve çalılıkların sıklığı, dere ve nehirlerin mevsimlere bağlı koşulları
hakkında güncel ve teferruatlı bilgi elde etmek için kara keşfine ihtiyaç vardır. Kara
keşfi yapmak mümkün olmazsa hava keşfi veya en yeni hava fotoğraflarından faydalanılır.
(3) Mütecavizin zırhlı araçlarının hareket kabiliyetleri ile ilgili bilgiler, tanksavar
takımlarına nereye bakılacağına karar vermede yardımcı olur. Durum imkan verdiğinde
tank ve motorize piyade birlikleri, hareketlerini engelleyen veya durduran arazi ve
engellerden sakınırlar. Bunlar:
(a) 30 dereceden daha dik yamaçlar,
(b) Ortalama 270 cm den daha geniş ve 90 cm den daha derin hendekler,
(c) Ortalama 90 cm. den daha yüksek setler,
(d) 25 cm. ve daha büyük çaplı ve birbirinden 3 m ve daha az aralıklı sert
ağaçlar,
(e) En az 1.5 m. derinliğinde su engeli (mütecaviz tankları şnorkel ile
teçhiz edilmişlerdir. Ancak şnorkel takma zaman alıcıdır),
(f) Bataklık veya kayalık arazi, araziden hareket edebilirlerse de hızları
oldukça yavaşlar. Bu sebepten bu gibi arazi kesimleri gözetleme altında tutulmalı ve
tanksavar silahları yoğunlukla bu bölgelerden gelecek mütecavize karşı kullanılacak şekilde
hareket ettirilmelidir.
b. Nasıl Bakılacak: Mürettebat, nereye bakılacağım öğrendikten sonra hedefleri hızlı bir
şekilde tespit etmek için nasıl bakılacağını öğrenmelidir. Birlik intikal halinde bile olsa, muhtemel
düşman zırhlı birlik yaklaşma istikametleri devamlı gözetlenmelidir.
(1) Gözetleme Bölgeleri: Tas. manga komutanı kısım komutanı tarafından kendisine
verilen bölgeyi kapsayacak şekilde mürettebatına sorumluluk sahası verir.
Tas. silahının nişan aletiyle azami menzilden 2500 m.ye kadar olan bölge, dürbün ile 2500
m.den 1000 m.ye kadar olan bölge, çıplak gözle 1000 m.den silah mevziine kadar olan bölge
gözetlenir. Çıplak gözle gözetleme yapan mürettebat aynı zamanda yakın emniyetten
sorumludur.
Personelin aynı bölgeyi devamlı gözetlemesi sonucu bıkkınlık meydana gelmemesi için,
gözetleme bölgeleri personel arasında periyodik olarak değiştirilir.
(2) Gözetlemenin Yapılışı: Uygun gözetleme yöntemleri, Tas. Slh. personelinin
hedefleri çabuk olarak tespit ve tanımasına imkan sağlar. Çıplak gözle gözetleme yaparken
gözetleyici, ilk önce açık hedefleri veya ekzoz dumanı, toz gibi işaretlerle kendisini belli eden
hedefleri aramalıdır. Gözetleyici, aynı zamanda motor gürültüsü gibi hedef belirten sesleri de
dinlemelidir. Mümkün olduğunda düşman araçlarının sesini işitebilmek için yakındaki
araçların motorları durdurulmalıdır(Şekil 2-1' e bakınız).
(a) Gözetleyici sık sık taramayı durdurmalı ve arazideki doğal veya yapay uzak
bir cisme bakmalıdır. Aksi takdirde gözler yorulur ve uzak cisimler net görülemez. Gözetleyici
dürbünsüz olarak gözetlerken yukarıdaki yöntemi periyodik olarak tekrar etmelidir.
Şekil 2-1. Gözetlemenin Yapılışı.
(b) Bir hedef tespit edildiğinde, ateş altına alınıncaya kadar gözetleme
altında tutulmalıdır. Aksi takdirde hedefi tekrar bulmak zor olabilir. Eğer gözetleyici
herhangi bir yere bakmak gerekliliğini hissederse, belirgin bir arazi arızasına göre
hedefin hareket istikametini not etmelidir. Bu arazi arızası hedefi tekrar bulmak için bir
referans noktası olarak kullanılır.
(c) Karanlık müddetince, gözetleyici hedefe doğrudan bakmaktan ziyade
hedefin birkaç derece dışına bakmalıdır. Gecenin özelliğinden dolayı, gözlerin kenarları loş
ışığa daha hassastır. Gözler kısa, kesin ve düzensiz şekilde hareket ettirilmelidir.
Gözetleyici bakışlarının muhtemel bir hedef bölgesine birkaç saniye yöneltmeli ve hareket,
ışık kaynağı veya hedef belirten bir işaret aramalıdır.
(4) Dürbünler (optik ve gece görüş): Periskop, dürbün ve gece görüş
cihazları kullanıldığında; hedefler, çıplak gözle tespit edileceğinden daha uzak mesafelerden
tespit edilebilir. Termal gece görüş dürbünleri ve cihazları; sis, hafif bitki örtüsü, kamuflaj ve
pus içindeki hedefleri belirlemek için, hem gündüz hem de gece kullanılabilirler.
(a) Örneğin ; TOVV nişan dürbünlerinin kısıtlı bir görüş sahası olduğundan
gözetleyici, bir hedefi veya bir hedef işaretini kaçırmamak için bölge boyunca yavaş
olarak gözetleme yapmalıdır. TOW nişan dürbünü 3000 m. de 300 m. den daha az bir
görüş sahası verir. Gece görüş dürbününün görüş sahası ise 3000 m.de 360 m.dir. Çıplak göz
ile görüş sahası daha geniştir.
(b) Bazı Tas. silahlarının gece görüş dürbünleri günde 24 saat kullanılabilir.
Termal dürbün, gündüz şartlarında bile hedefleri tespit etmek için ısı kaynaklarına bağlıdır.
Gözetleyiciler, göz yorgunluğundan dolayı bölgeyi gözetlerken sık sık değiştirilmelidir.
Bölgeyi gözetlemek için bir yöntemde, önce optik dürbünü sonra gece görüş dürbünü
kullanmaktır. Silah araçtan yere indirildiğinde, gece görüş dürbünü ile gözetleme süresi,
gece görüş dürbününün kısıtlı işletme süresi nedeniyle azalır. Gece görüş dürbünü ile
gözetleme süresi aynı bölgeyi örten mangalar arasında gözetleme periyotlarını değiştirerek
artırılabilir. Görüşü etkileyen tabii ve suni faktörlerin gece ve gündüz görüş şartlarına etkisi
EK-A' da gösterilmiştir.
(c) Gündüz dürbünlerin etkinliği, dürbünün sadece bir merceğini kullanarak
veya göze fazla ışığın girmesini önlemek için bir merceği kapatarak artırılabilir.
(d) Gözetleyici, zaman zaman mangasıyla irtibatını sağlayacak bir muhabere
vasıtası ile araçtan inmiş olarak dürbünle bölgesini daha iyi gözetleyebilir. Bu husus araç
gizli bir mevzide (bekleme mevziinde) olduğunda kullanılabilir.
(e) Gözetleme konusunda daha fazla bilgi için KKYY 213-1 "Gözetleme
Planı ve Faaliyetleri"' ne bakınız.
c. Hedef Bilgisinin Diğer Kaynakları :
(1) İleri gözetleyiciler, tank, keşif ve piyade takımları, hedef için değerli hedef
bilgisi kaynaklarıdır. Tas. takımı daha derinlikte mevzilendirileceğinden, ileri muharebe
unsurları Tas. Takımı personelinden önce yaklaşan tankları tespit edecek bir durumda
olabilirler. Bu, özellikle kötü hava koşullarında önem kazanır. Bu gibi hedef bilgileri, birlik
komutanından sonra öncelikle Tas. Takım komutanına aktarılır.
(2) Tanksavar takımları kara gözetleme radarlarından ve uzaktan izlenen Müh.
alam algılama (sensör) sistemlerinden de ilave hedef bilgileri alabilir. Bu sistemler kötü
hava koşullarında kullanım için mükemmeldirler. Bunlar erken ikaz maksadıyla sık sık
taburlar emrine verilirler. Yer, hareket istikameti, hedefin cinsi(personel, tekerlekli veya
zırhlı araç) ve hız, temin edilecek hedef bilgisi örnekleridir. Bu sistemleri kullanan
birliklerle koordinasyon mutlaka yapılmalıdır. Koordinasyon asgari olarak şunları ihtiva
etmelidir.
(a) Sorumluluk bölgeleri,
(b) Telsiz frekansları ve çağrı işaretleri,
(c) Esas ve değiştirme mevzilerinin yerleri,
(d) Ateş kontrol tedbirleri(hedef bilgilerinin aktarılmasına yardım etmek için).
(3) Kara gözetleme radarı her türlü görüş şartlarında uzun mesafede (10.000 m.)
hedefleri tespit edebilir. Muharebe alanı algılama sistemleri ise yaklaşma istikametleri
yakınına konarak, araç ve kıt'a intikallerini uzaktan izleyen algılayıcılardır.
3. HEDEF TANIMA VE TEŞHİSİ :
a. Genel Bilgiler:
Hedefler; hareketleri, bulundukları yerler ve belirgin özellikleri ile ateş altına
alınmadan önce mutlaka teşhis edilmelidir. Bu nedenle manga personeli, muharebe
araçlarını tiplerine göre, örneğin; TANK, ZPT, Hava Savunma Aracı gibi teşhis
edebilmeli ve tanıyabilmelidir. Komutan, tanksavar takımına belirgin tip araçlara ateş
açmasını gerektiren hedef öncelikleri tahsis ettiğinde, hedef teşhis kabiliyeti çok önem
kazanır. Hedef teşhis etmede bir çok yöntem uygulanır.
b. Hedef belirtileri :
(1) Silahların ve araçların birçoğu arazide kendini açığa çıkaracak belirtilere
sahiptir. Mazot kullanan araçlar fazla miktarda duman çıkarır. Modern paletli araçların
çoğu mazot kullanır. Paletli araçlar tekerlekli araçlardan daha fazla ses yapar. Genellikle
makineli tüfeklerde olduğu gibi aynı çeşit silahın değişik modelleri farklı sesler
çıkarırlar. Tas. mangaları hedeflerin, yerlerini tespit ve teşhis etmede kendilerine yardım edecek
farklı belirtileri kullanabilirler.
(2) Hedef; görerek, işiterek ve
bazen koklayarak tespit edilir. Şüpheli ve
gayri tabii bir şey tespit edilirse dikkatlice kontrol edilmelidir. Personel, alışılmamış
biçimli cisimlere karşı uyanık olmalıdır. Düz bir kenar veya hatta bir eğim, bir düşman
aracına veya askerine işaret edebilir. Siper camı gibi düz bir satıhtan yansıyan güneş
ışığı hareketsiz bir ifşa belirtisidir. Belirli tipte bir hedefin en çok nerede görülebileceğinin
bilinmesi, bir belirtinin tespit edilmesi halinde teşhis etmeye yardımcı olur.
(a) Asker varlığını gösteren belirtiler:
(I)
Avcı boy çukurları,
(II) Çöp ve atık maddeler,
(III) Kesilmiş veya yok edilmiş bitki örtüsü (Ateş sahaları veya kamuflaj
için temizlenmiş),
(IV) Yeni kazılmış toprak (Avcı boy çukurlarına veya diğer savaş
mevzilerine işaret edebilir),
(V) Sesler,
(VI) Kibrit, sigara veya ateşten çıkan ışıktır.
(b) Paletli araç varlığını gösteren belirtiler :
(I)
Geniş toz bulutları,
(II) Mazot dumanı,
(III) Palet veya motor gürültüsü,
(IV) Arazide palet izleri,
(V) Belirgin siluet veya şekildir,
(c) Tanksavar varlığını gösteren belirtiler:
(I)
Roketin duman ve alevi,
(II) Roketin çıkardığı ıslık sesi,
(III) Arazi boyunca,çalılıklarda ve ağaçlarda uzun ince teller,
(IV) Yavaş uçan Tas. güdümlü roketlerinin izli maddeleri,
(V) Periskop cinsi bir aletten bakan indirilmiş asker olabilir.
(d) Engeller ve mayınların varlığını gösteren belirtiler :
(I) Düzensiz bir şekilde gevşek veya bozulmuş toprak,
(II) Büyük
ağaçların
kaldırıldığı
(kesildiği) bölgelerdir.
c. Hedef Teşhisi :
(1) Tas.nişancısı hedeflerin yerini tespit etmesiyle
birlikte aynı zamanda,
hedeflerin dost veya düşman olduğunu da tespit eder. Bu ayrımı yapmasının bir yöntemi,
dost kuvvetlerin bulundukları yerlerin ve düşman araçlarının beklenildiği yerlerin
bilinmesidir. Tanınamayan bütün araçlar tanınıncaya kadar izlenmelidir. Komutanlar Tas.
silahı nişancılarını taktik durum ve dost birliklerin yerleri hakkında bilgilendirmelidir.
(2) Tiplerine göre hedefleri teşhis etmeyi öğrenme zor bir görev değildir. Fakat
onların dost veya düşman olduğuna karar verme, ayrıntılara dikkat ve çalışma gerektirir.
Hem dost hem de düşman tankları benzer yapıda olduklarından, teşhis konusunda
tanklar özellikle önemlidir. Tanklar yan yana durduklarında farklı görülebilir. Fakat 20003000 m.de kamuflaj 11 bir durumda bu farkı görmek zordur. Tanksavar mangaları
muharebe alanında karşılaşmayı bekledikleri dost ve mütecaviz zırhlı araçları bilmelidir.
Renkli slaytlar, ölçekli modern araçlar veya gazete ve dergilerden kesilmiş resimler gibi
yardımcı eğitim malzemeleri, çeşitli ülkelerin zırhlı araçlarını öğretmek için
kullanılmalıdır.
(3) Zırhlı araçlar arasında tanınabilir farklılıklar vardır. Gözetleyiciler genellikle
bir zırhlı aracın tamamını göremeyeceklerinden, araçların farklı yapı özelliklerini
bilmelidirler. Bütün tankları tanımada kullanılabilecek yöntemin belirlenmesine, dört
bölge etki eder. Bunlar askı donanımı, kule, top ve komutan yeridir.
(4) Dört bölge içindeki belirli malzemenin tipi,yeri,varlığı veya yokluğu dünyada
mevcut herhangi bir tankı tanımaya yeter. Bu bölgelerden herhangi ikisi tanınabilirse
aracı tanıma genellikle yapılabilir. Kule mevziinde bulunan bir tank da tanınabilir. Çünkü
bu durumda kule, esas top ve komutan yeri gibi dört bölgeden üçü normal olarak
görülebilir.
(a) Askı Donanımı : Bitki örtüsü ve arazi tarafından kapatılacağı için tanımada
en az güvenilen bölgedir. Farklı tankları ayıran askı donanımının başlıca parçaları şunlardır:
(I)
Taşıyıcı tekerlekler ve istikamet makaraları,
(II) Sadece taşıyıcı tekerlekler,
(III) Taşıyıcı tekerleklerin sayısı,
(IV) Taşıyıcı tekerlekler arasındaki aralık,
(V) Palet muhafazası.
(b) Kule: Tanklar ı ayırt etmek için kullanılan kule özellikleri şunlardır.
(I)
Kulenin yeri (oldukça ilerde, orta veya geride),
(II) Projektörün varlığı yokluğu veya yeri,
(III) Kulenin biçimi (Yuvarlak,elips biçiminde veya kutu gibi),
(IV) Haricen monte edilmiş eşya bölmeleri (raflar) ve diğer malzemeler.
(c) Top: Top aşağıdakilerle tanınabilir;
(I)
Namlu üzerinde gaz boşaltma silindiri olup olmadığı, varsa yeri,
(II) Namlu ağız baskısı veya geri tepme tertibatının varlığı,
(III) Isı ceketinin varlığı veya yokluğu.
(d) Komutan Yeri: Tank komutan kulesinin alçak veya yüksek olması, tankın
tanınmasında yardımcı bir faktördür.
4. HEDEFİN ATEŞ ALTINA ALINMASI:
Bir Tas. silahı ile hedefe ateş edilmeden önce, hedefin ateş altına alınıp alınamayacağı
kararlaştırılmalıdır. Hedef, silahın menzili içinde olduğunda nişancı tarafından tanınabilecek ve
izlenebilecek kadar kendini gösterdiğinde ve hedef, roket veya mermiyi karşılayacak süre açıkta
kalacak ise, bu hedefe atış yapılabilir. Hedeflere atış, su engeli, yangınlar (tel güdümlü
roketler için) ve atış kısıtlamaları (enerji nakil hatları, sis, pus, kar ve arazi arızaları) ile de
etkilenir. Hedeflerin ateş altına alınması ve tanksavar silahlarının zamanımız modern
tanklarına etkili olabilmesi için TANDEM başlıklı ( Birden fazla patlamalı ) mermilerin
kullanılması gerekmektedir.
a. Mesafe Tahmini :
Güdümlü Tas. silahlarında, hedefin kesin mesafesinin bilinmesine gerek yoktur.
Nişancının, sadece hedefin menzil içinde olup olmadığını bilmesi yeterlidir. Hedefin
Tas. silahının menzili içinde olup olmadığım anlamak için azami atış hattı kullanılmalıdır.
Azami atış hattını tesis etmek için, manga komutanı veya nişancı, azami menzile yakın olan
arazi arızalarını belirler. Bu hattın yakın tarafına geçen veya yakın tarafında görülen herhangi
bir hedef menzil içindedir. Azami atış hattı, bir ateş mevzii işgal edildikten sonra tesis
edilir. Azami atış hattı özellikle azami menzile yakın yerlerde görülen hedefler için atışa karar
verme süresini azaltır . Azami atış hattını veya belirli hedeflere olan mesafeleri bulmada
kullanılacak birkaç mesafe tahmin yöntemi vardır. Bunlar;
(1)
Harita ve Arazi Metodu :
Azami atış hattını haritadan kolaylıkla tespit etmek için:
(a) Tas. silahının azami menzilinde tahsis edilen ateş bölgesi boyunca bir
yay çizilir,
(b) Hattın geçtiği belirgin arazi arızalarını ve yapay tesisleri tespit etmek
için harita etüdü yapılır.
(c) Tespit edilen bütün arazi arızaları bulununcaya kadar ateş bölgesindeki
arazi dürbün veya silahın nişan dürbünü kullanılarak incelenir. Bu arazi arızalan azami
atış hattında başlayan hayali bir hat ile irtibatlanır.
(2) Mesafe Ölçme Cihazları : Çeşitli mesafe ölçme cihazları mesafe ölçmek için
kullanılabilir.
(3) Tanıma Yöntemi : Tanıma ile mesafe tahmini basit ve doğru sonuç verir. Çıplak
göz veya 7-8 kuvvetinde büyütmeli dürbün veya silah nişan dürbünü kullanılarak hedefin
görünürlüğü artırılır.Tablo 2-1'de gösterilen hedefler belirtilen mesafelere kadar tanınabilirler.
Örneğin çıplak gözle zırhlı veya tekerlekli bir araç olarak teşhis edilebilen bir hedef 2000 m.
içindedir. Bu yöntem uygulandığında, görüş koşullan ve hedef büyüklüğü göz önünde
tutulmalıdır. Bazı arazi ve görüş koşullan bir hedefi daha yakın gösterirken, bazı koşullar
daha uzak gösterebilir (Tablo 2-2' ye bakınız).
