T.C.
Ç AN AKKALE VALİLİĞİ
ÇANAKKALE
VALİLİĞİ
Guide To Excavations in
ÇANAKKALE
Kazı
Rehberi
Gökçeada
Uğurlu Zeytinlik
1
Gökçeada Uğurlu Zeytinlik Kazı Broşürü ing-Trk..indd 1
7/12/14 7:31 PM
GÖKÇEADA UĞURLU-ZEYTİNLİK KAZI
VE ARAŞTIRMA PROJESİ
Uğurlu-Zeytinlik yerleşmesi, ülkemizin en
büyük adası olan Gökçeada’nın güneybatısında, Uğurlu Köyü’nün 1 km. kuzeyinde yer alır.
Doğanlı Tepe’nin eteklerinde bir yamaç yerleşimi görünümündeki höyüğün boyutları 250x250
2
Gökçeada Uğurlu Zeytinlik Kazı Broşürü ing-Trk..indd 2-3
GÖKÇEADA UĞURLU-ZEYTİNLİK ARCHAEOLOGICAL EXCAVATION AND RESEARCH
PROJECT
The location of Uğurlu-Zeytinlik is on the western part of the Island of Gökçeada, which is the
largest island in Turkey. It is 1 km north of Uğurlu
Village. The site is a low mound covering an area
metredir ve tam ortasından Uğurlu Köyü’nü
Gökçeada merkeze bağlayan asfalt yol geçmektedir. 2009 yılından bu yana Trakya Üniversitesi
adına Prof. Dr. Burçin Erdoğu başkanlığındaki bir
ekip tarafından kazılmaktadır.
of approximately 250x250 m. on a gentle slope
at the eastern foot of Mount Doğanlı. The main
road that connects Uğurlu to the central town of
Gökçeada cuts through the site. An excavation
project has been conducted under the direction of
Prof. Dr. Burçin Erdoğu on behalf of the University of Thrace since 2009.
3
7/12/14 7:31 PM
ÖNEMİ
SIGNIFICANCE
Doğu Ege adalarında şimdiye kadar bilinen en erken Neolitik Çağ yerleşmesi olan Uğurlu-Zeytinlik Höyük, hem Avrupa’da Neolitik yaşam biçiminin nasıl başladığı sorununa katkıda bulunacak,
hem de Neolitik ve Kalkolitik Çağlar’da Ege
Adaları, Kıta Yunanistan, Anadolu ve Balkanlar
arasındaki ilişkileri açığa çıkartacak anahtar bir
yerleşim konumundadır.
The mound of Uğurlu-Zeytinlik, which is the earliest Neolithic settlement thus far known in the Eastern Aegean Islands, is located in a key position to
provide an explanation to the question of how the
Neolithic way of life started to spread through the
west and also to expose the relationships between
Aegean Islands, the mainland Greece, the Balkans
and Anatolia in the Neolithic and the Chalcolithic
periods.
4
Gökçeada Uğurlu Zeytinlik Kazı Broşürü ing-Trk..indd 4-5
TABAKALANMA
STRATIGRAPHY
Yapılan kazılar 9 tabaka içeren 5 ana kültür
evresinin varlığını ortaya koymuştur. IV. ve V.
Kültür Evreleri Neolitik Çağ’a tarihlenmektedir.
Bugünkü bilgilerimize göre adaya ilk yerleşenler kuzey batı Anadolu’dan gelen tarımcı topluluklardır. Radyokarbon tarihlerine göre Uğurlu-Zeytinlik Höyük’ün en erken yerleşmesi M.Ö.
6500 yıllarına tarihlenmektedir. Uğurlu-Zeytinlik
Höyük’ün M.Ö. 6000-5650 yılları arasına tarihlendirilen IV. Kültür Evresi’nde yerleşimin oldukça büyüdüğü gözlemlenmiştir. Bu evreden
başlayarak ada kendi kimliğini oluşturmaya
başlamış, ana karadan farklı yerel bir kültür ortaya
çıkmıştır. Uğurlu-Zeytinlik Höyük’ün III. ve II.
