13 Kasım 2014
2014’ün Ocak-Eylül döneminde cari işlemler açığı 30.9 milyar dolar
Merkez Bankası ödemeler dengesi verilerini IMF uygulamalarına paralel olarak yeni bir formata göre
sunmaya başladı (Altıncı El Kitabı). Ancak biz değerlendirmeleri halen eski formata göre
gerçekleştirmeye devam etmekteyiz. Eylül ayında aylık cari işlemler açığı 2.2 milyar dolar olarak
gerçekleşti ve geçen yılın aynı ayına göre azalma kaydedildi. Cari işlemler açığı 2013 yılının aynı ayında
3.4 milyar dolar olmuştu. Altın ticaretinde Eylül ayında 648 milyon dolarlık bir açık kaydedildi. Ocak-Eylül
dönemine bakıldığında ise cari açığın geçen yılın aynı dönemine göre 49.2 milyar dolardan 30.9 milyar
dolara indiğini görmekteyiz. Yıllık kümülatif açık ise Ağustos ayındaki 47.9 milyar dolardan Eylül ayında
46.7 milyar dolara geriledi.
Ocak-Eylül döneminde cari işlemler açığının gerilemesinde dış ticaret açığındaki daralma, net hizmet
gelirlerinin artması ve gelir dengesi açığının azalması etken oldu. Turizm gelirlerinde ise hafif artış oldu.
Yılın ilk dokuz aylık döneminde dış ticaret açığı 45.4 milyar dolar olarak gerçekleşti. Altın dış ticaretinde
ise 1 milyar dolarlık açık kaydedildi. Geçen yılın aynı döneminde dış ticaret açığı 60.9 milyar dolar
düzeyindeydi. Hizmetler dengesi fazlası 20.4 milyar dolar olarak gerçekleşti. Net turizm gelirleri ise bu
dönemde bir önceki yılın aynı dönemine %8.5 artarak 19.4 milyar dolar oldu. Gelir dengesinde ise 6.6
milyar dolarlık bir çıkış oldu. Cari transferlerden kaydedilen giriş ise 819 milyon dolar olarak gerçekleşti.
Ödemeler dengesinin sermaye ve finans hesaplarındaki hareketlere bakıldığında, 2013’ün ilk dokuz aylık
döneminde 56.4 milyar dolar olan sermaye girişi, 2014’ün aynı döneminde 26.2 milyar dolar girişe
geriledi. Net doğrudan yatırımlarda ise bir önceki yılın aynı dönemine göre %24 düşüş gerçekleşti. OcakEylül 2013’de 6.4 milyar dolar olan net doğrudan yatırımlar, Ocak-Eylül 2014’de 4.9 milyar dolara
geriledi. Aynı dönemde yabancıların Türkiye’de gerçekleştirdikleri net gayrimenkul alımlarından gelen
tutar ise 3.1 milyar dolar oldu.
Ocak-Eylül 2013’de 19 milyar dolar giriş kaydedilen portföy yatırımları Ocak-Eylül 2014’te 13.6 milyar
dolar oldu. Portföy hesabının varlık tarafında, yani yurtiçi yerleşiklerin yurtdışındaki menkul kıymet
işlemleri veya Hazine Müsteşarlığı tarafından yurtdışında ihraç edilen menkul kıymetlerden alımsatımlarda, dokuz aylık dönemde 613 milyon dolar azalma oldu. Yükümlülük tarafında ise devlet iç
borçlanma senetleri piyasasında Eylül ayında 907 milyon dolarlık net satış oldu; böylece, dokuz aylık
dönemde 1.25 milyar dolar net satım gerçekleşti. Kamu dokuz aylık dönemde 3.2 milyar dolar net dış
borçlanma gerçekleştirdi. Hisse senedi piyasasında ise Eylül ayında 408 milyon dolarlık net alımla
birlikte dokuz aylık dönemdeki alım tutarı 1.6 milyar dolara ulaştı. Bankacılık sektörü Eylül ayında 1.3
milyar dolarlık bir tahvil ihracında bulundu ve Ocak-Eylül döneminde tahvil ihraçları yaklaşık 7.9 milyar
dolara ulaştı; diğer sektörlerin dokuz aylık dönemdeki net ihraç tutarı 2.7 milyar dolar oldu.