(4) Dürbün metodu : Standart dürbün, bir zırhlı aracın Tas. silah menzilinde
olup olmadığına çabuk olarak karar vermek için kullanılabilir.
b. Hedefin Görünme Süresini Tahmin Etme :
(1) Mütecaviz birlikleri de kendi birliklerimiz gibi araçlarının görerek ateş
eden silahlara karşı görünme süresini azaltmak için arazide araç kullanma yöntemleri
üzerinde eğitilirler. Bu sebepten ve ilk hızı düşük olan Tas. silahlarının hedefe vuruş
sürelerinin uzun olmasından dolayı, nişancılar hedefin görünme süresini tahmin
etmek zorundadırlar.
(2) Hedefin mesafesine göre roket veya merminin uçuş süresi hesaplanarak
hedefin bu süre içinde alabileceği yol tahmin edilir. Eğer bu süre içinde hedef ile
silah arasına bir sütre girecek veya hedef kaybolacaksa ateş edilmez.
(3) Genellikle hedefin görünme süresi Tas. silahlarının optik nişangahları
vasıtasıyla tahmin edilebilir.
(4) Gelişmekte olan Tas. silahlarının sütre gerisinde hareket eden hedefleri
vurma imkanı vardır.
HEDEFLER
METRE
ÇIPLAK
GÖZ
7-8 KUVVETİNDE BÜYÜTMELİ
DÜRBÜN
Tank mürettebatı Kıt'a, makineli
tüfek, havan Tanksavar topu,
tanksavar füze platformu.
500
500
Tank, ZPT, kamyon (Modele göre)
1000
4000
Tank, obüs, ZPT, kamyon
1500
5000
Zırhlı araç, tekerlekli araç
2000
6000
Tablo 2-1. Tanıma yöntemi ile mesafe tahmini
DAHA YAKIN GÖRÜNÜR
DAHA UZAK GÖRÜNÜR
1. Parlak, açık, gün ışığında
l. Sis , yağmur, puslu şafak ve akşam
vakitlerinde
2. Hedefin önünde güneş
2. Hedefin arkasında güneş
3. Daha yükseğe bakıldığında
3. Daha alçak yerlere bakıldığında
4.Büyük hedefler
4. Küçük hedefler
5. Parlak renkler (Beyaz, kırınızı, sarı )
5. Koyu renkler
6. Dere yatağı, çukurluk, nehir ve çöküntü
boyunca
6. Kamuflajlı hedefler
7. Denizde
Tablo 2-2. Mesafe Tahminine Etki Eden Faktörler.
5. MEVZİ ÇEŞİTLERİ :
Her istikametten gelecek tehlikelere ve derinlikte zırhlı birliklere karşı savunma
yapabilmek için sorumluluk sahası içindeki mevzileme bölgelerinde, ateş ve
bekleme mevzileri seçilmelidir.
a. Ateş Mevzileri:
Ateş mevzii; bir silah, birlik veya şahsın belirli bir hedef üzerine ateş açabileceği
bir yerdir. Ateş mevzileri, mevzilenme bölgesi içerisinde alınmış olan asıl ve tali
görevleri yerine getirmek için, uygun yerlerde ve yeterli sayıda seçilmelidir. Tas.
silahlan sık sık mevzi değiştirmek zorundadırlar. Bu nedenle mevzi miktarını tayinde,
silah bası mühimmat kıstas alınmalıdır. Ancak; muharebe esnasında her-mermiyi ayrı bir
mevziden atmak için zaman kaybına me yd an verilmemeli, mecbur kalındığında diğer
mevzilere gidilmelidir (Örnek; Milan silah sistemine asıl ve tali ateş bölgeleri için en az
dört mevzii yeri seçilmeli, gerektiğinde en uygun mevziye gidilmelidir). Her mermiyi ayr ı
bir mevziden atma imkanları aranmalıdır. Ateş mevzilerinin seçiminde öncelik, asıl
görev bölgesinde olmalıdır. Tali görev için mevzi seçiminde, zırhlı birliklere karşı ateş
boşluğu bırakmamak maksadıyla asıl görevde olduğu gibi dikkat ve titizlik gösterilmelidir.
(1) Esas Mevzi: Verilen asıl görevi yerine getirmek için en iyi imkanları
sağlayan mevzidir. Diğer bir ifadeyle, asıl görevi yerine getirmek için, ateş etmek
maksadıyla seçilen ve gerektiğinde işgal edilecek olan mevzilerden ilkidir(Şekil 5’şe
bakınız).
(2) Değiştirme Mevzii:Esas mevziden görev yapılamaz duruma gelindiğinde,
asıl görevi yerine getirmek için esas mevzii civarında önceden sevilen, hazırlanan ve
gerektiğinde kullanılan mevzilerdir ( Şekil 2-2'şe bakınız).
(3) Yedek Mevzi: Esas mevziden ateş altına alınamayan hedefleri ateş altına
almak, veya özel ateş görevlerini icra etmek için önceden hazırlanmış ve emirle işgal edilen
mevzidir. Diğer tanımlamayla, tali görevleri yerine getirmek için, ateş etmek maksadıyla
önceden seçilen ve hazırlanan mevzilerdir. Bilhassa yan ve geri bölgeleri ateş altına almada
kullanılır( Şekil 2-2'ye bakınız),
b. Bekleme Mevzileri:
Ateş muharebesine girilmediği zamanlarda, mevzi değiştirmeler esnasında, düşmanın
gözünden ve ateşinden korunmak ve gizlenmek maksadıyla, önceden seçilen ve gerektiğinde
işgal edilen mevzilerdir. Tas. silah ateş mevzilerinin ifşa edilmemesine azami gayret sarf
edilmelidir. Tas. silahlan ateş etmedikleri sürelerde bekleme mevzilerinde bulunmalıdır.
Bekleme mevzileri durum ve araziye bağlı olarak yeterli sayıda olmalıdır. Bekleme
mevzilerinde bulunulduğu zaman, mürettebattan bir kişi ateş mevzii bölgesinde bulunarak
gözetlemeye devanı etmeli ve bekleme mevzii ile irtibatı sağlamalıdır. Bekleme mevzileri, ateş
mevzilerinin orta veya geri bölgelerinde bulunmalıdır (Şekil 2-2'ye bakınız).
6. MEVZİ SEÇİMİNDE ARANACAK ÖZELLİKLER:
Tas. silahlarının genel mevzilenme bölgeleri mevzilenme ve mevzi değiştirme
tekniklerine uygun olarak kısım, takım veya desteklenen birlik komutanınca seçilir. Mevzi
yerleri ise; görevin tam olarak yerine getirilebilmesi i ç i n durum, arazi ve silahın özelliklerine
uygun olarak manga komutanlarınca seçilir. Kısım, takım ve desteklenen birlik
komutanları seçilmiş olan bu mevzi yerlerinin kontrol ve koordinesini yapmalıdır.
a. Ateş Mevzilerinde Aranan Özellikler :
(1)
Uygun gözetleme ve ateş sahaları olmalı,
(2)
Örtü ve gizleme sağlamalı,
Şekil 2-2. Tanksavar Silah Mevzileri.
(3)
Karşılıklı destek imkanı bulunmalı,
(4)
Mevziye gelen ve giden, örtülü ve gizli yollan ihtiva etmeli,
(5)
Yakın emniyet i ç i n dost birliklerin yakınında veya civarında tesis edilmeli, olmalı
(6)
Geri tehlike sahası açık olmalı ( En az 5 m. ),
(7)
Tarifi kolay, belirli noktalardan uzak olmalıdır.
b. Bekleme Mevziinde Aranan Özellikler :
(1) Düşmanın, gözetlemesine ve bilhassa yatık mermi yollu silah ateşlerine karşı
örtü ve gizleme sağlamalı,
(2)
Ateş mevzilerine en kısa zamanda ulaşılacak yerde olmalı,
(3)
Mevzilere gelen ve giden, örtülü ve gizli yollara sahip olmalı,
(4)
Dost birlik veya silahların hareketlerini engellememeli,
(5)
Ateş mevzileri ile irtibat kurulabilmelidir.
7. MEVZİ HAZIRLANMASI :
Ateş mevziinin hazırlanması işgal ile başlar ve terk edilinceye kadar devam eder. Buna
mevzinin i l k kazılması, mesafe kartının hazırlanması ve kamuflajı dahildir. Mevzi işgal
edildikten ve emniyet tesis edildikten sonra, mevzinin hazırlanmasında ilk aşama; silah
sistemini kurma, sorumluluk bölgesine tevcih etme ve mesafe kartını hazırlamadır. Mevziin
hazırlığı süresince manga muharebe için daima hazırlıklı bulundurulmalıdır. Sorumluluk
bölgesinin devamlı gözetlenmesi, mevziin hazırlanması tamamlanmadan önce düşmanın
görünmesi halinde, mangaya süratle gerekli tedbiri alma imkanı verir.
a. Mevzinin kazı işlemi biter bitmez, mevziyi civar araziye uydurmak için kamuflajı
yapılır. Kamuflaj için öncelikle çimler, yapraklar, çalılar, ollar, alt üst edilmiş toprak
veya diğer tabii malzeme kullanılmalıdır. Gizleme ağları ve diğer yapay gizleme
malzemeleri de kullanılabilir. Gizleme yapılırken silahın ateş sahasına engel olmamalı ve
silahın geri tehlikeli bölgesi açık ve temiz bulundurulmalıdır. Yapay malzemeler, tabii
gizleme malzemesi ile takviye edilerek kullanıldığında daha etkilidir. Mevzi mümkün olduğu
kadar tabii görünecek şekilde hazırlanmalıdır
b. Tas. silahlarının geri tehlikeli bölgesindeki gevşek malzemeler kaldırılır. Silahın
yerini belirleyecek emareleri azaltmak için bölge gerekirse sulanır.
c. Mevziye sadece geriden ve görülebilecek emare bırakmadan yaklaşılmalıdır. Mevzi
etrafındaki ayak izleri giderilmeli veya örtülmelidir.
d. Tas. silahlarının lançer / namlu kısmı toprak seviyesinin üzerinde olduğunda
kolaylıkla tespit edilebilir. Tespit olasılığını azaltmak için, teknik olarak lançer / namlusu
toprak seviyesi altına indirilebilen Tas. silahlarının bu özelliğinden yararlanılmalıdır. Bu
durumda lançer/namlu içine toz toprak girmemesi için dikkat edilmelidir.
8. MEVZİ İŞGALİ :
Bir mevziyi işgal eden birlik, tespit edilmemek için gerekli tedbirleri alır. Dikkatsiz bir
mevzi işgali çok iyi gizlenmiş mevziyi tehlikeye atabilir. Özellikle tozlu bölgelerde ve bitki
örtüsünün zarar göreceği bölgelerde hızlı bir şekilde mevzi işgalinden sakınılmalıdır.
a. Arazide
ilericine teknikleri
kullanılarak mevziye yanlardan veya geriden
yaklaşılmalıdır. Araçlar mevziin yakınında, örtülü ve gizli bir yerde durdurulmalıdır. Daha
sonra manga ve kısım komutanları, araçtan inerek bölgeyi keşfetmek için ileri
hareket etmelidir. Keşif sırasında, manga ve kısım komutanları mevzilerin kesin yerlerini
tespit ederler. Tas. silahlarının indirilmiş veya bindirilmiş olarak kullanılmasına karar
verirler ve mevzilere giden yolları tespit ederler. Seçilen mevzi ve yol düşman tarafından
kolaylıkla gözetlenmemelidir.
b. Komutanlar kara keşiflerini tamamlayınca araçları ileri çağırırlar ve mevziye
sevk ederler. Kısım ve manga komutanları, tekrar geriye gitmeksizin araçları çağırır
ve mevzileri bizzat göstererek zaman kaybını önlemiş olurlar. Palet izleri gibi mevzinin
yerini ifşa eden belirtiler hava gözetlemesi ile tespit edilmemesi için silinir.
c. Takım ve kısımlar, mevzi işgalindeki sırayı ve yapılacak işlerin önceliklerini içeren
sürekli yönergeler hazırlarlar. Böylece ayrıntılı emirlere gerek duyulmadan manga
personelinin kendilerinden beklenilen işleri yapmaları sağlanır.
9. MESAFE KARTININ HAZIRLANMASI :
a. Mesafe kartı: Tanksavar mesafe kartı, silahların sorumluluk bölgelerinin
krokisidir. Mesafe kartı ateşlerin planlanması ve kontrolünü, Hdf.lerin hızlı bir şekilde
tespit edilmesini, ateş altına alınmasını ve mevcut bilgilerin değiştiren birlik
personeline devredilmesini mümkün kılan bilgileri ihtiva eder(Şekil 2-3 'e bakınız).
(1) Hedefi ateş altına almak için gerekli bilgiler hızlı ve noksansız olarak
mesafe karlından alınabilir.
(2) Bütün bölgeyi kapsayan bir kroki çizilir. Kroki en sondaki daire dışına
(aşmayacak şekilde mümkün olan en büyük genişlikte çizilmelidir. Ağaç veya
ormanla kaplı geniş bölgelerin sağ ve dış hududu belirtilir. İçine "orman","meyve
bahçesi" gibi adları yazılır.
(3)
İçteki en küçük daireye uygun silah sembolü konulur.
(4) Ateş mevziinin mevkii, en yakın tanınabilen arazi arızası ile silah sembolü
bir çizgiyle birleştirilerek belirtilir. Ateş mevziine bu noktadan olan mesafe ve
istikamet açısı tespit edilir. Bu nokta silahın yerinin tespiti için bir müracaat noktası
haline gelir.
(5) Silah mevziinden sol ve sağ uçtaki noktalara sol ve sağ hudutları
gösteren çizgiler çizilir:
NOT : Sol ve sağ hudut noktaları, bir daire çizilip ve içine sırayla l ve 2
yazılarak gösterilir. Sol ve sağ hudutlar bölge krokisinde ilk çizilen ve bilgi blokunda
i l k yazılan hususlardır.
(6) Sol huduttan
Muhtemel İmha Bölgeleri
başlamak ve soldan sağa doğru yazmak suretiyle
(M İ U) tespit edilir ve numaralandırır.
STANDART MESAFE KARTI
BİRLİK
Mg-1
Görerek ateş eden bütün silahlarda kullanılabilir
Tk-I
MANYETİK
KUZEY
BİLGİ KI SMI
MENZİİN CİNSİ : ESAS
TARİH :
SİLAH : TOW
HER DAİRİ; 500 METREYE ESASTIR.
NO İSTİKAME YÜKSELİŞ MESAFE CEPHAN
NOKTANIN TANIMI
1
3150
3820
DEĞİRMEN
SOL
2
580
3740
BİNA (SAĞ HUDUT)
3
3800
3750
TEPE YOLU (M İ B)
4
4200
2650
CAMİ(4NOLUHMN)
5
S50
750
YOL KAVŞAĞI
6
DİYECEKLER : 5
NUMARA
BİLİNEN
NOKTADAN
MEVZİYE OLAN
İSTİKAMET AÇISI VE MESAFEYİ GÖSTERMEKTEDİR
AÇIKLAMA
:TANKSAVAR SİLAHININ ORTASI İLERİSİNDE: BELİRTİLEN
HAT AEŞ İSTİKAMETİ, SAĞ VE SOL TARAFINDAKİ KESİK HATLAR İSE ATEŞ
BÖLGESİNİ GÖSTERMEKTEDİR.
Şekil 2-3. Tanksavar Mesafe Kartı.
(7) Ateş tutmayan bölgeler mesafe kartı üzerinde yaklaşık büyüklükte
çevrilmek suretiyle belirtilir. İçi çapraz çizgilerle doldurulmak veya içine “ölü bölge”
yazılmak suretiyle gösterilir.
(8) Azami atış hattı sol ve sağ hudut uçları azami menzil hizasında
dairesel çizgiyle birleştirilmek suretiyle gösterilir. Daire şeklindeki azami atış hattı,
ağaçlık hattı gibi bir engelin dost tarafından geçirilir ve tekrar silahın azami menziline
getirilir.
b. Kenar Bilgileri:
(1)
Birliğin tanıtılması :Bölükten yukarısı belirtilmez.
(2) Manyetik kuzey : Mesafe karlının sağ üst köşesinde manyetik kuzey
istikameti okla gösterilir. Mesafe kartı arazi ile mukayese edilerek yönüne konur ve
manyetik kuzey istikameti bu sütuna ok çizerek belirtilir.
c. Bilgi Bloku Kısmı :
(1) Mevzinin tanıtılması: Kullanılmakta olan mevzinin tipi (esas, yedek,
değiştirme) yazılır.
(2)
Silah: Mesafe kartı hazırlanan silahın cinsi taşıyıcı araç dahil belirtilir.
(3)
Tarih: Sadece mesafe kartının hazırlandığı gün ve ay yazılmalıdır.
(4) Diyecekler: Bu sütuna silah mevziinin yerinin tespiti için müracaat noktası
olarak kullanılan noktayla ilgili bilgiler ilave edilmelidir.
NOT : Mesafe kartı iki suret hazırlanır. İ l k Hazırlanan silah mevziinde kalır ve
diğeri bir üst birliğe gönderilir. (Örnek mesafe kartı için Şekil 2-3 'e bakınız).
C. TANKSAVAR SİLAHLARININ TAKTİK KULLANILMASI
1. GENEL BİLGİLER :
Tanksavar ateşleri, her türlü muharebe şekillerinde, bilinen veya muhtemel düşmanın zırhlı
birlik tehditlerine karşı uygun şekilde planlanmalı ve uygulanmalıdır. Yapılacak olan
harekatta düşman zırhlı birlik tehdidinin; gücü, yeri ve şekli çok iyi değerlendirilmelidir. Bu
tehdide karşı, elde mevcut bütün Tas. sistemleri; araziden azami istifade edilerek, sorumluluk
sahası içerisinde derinliğine ve genişliğine uygun şekilde kullanılıp, etkin bir tanksavar ateş
desteği oluşturulmalıdır.
Tas. Tk.'nın esas hedefi düşman zırhlı araçlarıdır. Bu gibi hedeflerin yokluğunda
bulunduğu mevziden koruganlar, gözetleme yerleri, çeşitli araçlar, mürettebatla kullanılan
silahlar gibi önemli hedeflere de ateş edebilir. Bu görevlerin yapılması Tas. görevine engel
olmamalıdır. Tas.Tk.'nın Tank ve Zırhlı Araçlara karşı kullanılması birinci derecede göz
önüne alınmalı, kritik ve delici kudrete sahip olan mermilerinin yalnız Tas.
savunmasında kullanılması esas kabul edilmelidir. Tas.Tk.'ı başka hedeflere ateş etmek için
Tank ve Zırhlı Araçları ateş altına almak üzere bulunduğu mevzileri asla terk etmez.
Etkili bir tanksavar ateş desteği oluşturmada, düşmanın muharebe teknik ve taktikleri çok iyi
bilinmelidir.
2. TANKSAVAR SİLAHLARININ TAKTİK KULLANILMASI :
a. Kullanma Seklini Tayinde Ana Düşünce :
Taktik kullanma şekilleri; tanksavar ateş destek unsurlarının (Kısım, Takım, Bölük)
komuta, kontrol ve kullanma yetkisini belirtir. Elde mevcut tanksavar ateş destek unsurlarının,
yapılacak olan harekatı uygun olarak destekleyip, etkin bir tanksavar ateş desteği tesis etmek
için nerede ve ne şekilde kullanılacaklarını tayin etmeye yarar. Tanksavar kısım, takım ve
bölüklerinin kullanılmasında tek elden (Merkezi) ve ayrı ellerden (Mahalli) kullanım
olmak üzere iki ana düşünce mevcuttur. Bu kullanım tarzlarının hangisinin uygulanacağına
keşif (Harita veya Arazi üzerinden) esnasında yapılan durum muhakemesi sonucunda karar
verilmelidir. Durum muhakemesi sırasında düşman zırhlı birlik tehdidini tayin etmek
için, zırhlı birlik tehdidi;
NEREDEN (Nerelerden)?