Kültür Evreleri Kalkolitik Çağlara tarihlenmektedir. M.Ö. 5500-5300 yıllarına tarihlendirilen III.
Kültür Evresi Neolitik ile Kalkolitik Çağ arasındaki geçiş sürecini yansıtmaktadır. Uğurlu-Zeytinlik
Höyük’ün M.Ö. 4900-4300 yılları arasına tarihlenen II. Kültür Evresi Batı Anadolu’nun Kumtepe
IA-Beşik Sivritepe kültürünün geç evresine ait
malzemeler vermiştir.
Five main cultural phases with nine layers of occupation have been revealed as a result of the excavations so far. The cultural phases of IV and V
are dated back to the Neolithic period. As far as
we know, the earliest settlers of the island were
agricultural colonies from Northwest Anatolia.
According to the radiocarbon samples, the earliest settlement in the mound of Uğurlu-Zeytinlik is
dated back to 6500BC. It is clearly observed that
the settlement enlarged considerably in Phase IV
which is dated between 6000 BC and 5650 BC.
From this period on, the island began to establish its identity and a new culture different from
the one in the mainland rose. The cultural phases
of III and II of the mound of Uğurlu-Zeytinlik are
dated back to the Chalcolithic periods. The cultural phase of III dating back to 5500-5300 BC
reflects the transitional period between the Neolithic period and the Chalcolithic period. The
cultural phase of II dating back to 4900-4300 BC
has revealed materials from the later phase of the
culture of Western Anatolian Kumtepe IA- Beşik
Sivritepe.
5
7/12/14 7:31 PM
MİMARİ
ARCHITECTURE
Neolitik Çağ Mimarisi taş temelli tek odalı
yapılardan oluşmaktadır. Binaların içinde ve dışında ocaklar ile depolama alanları yer alır. Kalkolitik Çağ’a tarihlendirilen III. Evrede yerleşim iki
kısma ayrılmıştır. Doğu kısımda duvarları taştan,
geniş çok odalı binalar, batı kısımda ise işlikler ve
depolama alanları yer alır. Yerleşimin batı tarafında içleri sıvalı yuvarlak silolar ile çok sayıda
işlenmiş veya işlenmeye hazır Spondylus olarak
bilinen deniz kabuklularından
oluşan
işlikler bulunmuştur.
II. Evrede yerleşimin
oldukça küçüldüğü
gözlemlenmektedir.
Bu evreye ait iki bina
kazılmıştır. Binalardan birinin girişinde
çok büyük bir boğa
boynuzu ve iki adet
pişmiş toprak insan
figürini bulunmuştur.
Binanın kireçli bir
toprakla sıvalı tabanı
kısmen kırmızı renkli boya ile boyanmıştır. Bu binanın bir
konuttan ziyade özel
bir amaç için kullanılan bina olduğu
düşünülmektedir.
The Neolithic architecture is characterized by
single-roomed buildings with stone foundation.
Hearths and silos are located both inside and
outside the buildings. The settlement in the phase
III, which is dated back to the chalcolithic period, was divided into two: a residential area with
large multi-roomed buildings with stone walls
in the east and workshops and storage areas in
the west. Workshops, made from seashells called
Spondylus in a treated
or ready to be treated
form and plastered
storage pits were
found in the west of
the site. It is observed
that in the Phase II, the
settlement dwindled
considerably. The excavations revealed two
buildings of this phase.
A large bull horn as
well as two terracotta
figurines was found
in the entrance of one
building. The lime
plastered floor of the
building was partially
painted in red. It is believed that this building was probably used
for a special purpose
rather than dwelling.
