Çevresel Etkenlere Bağlı Akciğer
Hastalıkları
Dr. Afra YILDIRIM
Erciyes Üniversitesi
Gevher Nesibe Hastanesi
Radyoloji AD
1
Çevresel Etkenlere Bağlı Akciğer
Hastalıkları
– Pnömokonyozlar
– Hipersensitivite pnömonisi
– Sigarayla ilişkili akciğer hastalıkları
2
Pnömokonyozlar
• Fibrotik
– Silikozis
– Kömür İşçisi
Pnömokonyozu
– Asbestozis
– Berilyozis
– Talkozis
• Nonfibrotik
– Siderozis (Demir oksit)
– Baritozis (baryum
bileşikleri)
– Stannozis (Kalay oksit)
3
Pnömokonyozlar
• Akciğerlerde inorganik toz birikimi ve buna karşı gelişen
doku reaksiyonu
• Tanı:
– Maruziyet öyküsü-süresi
– Radyoloji
– SFT
• Komplikasyon:
– Kanser
– Tbc (silikozis, KİP)
– Kor pulmonale)
• Caplan sendromu: Romatoid artrit birlikteliği
4
Pnömokonyozlar/ Radyoloji
• Akciğer grafisi:
– Sensitif ve spesifik değil
– Pnömokonyozların akciğer grafisinin
standardizasyonu
• ILO: International Labor Organization
sınıflaması, 22 standard akciğer grafisi
• BT:
– Daha değerli, radyasyon maruziyeti
• MR:
– Progresif masif fibrozis, akciğer kanseri
ayırımı
5
6
Silikozis
• Dünya’da en sık görülen meslek hastalığı
• Silika kristalleri
• Madencilik, kumlamacılık, dökümcülük, cam
sanayi, taş ocakları, kuvars değirmenleri, seramik,
porselen isçiliği, çimento üretimi, kiremit-tuğla
üretimi
– Akut (birkaç ay)
– Klasik (15 yıl)
• Basit
• Komplike
7
Akut: Silikoproteinozis
•
•
•
•
•
•
Kot kumlamacılığı
Kuvartz içeren silikaya yoğun
maruziyet
Birkaç ay
Histopatoloji:
– PAS (+) alveolleri dolduran
materyal
Akciğer grafisi:
– Bilateral konsolidasyon- buzlu
cam opasiteleri
BT:
– Bilateral konsolidasyon- buzlu
cam opasiteleri
– Arnavut kaldırımı
– Bilateral sentrilobüler nodüler
buzlu cam opasiteleri
8
Klasik silikozis/ Basit
•
•
Akciğer grafisi:
– Üst-orta zonlarda küçük multipl
nodüler opasiteler
BT:
– Perilenfatik, sentrilobüler
mikronodüller
• Üst lob posteriyorda
• Kalsifikasyon
• Psödoplaklar
– Hiler, medyastinal lenf nodları
• Yumurta kabuğu
kalsifikasyonu
– Amfizem
– Plevral değişiklikler
• Efüzyon (%11)
• Plevral kalınlaşma (%58)
• Yuvarlak atelektazi
9
Klasik silikozis/ Komplike
•
Akciğer grafisi:
– Simetrik, geniş, 1 cm’den büyük
düzensiz sınırlı opasiteler
(Progresif masif fibrozis)
• Orta ve üst akciğer zonu
• Geniş opasiteler hilusa doğru
dereceli olarak yer değiştirir
•
BT:
– Kötü sınırlı kalsifikasyon içeren
fokal yumuşak doku kitleleri
(Progresif masif fibrozis)
• Parasikatrisyel amfizem
• Kitlenin lateral yüzü lateral
göğüs duvarına paralel
• Kalsifikasyon
• Kavitasyon
– İskemik nekroz
– Tbc
10
Kömür İşçisi Pnömokonyozu (KİP)
• Kömür tozu
• Kömür işçileri
Meslek hastalığı
İş kazası
%56
Meslek
hastalığı
%1
%44
İş kazası
%99
11
KİP
• Basit
– Perilenfatik, sentrilobüler mikronodüller
• slikozise göre daha granüler daha kötü sınırlı
– Hiler, medyastinal lenf nodları
– Amfizem
• Komplike
– Progresif masif fibrozis-amfizem
12
13
KİP- PMF
14
KİP- kanser
15
Slikozis-KİP / Ayırıcı Tanı
• Sarkoidoz
• Lenfajitis
karsinomatoza
16
Asbestle İlişkili Hastalıklar
Metal kaplama işçileri (tersane işçileri), motorlu araç işçileri,
marangozlar, elektrikçiler, badanacılar, yapı isçileri
Asbest tozları: serpentin, amfibol
• Asbestozis
• Benign plevral hastalıklar
– Plevral efüzyon (10-15 yıl)
– Plevral plaklar (20-30 yıl)
– Diffüz plevral kalınlaşma
– Yuvarlak atelektazi
• Mezotelyoma
• Akciğer kanseri
17
18
Asbestozis
• Diffüz intersitisiyel pulmoner fibrozis