NE KADAR KUVVETLE ?
NASIL GELİR ?
Sorularına cevap aranmalıdır. Tespit edilmiş olan tehdite karşı elde mevcut tanksavar
gücünü uygun kullanma şeklini meydana çıkarmak için de elde mevcut tanksavar gücünü;
NEREDE (Nerelerde) ?
NE KADAR KUVVET OLARAK ?
NASIL KULLANIRIM ?
Soruları cevaplandırılmalıdır.
b. Kullanım Şeklini Tayinde Dikkat Edilecek Hususlar :
Uygun kullanım tarzını ortaya çıkarmada, durum muhakemesi başlangıcında sorulan
sorulara cevap bulabilmek için keşif esnasında şu hususlara önemle dikkat edilmelidir:
(1)
Yapılacak olan harekatın şekli (Taarruz , Savunma vb.),
(2)
Sorumluluk sahasının genişliği,
(3) Sorumluluk sahası içerisinde
birliklerinin yeri, kuvveti, niyet ve maksadı,
(4)
mevcut
veya
muhtemel düşman zırhlı
Elde mevcut tanksavar gücünün miktarı ile imkan ve kabiliyeti,
(5) Sorumluluk sahası içerisinde zırhlı birlik miktarı, gücü ve yaklaşma
istikametleri (Manevra imkanı),
(6) Seçilmiş olan yaklaşma istikametlerini kapatacak şekilde gözetleme ve ateş
sahası ile örtü ve gizleme sağlayan bölgeler,
(7)
Arazinin zemin ve bitki örtüsü yönünden hareket imkanı,
(8)
Arazinin topoğrafık yapısı (Muntazam ve kesik arazi),
(9)
Komuta, muhabere ve ikmal yönünden kolaylık ve güçlükler,
(10) Zırhlı birlikleri kanalize eden, geciktiren ve durduran engeller,
(11) Yaklaşma istikameti üzerinde ateşlerin toplanabileceği
tanklarının pusuya düşürülebileceği yerler (Tank tahrip bölgeleri için),
ve
düşman
(12) Yaklaşma istikametini kapatan, gözetleme ve ateşe imkan veren fakat zırhlı
birlik hareketine elverişli olmayan
yerler (Mukavemet noktalarını oluşturmak için),
(13) Keşif faaliyetleri için yeterli zaman.
c. Taktik Kullanma Şekilleri :
Tanksavar ateş destek unsurları VDAM faktörlerine uygun olarak genel destek, direkt
destek ve emre verme şekillerinde kullanılabilirler. Kullanım esnasında, silahların bütün
sorumluluk sahasına dengeli olarak dağılmasından ziyade; dikkatle değerlendirilen
düşman zırhlı araçlarının yaklaşma istikamet ler inde sikle t mer kez i oluş turaca k
şe kilde mevzilendirilmeleri düşünülmelidir. Tanksavar ateş destek unsurlarının bir
kısmı direkt destek veya emre verme şeklinde kullanılırken kalanı derinlikte tanksavar
savunması amacıyla genel destekte tutulabilir. Taktik kullanma şekilleri aşağıda açıklanmıştır:
(1) Genel destek : Bir destek b irliğinin, kendi üst komutanlığının emir ve
komutasında olarak, bir birliğin tümünü desteklemesidir. Tek elden kullanım şekli olup
çoğunlukla mevzi savunmasında ve taarruzda uygulanır. Bu kullanım şekli seçildiğinde, ateş
destek unsuruna, ateş önceliğinin, hangi bölge veya hedeflerde olacağı belirtilmelidir. Genel
destek kullanımı gerektiren şartlar şunlardır:
(a) Sorumluluk sahasının uygun genişlikte olması,
(b) Mahdut (Tek) yaklaşma istikametinin bulunması,
(c) Seçilmiş olan mevzilenme bölgesinden yaklaşma istikametlerini veya
sorumluluk sahasını kapatan gözetleme ve ateş sahasının olması,
(d) Arazinin, muntazam yapıya sahip olup derinliğine ve genişliğine
özetleme ve ateş sahası sağlaması,
(e) Arazinin hareketi kısıtlamaması,
(f) Tek elden idarede sevk ve idare güçlüklerinin olmamas ı,
(g) Tertiplenmenin parçalanmayı gerektirmemesi,
(h) Başlangıçta Tas. slh.ları için uygun hedef bulunmaması,
(i) Keşif faaliyetleri için yeterli zaman olmamasıdır.
(2) Direkt destek :Bir birliğin, diğer belirli bir birliği desteklemesini
gerektiren ve desteklenen birlikçe yapılan yardım isteklerine, doğrudan doğruya cevap
verme yetkisi sağlayan bir görevdir. Tanksavar ateş destek unsurları içinde uygulanabilir.
Ancak, bu görevler komuta, muhabere ve ikmal faaliyetlerini müstakil yürütebilecek
ateş destek unsurlarına verilmelidir.
(3) Emre verme : Bir birliğin, kuruluşunda bulunduğu komutanlıktan
alınıp, geçici olarak bir başka komutanlığa verilmesidir. Emrine birlik verilen
komutanlık , emrine aldığı birliğin ikmal, idare, eğitim ve harekatından sorumludur. Ayrı
ayrı ellerden kullanım şekli olup, genellikle hareketliliği gerektiren harekatta
(düşmana yaklaşma, taarruz, oynak savunma, geri çekilme, üzerinden aşmada) tercih edilir.
Emre verme şeklinde kullanımı gerekli kılan şartlar şunlardır:
(a) Sorumluluk sahası genişliğinin, normal ölçülerden fazla olması,
(b) Birden fazla yaklaşma istikameti bulunması,
(c) Seçilen mevzilenme bölgesinden, yaklaşma istikametleri veya sorumluluk
sahasının desteklenememesi,
(d) Arazinin kesik bir yapıya sahip olup, derinliğine ve genişliğine kısıtlı
gözetleme ve ateş sahalarına imkan vermesi,
(e) Arazinin harekete imkan vermemesi,
(f) Tek elden idarede arazi ve durum nedeniyle güçlüklerle kar şılaşma,
(g) Harekat gereği tertiplenmenin parçalanmayı gerektirmesidir.
3. TANKSAVAR SİLAHLARININ TAARRUZDA KULLANILMASI :
Düşman savunmasına karşı yapılacak bir taarruzda tanksavar silahlarının
kullanılmasında şu esaslara dikkat edilmelidir:
a. Keşif :
Taarruzdan önce detaylı olarak keşif yapma imkanları aranmalı ve keşif esnasında şu
hususlar önemle dikkate alınmalıdır;
(1) İlerleme istikameti üzerinde ve hedefte düşman zırhlı birliklerinin belli veya
muhtemel yerleri ve kuvvetleri,
(2) Girmelere karşı düşmanın karşı taarruz istikametlerinin yeri,
kullanılabilecek muhtemel karşı taarruzun kuvveti, bu kuvvet içerisindeki Zh. Brl. miktarı
ve özellikleri,
(3) TÇH.'ndan hedefe kadar gözetleme ve ateş imkanı,
(4) Hedefe kadar ilerlemede, düşman zırhlı birlik tehdit istikametlerine karşı
gözetleme ve ateş imkanı veren yerler,
(5) Manevra unsurunun hareketine uygun mevzilenme bölgeleri,
(6) Hedefte, düşman karşı taarruzlarına karşı mevzilenme bölgeleri,
(7) Taktik kullanma şekli.
b. Mevzilerin Seçilmesi :
(1) Hedefler TÇH.'ndan tesir altına alınabiliyorsa, gözetleme ve ateş imkanı var
ise, Tas. Slh.ları taarruzu sadece ateşle destekleyecek ise ateş mevzileri, TÇH. üzerinde
veya ilerisinde seçilmelidir (Şekil 3-1 'e bakınız).
(2) Hedefler TÇH.ndan tesir altına alınamıyorsa, uygun gözetleme ve ateş sahaları
yok ise, Tas. Slh.larının manevra elemanları ile birlikte hareketi düşünülüyorsa, mevziler
TÇH.'ndan hedefe kadar ilerleme istikameti üzerinde Zh.Brl. tehditlerini karşılayacak
şekilde seçilmelidir (Şekil 3-2'ye bakınız).
(3)
Hedefte tertiplenmede Tas. Slh. mevzileri, düşman karşı taarruz
istikametlerini kapatacak şekilde seçilmelidir (Şekil 3-3'e bakınız).
Şekil 3-1. TÇH ' dan Ateşle Destekleme.
Şekil 3-2. Manevra Unsuru ile Birlikte Hareketi.
Şekil 3-3. Hedefte Tertiplenme
c. Mevzi İşgali: Mangaların mevziye ne zaman ve nasıl intikal edeceği kısım, takım
veya desteklenen birlik komutanınca belirtilir. BirErli, ikişerli gruplar halinde veya
mangaca mevzilere intikal edilebilir. Tas. mangaları hazırlık ateşine katılmayacak ise
başlangıçta bekleme mevzilerinde bulunur. Hazırlık ateşine katılacak ise ateş mevzii
gizlice işgal edilir, emniyet tedbirleri alınarak hazır beklenir. Tas. Slh.larının tesirli
mesafesi içerisinde hedef var ise ve TÇH.'ndan hedef bölgesi ateş altına alınabiliyorsa Tas.
Slh.ları hazırlık ateşine katılırlar. Bunun dışında Tas. Slh. mevzileri ifşa edilmemesi
için hazırlık ateşine katılmazlar.
d. Mevzi Hazırlığı : Taarruzda mevzii hazırlığı için yeterli zaman yoktur. Genellikle
açıkta mevziler kullanılır. Bu nedenle arazi çok iyi değerlendirilmeli, örtü ve gizlemeden
azami istifade edilmelidir. Ateş mevziine girmeden önce bir sütre gerisine (Bekleme mevzii)
girilmeli müteakiben ateş mevzii işgal edilmelidir.
e. Taarruz Esnasında Hareket Tarzı : Tas. Slh.ları mevziye girdikten sonra
kendilerine tahsis edilen bölgelerdeki hedefleri ateş altına alırlar. Bu silahların birinci
öncelikli hedefleri tanklardır. Zırhlı birlikler mevcut değilse diğer beton korugan,
mürettebatlı silah mevzileri gibi hedeflere de ateş edebilirler. Tanksavar ateş desteğinin
sürekliliğini sağlamak amacı ile Tas. Slh.ları kademeli olarak mevzi değiştirirler. Hedefe
varıldığında, Tas.Slh.lan, düşman karşı taarruzlarım püskürtmek için hemen tertiplenirler.
Manevra elemanı olarak tanklar kullanıldığında, Tas. Slh.ları tanklarla birlikte hareket
ettirilmelidir.
f. Taktik Kullanma Şekilleri: Taarruzda tanksavar takım veya kısımları genel destek
ve emre verme şeklinde kullanılabilir. Genel olarak TÇH.'nda mevzilenip ateş desteği
sağlayacaklar ise G/Ds.'te kullanılır. Manevra elemanları ile birlikte gidecek ise emre
verme şeklinde kullanılmalıdırlar.
g. Ateşlerin Planlanması : Taarruzda
Tas.Slh. Ateşlerinin planlanması, toplanma
bölgelerinden başlayarak hedefte tertiplenme dahil olmak üzere düşünülmelidir. Hedefe
doğru ilerlemede ateşler hedefin önüne ve yanına doğru olduğu kadar gerisine de
planlanmalıdır. Tas. Slh. ateşleri ateşlerin devamlılığı bakımından üst üste çakıştırılmalı ve
silahların azami menzilinden istifade edilmelidir. Düşman zırhlı birlik taarruzuna hassas
olan her iki yanda da sürekli bir koruma sağlanmalıdır.
h. Taarruz Helikopterleri : Zırhlı birliklere karşı taarruz harekatında, taarruz
helikopterlerinin kullanılması; tank, havan, topçu, taktik hava ve deniz topçusu gibi bütün
destek ateşleriyle koordine edilmelidir.
(1)
Taarruz helikopterleri ile birlikte mevcut bütün ateş destek olanaklarının
kullanılması, düşman zırhlı araçlarını kapaklarını kapatmaya zorlayarak helikopterlerin
hassasiyetini en az düzeye indirir, tankın etkinliğini azaltır, (AĞIR ATEŞ TİMİ)
Tanksavar silahlarıyla donatılmış
taarruz helikopterlerinin görerek ateşlerine
karşı, tankların hassasiyetini arttırır ve düşman zırhlı birliklerinin açılmadan baskın
tarzında ateş altına alınmalarına olanak verir. Taarruz helikopterleri ile düşman zırhlı
birliklerine taarruzun bir yöntemi de, helikopterlerin düşman ateşlerine karşı
hassasiyetlerini biraz azaltmak için taarruzun birçok istikametlerden yapılmasıdır.
Helikopterler, düşmanı şaşırtmak ve düşman ateşine maruz kalma süresini azaltmak
amacıyla araziyi yalayacak şekilde alçaktan uçmalı, hedefe değişik istikametlerde taarruz
etmeli ve dost hatlara değişik uçuş yollarından dönmelidir.
Taarruz çıkış hattının ilerisinde düşman zırhlı birliklerine taarruz ederken;düşman
uçaksavar silahlarının helikopterlere ateş açma tehdidini en az düzeye indirmek için destek
ateşlerinden faydalanılmalıdır.
(2)
TOW silahı ve bölge ateşi yapan tanksavar roketleri ile donatılmış
helikopterler, taarruzda kullanılır ve şu görevleri yapabilir:
(a) İlerleyen dost kuvvetlerin karşısındaki, bilinen düşman zırhlı birliklerini
tahrip etmek,
(b) Taarruz eden kuvvetlerin yanını korumak amacı ile olası düşman zırhlı
birlik yaklaşma yollarını örtmek,
(c) Taarruz esnasında ve hedefte tertiplenmede zırhlı birliklere karşı emniyet
sağlamak.
(d) Kara birlikleriyle beraber düşman mevzilerine taarruz etmek,
(e) Esas kuvvet tarafından yanından dolaşılarak geçilen mukavemet
noktalarına taarruz etmek,
(f) Geri çekilen düşman asıl kuvvetlerine taarruz etmek,
(g) Düşmanın ihtiyatlarına topçu mevzilerine, komuta kontrol merkezlerine,
lojistik tesislerine taarruz etmek,
(h) Düşmanın karşı taarruz kuvvetlerine taarruz etmek.
(3) Başarıdan faydalanma ve takip harekatında da taarruz helikopter birlikleri
sürat, hareket yeteneği ve ateş gücü özellikleri ile ideal kuvvetlerdir ve bu nitelikleri ile
araziye değil, düşmana yönelerek, başarıdan faydalanmadan takibe, kolayca geçebilirler. Bu
harekatta taarruz helikopterleri düşmanın zırhlı ve mekanize kuvvetlerine yönelirken
hava kuvvetleri de kendi hedeflerine daha fazla güç ayırarak müşterek kuvvetlerin
etkisini azamiye çıkarabilirler. İdeal olarak taarruz helikopter birlikleri, takip
kuvvetinde kullanılır. Bunlar, geri çekilmekte olan esas kısmın unsurlarına taarruz ederler.
Düşmanın, mukavemetinin kırılması üzerine geriye doğru harekete başlamasıyla, taarruz
helikopter birliğine düşman zırhlı birliklerinin yanına taarruz görevi verilebilir.
i. Hedefte Tertiplenme : Hedefte tertiplenmede tanksavar silahları, önceden tayin
edilen mevzilere veya mevcutsa daha iyi mevzilere sokulur. Düşman; bazı hallerde herhangi
bir istikametten karşı taarruz yapabilme olanağına sahip olacağından, bu gibi durumlarda
her istikametten gelebilecek tehlikelere karşı çepeçevre savunma tertipleri almak önemlidir.
Bu faaliyetlerle birlikte gereken bütünleme ikmali ve yeniden ikmal yapılır ve
mevziler süratle geliştirilir.
4. TANKSAVAR SİLAHLARININ SAVUNMADA KULLANILMASI :
a. Zırhlı birliklerin taarruz taktiği: Zırhlı birliklerin taarruz doktrini kitlesel, hızlı
ve devamlı muharebe esaslarına dayanır. Taarruzda sayıca ve ateş gücü bakımından
üstünlük sağlayıp, mevzi derinliklerine ulaşılmaya çalışılır. Gencide birliklerin yürüyüş
kolundan taarruza geçmesini esas alarak, kademeli şekilde tertiplenilir.
b. Tas. Slh.larının savunmada kullanılması: Düşmanın zırhlı birlikleri ile yapacağı
taarruza karşı savunmanın temelini tanksavar silahları oluşturur. Tas. savunması,
düşman zırhlı araçlarım Tas. silahlarının etkili menzili içine girer girmez ateş altına alacak
şekilde planlanır. Bu planlar düşman zırhlı araçlarını bunlarla birlikte bulunan
piyadeden ayırmak ve onları savunma bölgesinin ilerisinde tahrip etmek için kullanılır.
Düşman zırhlı araçları AMH'na ulaşır veya AMH'nı geçmeyi başarırsa derinlikte
mezilenmiş Tas. silahlan bunların daha fazla ilerlemesini önlemeye çalışırlar. AMH'nda
bulunan kuvvetler, düşman piyadesini tanklardan ayırmak ve tankları tahrip etmek için
mevzide kalırlar.
Münferit silahlar, mayınlar, Tas. topları ve güdümlü mermiler, tanklar, topçu, sis ve
nükleer silahlar dahil, bütün Tas. silahlan savunma bölgesinde genişliğine ve derinliğine
kademeli olarak kullanılmak suretiyle Tas. savunması tesis edilir. Tas. mevzileri düşman
zırhlı araçlarının muhtemel yaklaşma istikametlerini örtmelidir.
Nükleer silah kullanılıyorsa, Tas. savunması düşman tanklarını elverişli bir nükleer hedef
teşkil etmeye zorlayacak şekilde tesis edilir. Elde mevcut bütün tanksavar sistemlerinden ve
araziden azami istifade edilerek derinlikte bir tanksavar savunması tesis etmek için,
tanksavar silahlarının kullanılmasında dikkat edilecek hususlar şunlardır:
(1) Keşif : Komutanların yapacağı keşif, elde mevcut zamana bağlıdır. Bazen sadece
bir harita keşfiyle yetinmek zorunda kalınabilir. Fakat ast kademelere keşif için yeterli zaman
mutlaka verilmeye çalışılmalıdır. Bununla beraber, zamanın müsaadesi nisbctindc savunma
mevzilerinin hayli ilerisine kadar kara ve hava keşifleri yapılmalıdır. Keşif esnasında arazi önce
düşman gözüyle incelenmeli daha sonra savunma yönünden değerlendirilmelidir.
(a) Düşman yönünden incelemelerde dikkat edilecek hususlar:
(I) Zırhlı birlik yaklaşma istikametleri nerelerdir?
(II) Seçilmiş olan yaklaşma istikametinde düşman nasıl ilerler?
(III) Seçilmiş olan yaklaşma istikameti ne kadar bir birliğin manevrasına
imkan verir ?
(b) Savunma yönünden incelemelerde dikkat edilecek hususlar:
(I) Yaklaşma istikametlerini kapatacak şekilde gözetleme ve ateş sağlayan
aynı zamanda örtü ve gizleme temin eden bölgeler nerelerdir ?
(II) Düşmanı yavaşlatan, kanalize eden
nelerdir ve nerelerdedir, bunlardan nasıl istifade edilir ?
ve durduran tabii engeller
(III) Ateşlerin toplanabileceği uygun tank tahrip bölgeleri nereleridir ?