6
Gökçeada Uğurlu Zeytinlik Kazı Broşürü ing-Trk..indd 6-7
BULUNTULAR
FINDS
Uğurlu-Zeytinlik Höyük’ün Neolitik Çağ tabakaları zengin buluntuları ile dikkat çeker. Çok
gelişkin çanak çömleğin yanı sıra, kemik aletler
oldukça yaygındır. Bız, iğne, mablak ve spatulaların yanı sıra insan başı veya hayvan şeklinde
işlenmiş kancalar da bulunmuştur. Diğer yaygın
buluntu toplulukları taş kaplar, cilalı taş baltalar ve keskilerdir. Deniz kabuğundan ve çeşitli
taşlardan yapılmış boncuk ve kolye uçları da yaygındır. Kilden yapılmış insan ve hayvan figürinleri karakteristiktir.
Melos Adası ve İç
Anadolu’dan gelmiş
obsidiyenler, Balkanlardan gelmiş bal
rengi çakmaktaşları
ve anakaradan gelen mermerler bu
dönemlerde geniş
çaplı ticareti işaret
eder.
The Neolithic layers of the mound of Uğurlu-Zeytinlik attract interest with their rich finds. Bone
tools are abundant as well as pottery of high
technological standard. Awls, chisels and spatulas were found alongside human head or animal
shaped bone hooks. Other common finds are stone
vessels, glazed stone axes and adzes. Beads and
pendants from shells are also common. Clay figurines of humans and animals are rare but significant. Melian and Central Anatolian obsidian,
Balkan amber flint
and marble from the
mainland reflect the
long-distance trade
in this period.
7
7/12/14 7:31 PM
Kalkolitik çağ tabakaları özellikle pişmiş toprak
insan figürinleri ile dikkat çeker. Geniş kalçalı
kadın figürinleri ile gövdeleri düz olarak yapılmış
“sokma başlı” figürinler en yaygın olanlarıdır.
Spondylus deniz kabuklularından ve mermerden
bilezikler bu dönemi karakterize eden buluntulardır.
The layers of Chalcolithic period are characterized especially by figurines. Acrolithic figurines
and antromorphic woman figurines with wide
hips and thighs are among the most common of
them. Bracelets from Spondylus shells and marble
are also among the finds which characterize this
phase.
YAYINLAR
PUBLICATIONS
Erdoğu, B., 2013. Uğurlu : A Neolithic Settlement on the
Aegean Island of Gökçeada. M. Özdoğan, N. Başgelen ve
P. Kuniholm (eds), 2013. The Neolithic in Turkey Vol. 5.
Northwestern Turkey and Istanbul, 1-33, İstanbul, Arkeoloji
ve Sanat.
Erdoğu, B., 2013. Uğurlu : A Neolithic Settlement on the
Aegean Island of Gökçeada. M. Özdoğan, N. Başgelen ve
P. Kuniholm (eds), 2013. The Neolithic in Turkey Vol. 5.
Northwestern Turkey and Istanbul, 1-33, İstanbul, Arkeoloji
ve Sanat.
Erdoğu, B., 2012. “Uğurlu-Zeytinlik: Gökçeada’da Tarihöncesi Dönemlere ait Yeni bir Yerleşme”, Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 2, Sayı 4: 1-16.
Erdoğu, B., 2012. “Uğurlu-Zeytinlik: Gökçeada’da Tarihöncesi Dönemlere ait Yeni bir Yerleşme”, Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 2, Sayı 4: 1-16.
Erdoğu, B., 2011. “A Preliminary Report from the 2009 and
2010 Field Seasons at Uğurlu on the island of Gökçeada”.
Anatolica XXXVII :45-65.
Erdoğu, B., 2011. “A Preliminary Report from the 2009 and
2010 Field Seasons at Uğurlu on the island of Gökçeada”.
Anatolica XXXVII :45-65.
8
Gökçeada Uğurlu Zeytinlik Kazı Broşürü ing-Trk..indd 8
7/12/14 7:31 PM
Download

Gökçeada Uğurlu Zeytinlik