• Asbestozis tanı kriterleri (ATS)
• Klinik bulgular
– Restriktift patern
– Düşük difüzyon kapasitesi
– Bilateral bazal raller
• Maruziyet
• ILO sınıflamasına göre s,t,u 1/1 opasiteler (akciğer
grafisi)
19
Asbestozis
•
•
Akciğer grafisi
– Alt zonlarda retiküler
opasiteler
BT:
– Erken
• Buzlu cam
• İntra-interlobüler septal
kalınlaşma
• Subplevral körvilineer
çizgiler
• Plevra tabanlı irregüler
küçük nodüller
• Parenkimal band
– Geç:
• Bal peteği
20
Asbestozis/ İPF Ayırımı
• İPF
– Daha bazal
• Asbestozis
– Parenkimal bantlar, eşlik eden plevral plaklar
21
Berilyozis
• Berilyum maruziyeti
• Uzay araçları, uçaklar, otomotiv, elektronik, bilgisayar ve
iletişim ürünleri, bakır alaşımları yüksek teknolojik
seramik, nükleer silah
• Deri lezyonları
• Kronik granülomatöz hastalık
• Sarkoidoza benzer
• Kanda berilyum lenfosit proliferasyon testi (BeLPT)
pozitifliği
22
Berilyozis
•
•
Akciğer grafisi:
– Orta üst zonlarda
retükülonodüler opasiteler
– Hiler- medyastinal LAM
BT:
– Perilenfatik küçük nodüller
– İnterlobüler septal,
bronkovasküler duvar
kalınlaşmaları
– Buzlu cam opasiteleri
– Hiler veya medyastinal
LAM
– Bal peteği, konglomere
kitle
23
Talkozis
•
•
•
•
Talk: Hidrate magnezyum silikat
Talkosilikozis/ Talkoasbestozis
Deri, kağıt, seramik, lastik
Uyuşturucu bağımlılarında İ.V kullanım
– Panasiner amfizem
24
Talkozis
•
•
Akciğer grafisi:
– Retikülasyon, nodülasyon
(asbestozise benzer fakat
apeksler ve kostofrenik sinüsler
korunur)
– Progresif masif fibrozis
BT:
– Diffüz küçük nodüller
– Buzlu cam opasiteleri
– Küçük sentrilobüler-subplevral
nodüller
– Perihiler yüksek dansiteli
konglomere kitleler
– Panasiner amfizem
15 yıl sonra
Siderozis
• Makrofajlarda demir oksit birikimi
• Elektirik kaynakçıları, demir kesenler
• Silikosiderozis durumunda pulmoner
fibrozis
26
Siderozis
• Akciğer grafisi:
– Orta zonlarda,
perihiler bölgelerde
belirgin küçük
nodüller
• BT:
– Küçük kötü sınırlı
sentrilobüler nodüller
27
Hipersensitivite Pnömonisi
(Ekstrensek Allerjik Alveolit)
• Sigara içmeyenlerde daha fazla
• Akut- subakut-kronik
• Tip III-IV immün yanıt
• Tanı: Antijene maruziyet, BAL lenfositoz,
presipitan antikorlar, BT bulguları
– Şüpheli olgularda akciğer biyopsisi
• Tedavi: Allerjenden uzaklaşma, kortikosteroid,
• Prognoz: Bibaziler raller, fibrozis, alevlenme
28
Etyoloji
Ajan türleri
Kaynak
Hastalık
Mikrobiyal ajanlar
Termofilik aktinomiçes
Aspergillus
Çiftçi akciğeri
Mikobakteriyum avium
intraselülare kompleksi
Jakuzi akciğeri
Hayvan proteinleri
Güvercin, muhabbet kuşu
tüyü, feçesi
Kuş besleyici
hastalığı
Düşük moleküler
ağırlıklı kimyasallar
İzosiyanat (boya spreyi,
plastik)
İzosiyanat HP
29
Hipersensitivite Pnömonisi/ Radyoloji
•
Akciğer grafisi:
• Akut- subakut: Yamasal buzlu cam
alanları, konsolidasyon, apeks ve
bazallerin korunduğu küçük
nodüler opasiteler
• Kronik: Retiküler opasiteler, bal
peteği
• BT:
• Akut: Yaygın veya orta-alt zonda
buzlu cam görünümü, konsolidasyon
• Subakut: Üst- orta zonda buzlu cam
görünümü, buzlu cam dansitesinde
sentrilobüler nodüller, mozaik
atenüasyon «Head cheese» bulgusu
(hava hapsi, normal akciğer, buzlu
cam), hava kistleri
• Kronik: Üst- ortada bal peteği,
«Head cheese» bulgusu
30
Ayırıcı Tanı /Akut HP
• Enfeksiyon
– Viral infeksiyon
– Atipik pnömoni
• Pulmoner ödem
• Organik Toksik Toz Sendromu
– Çiftçilerde çürümüş samandan ortaya çıkan bakteriyel ve
fungal endotoksinlere maruziyet