(IV) Yaklaşma istikametini ateş altına alan, fakat zırhlı birlik
uygun olmayan, direnek noktası olarak kullanılabilecek bölgeler nereleridir ?
harekatına
(V) Sorumluluk sahasına, cepheden başka, yan ve gerilerden gelebilecek
tehdit istikametleri ve bu tehditi kapatacak bölgeler nereleridir ?
(VI) Sorumluluk
üstünlüğü oluşturacak bölgeler neresidir ?
sahasında,
tanksavar
ateş
(VII) Düşmanın, muhtemel girme bölgeleri nereleri olabilir, bu girmelere
karşı eldeki manevra ve tanksavar gücü nerede ve nasıl kullanılır ?
(VIII) Düşmanın, derinlikte ilerlemesini durdurmak ve imha etmek için,
derinlikteki mevzi bölgeleri nereleridir ?
(IX) Elde mevcut tanksavar gücü, nerede ve nasıl kullanılmalıdır ?
Bu düşüncelerin ışığı altında, elde mevcut bütün tanksavar sistemleri, sorumluluk sahası
içerisinde her yönden gelecek tehdide karşı derinliğine ve genişliğine tertiplenerek,
derinlikte bir tanksavar savunması tesis edilebilir.
(2) Mevzilerin Seçilmesi : Genel mevzilenme bölgeleri kısım, takım veya
desteklenen birlik komutanı tarafından seçilir. Mevzi yerlerini ise manga komutanları seçer.
Mevzilenmede şu hususlar dikkate alınmalıdır:
(a) Tas. Slh.larının, bütün sorumluluk sahasına yayılması esas
olmakla
birlikte, planlanmış tank tahrip bölgelerine gelen yaklaşma istikametlerinde azami ateş
toplamaya dikkat edilmelidir,
(b) Düşmanın, derinlikte ilerlemesini ateş altına alabilmek için derinlikte
mevziler seçilmelidir,
(c) Mümkün olduğu takdirde mevziler diğer bir silahın himaye ateşi
sahasında seçilmelidir,
(d) Silahların azami tesirli mesafelerinden istifade edilmelidir,
(e) Mevziler tankların taarruzuna müsait olmayan bölgenin arka yamacında
seçilerek yan ve geriden ateş altına alma sağlanmalıdır.
(f) Yan ve geri bölgelere ateş açma imkanı veren mevziler seçilerek çepeçevre
savunma sağlanmalıdır,
(g) Karşılıklı destek imkanı olmalıdır,
(h) Kısıtlı görüş şartlarında mevziler yaklaşma istikametine ve tank tahrip
bölgesine daha yakın olmalıdır.
(3) Mevzilerin İşgali : Mevzilere intikal ve mevzilerin işgali tercihen kısıtlı görüş
şartlarında yapılır. Işık ve ses disiplinine azami dikkat edilmelidir. Düşmanın gözünden ve
ateşinden korunmak için bölgeyi tanıyan rehberlerden istifade edilebilir. Silahların ateş
mevzileri seçilinceye kadar, bekleme mevzilerinde kalınır. Yerinde değiştirmede; mesafe
kartları ve istihbarat bilgileri alınıp verilmelidir. Mevzi işgal edildiğinde, silah esas
istikamete yöneltilerek, mevzi hazırlıklarına öncelik sırasıyla aşlanır. Mümkün olan en kısa
zamanda mesafe kartı hazırlanmalıdır.
(4) Mevzi Hazırlığı : Mevzi hazırlığında ilk önce yapılacak faaliyet, gözetleme
ve ateş sahalarının temizlenmesidir. Daha sonra silah ve mürettebat için acele mevziler
yapılır. Zamanın müsaadesi nisbetinde, mevziler silah ve araziye uygun olarak
geliştirilerek gizlenir. Mevzi geliştirme işgal süresince sürdürülen devamlı bir
faaliyettir. Yedek ve değiştirme mevzileri de esas mevziler gibi hazırlanmalıdır. Bütün
mürettebat, mevzileri ve buralara giden yollan bilmelidir.
(5) Savunma Esnasında Hareket Tarzı:
(a) Tanksavar silahlarının, muharebe devam ederken keşfedilmedikleri
sürece mevzide kalmaları, ateşlerinin kontrolünü kolaylaştırır ve koruma sağlar. Ancak
gerektiğinde mutlaka yedek ve değiştirme mevzilerine gidilmelidir,
(b) Tanksavar silahlan mevzi değiştirmelerde, muharebe esnasındaki ateş
fasılalarından faydalanmalıdır,
(c) Tankların girmediği
bölgelere mevzi değiştirilmemelidir,
(d) Hedefler öncelik sırasına göre ateş altına alınmalıdır,
(e) Tank ve piyadeyi birbirinden ayırmak için gayret sarf edilmelidir,
(f) Düşman tankları, tanksavar silahlarımızın etkin olduğu bölgeye kanalize
edilmelidir,
(g) Yeterli miktarda aydınlatma imkanı varsa, gündüz şartlarına göre hareket
edilmeli, kısıtlı durumlarda tanksavar silahlan, yaklaşma istikametleri ve tank tahrip
bölgesine daha yakın mevzilenmelidir.
(6) Taktik Kullanma Şekilleri : Tanksavar ateş destek unsurları savunmada,
durum ve arazinin şartlarına uygun olarak G/Ds., D/Ds. ve Emre Verme şeklinde
kullanılabilirler. Kullanım esnasında, silahların bütün sorumluluk sahasına uygun
olarak dağıtılması esas olmalıdır. Tanksavar ateş destek unsurlarının bir kısmı D/Ds.
veya Emre Verme şeklinde kullanılırken kalan bölümü derinlik için G/Ds.tc tutulabilir.
(7) Ateşlerin Planlanması
: Savunmada görerek ve örmeyerek yapılacak
ateşlerin planlanması en önemli konulardan biridir. Ateş destek unsurlarının imkan ve
kabiliyetlerinden azami istifade edilmelidir. Topçu ve havanlar tarafından; şişleme,
kanalize, tankı piyadeden ayırma, tank engellerini koruma, aydınlatma ve kısıtlama
görevleri ile baskı altında tutma ateşlen uygun yürütülebilecek şekilde planlanmalıdır. Tank
birliklerinden manevra gücü veya ateş destek gücü olarak istifade edilebilir. Ateş destek gücü
olarak istifade edildiğinde, tanklar hareketlerine müsait olan bölgelerde mevzilendirilmeli
ve ateşleri tanksavar silah ateşleriyle koordine edilmelidir. Diğer mürettebatlı silah ve
hafif silah ateşlerinden baskı altında tutma ateşi olarak istifade edilip, tanksavar silah
mürettebatının korunması sağlanmalıdır.
(8) Savunmada Taarruz Helikopterleri : Savunmada taarruz helikopterlerine; birlik
komutanlarınca, muhtemel düşman zırhlı birlik yaklaşma istikametlerini örtmek için alınan
tedbirleri tamamlama görevi verilir. Taarruz helikopterleri komutanlara;
emniyet
kademelerinde zırhlı birliklere karşı alınan emniyet tedbirlerini takviye etme, derinlikte
savunma ve ihtiyatın bir parçası olarak kullanılma olanağı sağlar.
Taarruz helikopterleri ayrıca karşı taarruzların icrasında da etkin rol oynarlar, bu nedenle
ilgili planlarda taarruz helikopterlerinin kullanılması mutlaka planlanmalı ve uygulanmalıdır.
Bunun dışında savunmada ana düşünce olan, taarruz harekatı için fırsatlar yaratma
konusunda da taarruz helikopterlerinden azami faydalanılabilir.
Taarruz helikopterleri belli bölgelerde keşif ve gözetleme görevleri yaparak yan
emniyeti sağlayabilir ve böylece kuvvet tasarrufuna katkıda bulunabilirler.
(9)
Engeller : Üst komutanlığın genci engelleme planına uygun olarak,
yapay engeller inşa edilir. Yapay engeller, mevcut doğal engelleri tamamlayacak ve
onların verdiği olanaklardan faydalanılacak şekilde yerleştirilir. Önceden planlanmış
veya istek üzerine yapılacak serpme mayın tarlaları, savunma planına dahil
edilmelidir. Kendi kendine patlayan bu mayınlar (zaman ayarlı), mevcut engelleri
takviye edebilir ve düşman taarruzu ile meydana gelen gedik ve geçitleri kapatabilir.
Tanksavar silahları, tankları bu engellere doğru çekmeli ve tanklar engellerin etrafından
dolaşmaya çalıştığında, yan ateşlerinden en üst düzeyde faydalanabilecek şekilde
mevzilendirilmelidir. Engeller içindeki gedik ve geçitlerden düşmanın yararlanması
önlenmelidir. Birlikler, engelleme planının kendi harekat bölgelerindeki kısmım inşa
etmekten sorumludurlar.
(10)
Yol kapamaları : Yol kapamaları, birliğin genel savunma planının bir
parçasıdır ve düşmanın ilerlemesini durdurmak veya geçici olarak geciktirmek amacıyla
yapılır. Yol kapamaları düşmanın kanalize edileceği bölgelerde yapılmalı ve mayın
tarlaları gibi diğer engelleri tamamlayacak şekilde kullanılmalıdır. Yol kapamaları topçu
ateşi, tanksavar ve diğer otomatik silah ateşleriyle korunmalıdır. Yol kapamalarının
etrafından dolaşılmasına engel olmak için antitank mayınları kullanılır.
(11) Koordinasyon : Muhabere irtibatları, emniyet, görev (özellikle emre verilen
silahların), ivedi hallerde (tehlike anında) verilecek işaretler, aydınlatma ve hedefi ateş altına
alma kuralları birbirine yakın silahlar arasında yapılan koordinasyona ek olarak koordine
edilecek diğer kontrol tedbirleridir. Tanksavar manga komutanları hedefleri ateş altına
almada, hareket tarzlarım planlayabilmek için komşu silahların ateş bölgeleri, görevleri,
olanak ve yetenekleri hakkında mümkün olduğu kadar fazla bilgi sahibi olmaya
çalışmalıdır. Komşu birlik silahlarının önceden planlanmış mevzi değiştirmeleri, silahlara
başka görev verilmesi veya silahların tahrip edilmesi halinde meydana gelecek ateş
boşluklarının kapatılması için gerekli koordinasyon yapılmalıdır. Yakın silahlar arasında
yapılacak koordinasyon; her iki silahın değiştirme mevzilerinin birbirine çok yakın
olarak seçilmemesini sağlar. Zamanında ve etkili bir ateş desteği için destek ateşleri ile
gece gözetleme planlarının birleştirilmesi ve koordinesi şarttır. Muharebe sahasının
aydınlatılması işaret fişekleri veya ışıldak, kızıl ötesi veya görülebilen ışık gereksinmeleri
önceden düşünülür ve koordine edilir.
5. TANKSAVAR SİLAHLARININ GERİ HAREKETLERDE KULLANILMASI:
a. Temel Esaslar : Geri hareketlerde çekilen birlik için en büyük tehlike, hareket ve
manevra kabiliyetine sahip bulunan düşmanın zırhlı birlikleridir. Taarruz helikopterleri
yüksek menevra kabiliyeti sayesinde, birden fazla noktaya çok kısa aralıklarla angaje olarak,
bir zırhlı birlik tehdidine karşı etkili olarak kullanılabilir, böylece çekilmekte olan dost
unsurlara zaman ve emniyet sağlarlar. Geri hareket çeşitlerinde Tas. slh.larının
kullanılmasında, arazinin örtü ve gizlemesi ile tabii ve suni engellerden azami istifade esasları
dışında, dikkat edilmesi gereken temel esaslar şunlardır:
(1) Tanksavar Silahlarını Zırhlı Birliklerin Ana Yaklaşma İstikametleri
Üzerinde Toplama: Bu hareket fiziki toplanmadan ziyade tanksavar ateşlerinin
istendiğinde tek bir hedef üzerinde toplanmasını ifade eder. Bu nedenle orta ve ağır
tanksavar silahlan, yaklaşma yolları üzerinde mevzilendirilmelidir.
(2) Tali Yaklaşma Yollarını Emniyet Altına Almak: Tali yaklaşma yolları;
düşmanın süratini tahdit eden veya düzenli açılıp yayılmasına
imkan
vermeyen
istikametlerdir. Bu istikametlerin emniyete alınmasına da, varsa hedef tespit cihazları ile
donatılmış, P./Mknz.P. veya keşif unsurlarından oluşan küçük emniyet birlikleri kullanılır.
Manga çapında tank avcı timleri bu görevler için en uygunudur. Bu emniyet timlerine
yeterince Tas. slh.ları verilmelidir. Düşman, bu bölgeleri birliklerimizin etrafından dolaşmak
veya tecrit etmek için kullandığında, birliklerimize zaman kazandırmak maksadıyla bu
bölgelerde bulunan emniyet kuvvetleri kendi imkanları ve topçu ateşlerinin de desteğiyle
zırhlı birlikleri yavaşlatır ve ateş altına alırlar.
(3) Elde Bir İhtiyat Bulundurmak : Çekilen birliklerin, etrafından
dolaşılarak önlerinin kesilmesi tehlikelerine anında karşı koyabilmek ve esneklik sağlamak
maksadıyla elde bir ihtiyat bulundurulmalıdır. Bu ihtiyat, düşman zırhlı birlik hareket
gücüne sahip tank, P./Mknz.P., orta ve ağır Tas. slh.larından oluşturularak, düşman zırhlı
birliklerini durdurmak veya tahrip etme imkanına sahip olmalıdır.
(4) Engel, Köprü, Yol Kapamaları Gibi Kritik Noktaları Korumak: Bu
noktaların korunması manevra birliklerinin yetersizliğinde muharebe destek ve muharebe
hizmet destek birliklerince sağlanmalıdır. Bu kritik noktalar düşmanın ileri harekatını
yavaşlatır ve geciktirir. Bu noktalan kontrol altında tutacak şekilde seçilen mukavemet
noktalarından düşmana zayiat verdirilir.
b. Muharebeyi Kesmede Tanksavar Silahlarının Kullanılması:
Muharebeyi kesmede mevcut tanksavar silahlarının bir kısmı, temasta bırakılan müfrezeler
emrine, geri kalanı da himaye kuvveti emrine verilir. Kaide olarak düşman zırhlı birlik
istikametini kapatan Tas. Slh.ları temasta bırakılmalıdır. Tas. Slh.’larının muharebeyi kesip
geri çekilmeleri diğer Tas. Slh. veya destek ateşlerinin himayesi altında yapılmalıdır. Tas.
Slh.larının 1/3'ü düşmanın zırhlı birlik tehdidine göre temasta bırakılabilir(Şekil 3-4’e
bakınız).
Şekil 3-4. Muharebeyi Kesmede Tanksavar Silahları.
c. Oyalama Muharebesinde Tanksavar Silahlarının Kullanılması: Oyalama
muharebesinde tanksavar silahlan düşman yaklaşma istikametlerini uzak mesafeden ateş altına
alacak şekilde mevzilendirilir. Birbiri gerisindeki oyalama mevzilerine Tas. slh.larının geri
çekilmeleri, birbirlerinin veya diğer destek ateşlerinin himayesi altında yapılır. Oyalama
muharebesinde, zırhlı birliklerin hareketlerim tahdit eden bölgelerde (dar geçit ve gediklerde,
geçişe müsait olmayan bir nehrin üzerindeki köprü geçişinde) düşmanın öncü ve keşif
birliklerine karşı pusular kurulabilir.
Pusu; mevcut Tas. Slh.ları ve P./Mknz.P. nin kullanılması ile hazırlanır. Tanksavar silahı
olarak tanklarla, orta ve ağır tanksavar silahlarından istifade edilmelidir. Pusu kuvvetindeki
piyade ve keşif unsurları düşmanın yerini tespit etmede, pusu mevziini ve çekilme yollarını
emniyete almada görevlendirilir. Pusuda başarının sağlanması; tank tahrip bölgesi
olarak seçilen bölgenin manevra sahasının sınırlı olmasına, elverişli gözetleme ve ateş
sahalarının olmasına, uygun çekilme yollarının bulunmasına, orta ve ağır tanksavar
silahlarıyla yap ılacak ateşlerin beklenmeyen istikametlerden yapılmasına ve en
önemlisi baskın tesirine bağlıdır.
d. Geri Çekilmede Tanksavar Silahlarının Kullanılması : Geri çekilmede tanksavar
silahları düşmanla temas için yapılan ilerlemenin aksi şeklinde kullanılır. Tanksavar ateş destek
unsurlarının bir kısmı muhtemel düşman tehdidine karşı büyük kısmı korumak için artçı ve
yancı emrine verilerek kullanılır (Şekil 5'e bakınız).
6.
TANKSAVAR SİLAHLARININ YÜRÜYÜŞ VE DÜŞMANA YAKLAŞMADA
KULLANILMASI :
Yürüyüş ve düşmana yaklaşmada, yürüyüş kolunun düşman zırhlı birlik tehditlerine karşı
korunması için bilhassa orta ve ağır Tas. silahların bir kısmı öncü ve yancıda görevlendirilir.
Emniyet unsurları emrine Tas. silahları karşılıklı destek imkanı için en az kısım halinde
verilmelidir. Düşmanla temas ihtimali olduğunda, tanksavar silahlan bir destek mevziinden
diğerine sıçramalarla ilerler.
Şekil 3-5. Geri Çekilmede Tanksavar Silahları.
7.
TAARRUZ HELİKOPTERLERİNİN
KULLANILMASI:
ZIRHLI
ARAÇLARA
KARŞI
a. Genel Bilgiler: Taarruz helikopterleri güdümlü füzeler, roketler, bombalar
ve top veya makineli tüfeklerle teçhiz edilmiş havada hareket halinde ve/veya durarak atış
yapabilen çevik bir silah platformudur.
Taarruz helikopterlerinin öncelikli hedefleri, komuta kontrol araçları, istihkam
savaş araçları, tanklar, uçaksavar topçu silahları ve zırhlı personel taşıyıcılarıdır. Temas
önceliğinde genci bir kural olarak ilk taarruz edilecek hedef, tespit edilmiş en yakın
hedeftir. Ancak taarruz helikopterleri için taarruz ya da savunmada kesin yöntemler
yoktur. Taarruz helikopterlerine tek başına muharebe görevi verilemez. Muharebede
kullanılabilen en küçük taarruz helikopter birliği 2-4 helikopterden oluşan bir Ateş Timi'dir.
b. Ateş Kontrolü: Ateş kontrolü, görevin başarılmasında kritik bir öneme sahiptir.
Yapısında ateş taksim planını ve taarruz önceliklerini içerir ve komutanın maksadına ve
harekat emrine göre seçilmiş hedeflerin ve bölgelerin görerek ateş altına alınmasını sağlar.
c. Ateş Taksimi : Ateşlerin taksimi, yan genişlik kadar,derinliği de kapsar.
Derinlemesine hedeflere yöneltilen ateşler sonucunda, bu bölgedeki en derindeki hedeflerle
muharebeye ilk önce girilir. Böylece, yakındaki hedeflerin vurulması sırasında çıkan
dumanla, derinlikteki hedeflerin gizlenmesi önlenir. Hedefin yeri derin olduğu zaman,
filodan veya timden belirlenen bir hava aracı, filo daha yakındaki hedefleri ateş altına
alırken daha derindeki hedeflere yöneltilebilir. İdeal olarak, etkili bir şekilde hedefleri
ateş altına almak ve ateş taksimi için, ateş taksiminin ana esasları tespit edilir. Ateş
taksimi esaslarının tespiti için göz önünde bulundurulması gereken hususlar şunlardır:
(1) Soldaki taarruz helikopterleri, imha bölgesinin solundaki hedeflere ateş açarlar.
En soldaki taarruz helikopterleri imha bölgesinin en solundaki hedefleri ateş altına
alırlar ve ortaya doğru kayarlar.
(2) Sağdaki taarruz helikopterleri, imha bölgesinin sağındaki hedeflere ateş açarlar.
En sağdaki taarruz helikopterleri imha bölgesinin en sağındaki hedefleri ateş altına
alırlar ve ortaya doğru kayarlar.
(3) Eğer laserli hedef tespit cihazı ile teçhiz edilmişse, keşif ve gözetleme
helikopteri bölge içindeki derin hedefleri belirler. Keşif ve gözetleme helikopteri,
görmeyerek atış yapan taarruz helikopteri için hedefleri belirlediği zaman, onların ateşlerini
yukarıdaki fıkralarda belirtildiği gibi taksim eder.
d. Taarruz Helikopterleri Tank ve Zırhlı Araçlara Nasıl Taarruz Eder : Taarruz
helikopterleri tanklara rastgelc değil, bir plan dahilinde taarruz eder. Taarruzdan önce temas
ve imha bölgesi (TİB) adı verilen bölgeyi belirleyecek yeterli bir keşif yapılır.
(1) İyi bir imha bölgesinde aranılan özellikler :
(a) Muharebe mevzilerinin tanklara değişik istikametlerden taarruza elverişli
olması,
(b) Temas ve imha bölgesinde tankları yavaşlatıcı ve engelleyici engeller
olması,
(c)
Hedeflere en uzak mesafeden etkili atış yapabilecek emniyetli bir
mesafe olması,
(d) Hedef bölgesinde atış ve tanımlamaya engel teşkil etmeyecek görüş
imkanının olmasıdır.
DİKKAT!
TAARRUZ HELİKOPTERLERİ TANKLARA YAN VE GERİLERDEN TAARRUZ
EDER.
(2) Taarruz Helikopterlerinin Muharebe Mevzilerinin ve Atış Mevzilerinin
Seçiminde Göz önünde Tutulan Faktörler:
(a) Muharebe Mevzii, taarruz helikopterlerinin muharebe sahasında temasta
işgal edeceği mevzidir. Muharebe mevzileri, taarruzda başarı ihtimalini artıran ve
taarruz helikopterlerinin beka şansını yükselten faktörler esas alınarak seçilir. Normal
olarak bu mcvzinin seçimi bir harita keşfine dayanır. Taarruz helikopter birliği
lideri/komutanı bu seçimde HEHÇH formülünü kullanır:
(I)
Hedefe en zayıf anında yan ve geriden vur,
(II)
Engel olmasın,bitki örtüsü ve engeller hedefle aranda olmasın,
(III) Hedefin mesafesi mevcut silahının azami tesirli menzilinde olsun,
(IV) Çeşitli ateş mevzilerin olsun,
(V)
Helikopterlerin dağılması için yeterli alan olsun.
(b) Muharebe ve atış
mevzilerini
belirlemede uygulanacak prensipler
ise şunlardır:
(I)
Arka taraf koyu olsun, siluetin ortaya çıkmasın,
(II)
Hedef mesafesi azami tesirli menzilin olsun,
(III) İrtifa, muharebe mevzii irtifası hedefle aynı veya daha yüksek
olsun,
(IV) Güneşi arkana al,
(V)
Gölgelerden faydalan,
(VI) Örtü ve gizlemeden yararlan,
(VII) Rotor rüzgarına dikkat et,
(VIII) Uygun manevra sahası sağla,
(IX) Ateş sahasını rahatça gözetle.
(c)
Tanka taarruz kuralları da şöyledir :
(I)
Arazi uçuşu ile hedefe yaklaş,
(II)
Taarruz için imha bölgesini seç,
(III) Yan veya geriden taarruz et,
(IV) Tanksavar mühimmatının
Km.den ateş altına al,
(V)
menzili müsaadesinde en az iki (2)
Gizlen, gözetle, yüksek vur, mevzi değiştir.
8. UÇARBİRLİK HAREKATINDA TANKSAVAR SAVUNMASI:
Uçarbirlik harekatının kara taktik planının uygulanması sırasında inen birliklerin düşman
zırhlı birliklerine karşı hassasiyeti daima dikkate alınmalıdır. Bu nedenle, kara taktik
planında tanksavar savunmasının nasıl yapılacağına yer verilmeli, gerekirse tanksavar
savunma eki hazırlanmalıdır. Birlik gruplar halinde havadan intikal edecekse her grup içinde
yeterli tanksavar silahı bulunmalıdır. Tabur bir seferde taşınabiliyorsa tanksavar takımı bir
bütün olarak intikal ettirilebilir. Bu durumda da uygun muharebe için teşkilatlanmanın
başlangıçta yapılması ve bindirme planının buna göre hazırlanması önemlidir.
İndirmenin gerçekleşmesi ile birlikte tanksavar ateş desteği en kısa zamanda sağlanmaya
hazır olmalıdır. Bu maksatla silahların mevzilenmesi ve ateş istikametleri ile ilgili iyi bir harita
incelemesi yapmak ve kum sandığı üzerinde çalışmak yararlıdır. İnen tanksavar silahlarının
süratle mevzilenmesi, ateş istikamet ve bölgelerinin belirlenmesi ve hedef müracaat
noktalarının tespiti tanksavar savunmasının etkinliğini artırıcı faktörlerdir. Bunları takiben
Mg., Tk., Bl. ve nihayet tabur seviyesinde ateş planlarının hazırlanması, koordinesi ve
tamamlanması inen birliğin tanklara karşı olan hassasiyetini azaltacaktır.
İnmesini tamamlayan P.Tb.nun tertiplenmesi, normal bir P.Tb.na göre daha küçük bir
bölgede ve çepe çevre savunma düzeni içinde olacağından tanksavar ateşlerinin sevk ve
idareside daha kolay olabilir ve doğrudan Tas.Tk.K. tarafından (TADK) yapılabilir.
Uçarbirlik harekatında tanksavar ateş desteğinin planlanmasında, her zaman olduğu gibi
tehlikeli zırhlı birlik yaklaşma istikametlerinde siklet merkezi uygulanmalıdır. Gerekirse
tanksavar silahları ilk sortilerle bölgeye taşınabilir. Ayrıca inme safhasında bölgede himaye
görevini sürdürecek olan taarruz helikopterlerine görevlerin verilmesi planlanmalı ve
uygulanmalıdır.
9. TANKSAVAR
KULLANILMASI:
SİLAHLARININ
İÇ
GÜVENLİK
HAREKATINDA
a. Genel :
Tas. silahları iç güvenlik harekatında da terörist gruplara karşı etkin olarak
kullanılmaktadır. Özellikle hafif Tas. silahları olarak isimlendirilen RPG-7, RPG-11, LAW,
57 mm. GTT. İç güvenlik harekatını icra eden küçük birliklerin temel silahları olması
nedeniyle bir ek olarak detaylı planlanmalıdır. Bu silahlar çatışma esnasında terörist
grupların baskı altına alınmasında büyük rol oynamaktadır. İç güvenlik harekatı içinde,
mağara aramalarında, kayalık ve sarp arazilerde, meskun mahallerde, pusu ve pusuya karşı
koymada, sınır güvenliğinde, üs, karakol ve tesis emniyetinde Tas. silahları önemli görevler
üstlenirler.
b. Operasyonlarda kullanma :
(1) Mağara aramalarında; İç güvenlik harekatının icra edildiği bölgelerde genel
arazi yapısı olarak çok sayıda mağara bulunmaktadır. Terörist gruplar da gerek barınma
gerekse çatışma esnasında sığınma ve gizlenme yeri olarak mevcut mağaraları
kullanmaktadırlar. Arazi arama-tarama
faaliyetleri veya çatışma esnasında mağarada
sıkıştırılan teröristlerin etkisiz hale getirilmesinde; mağaraların iç yapısı güvenlik kuvvetleri
tarafından bilinmediğinden, mağaralara operasyon her zaman büyük risk taşımaktadır.
güvenlik kuvvetlerince yapılan operasyonlardaki bu yüksek risk oranını azaltmak için
mağaraya girilmeden önce mutlaka girişinin uygun tanksavar silahı ile ateş altına alınması
şarttır.
(2) Kayalık ve sarp arazide; İç güvenlik harekat bölgesi büyük oranda sarp ve
kayalık-bir arazi yapısına sahiptir. Terörist gruplarda taktikleri gereği bu arazide
hakim
noktalarda tertiplenmektedirler. Teröristlerin özellikle tepeci diye adlandırılan
emniyet
unsurları
ve
tahkim
edilmiş
silah
yuvaları
hakim
noktalarda
bulunması dolayısıyla bu
noktaların uzun menzilli
ve etkili tanksavar
silahlan ile etki altına alınması ve tahrip edilmesi önem arzeder. Hafif
silahların etkisinin düşük olduğu bu gibi durumlarda 57 mm. GTT. gibi hafif ve tahrip
gücü yüksek tanksavar silahlarının menzil avantajlarından yararlanılmalıdır.
(3) Meskun
mahallerde; Terkedilmiş
olduğundan
emin olunan meskun
mahallerin aranmasında sağlanan temaslarda, teslim olmayan teröristlerin etkisiz hale
getirilebilmesi için, tanksavar silahlarının kullanılması riskin azaltılması açısından
büyük yarar sağlar. Eğer meskun mahal içerisinde halk yaşıyorsa bu durumda
tanksavar silahları meskun mahal çevresinde kritik noktaların ateş altına alınması için
mevzilcndirilir. Meskun mahale gelen ve meskun mahalden ayrılan yol ve patikalar ile
teröristlerin muhtemel kaçış yolları olabilecek bölgeleri her an ateş altına alınabilecek
şekilde tanksavar silahlarının yerleştirilmesi başlangıçta teröristler üzerinde
yoğun ateş baskısının oluşturulmasında önemlidir.
(4)
Pusu ve pusuya karşı koymada ; Pusu icrasında, ölüm bölgesinin tecrit
edilmesi, kaçış noktalarının ateş altına alınması ve şok ateşinin etkisini artırmak için
tanksavar silahlan etkili olarak kullanılmaktadır. Ancak, pusu şok ateşinin başlama
işareti olarak kullanılması
sakıncalıdır. Ses ve çıkış alevinin görülmesiyle mühimmatın
hedefe ulaşması arasındaki fasıla, teröristlere mevzilenme ve müteakiben kaçış avantajı
sağlayabilir. Pusuya karşı koymada ateş baskısının hafifletilmesi, teröristlerin ateş baskısı
altına alınması ve ateş üssü tesisinde etkili olarak kullanılmaktadır.
Ayrıca, motorlu intikallerde terörist Tas. silah atışlarına karşı alınacak önlemler
hayati öneme haizdir.
(5) Hedef tarifinde : Teröristlerle temas esnasında terörist grupların yerinin
taarruz helikopterlerine ve dost birliklere tarifinde, özellikle küçük birlik komutanları
seviyesinde, zaman zaman sıkıntılar yaşanmaktadır. Bu sıkıntıların ortadan kaldırılmasında
tanksavar silahları ve bunların sis mühimmatından yararlanılması çok büyük önem
kazanmaktadır. Tarif edilen bölgeye önceden sis mühimmatı ile uygulama yapılması,
sisin havadan ve uzak mesafelerden net şekilde görülmesi, hedefin bunun sonucu
olarak kısa sürede etkili bir şekilde ateş altına alınmasıyla teröristlerin etkisiz hale getirilmesi
önemlidir. Bunun sonucu olarak mühimmat ve zaman tasarrufu ile beraber etki de azami
seviyeye çıkmaktadır. Tanksavar silahlarının bu etkisinden yararlanabilmek için 57 mm.
GTT. gibi silahların mutlaka operasyonlara götürülmesi ve sis mühimmatının da
bulundurulması gerekir.
c. Üs, Karakol, Tesis Emniyetinde: Tanksavar Silahları :
Uzak mesafeli taciz ve sızma esnasında terörist ateş destek gruplarının baskı altına
alınması ve tesirsiz hale getirilmesinde uzun menzil ve etkili tesir avantajlarına sahiptir.
Ancak özellikle gece sızmalara karşı kullanılmasında namlu ağız alevinin fazla olması
yüksek ses çıkarması nedeniyle bir noktada teröristlere hedef tarifini kolaylaştırması
açısından sakıncalıdır. Bu gibi durumlarda özellikle merkezde konuşlanmış havan ve
otomatik bomba atarlar ile dış emniyet kuşağında konuşlanmış yatık mermi yollu hafif
silahlar ile el bombası, mayın ve bubi tuzaklarından faydalanmak daha uygundur. Tank gibi
termal görüş imkanına sahip tanksavar silahları teröristlerin önceden fark edilip isabetli bir
şekilde ateş altına alınmasını sağlayarak terörist zayiatını artırır.
d. Sınır Güvenliğinde: Özellikle termal görüş imkanına sahip tanksavar silahları
(Tank,ZMA.'ya monteli Tow, Milan vb.) toplu geçişlerin önlenmesinde ve buna teşebbüsün
caydırılması ve engellenmesinde çok büyük öneme sahiptir. Kalabalık terörist grupların
tespit edilmesi ve ateş altına alınmasında termal kameralı tanklar sürat ve isabetli atış
kaabiliyetleri ile terörist grupların imhasında önemli rol oynamaktadır. Ayrıca hareket
kaabiliyetleri ile uygun mevzilere yer değiştirebilmektedirler.
e. Tanksavar Silahının Kullanılmasında Dikkat Edilecek Hususlar:
(1) Hafif tanksavar silahlarının tümünün geri tehlikeli bölgeye sahip olması iç
güvenlik harekatında kullanılmasında engel yaratmaktadır! Birlikler bu engeli ortadan
kaldırmak için personeli yeterince eğitime tabi tutmalıdır. Tüm personel bu silahlan ve geri
tehlikeli bölgelerini iyi tanımalı ve çatışma esnasında buna göre hareket etmelidir.
(2) Tanksavar silahlarının ormanlık ve sık ağaçlık bölgelerde kullanılması
sakıncalıdır. Mühimmatın hedefe ulaşmadan ağaçlara çarpıp infilak etmesi hedefteki etkiyi
azalttığı gibi güvenlik kuvvetlerinin yerini ve tertibinin açığa çıkmasına da sebep olur.
(3) Tanksavar silahlarının nişancı ve nişancı yardımcılarının eğitiminde her
pozisyonda atış yapabilmesi üzerinde önemle durulmalıdır.
(4) Terörist sızmalarında, geçici üs
bölgelerinde tertiplenme ve mevzi
yapımında mevzilerin taşlardan yapılmaması önemlidir. Taştan yapılan mevzilere roket
isabet ettiğinde mevzideki taşların her biri ayrı bir roket mühimmatı gibi mevzide
bulunanlara zarar vermektedir. Bu nedenle mevzilerin kum torbaları veya çok büyük
parçalanması zor olan kayaların gerisinde yapılması önem kazanmaktadır.
(5) Konvoy, yol emniyeti görevlerinde tanksavar silahlarının konvoyla beraber
hareket etmeleri ile birlikte güzergahtaki kritik arazi kesimlerinin tutulmasında kullanılmaları
da düşünülmelidir.
(6)
Tank ve piyade müşterek kullanılmalıdır.
Ç. ZIRHLI ARAÇLARIN ÖZELLİKLERİ
1. ZIRHLI BİRLİK KULLANMA ESASLARI :
Zırhlı birlik, muharebede hava ve kara muharebe araçlarını kullanan, indirilmiş karma bir
kuvvettir. Ana görevi düşmanın imhasını sağlamaktır. Normal olarak zırhlı birlik harekâtı;
taktik hava kuvvetlen ve kara kuvvetleri hava elemanlarının desteğinde tanklar, mekanize
piyade, zırhlı topçu, zırhlı istihkâm, keşif ve emniyet birliklerinden oluşan kuvvetlerle yapılır
ve-muharebe sahasında esnek bir muharebe ve lojistik sistemle desteklenir. Karma kuvvetin
kuruluşu; her bir sınıfın uygun özellikleri, diğerininkini tamamlayacak ve zayıf taraflarını
giderecek şekilde düzenlenir. Kullanılma düşüncesine uygun olarak oluşan kuvvet, değişik
derecelerde zırhla korunma, hareket yeteneği ve ateş gücüne sahip olur.
2. TEMEL GÖREVLER :
Çeşitli tipteki birliklere aşağıdaki temel görevler verilir:
a. Tank birlikleri; diğer sınıf ve silâhlarla koordineli olarak ateş, manevra ve darbe etkisi
ile düşmana yaklaşır ve onu imha ederler.
b. Keşif ve emniyet birlikleri; kuruluşunda bulunduğu, tahsis edildiği veya emrine
verildiği birlik için keşif yapar ve emniyet sağlar ve bir «kuvvet tasarrufu» birliği olarak
taarruz savunma ve oyalama muharebesi yaparlar.
c. Piyade; ateş ve manevra ile düşmana yaklaşır ve onu imha eder veya esir alır, ateş
yakın muharebe ve karşı taarruzla düşman taarruzunu püskürtür.
d. Çok sayıda hücum toplan sağlandığında bunlar, normal olarak taarruzda hücum eden
piyade ile birlikte kullanılır ve böylece tanklar, başarıdan faydalanmada veya yan ve gerilere
taârruzda serbest kalır- Savunmada hücum topları, genellikle indirilmiş elemanları takviyede
kullanılır ve tankların ihtiyatta karşı taarruz kuvveti olarak kullanılmasına olanak sağlar.
3. TANKIN ÖZELLİKLERİ :
Zırhlı birliklerin belkemiği tanktır. Muharebede düşman hedeflerini ateş altına almak ve
onu imha etmek için meydana getirilmiş oynak bir silâh sistemidir. Tank; her çeşit arazide
gündüz olduğu gibi sınırlı görüş koşullarında da etkili olarak kullanılabilen tam tırtıllı, zırhla
korunmuş bir muharebe aracıdır. Genellikle bir tankın silâhları; en uzun etkili mesafesi 4400
metre olan yatık mermi yollu bir top, bir kule makineli tüfeği ve tank komutam makineli
tüfeğidir. Yeni tanklarda çift ışıklı (beyaz/ve kızılötesi) ışıldaklar ve onların gece harekât
olanaklarını arttıran diğer gece görüş aygıtları bulunmaktadır.
4. TANKIN ZAYIF TARAFLARI.:
a. Her ne kadar tankların modellerine göre özellikle zırh ve silâh bakımından yetenekleri
değişik ise de, bütün zırhlı araçlarda ortak olan bazı zayıf taraflar vardır: Tank mürettebatı
kapaklar açık olarak tankta göründükleri zaman hassas bir hedef teşkil etmekle beraber
yine de tanka ateş açılıncaya kadar kapaklarını açık bulundurmayı tercih ederler. Bunun
nedeni; tank kapaklan kapandığı zaman, mürettebatın gözetleyemediği ölü bölgelerin
çoğalmasıdır. Bu ölü bölgelerden faydalanarak tanka yaklaşan yaya elemanlar, çok çeşitli
tanksavar ve yardımcı tanksavar salâhları kullanarak tankı tahrip edebilir. Askerlerin çoğu
gözetlenemeyen ölü bölgelerin, tankın zayıf taraflarından biri olduğunu bilir. Bununla
beraber ateş altına alınamayan ölü bölgeler de aynı derecede önemlidir. Bütün tankların
ü/erine yerleştirilen silâhların, bir yükseliş ve alçalış sınırı vardır. Bu bakımdan tank
mürettebatı yaya elemanları gördükleri halde onları ateş altına almayabilir. Silâhların ölü
bölgelerinin büyüklüğü tank tipine göre değişir. Bununla beraber bütün tanklarda silâh ölü
bölgeleri, yanlar ve gerilerde fazladır.
b. Büyük ağırlığa ve hacme sahip olan tankın zayıf noktalan şunlardır:
(1) Zırhla korunma derecesi : Bir tankı, her taraftan atılan zırh mermilerine karşı aynı
derecede koruyan bir zırhla kaplamak olanak dışıdır. Bu bakımdan her tarafı çeşitli
kalınlıklarda zırhla çevrilmiştir. Koruma derecesi çeliğin tipine, zırh yüzeyin eğitimine ve zırh
kalınlığına bağlıdır. Bir tankın gövdesinin ve kulenin önü en kuvvetli zırh kesimidir. Yanlar,
yanların gerisi, tepesi ve karınaltı en az koruma sağlar ve kolayca delinir.