– Ateş̧, öksürük ve göğüste baskı hissi
– SFT, akciğer grafisi normal
– Kanda spesifik bir antikor yok
31
Ayırıcı Tanı /Subakut HP
RB-İAH
DİP
LİP
32
Ayırıcı Tanı /Kronik HP
OİP
NSİP
Subplevral korunmuş alan
33
Sigara İle İlişkili Akciğer Hastalıkları
•
•
•
•
•
•
Sigara İle İlişkili İnterstisyel Akciğer Hastalıkları
– İdyopatik intersitisyel pnömoniler
• Respiratuar Bronşiolit ile ilişkili- İnterstisyel Akciğer Hastalığı
(RB-İAH)
• Deskuamatif İnterstisyel Pnömoni (DİP)
• İdiyopatik Pulmoner Fibrozis (IPF)
– Langerhans Hücreli Histiyositozis
– Akut eozinofilik pnömoni
Akciğer Kanseri
KOAH
Pulmoner fibrozis amfizem kombinasyonu
Good-Pasture Sendromu
HP, sarkoidoz (negatif etkili)
34
RB-ILD
• Sentrilobüler nodüler
opasiteler
• Yamasal buzlu cam
görünümü
• Bronşiyal duvar
kalınlaşması
• Üst lob hakimiyeti
• Sentrilobüler amfizem
35
DİP
• Sentrilobüler nodüler
opasiteler
• Yamasal buzlu cam
görünümü
• Bazal, subplevral
hakimiyeti
• Sentrilobüler amfizem
• Retiküler opasiteler
• Hava kistleri
36
İPF
• İrregüler septal
kalınlaşma
• Bal peteği
• Traksiyon
broşiyolektazileri
• Buzlu cam
• Volüm kaybı
• Apikobazal
gradiyent
37
Langerhans Hücreli Histiyositozis
• Üst-orta akciğerde nodüller,
kaviter nodüller, ince
duvarlı bizar kistler
• Sinüsler ve bazaller kısmen
korunur
38
Pulmoner Fibrozis Amfizem Kombinasyonu
• Üst loblarda amfizem,
alt loblarda fibrozis
• Akciğer volümünde
göreceli korunma
• Pulmoner arteriyel HT,
difüzyon kapasitesinde
belirgin düşüş
39
Akut Eozinofilik Pnömoni
• Ateş, dispne, hipoksemi, BAL’da
eozinofili
• Solunum yetmezliği, entübasyon
gerekliliği
• Son zamanlarda sigaraya başlama
öyküsü
• Tekrarlayan sigara içiminde benzer
semptom ve bulgular
• Radyoloji: Multifokal buzlu cam,
konsolidasyon, bronkovasküler
duvar, interlobüler septum
kalınlaşmaları, plevral efüzyon
• Ayırıcı tanı: ARDS
40
KOAH
• KOAH: Hava yolu obstrüksiyonu; azalmış ekspiratuar
akım, artmış hava yolu direnci
– Kronik bronşit: Klinik
• Radyoloji: Bronşiyal duvar kalınlaşmaları
– Amfizem: Anatomik– patolojik
• Terminal bronşiyollerin distalindeki hava keselerinin kalıcı
destrüktif dilatasyonu
41
Amfizem/ Akciğer Grafisi
– Bül (direk bulgu)
– Hiperlüsensi
– Akciğerin kraniyokaudal
uzunluğu > 30cm
– Aşağı diyafram
– Düz diyafram
– Damla kalp
– Kostofrenik açıda küntleşme
– Fıçı göğüs
– Retrosternal alanda artış
42
Amfizem Tipleri
Sentriasiner
(Sentrilobüler)
 İleri yaş
 En sık tip
 Sigara,
pnömokonyozlar
 Üst lob
posteriyor
Panasiner
(Panlobüler)
Distal asiner
(Paraseptal)
 < 50 yaş
 En şiddetli tip
 α- 1-antitripsin
eksikliği, kutis
laksa, Marfan, IV
Ritalin, sigara
 Alt lob, uniform
 <40 yaş
 Uzun boylu, ince
erkeklerde, sigara
 Üst lob, apeks
 Subplevral,
perifissüral,
peribronkovasküler
Parasikatrisiyal
 Skar çevresinde
 Tbc, sarkoidoz,
pnömokonyozlar
43
Amfizem/ BT
Sentrilobüler
amfizem
•• Paraseptal
amfizem
– Üst loblarda küçük,
•
yuvarlak, kötü sınırlı
olmayan yaygın,
diffüz düşük
– yapı
Alt loblarda
diffüz
düşük
atenüasyon
düşük atenüasyon alanları
atenüasyon
alanları
(testere
dişi
alanları
(güve
yeniği
– Pulmoner arterlerde çap ve
görünümü)
görünümü)
sayı
azalması
Duvar yok
–– Apekslerde
yaygın, subplevral,
– perifissüral,
Düşük atenüasyon
paramediyastinal
alanlarının santralinde
– Büllöz akciğer hastalığı
arteriol
– İnce duvarlı, içerisinde
vasküler
Panlobüler
amfizem
– Spontan pnömotoraks
44
teşekkürler
45
Download

Afra Yıldırım