Şekil 4-1 Ölçü Bölgeler (Şematik)
(2) Motor bölmesi : Motor bölmesi, özellikle tankın en zayıf bölümüdür. Bir tank,
termit el bombası veya napalm gibi basit yangın silâhlarıyla durdurulabilir. Motorun her hangi
önemli bir parçasının hasara uğratılması tankı hareketten alıkoyar. Durdurulan bir tank sabit
bir korugandır. Fakat onu tahrip etmek çok daha kolaydır.
Şekil 4-2 Tankın Zayıf Tarafları (Şematik)
(3) Askı donamını : Askı donanımı, paletler dahil tankın hassas bir kısmıdır. İyi yerleştirilmiş tahrip
maddeleri, paletleri parçalar ve yine taşıyıcı tekerleklerin arasına yerleştirilen kütükler tankı hareketten
alıkoyar. Taşıyıcı tekerleklerin veya istikamet makaralarının tahribi, tankı yavaşlatabilir veya hareketsiz
bırakabilirse de çoğu hallerde tankı durdurmaz.
(4) Yakıt donanımı : Pek çok yabancı ülke tanklarında hem: içe hem de dışa takılan
yedek yakıt deposu kullanılır. Yedek veya yardımcı yakıt depolan 200 litrelik (55 galon)
bidon büyüklüğünde olup tankın arkasında iki yana takılmıştır. Her ne kadar düşmanla temas
başlandığında bunlar atılırsa da tank avcı timleri tarafından yapılan baskın tarzındaki
hücumlarda bu depolar, ideal birer nişan noktasıdır. Asıl yakıt depoları motor bölmesinde
bulunmaktadır ve yerleri tankın tipine göre değişiktir.
(5) Silâh sistemi : Bir tank üzerinde tahribi en güç olan parçalar, tankın silâhlarıdır.
Bunlar herhangi bir şekilde zararsız hale getirilmeden önce tank aşağı yukarı durdurulmuş ve
mürettebat körletilmiş olmalıdır. Bunlar yapılabildiği takdirde yaya elemanlar bir ölü
bölgeden tanka yaklaşabilir ve tankın kule geri çıkıntısı altına veya motor bölmesi üzerine
patlayıcı maddeler yerleştirebilir.
5. NİŞAN NOKTALARI. :
En uzun etkili mesafelere yakın bir mesafede tanksavar silahları ile ilk mermide vuruş
sağlayabilmek için, nişancılar hedefin ağırlık merkezine nişan almalıdır. Kesin vuruş
olasılığı olan aha yakın mesafelerde nişancılar, zırhlı aracın zayıf taraflarından
yararlanmak için daha değişik nişan noktaları seçmelidir.
a. Yakıt ve Mühimmat : Aşağıda şekil 4-3a’daki gibi yapılmış bir tanka vuruş sağlayan
bir tanksavar silâh nişancısı, yangın ve mühimmatın patlaması nedeniyle tankta %50 hasar
meydana getirebilir. Vuruş anında tankların yanması veya mürettebat bölmesindeki
cephanenin patlama olasılığı fazladır. Çünkü yakıt ve mühimmatın büyük bir kısmı
mürettebat bölmesinin sağ ön kısmına depo edilmiştir. Zırh gövdenin sağ ön eğik zırhından,
sağ zırh gövdenin ön orta noktasından veya kulenin sağ ön kısmının altından tankı delen bir
mermi, büyük bir olasılıkla yangına veya parlamaya neden olacağından tankı tahrip eder.
b. Mürettebat : Bazı tankların mürettebatının tank içindeki yerleri hassastır (Şekil 4-3a).
Zırh gövdenin önünde sol üst tarafa vuran bir tank tahrip (HEAT) mermisinin çıkardığı ısı
hüzmesi, şoför ve nişancı; kulenin sol ön tarafına vuran ise, nişancı ve tank komutam
bölmesinden geçer.
c. Ön Tarafta Meyilli Zırh Gövdeye Vuruş : Ön taraftaki meyilli zırh gövdeye
vuruşlarda bir tankın tam olarak tahribine ne den olacak en hassas nokta, şekil 4-3b’deki l’nci
noktadır. Buradan içeri giren bir tankı tahrip (HEAT) mermisi, (ısı huzmesinin yakıt,
mühimmat veya her ikisini birden etkileme olasılığı yüksek olduğundan) yangın ve patlama
ile tankın tanı olarak tahribine neden olur. İkinci derecede zayıf nokta ise bunun karşıtı olan
sol ön meyilli kısımdır (Şekil 4-3b’deki 2 numaralı nokta). Buradan içeriye giren bir ısı akımı
olasılıkla bir veya daha fazla sayıda mürettebatı öldürür. Bu noktadaki vuruşun, birinci noktadaki vuruştan daha az tankı tahrip etme olasılığı vardır.
Tankın plânı
Şekil 4-3a Tankın Zayıf Tarafları
d. Yan Vuruşlar : Yandan sağlanan vuruşlarda aracı tahrip etmek için en hassas nokta,
sağ zırh gövdenin ön kısmıdır (Şekil 4-3c). Tankın sağ tarafına ateş etmek mümkün değilse, o
takdirde sol tarafın ön kısmına vuruş sağlamaya çalışılmalıdır. Bunun nedeni c fıkrasında
açıklandığı gibidir.
e. Geriden sağlanan vuruşlar : Bir tankın gerisinde en hassas yer motor bölmesidir.
Motor bölmesine sağlanan bir vuruş büyük bir olasılıkla tankı durdurur. Tankı ve mürettebatı
tahrip için nişancılar, kulenin gerisinde vuruş sağlamalıdır. Çünkü mürettebat bölmesine giren
bir atımın oradaki yakıt veya mühimmatı ateşleme olasılığı yüksektir.
Ön meyilli zırh yüzeye vuruş
Şekil 4-3b Tankın Zayıf Tarafları
Yan Vuruşlar
Şekil 4-3c — Tankın Zayıf Taraftarı
D.KÜÇÜK BİRLİK HAREKATI
1. GENEL BİLGİLER :
Bugünün muharebe sahalarında tankların yaygın olarak kullanılması nedeniyle onlara
karşı piyade, küçük birlik harekâtı yapar. Bu harekât düşman muharebe sahasının cephesinde
veya gerisinde belirli bir özel görevi başaracak şekilde tertiplenir. Bu harekâtta kullanılan
silâhlar çoğunlukla hafif tanksavar silâhlan ile (elde mevcut malzeme ile sahrada ivedi
yapılabilen) yardımcı tanksavar silâh ve gereçleridir.
2. TANK AVCILIĞI. :
Tank avcılığı; büyük çapta tank ve piyade taarruzlarına karşı piyadelerin kullanabileceği
bir yöntemdir. Tank avcılığı, örneğin; yangın el bombalan, antitank mayınları, alev
makineları, otomatik silâhlar ve orta tanksavar silâhlan gibi oldukça basit silâhlar kullanan
normal olarak 4 ilâ 10 kişilik küçük gruplar tarafından yapılır. İyi eğitilmiş tank avcı timleri
savunmada Ve taarruzda aynı derecede etkilidir (Şekil 5-2 ).
Şekil 5-1 Sefer İmla Hakkı
En mükemmel tank avcı timi, bir birlik olarak bu amaçla yetiştirilen piyade mangasıdır.
Bu timler her defasında bir tankla savaşır ve genellikle aniden meydana çıkan ve birlik için en
büyük tehlike teşkil eden en yakın tanka hücum ederler. Bu timler dikkatle mevzilendirilmeli
ve tankları avlama bölgesine çekebilmek için her türlü hileye başvurmalıdırlar. Her tim bir
destek-emniyet, bir tank tahrip ve bir komuta ve kontrol postalarından oluşur.
Şekil 5-2 Tank Avcı Timi
a. Destek-Emniyet Postası : Destek-emniyet postası, en az iki otomatik silâha sahip
olmalı ve tank avcı timinin taarruzlarını ve geri çekilmelerini sürekli olarak destekleyebilecek
şekilde mevzie sokulmalıdır. Destek-emniyet postasının görevleri şunlardır:
(1) Düşman tank ve piyadesini birbirinden ayırmak.
(2) Tank tahrip postasını ateşle korumak.
(3) Timin emniyetini sağlamak.
b. Tank Tahrip Postası : Postanın görevi; zırhlı aracı hasara uğratmak, hareketten
alıkoymak ve tahrip etmektir. Postada; sis ve yangın bombası ile donatılmış ve postanın diğer
personeline armuda koruma sağlayan portatif tanksavar silâhlı, en az bir kişi bulunmalıdır. Bu
postaya molotof kokteyli ve mayın dizisi gibi elde mevcut malzeme ile sahrada ivedi
yapılabilen yardımcı tank savar silâh ve gereçleri verilebilir.
c. Komuta ve Kontrol Postası : Tim komutam ve muharebe eri (avcı eri)'nden oluşur.
Bu posta duruma göre diğer iki postadan biriyle beraber bulunur. Komuta ve kontrol
postasının görevi şunlardır:
(1) Hücum, hücum bölgesi ve hücum bölgesinden çıkış plânlan hazırlamak,
muharebeyi sevk ve idare etmek.
Şekil 5-3 Bir Pusudan Evvel Tank Avcı Timi
(2) Bağlı olduğu birlikle irtibatı muhafaza etmek ve elde edilen istihbarat bilgilerini
rapor etmek.
d. Kullanma Yöntemleri : Tank avcı timi; düşmanın geri çekilirken, ilerleyen kuvvetleri
oyalamak amacı ile bıraktığı unsurları yok etmek ve düzenini bozmak için kullanılabilir.
Timler; paraşütle atılabilir veya düşman hatları gerisine helikopterle indirilebilir ya da düşman
hatlarından sızarak önceden kararlaştırılmış bir noktaya gidebilir. Timler; düşman çekilme
yolları veya ikmal yollarında «vur-kaç» taktiği kullanabilir veya buna benzer yöntemler
kullanarak düşmanın oyalama kuvvetlerinin tertibini bozabilirler
Şekil 5-4 Pusu Esnasında Tank Avcı Timi
Düşmanın bir zırhlı taarruza hazırlandığı biliniyorsa, tank avcı timleri böyle bir taarruzun
hazırlanmasını geciktirir ve düşmanın taarruz eden elemanlarına zayiat verdirir. Böyle bir
harekât; düşmanın toplanma bölgelerine ve taarruz mevzilerine sızmayı gerektirir. Küçük
tank avcı timleri; muharebe Heri karakol hattı ilerisinde kullanılabilir, erken haber verme ve
uyarmada bulunarak, düşmanı vaktinden önce açılmaya zorlamak suretiyle muharebe ileri
karakollarının etkinliğini önemli derecede arttırır. Timler sabit veya belirtilen bir bölgede
devriye görevi yapabilir. Şehir ve kasabalar tank avcı timlerinin en çok kullanıldığı yerlerdir.
Düşman zırhlı birliklerine bırakılan sınırlı yaklaşma yollan boyunca mevcut binaların
sağladığı örtü ve gizleme, tank avcı timleri için çok arzu edilen bir durum yaratır. Zırhlı
araçlara meskûn bir mahalle girinceye kadar müsaade edilir ve sonra buradan ç ıkmalarını
tıkamak için tahrip tekniği
ve tanksavar silâhları kullanılır. Yaya elemanlar; meskûn
mahallere tanklardan önce veya tanklarla beraber girebilece ğinden, tank avcı timlerinin
emniyetleri sağlanmalıdır. Tank mürettebatının görüşünü azaltmak ve avcı timinin bir tanka
yaklaşmasını sağlamak, tanksavar silâhlan ve (elde mevcut
malzeme ile sahrada ivedi
yapabilen) yardımcı tanksavar silâh ve gereçleri ile tankın tahrip edilmesine yardım etmek
için sis el bombalan kullanılması önem kazanır.
e. Kullanılma Teknikleri:
(1) Tank avcılığının başarısı, baskın etkisi sağlamaya bağlıdır. Baskın etkisinin elde
edilmesi tank avcı timinde mevcut her avcının kendi görev ve sorumlulukları konusunda
çok iyi yetiştirilmiş olmasına bağlıdır. Gizleme, emniyet, ateş bölgesi, muharebe irtibatı ve
yedek plânlara önem verilir. Tank avcı pusu mevzii, son derece dikkatle seçilmelidir. Tim,
düşman gibi düşünmeli ve plânlanan pusu, örneğin; düşmanın kuvveti, hareket istikameti
ve düzenleri gibi bazı varsayımlara dayandırılmalıdır. Geçitler, nehir geçiş ve diğer belirli
pusu yerleri,.iyi eğitilmiş birlikler tarafından dikkatle perdelenir. Bu perdeleme; tank avcı
timinin pusuyu uygulamadan evvel geri çekilmesini gerektirebilir. Bu bakımdan pusu
bölgesi» yaya piyadenin tank avcı timini fark edebileceği belli bir yerde olmamalıdır. Hiç
bir zaman pusular, tamamen planlandığı gibi uygulanamaz. Bazı planların son dakikada
değiştirilmesi, hatta ondan vazgeçilmesi gerekebilir.
(2) (Tank avcı timinin kurabileceği pusulara örnek için Şekil 5-3,5-4 ve 5-5’şe bak). Bir zırhlı personel
taşıyıcının kullanılması tank avcı timine; hareket yeteneği, esneklik ve düşman ateşlerine karşı bir dereceye
kadar koruma sağlar. Dikkat edilirse her silâha belirli bir ateş bölgesi tahsis edildiği görülür. Bu tahsis, düşmana
zayiat verdirecek ve karşı tedbir almasını geciktirecektir. Tim, pusuyu 200-500 metrede hazırlamak suretiyle
düşman tanklarını ve personelini etkili olarak ateş altına alabilir. Aynı zaman da bu mesafe, yan emniyet
elemanlarının keşfine engel olacak derecede koruma sağlar. Pusu bölgesinin ön tarafına sis kutuları yerleştirilir
ve elektrikle ateşlenir. Sis timin muharebeden sıyrılmasını örter. Her iki yanda ve geride emniyet tedbirleri
alınmalıdır. Emniyet postası; ana pusu mevzii ile telli, telsiz veya görerek irtibat sağlar. Düşman beklenenden
daha fazla kuvvette veya değişik bir düzen veya istikametten yaklaştığında, emniyet ve erken haber verme ve
uyarma hizmeti, son derece önem kazanır. Bu gibi durumlarda planların değişmesi gerekebilir.
(3) Tank avcı timinin görevi, ani bir hücumla hasar vermek ve geri çekilmektir. Çok fazla hasar verdirecek
fırsatlar nadiren ele geçer, çoğunlukla pusu muharebesi kısadır ve bir veya iki aracı tahrip etmeyi hedef tutar. Bir
pusunun uygulanmasına, çeşitli şekilde verilen komutla başlanır- Komut verildiğinde timin bütün elemanları
aynı zamanda şiddetli ateş açarlar. Destek postası ateşlerini açıkta olan mürettebat ve personele yöneltir. Tank
tahrip postasının personeli, silâhlarını atışa hazır bulundurmalı ve olanak buldukları zaman hedefe vuruş
sağlayacak şekilde birkaç atım atmalıdır. Komuta ve kontrol postası, timin bütün personelinin aynı zamanda
muharebeyi kesmesini sağlayacak basit ve anlaşılır bir sistem uygulamalıdır. İşaret fişekleri bu amaçla etkin
olarak kullanılabilir. Düzenli olarak geriye çekilebilmek için gizli ve örtülü geri çekilme yollan ile bir örtme ateş
planı gereklidir, ideal koşullarda düşmanla temasın kesilmesi, bütün personel tarafından aynı zamanda
yapılmalıdır. Bundan sonra tim, düşman toparlanmadan mümkün olduğu kadar süratle geri çekilmelidir. Daha
önce de belirtildiği gibi şekillerde gösterilen pusu tekniği, tank avcı timlerinin kullanabileceği pek çok teknikten
sadece biridir. Bu timlerin etkili bir şekilde kullanılması; sadece ve ancak tim komutanlarının hayal gücü, çare ve
olanak bulma yetenekleri ile sınırlıdır.
Şekil 5-5 Bir Pusudan Sonra Tank Avcı Timi
3. TAKTIK AKINLAR :
Hafif tanksavar silâhlan, düşman gerisindeki tank toplulukları, muharebe merkezleri,
geçici mühimmat ve ikmal noktaları ve komuta yerlerine yapılan akınlarda kullanılır. Hafif
tanksavar silâhlarının olanak ve yetenekleri; akın kuvvetinin hedeften uzakta pusu kurmasına,
hedefi tahrip etmesine ve düşman ateşle karşılık vermeden önce geri çekilmesine olanak verir
Taktik akınlar, ayrıntılı planlama ve taktik akın kuvvetinin her elemanının temkinli
hareketiyle özellik arz eder. Taktik akın komutanı, taktik akın elemanlarından birinin hedefte
yapacağı dikkatsiz ve telaşlı bir hareket ile, görevin tehlikeye düşmesine meydan
vermemelidir.
4. PUSULAR :
Pusular; elde mevcut malzeme ile sahrada ivedi yapılabilen yardımcı tanksavar silâh ve gereçleri ile, tankları
tahrip etmek ve her türlü harekâtta olasılı zırhlı birlik yaklaşma istikametlerim yeterli bir şekilde korumak için
piyadenin uyguladığı bir harekâttır. Pusu, ateş bölgesi içindeki ölü sahaları kapatmak, zırhlı birlik harekâtını
kapalı ve ormanlık araziye doğru yöneltmek ve küçük zırhlı keşif kollarını taciz etmekte kullanılan mükemmel
bir yöntemdir. Pusularda hafif tanksavar veya (elde mevcut malzeme ile sahrada ivedi yapabilen) yardımcı
tanksavar silâh ve gereçleri kullanılmalı ve pusular zırhlı birliklerin kanalize edildikleri bölgelerde kurulmalıdır.
Piyadesiz olarak ilerleyen tanklar, düşman piyadesi için çok elverişli bir hedef teşkil eder. Orta tanksavar silâhı
ile donatılmış iki kişilik bir tim, yüzde yüz bir olasılıkla kendilerini çok az tehlikeye atmak suretiyle, hareket
eden bir veya iki tankı pusuya düşürüp tahrip edebilir. Pusu timleri; düşman içinde bırakılan kuvvetlerden
olabileceği gibi, helikopterle pusu mevziine taşınan ve oradan tekrar alman birliklerden de olabilir. Pusunun
başarısı için; ateş mevzilerinin dikkatle seçilmesi, zaman ayarının ve geri çekilme yollarının iyi planlanması
gerekir (Şekil 5-6 ).
Pusu planlan ve yöntemleri, beklenilmeyen durumlara karşı tedbir alınmasına yetecek
kadar esnek olmalıdır. Bütün personel; pusunun bütün safhaları ve pusu timleri ile ilgili planlar hakkında bilgi sahibi olmalı, birbirlerinin görevlerini ve hareket tarzlarını bilmelidir. Sahra
topçusunun desteği olmadığı hallerde; zırhlı araç mürettebatını kapakları kapatmaya
zorlamak, eşlik eden piyadeyi durdurmak ve pusu timinin geri çekilmesini örtmek için
otomatik silâhlar ve öndeki aracı durdurmak için basınçla ve elektrikle ateşlenen antitank
mayınları kullanılmalıdır. Antitank mayınların patlaması, pusu harekâtının başladığını
bildiren ve diğer elemanları harekete geçiren çok iyi bir işaret olarak da kullanılabilir. Hem
araçları birbirinden ayırmak hem de pusudakilerin araçlara alev cihazları veya elde mevcut
malzeme ile sahrada ivedi yapabilen diğer yardımcı tanksavar silâh ve gereçleri ile
yaklaşmasını sağlamak için, sis kullanılabilir. Pusu mevziinde çepeçevre emniyet sağlanmalı
ve pusu personeli arasında pratik, etkili bir muharebe irtibatı kurulmalı ve kullanılmalıdır.
Zamanın müsaadesi oranında ayrıntılı provalar yapılmalıdır (Şekil 5-7).
5. DÜŞMAN İÇİNDE BIRAKILAN BİRLİKLER :
a. Bazı hallerde birlik komutanlarına düşman içinde birlik bırakmaları emredilebilir veya
düşman zırhlı birliklerinin kütle halinde taarruzları bunu zorunlu kılabilir. Düşman içinde
bırakılan birliklerin başlıca görevi; düşman zırhlı birliklerini, muharebe merkezlerini, ikmâl
tesislerini ve komuta yerlerini imha etmektir.
b. Düşman içinde bırakılan bir birliğe verilen görevlerin yapılması için ayrıntılı planlar hazırlanır. Bu
planlar, bütünleme ikmali ve çekilme planlarını da kapsar. Birlik sürekli yönergeleri, düşman zoruyla düşmanın
içinde kalan bir birliğin harekât tarzını da kapsamalıdır. Normal olarak düşman içinde bırakılan birlikler
görevlerini yapabilmek için gizlenir veya hareketlerini düşmandan saklarlar. Bu birlikler kendi içinde tank avcı
timleri oluşturabilir, kuruluştaki ve elde mevcut malzeme ile sahrada ivedi yapılabilen yardımcı tanksavar silâh
ve gereçlerini kullanarak, düşman zırhlı birliklerini tahrip ederler. Düşman içinde bırakılan birlikler, zayıf
savunulan yakıt ve mühimmat depolarını, küçük konvoyları, komuta ve kontrol araçlarını ve rastlanan diğer
uygun hedefleri tahrip ve yok ederler.
Şekil 5-6 Geri Çekilme Yolu
Şekil 5-7 Pusu Mevziinde Tertiplenme
6. TANIMLAR :
a. Ateş Bölgesi: Ateş altına alınarak kapatılacak özel bölgelerdir. Her manga, kısım ve
takıma tahsis edilirler. Muharebe alanının ateş ve gözetleme ile kapatılacak kısımları açık
olarak belirtilir.
b. İmha Bölgesi: Birden fazla silahın ateşlerinin toplanmasını kolaylaştıran, kolaylıkla
tanınabilen ve düşman yaklaşma istikameti üzerinde bulunan bir bölgedir. İmha bölgeleri
takım, bölük, tabur seviyesinde kullanılabilir.
c. Hedef Müracaat Noktaları : Arazide kolaylıkla tanınabilen tabii veya insan yapısı
bir noktadır. Hedefleri tayin etme, ateş kaydırma veya ateş bölgeleri tahsis etmek için
kullanılır.
ç. Safha Hattı : Yürüyüşte, taarruzda ve geri çekilme harekatında birliklerin harekatını
kontrol ve koordine etmek ve muhtemel planların yapılmasında faydalanılmak için kullanılan
bir kontrol tedbiridir. Safha hatları, genel olarak harekat istikametine dik olur ve bir sırt hattı,
bir akarsu, bir yol gibi kolay tanınan arazi kesimlerinden geçirilir.
d. Ateş Destek Planı : Komutanın aldığı taktik görevin yapılabilmesi için kuruluşunda
bulunan, enirine veya desteğine verilen ateş destek unsurunu etkili şekilde kullanmak
amacıyla hazırlanan taktik bir plandır.
e. Ateş Planı : Manevra planına dayanılarak; birliğin kuruluşundaki, emrindeki ya
da desteğindeki silahların, ateş görevlerini ayrıntılı şekilde belirtmek için, ateş destek planına
ek olarak hazırlanan teknik bir plandır. Bu plan, birlik kuruluşundaki ve emrindeki destek
silahları için bir emir, diğer destek silahları için planlı isteklerin bir ifadesidir.
f. Kontrol Noktası : Zırhlı ve mekanize birlikle yapılan taarruzda, sevk ve idareyi
kolaylaştırmak için mevkilerin tarifinde kullanılan bir müracaat noktasıdır.
6-53
g. Ateş Mevzii : Bir silah, birlik veya şahsın belirli bir hedef üzerine ateş açabileceği yerdir. Muharebe
destek vazifesi gören silahlar için ateş mevzileri;
(1) Esas ateş mevzii,
(2) Değiştirme ateş mevzii,
(3) Yedek ateş mevzii isimlerini alır.
ğ. Tanksavar Ateş Planı : Birliğin kuruluşundaki, emrindeki veya desteğindeki
tanksavar unsurlarının kullanış şekilleri, mevzilenme ile genel hedef bölgelerinin yerleri ve
ateş kontrol tedbirlerinin yer aldığı ayrıntılı bir plandır.
h. Derinliğine Ateş : Hedeflerin derinliğine tertiplenmesi durumunda kullanılan ateş
yöntemidir.
ı. Yan Ateşi : Hedeflerin dost birliklerin ateş istikametine dik yönde hareket etmeleri
halinde açılan ateştir.
i. Çapraz Ateş : Hedeflerin yan yana dağılmış durumda ateş mevzilerine doğru hareket
ettiklerinde açılan ateştir.
j. Destek Mesafesi : Bu mesafe, taarruzun akış hızını takip edecek veya taarruz
kademesinin bir karşı taarruzla mağlup edilmesinden önce müdahale edilebilecek bir
mesafedir. Bu mesafe aynı zamanda bir komutanın elindeki ateş unsurları veya ihtiyatı ile
harekatın cereyanına (seyrine) müdahale edebileceği mesafe olarak da değerlendirilir.
k. Direkt Destek : Bir destek- birliğinin kendi üst karargahının emir ve komutasında
olarak belli bir birliği desteklemesidir. Destekleyen birlik, öncelikle desteklediği birliğin
isteklerini yerine getirir.
l. Genel Destek : Bir destek birliğinin kendi üst komutanlığının emir ve komutasında
olarak bir birliğin tümünü desteklemesidir.
m. Emre Verme: Bir birliğin kuruluşunda bulunduğu komutanlıktan alınıp, geçici olarak
bir başka komutanlığa verilmesidir. Emrine birlik verilen komutanlık, emrine aldığı birliğin
ikmal, eğitim ve harekatından sorumludur.
n. Taarruz Helikopteri: Taarruz helikopterleri, güdümlü füzeler, roketler, bombalar, top
veya makineli tüfeklerle teçhiz edilmiş havada hareket halinde ve / veya durarak atış
yapabilen çevik bir silah platformudur.
o. Taarruz Helikopter Ateş Timi : Tek başına görev ifa edebilecek en küçük taarruz
helikopter birliğidir. 2 ile 4 helikopterden oluşur.
ö. Pasif Zırh : Zırh tabakalarının arasını doldurmak maksadıyla plastik, seramik, çelik, su ve dizel yak ıtı gibi maddeler kullanılan,
tankın ve aracın esas zırh tabakası üzerine yerleştirilen, merminin kinetik enerjisini absorbe ederek ayn ı zamanda istikametini de sapt ıran
bir zırh çeşididir.
p. Reaktif Zırh : Zırha isabet edecek çukur imla haklı (HEAT) mermilerinin etkisine
karşın esas zırh üzerine plakalar halinde patlayıcıların yerleştirilmesinden oluşan bir zırh
çeşididir.
r. Aktif Zırh: Tanka atılacak mermi, füze veya roketin araç üzerindeki algılayıcılar
(Sensörler) tarafından tespit edilerek aktif veya pasif tedbirler ile etkisiz hale getirilmesine
dayanan bir zırh çeşididir.
s. Homojen (döküm) Zırh :Dökümhanelerde yekpare yada parça parça dökülüp, sonra
birleştirilen bir zırh çeşididir.
6-54
ş. Boşluklu Zırh :Esas zırh üzerine arada hava boşluğu kalacak şekilde zırh
tutturulmasından oluşan bir zırh çeşididir.
t. Bileşik (kompozit) Zırh: Çukur imla haklı mermilerin etkisine kar şı tabakalar halinde (çelik, plastik ve seramik) olu şturulan bir
zırh çeşididir.
u. AT - UNUT durumu : Güdümlü tanksavar silahlarının ateşlenmesini müteakip,
silahla hedefin tahrip oluncaya kadar takibine gerek duyulmaması halidir.
ü. AT- SAKLAN durumu : Tanksavar silahlarının ateşlenmesini müteakip, silahların
hedef teşkil etmemesi için hemen gizlenebilmesi durumudur.
6-55
E. HAVA TAARRUZLARINDAN KORUNMA
1. GİRİŞ :
a. Muharebe sahasında düşman hava kuvvetleri, sürekli bir tehdit oluşturur. Bu tehdit, her
an ve her yerde karşımıza çıkabilir. Hava taarruzları ani gelir. Kısa sürer, ancak sık sık tekrar
edilebilir. Askeri birlikler, çoğunlukta toplu hedef gösterdikleri zaman, düşman hava
taarruzlarına hedef olurlar. Genellikle hava taarruzlarının önceden tespiti ve birliklerin
zamanında ikazı mümkündür. Bu nedenle hava taarruzlarına karşı korunmada erken haber
alma ve ikaz sisteminin önemi çok büyüktür. Günümüz savaş uçakları, yüksek hız, üstün
manevra kabiliyeti modern atış kontrol sistemleri ve büyük tahrip gücü olan silahlan ile savaş
alanlarında en önemli tehdit unsurlarından birisidir. Uçaklardaki bu teknolojik gelişme,
benzeri bir şekilde helikopterlerde de gerçekleştirilmiştir. Bu hava araçlarının üstün esnek
kullanma imkanlarına ilave olarak, havadan karaya atılan füzelerde tanksavar güdümlü
füzeleri ile makineli top ve tüfeklerle donatılmış olup, hafif silah cephanelerinin etkisine
karşılık hafif zırhlar da donatılmışlardır. Ayrıca havadan, mayın döşeme yeteneğine de
kavuşturulmuşlardır.
Gelecekte, muhtemel düşmana karşı kesin hava hakimiyetinden bugünkü modem
teknoloji sebebiyle söz edilemez. O nedenledir ki birliklerimiz; yukarıda belirtilen etkin hava
araçlarına sahip düşmanın karadaki kuvvetleri ile muharebe ederken, hava harp silah ve
araçlarıyla da mücadele etmeye hazır olmalıdırlar. Muhtemel düşman, hava kuvvetlerinin
üstün hareket kabiliyetinden ve ateş gücünden azami derecede yararlanacaktır. Düşman uçak
ve helikopterleri, kendi kara kuvvetlerinin desteğinde olarak, dost manevra birliklerini,
ulaştırma hatlarını, komuta kontrol merkezlerini ve lojistik desteğini yok etme görevlerini
üstleneceklerdir. Kara Birlikleri düşmanın hava imkan ve kabiliyetleriyle de mücadele
etmeye hazır olmalıdırlar. Eskiden; kara birliklerinin elinde mevcut, yatık mermi yollu
silahların birçoğunun, son derece yüksek hıza sahip uçaklara etkisinin olmayacağı
düşünülürdü. Oysa; özellikle 1960-1970 yılları arasında dünyanın çeşitli bölgelerinde cereyan
eden muharebelerde, bunun sanıldığı gibi olmadığı, 7,9mm. çapındaki otomatik bile olmayan
bir piyade tüfeği ile dahi, uçak düşürülmenin mümkün olduğu görülmüştür. Böylece o
muharebeden ders alınmasıyla birlikte, dünya ordularında tek erden itibaren hava
savunmasına katılma hususuna önem verilmeye başlanmıştır.
Geleceğin savaşlarında, hava kuvvetleri, kara kuvvetleri ve hava savunma birlikleri
beraberce düşman uçaklarının manevra yapan kuvvetlere olan taarruzlarını durdurmaya
çalışacaklardır. Bununla beraber temel bir gerçek; ne kadar kuvvetli bir hava savunma
sistemi kurulursa kurulsun düşman hava kuvvetlerinin yeterli sayıda uçakla yer hedeflerine
saldırabileceğinin daima göz önünde tutulması gerektiğidir. Bunun için bütün birlikler,
havadan tespit edilmek için alınacak bütün pasif tedbirlerle birlikte, hava hücumu halinde
taarruz eden uçaklarla savaşmak için yapılacak bütün pasif tedbirlerle birlikte, hava hücumu
halinde taarruz eden uçaklarla savaşmak için yapılacak bütün aktif tedbirleri bilmek
zorundadırlar.
1960'h yılların ortalarından beri uçaklardaki seyir ve silah sistemleri, onların düşman
hava savunma sistemine nüfuz ve hedeflerine taarruz etmelerine imkan sağlayacak bir
gelişme göstermiştir. Modernleştirilmiş yeni nesil uçaklar, pek çok hava savunma sisteminin
kullanıldığı radar örtüsünün altında seyredecek performansa sahip bulunmaktadır. Bilhassa
gece ve kötü hava şartlarında yüksek bir hızla seyreden düşman av- bombardıman uçaklarının
6-56
ileri hatlardaki birliklerimiz üzerine ani olarak koordineli dalgalar halinde taarruz
edebilmeleri büyük ve vahim bir tehdit oluşturmaktadır.
Hafif silahlarla yapılacak atışların, alçak uçan çok süratli uçaklara ve helikopterlere karşı
etkili olduğunu bilmek gerekir.
Kore savaşlarında ABD Hava Kuvvetleri yerden açılan kombina hava savunma ve hafif silah ateşleriyle 544
uçak kaybetmiştir. Bu miktar havadan havaya yapılan çatışmalarda kaybedilen uçak sayısının yaklaşık 5 katıdır.
Vietnam Savaşları sırasında 410 adet sabit kanatlı uçakla 2100 helikopter Kuzey Vietnam üzerinde yerden açılan
hafif silah ateşiyle düşürülmüştür.
2. HAVA SAVUNMA ÖNLEMLERİ :
a. Pasif Hava Savunması Önlemleri :
Pasif hava savunması, düşman hava taarruzlarının etkilerini en aza indirmek üzere aktif
hava savunmanın dışındaki bütün önlemleri içermektedir. Pasif hava savunma önlemlerinden
küçük birlikleri ilgilendirenler:
· Aldatıcı önlem ve faaliyetler,
· Koruyucu önlem ve faaliyetlerdir
(1) Aldatıcı Önlem ve Faaliyetler :
(a)
Azami gizlilik ve örtü sağlamak için gizlenme disiplini uygulanır.
(b)
Gece karartma tedbirleri alınır.
(c) Hedeflerin şeklini ve hüviyetini değiştirmek için her türlü aldatma
faaliyetleri tatbik edilir.
(d)
Kamuflaja önem verilir.
(e) Tesirlerin ve hedeflerin yerini aldatmak için şişleme yapılır.
(2) Koruyucu Önlem ve Faaliyetler :
(a) Dağılma ve gömülme sağlanır. Birlik, araç ve silahlar geniş
bölgeye dağıtılır. Dağılma ne kadar geniş bir alanda olursa hasar o derece az olacaktır.
bir
(b) Hareketler en aza indirilir ve kontrol altına alınır.
(c) Muharebe ve Elektronik emniyet tedbirleri uygulanır.
(d) Yeryüzündeki doğal örtülerden istifade edilir. Arazide hiç bir do ğal
örtü imkanı yoksa, tahkimat veya kum torbalan ile koruma sağlanır.
(e) Erken haber verme ve ikaz sistemli tesis edilir.
Tehlike Tipi
HAVA TAARRUZU
(Yakın)
Sesli alarm işareti
1. SİRENLE :
Bir dakikalık kesintisiz dalgalı
6-57
Görerek alarm işareti
1. KARE şeklinde
kırmızı flama
siren sesi
2. ARAÇ KORNASI, BORU,
DÜDÜK VE MADENİ EŞYA İLE :
Üç saniye çalıp , bir saniye
susturma
3. SESLE :
“HAVA TAARRUZU” diye
bağırma
Belirtilen İşaretler için renkli flama kol dikey durumda olacak
şekilde yukarı kaldırılır.
“ KIRMIZI FLAMA HAVA
TAARRUZU VAR”
2. Kollar baş üzerine tam
olarak kaldırılır ve
süratle çarpraz hale
getirilip açılır, (Üç defa
tekrar edilir)
HAVA TARRUZU
Kollar baş üzerine tam olarak kaldırılır ve
süratle çarpraz hale getirilip açılır.
Şekil 6-1 Görerek Alarm şaretleri
TEHLİKE GEÇTİ
1. SESLE :
“HAVA, NBC TAARRUZU
GEÇTİ” diye bağırma
2. SİRENLE :
Bir dakikalık sürekli ses
verme
3. ARAÇ KORNASI,
DÜDÜK, BORU
Bir
dakikalık
uzun çalma
6-58
. İkaz İşaretlerinin kaldırılması
b. Aktif Hava Savunma Tedbirleri :
Aktif hava savunma tedbirleri, düşman hava taarruzunun etkinliğini yok etmek veya
azaltmak için alınan doğrudan savunma tedbirleridir.
Hava taarruzuna karşı birliklerin öncelikle almaları gereken tedbirler, bir erken uyarı
sisteminin desteklendiği PASİF SAVUNMA önlemleridir. Ancak ; her zaman bu tedbirler
yeterli olmayabilir. Muhabere alanında birlikler, açıkta gruplaşmış halde ve gereksiz zayiata
zorlanabilecek durumda bulunabilirler. Eğer bu benzeri koşullar altında bulunuyorsa düşman
uçaklarıyla çarpışmaya girme şeklinde bir seçim yapılabilir.
Düşman uçağı ile ateşle mücadele bir aktif savunmadır; fakat ferdi bir mücadele olarak
düşünülmemeli, bir komuta altına koordine bir grup hareketi olarak icra edilmelidir. Aktif
savunma ateşli koordine edilerek düzenlenmediği bir çok durumda personelin yapacağı en iyi
iş, hiç ateş etmeyerek cephane tasarrufu sağlamaktır. Aktif savunma önlemleri aşağıya
çıkartılmıştır.
(1) Uçaksavar birliklerine ve tek er silahlan ile, görerek ateş yapan mürettebatla
kullanılan silahlarda dahil olmak üzere diğer silahlara sorumluluk bölgeleri tahsis edilir
(2) Hava savunması için tahsis edilen veya bölgede bulunan uçaksavar birli ği ile
işbirliği ve koordinasyon yapılır.
(3) Aksine talimat verilmedikçe, taarruz eden veya kesin olarak düşman olduğu
saptanan uçak ve helikopterlere normal olarak ateş açılır. Hava hedeflerine hafif silahlarla
topluca ateş açılması ve atışların uçağın süratine uygun önleme verilerek yapılması önemlidir.
Ateş karan, birlik silahlarının kabiliyetlerine uygun olmalıdır. Bununla beraber ateş
kararının diğer bir yönü de şudur : Hafif silahlarla uçağa tahrip amacı ile ateş ederken, silahın
vuruş kabiliyeti düşüklüğünün uçağın tahrip ihtimalini zayıflatacağı hesaba katılmalıdır.
Birlikte mevcut bütün hafif silahlarla koordineli bir tarzda ve komutla açılacak toplu
ateş,taarruz eden pilota ateş altına girdiğini anlatır. Hedef üzerinde dikkatini toplamasına
engel olabilir, bu suretle hedefe isabetli ateş edememesine veya taarruzdan vazgeçmesine
neden olabilir.
Pilotun yerden ateş edildiğinin idrakine varması büyük önem taşır. Çünkü, bir pilot için
ateş yağmuru içinde uçmaktan daha zor bir durum yoktur. Bu ateşlerde mümkün oldukça izli
mermi kullanılması bu etkiyi artırır. Özet olarak, topluca (manga veya takım) ve komutla
yüksek süratli uçaklara (jetlere ) sürekli ve tercihen izli mermi kullanılarak yapılan bu ateş
şekli ateş demeti tekniğidir.
3. HAVA HEDEFLERİNİ ÖNLEME HESAPLAMA YÖNTEMİ :
a. Hava hedeflerine hafif silahlarla 400 m ve daha aşağı mesafeler içinde ateş edilir. 400
m mesafeye piyade ve otomatik tüfek mermisi 1/2 (yarım) saniyede ulaşır.
b. Muharebe uçaklarının ortalama olarak bir hedefe taarruz sürati 500-600 knot/s (9001100 km/s, 1000 km/s.) tir.Bu süratteki bir uçak 1A saniyede (1000.0001360012) =150 m.
mesafe kateder.
c. Bu duruma göre Uçaklara/Helikopterlere önleme verirken iki yöntem kullanılabilir.
· Futbol sahası tekniği
6-59
· Verilecek önlemenin silahın şarjörü üzerine işaretlenmesi tekniğidir.
(1) Futbol Sahası Tekniğinde Önleme Miktarı Futbol Sahası Uzunluğu Cinsinden
Verilir : (Futbol sahası boyutları 110 x 90 m' dir) Erlerimizin çoğu bir futbol sahasının
uzunluğu hakkında bir fikre sahip olup, bu uzunluğu göz önünde canlandırabilir. Hedefe, bir
futbol sahası uzunluğunda önleme verilmesi emredildiğinde herkes boşlukta yaklaşık olarak
aynı noktaya nişan alır. Futbol sahası tahmininde bir kişi hata \upsa bile diğer personelin
halası ile giderilebilir.
(a) Yandan Geçen Uçağı Ateş Altına Alma :
Nişancı yana doğru uçan uçağın uçuş istikametini tespit eder ve takip ederek ateş altına
alır. En doğru nişan noktası, bir kaç futbol sahası boyu önleme alınarak tespit edilebilir.
Nişancı Jet uçakları için hedefin önünden itibaren en az iki futbol sahası büyüklüğünde
mesafenin önündeki bir noktayı nişan noktası olarak seçer. Pervaneli uçaklara uçuş
istikametinde bir futbol sahası boyu kadar öndeki bir nokta, nişan noktası olarak seçilir.
(b) Pervaneli Uçak ve Helikopterler :
Pervaneli uçak ve helikopterlere karşı önleme tekniği jetlere olanın benzeridir. Önleme
esası, Jetlere göre olan futbol sahasının uzun kenarı ve yarısı olarak düşünülebilir.
Helikopter ve nakliye uçakları için bu mesafe yarım futbol sahası uzunluğudur. Helikopter havır (hover)
yapıyorsa ( kerkenez gibi) yani havada sabit duruyor veya çok yavaş hareket ediyorsa doğrudan doğruya
helikoptere nişan alınır.
(c) Uçak yaklaşan rotadan mevziimize taarruz etmekte ise burnunun biraz üzerine
nişan alınır.
(d) Uçak pike rotasında mevziimize taarruz etmekte ise tam burnuna nişan alınır.
UÇAK TİPİ
ROTASI
NİŞAN NOKTASI
Yandan geçen
Hedef burnunun iki futbol sahası önüne
(ortalama 15-20 hedef boyu)
Jet
Yaklaşan
Hedef burnunun iki futbol sahası önüne
(ortalama 15-20 hedef boyu)
Jet
Birlik üzerine pike
Hedef burnunun biraz üstüne
Helikopter
Yandan geçen
Hedef burnunun yarım futbol sahası önüne
(ortalama 4-5 hedef boyu)
Helikopter
Havada duran
Hedef gövdesinin biraz üstüne
Helikopter
Üzerinize pike
Hedef gövdesinin biraz üzerine
Pervaneli Uçak
Yandan geçen
Ortalama 1 futbol sahası önüne
( ortalama 8-10 hedef boyu kadar )
Jet
Nişan Noktası seçimi için kurallar.
(2) Silah Şarjörü üzerinde önlemenin işaretlenmesi:
Havada mesafe tahmin ve tayininin güçlüğü nedeniyle uçak ve helikopterlere verilecek
önlemenin silah üzerinde tespiti daha gerçekçi bir yöntemdir. Bu maksatla piyade tüfeği
şarjörünün her iki yüzüne, namlu mihverinden itibaren 15 cm 7,5 cm 3,7 cm mesafelere nişan
alırken göz istikametine gelecek şekilde, tebeşir veya yağlı boya ile birer çizgi çekilir. Uçağın
geliş istikametine göre ( namlu daima uçağın önünde kalacak şeklide ) Tüfeği yan tutmak
6-60
suretiyle uçağa bu çizgilerden nişan alınarak ateş edilir. Muharebe uçaklarına, baraj tekniği ile
ateş için 15 cm. çizgisi, taarruz etmeden düz uçan muharebe uçaklarına ateş için 7.5 cm.
çizgisi, pervaneli uçaklar ile helikopterlere ateş için 3.7 cm. çizgisi kullanılır.
Şekil 6-2 Piyade Tüfeği Şarjörünün İşaretlenmesi.
4. HAVA HEDEFLERİNE ATIŞ TEKNİKLERİ :
Hava hedeflerine 2 türlü atış tekniği kullanılmaktadır.
a. Baraj Tekniği : Bu teknik yüksek süratli uçaklara karşı uygulanır. Sağdan veya
soldan gelen uçaklara karşı takım ve manga komutanlarının " HAVA
HEDEFİ,
İSTİKAMET 12, "İKİ FUTBOL SAHASI ", UÇUŞ HATTINDA (ÜSTÜNDE) BARAJ !
" Komuta üzerine takım veya manganın bütün silahlan emredilen istikamete dönerek; piyade
tüfekleri nişan vaziyetinde, makinalı tüfekler destek varsa destekli yoksa çökerek dipçik yere
dayalı nişan vaziyetinde, gerekli önleme çizgisinden nişan alarak ateş komutunu beklerler.
Takım veya manga komutanları, uçak baraja iki futbol sahası yaklaşınca " ATEŞ ! " komutu
verilir. Komut üzerine piyade tüfekleri 2-3' lü darbeler halinde, makineli tüfekler sürekli at ışta
uçak baraj hattını geçinceye kadar ateşe devam ederler. Baraj bölgesini tarif etmek üzere
arazide belirli müracaat noktalan da kullanılır. Uçak tam üzerimize geliyorsa baraj 60 - 80 açı
ile kendi istikametimize yapılır. Böyle bir ateş için İkaz Komutu "60/70/80 de BARAJ! "
şeklinde verilir. Ateş aynı şekilde açtırılır ve uygulanır.
b. Takip Tekniği : Bu teknik nispeten alçak
karşı uygulanır. Bu teknikte;
süratle
uçan, uçak ve helikopterlere
(1) Hava gözcüleri uçağı tespit eder ve birliğe duyurur.
(2) Taarruz ikazı alındığı veya taarruz fark edildiğinde, taarruzu veya ikazı ilk farkenden
6-61
personel
veya
kıt'a
Komutanı kıt'aya " HAVA TAARRUZU " Komutu veya işareti ile ikaz eder.
(3) İkaz olan personel bulundukları çevre içinde dağılarak tam siper yapar. Dağılmada
personel arasında en az 10 m. mesafe bırakılmasına dikkat edilir. Uçağın geliş istikameti
bildirilmişse dağılma geliş istikametine bırakılarak ve geliş istikametine dik olarak yerde
yatılmak suretiyle tam siper yapılır.
Hava taarruz ikazı araç içinde iken alınırsa mümkünse önce araçlar, sonra personel
değilse sadece personel araçlan terkederek dağılır.
(4) Takım veya Manga Komutanın " HAVA HEDEFİ, İSTİKAMET 11,
BİR/YADIM UÇAK BOYU, TAKİP ! " komuta üzerine, emredilen istikamete dönülüp
hedefi görünce verilen önleme ile nişan alınarak ateşe başlanır ve aynı durum muhafaza
edilerek hedef atış menzilinden çıkana kadar takip ve ateş edilir.
(5) Veya Birlik Komutanının " Hava Taarruzu, İstikamet 11, Atışa hazır ol" komutu
üzerine hedefe nişan alınır ve atış komutu beklenir. Hedef tesirli menzil içine girince Birlik
Komutanın " ATEŞ SERBEST " Komutu üzerine, bütün personel Önleme vermek suretiyle
hedefe ateşe başlar ve hedef atış menzilinden çıkana kadar takip ve ateş edilir.
Şekil 6-3 Baraj tekniği
Şekil 6-4 Takip Tekniği
Şekil 6-5 Yaklaşan Uçaklar İçin Nişan Alma Yöntemi
6-62
SAYFA 96
b. UÇAKLARIN TAARRUZ USULLERİ :
(1) PİKE TAARRUZU :
Uçak hedefe 10-20 km mesafede kolayca bulunabilen bir müracaat noktasından
başlayarak alçak irtifadan hedefine yaklaşır. Pilot hedefe 3-8 Km. kala uçağı tırmanışa geçirir
ve ekseni etrafında döndürerek hedefi görür. Tırmanılan yükseklik bomba cinsine göre 500 ile
1500 m arasında değişir. Pilot tepe noktasında uçağın istikametini 20-90 derecelik açıyla sağa
veya sola döndürür ve dalışa geçer. Uçak tepe noktasından bomba bırakma noktasına kadar
dik uçar. Bomba bırakma noktasının hedefe olan mesafesi bombanın cinsine göre değişmekle
birlikte genellikle 500-1500 m. arasındadır. Atışı yapan pilot alçak irtifadan yüksek süratle
kaçar.
(2) ALÇAK İRTİFA YALAMA TAARRUZU :
Bu usulde pilot görevini başarmada yüksek sürat ve alçak irtifadan yaralanır. Uçak
hedefin lOO.m üzerinden ve 800-1100 km/h süratle uçar. Bu kadar alçak irtifadan atılan
bombaların uçağı etkilememesi için bombalara düşmeyi yavaşlatıcı paraşüt veya kanatçıklar
konulmuştur. Böylece bomba patlamadan önce uçak hedeften uzaklaşabilir.
(3) UZAKTAN ATMA :
Bu teknikte bomba, amaçlanan hedeften oldukça uzakta bırakılır. Yüksek vuruş ihtimali
için güdümlü füzeler ve akıllı bombalar kullanılır. Bu bombalar ve füzeler geliştirilmiş
güdüm sistemleri ile teçhiz edilmişlerdir.
7. HELİKOPTERLERİN TAAARRUZ TEKNİKLERİ :
a. Muharebe sahasında hücum helikopterleri mümkün olduğu kadar alçaktan
ağaçların, binaların arasından uçarlar. Manevra kabiliyetleri sabit kanatlı uçaklardan
daha fazladır. Saklanmak için arazi örtüsünü kullanır ve ateş ederken bile yere nispeten
yakın bulunurlar. Bu nedenledir ki radarların hücum helikopterlerini yakalaması ve takip
6-63
etmesi çok güçtür. Bu helikopterler havadan yere atılan çeşitli silahlarla donatılmıştır.
Özellikle tanksavar güdümlü füzeleri ile tanklara karşı son derece etkilidirler.
b. Hücum Helikopterleri muharebe sahasında araziden istifade ederek gizlenir
ve gözetleme yaparlar. Bir hedef tespit ettiklerinde (örneğin bir tank) gizlendiği yerden
biraz yükselerek tanksavar güdümlü füzesi ile hedefe ateş ederler.
c. Hedef bölgesinin aydınlatma imkanına sahip olduklarından gece de taarruz edebilirler.
Gece taarruzu helikopterlerin hassasiyetini azaltır ve baskın e&isi yaratır.
8. GÖREREK UÇAK TANIMA :
a. Uçak tanıma oldukça güç bir işlemdir. Tanıma işlemi için elektronik
donatım kullanılsa bile, kıtaların ve uçaksavar birliklerinin en son gözle tanıma yöntemiyle
kesin
SAYFA 98
SAYFA 99
9.UÇAK LARTS T AMMA ÖZELLİKLERİ :
Genel olarak uçakların tanıtılmasında kullanılan ve hepsinde bulunan parçalar şunlardır.
a.
KANAT
b. MOTOR.
c. GÖVDE.
d. KUYRUK.
a. KANAT : Görerek uçağı
göre sınıflara ayrılırlar.
tanımada, uçak kanatlan, yerlerine ve şekillerine
(1) KANAT YERİ: Kanatın gövdeye bağlandığı yere göre ad verilir.
(a) ÜSTTEN BAĞLANTILI KANAT : Kanat gövdenin üstüne veya üstüne
yakın
olarak bağlanmıştır.
6-64
(b) ORTADAN BAĞLANTILI KANAT : Kanat, gövdenin üstü ile alt ı
arasına,
yaklaşık olarak ortasına bağlanmıştır.
(c) ALTTAN BAĞLANTILI
yakın
olarak bağlanmıştır.
KANAT : Kanat gövdenin altına veya altına
(d) DÖNER KANAT : Helikopterlerin üstündeki pervaneler, ta şıyıcı
yüzey olduklarından kanat olarak sınıflandırılırlar. Çoğunlukla esas pervanelerin iki veya
daha fazla kanadı vardır ve büyük helikopterlerde de iki ana pervane bulunur. Pervaneler
normal olarak, helikopterin tepesine takılırlar. Kuyruk pervaneleri helikopterin gövdesinin
gerisindeki kuyruk konsinin herhangi bir tarafına olabilir.
Üstten Bağlantılı Kanat
Ortadan
Bağlantılı
6-65
Alttan
Bağlantılı
KANATLARIN GÖVDEYE BAĞLANTI ŞEKİLLERİ
(2) KANAT BİÇİMİ : Kanat genişliğinin kanat dibinden başlayarak kanat ucuna
kadar yavaş yavaş daralarak (sivrilerek ) oluşturduğu şekle kanat biçimi denir. Kanat
biçimleri şunlardır.
(a) Dikdörtgen veya daralmayan kanat,
(b) İleriye doğru daralan kanat,
(c) Eşit olarak daralan kanat,
(d) Delta Kanat,
(e) Geriye doğru daralan kanat,
(f) Daralmayan ok açılı kanat,
(g) Geriye doğru daralan kanat,
(h) Yay biçiminde veya oval kanat
DİKDÖRTGEN VEYA DARALMAYAN KANAT
İLERİYE DOĞRU DARALAN KANAT
EŞİT OLARAK DARALAN KANAT
DELTA KANAT
GERİYE DOĞRU DARALAN KANAT
DARALMA YAN OK AÇILI KANAT
GERİYE DOĞRU DARALAN OK AÇILI KANAT
YAY BİÇİMİNDE VEYA OVAL KANAT
(III) KANAT UÇLARI :
(aa) Kare Kanat Uçları,
(bb) Yay Kanat Uçları,
(cc) Sivri Kanat Uçları,
b. MOTORLAR:
(1) Sınıflara Ayrılması : Uçak motorları genel olarak, pistonlu, dürbünlü ve tepkili
olmak üzere 3 sınıfa ayrılır. Pervaneli uçaklarda pistonlu ve dürbünlü motorlar bulunur.
Tepkili Motorlar ; Jet motorları ve roket motorları olmak üzere iki kısma ayrılırlar. Yerdeki
gözetleyici için, uçağın pervaneli veya jet motorlu olması önemlidir.
67
(2) Motor Sayısı ve yeri: Uçak motorlarının sayılan ile yerlerinin, uçağın
tanınmasında sınırlı yardımlar vardır. Tek motorlu uçaklar, jet olsa bile derhal tanınırlar. Çok
motorlu uçakların büyük çoğunluğunda, motorların yarısı uçağın bir tarafına, diğer yansı ise
diğer tarafına yerleştirilen 2 veya 4 motor bulunur. Üç motorlu uçaklarda; motorlardan birisi
kuyruğa ve diğer iki motordan her biri, kanadın veya gövdenin birer yanına yerleştirilirler.
(a) Pervaneli Uçaklar : Genel olarak pervaneli
uçaklarda, kanadın her iki tarafına , tek motorlu uçaklarda
yerleştirilirler.
motorlar, çok motorlu
ise gövdenin burnuna
(b) Jet Uçakları: Genel olarak tek motorlu jet uçağının motoru gövdenin içine
yerleştirilir. Motorun egzoz borusu gövdenin en gerisinde bulunur. Yeni tip jet av
uçaklarında, uçağın içinde yan yana yerleştirilen iki jet motoru bulunur. Bu yerleştirme şekli,
yerdeki gözetleyiciler tarafından gövdenin bir kısmı olarak görülebilir.
c. GÖVDE :
Uçakta kanatların ve kuyruğun bağlı olduğu orta kısma gövde denir. Gövdede uçak
personeli, dahili yükler ve bazı durumlarda motor bölgeleri için yerler vardır. Uçak gövdesi
tanımada kolaylığı sağlamak için, aşağıdaki kısımlara aynlmıştır.
(1)
BURUN KISMI : Burun kısmı, genel olarak aşağıdaki şekillerde olur.
(a) Sivri,
(b) Küt,
(c) Yuvarlak,
(d) Kubbeli,
(e) Kademeli,
(2) ORTA KISMI : Bu kısımda normal olarak, motor mürettebat ve dahili yükler
için
yer bulunur.
(3) GERİ VE ARKA KISIM : Aşağıdaki sınıflara ayrılır.
(a) Daralan,
(b) Küt,
(c) Kademeli,
d. Kuyruk Düzeni: Aşağıdaki sınıflara ayrılırlar
(1) Dihedral Kuyruk
(2) T Kuyruk
(3) Ters Kuyruk
12. GÖZETLEVİCİ UÇAĞI ŞÜPHELİ OLARAK
KIYMETLENDİRMİŞSE SU
HUSUSLARDA DİKKAT EDEREK UÇAĞI TANIMAYA ÇALIŞILIR.
a. Dost Birliklere taarruz etmek üzere manevra yapıyor mu ?
68
b. Düşman istikametinden geliyorsa, bomba yüklü mü ?
c. Önceden koordine edilmeden ;
(1) Sis serpiyor mu ?
(2) Paraşütçü atıyor mu ?
(3) Mayın döşüyor mu ?
d. Yasaklanmış bölgeye giriliyor mu ?
e. Yasaklanmış istikamet, hız ve yükseklikte uçuyor mu ?
f. Düşman ülke işaretleri taşıyor mu ?
Uluslararası antlaşmalara göre bütün ülkeler, uçakları üzerinde kendi işaretlerini
ko\mak zorundadırlar. Bu işaretler; ülkeye ait bayrak veya özel işaretler olup. kanat, gövde ve
kuyruk üzerinde bulunurlar. Savaş veya askeri uçaklarda bu işaretler genellikle küçüktür. Bu
işaretlere bakarak tanıma yapmak hem çok güç hem de güvenilir değildir.
69
Download

TANKSAVAR DERS NOTLARI