Ocak-Eylül 2013’de 31.1 milyar dolar giriş olan diğer yatırımlar tarafında ise Ocak-Eylül 2014’te 7.8
milyar dolar giriş oldu. Ocak-Eylül 2014’te diğer sektör tarafındaki giriş 3.3 milyar dolar olurken; bankalar
tarafında 7.2 milyar dolarlık fon girişi oldu. Bu çerçevede, diğer sektörlerin yurtdışındaki mevduat
hesapları 485 milyon dolar azaldı. Diğer sektörlerin net kredi kullanımı ise 3.3 milyar dolar oldu. Genel
hükümet aynı dönemde uzun vadeli kredilerde 980 milyon dolar net geri ödeme yaptı. Bankaların yurtdışı
efektif ve mevduat varlıkları yaklaşık 956 milyon dolar artarken, bankalar yurtdışından 7.9 milyar dolar
net kredi kullandı. Bu dönemde yurtdışı banka ve kişilerin yurtiçi bankalar nezdinde tuttukları mevduat
2.1 milyar dolar arttı. Bankaların yurtdışına açtığı nakit kredilerde de 1.8 milyar dolar azalma oldu. OcakEylül döneminde uzun vadeli dış kredilerin yenilenme oranı, bankalar için %177, şirketler kesimi için
%119 olarak gerçekleşti.
Özetle, Ocak-Eylül 2014’e ilişkin analitik ödemeler dengesi tablosu incelendiğinde cari dengede 30.9
milyar dolar açık verilirken, sermaye ve finans hesaplarında da 26.2 milyar dolarlık bir giriş olduğu
görülmekte. Net hata ve noksan kaleminde ise Eylül ayında kaydedilen 321 milyon dolarlık çıkışa
rağmen, dokuz aylık dönemde 7.6 milyar dolarlık bir giriş oldu. Merkez Bankası rezervlerinde ise Eylül
ayında görülen 449 milyon dolarlık azalma ile birlikte; Ocak-Eylül döneminde 2.9 milyar dolarlık
yükselme kaydedildi. Sonuçta, Ocak-Eylül 2013’de 10.2 milyar dolar artış kaydedilen rezerv
hareketlerinde, Ocak-Eylül 2014’de 2.9 milyar dolarlık artış meydana geldi.
Eylül verileri cari işlemler açığındaki daralmanın sürmekte olduğunu göstermekte Yılın son çeyreğinde
ise bu daralma sürecinin ithalattaki gerilemenin hızını kaybetmesiyle beraber yavaşlamasını
beklemekteyiz; ancak petrol fiyatlarındaki azalmanın devam etmesi halinde önümüzdeki aylarda bu
durumun enerji ithalatını ve dolayısıyla cari açığı daraltıcı etkide bulunması beklenebilir.
ÖDEMELER DENGESİ GELİŞMELERİ
(Milyon ABD Doları)
Ocak-Eylül
2013
Ocak-Eylül
2014
Cari İşlemler Dengesi
Dış Ticaret Dengesi
Hizmetler Dengesi
Turizm gel.
Gelir Dengesi
Cari Transferler
Sermaye ve Finans Hesabı
Doğrudan Yatırım
Portföy Yatırımları
Diğer Yatırımlar
Merkez Bankası
Genel Hükümet
Bankalar
Diğer Sektörler
Net hata ve noksan
-49,163
-60,854
18,146
17,877
-7,432
977
56,424
6,438
19,013
31,066
-989
-339
24,898
7,496
2,954
-30,860
-45,481
20,432
19,390
-6,630
819
26,182
4,913
13,560
7,762
-1,576
-1,179
7,177
3,340
7,583
Rezervler*
Resmi Rezervler
Fon Kullanımı
-10,215
9,363
852
2,905
2,905
0
* Artı işareti rezervlerde azalışı ifade etmektedir
Daha fazla bilgi için:
Dr. M.Veyis Fertekligil,
Baş Ekonomist
e-posta: [email protected]
Tel: 0212 – 368 35 20
UYARI NOTU: Bu rapor Turkland Bank A.Ş. (T-Bank) tarafından güvenilir olduğuna inanılan kamuya açık kaynaklardan elde edilen
bilgiler kullanılmak suretiyle, sadece bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, hiçbir şekilde finansal enstrümanların alım veya satımı
konusunda tavsiye veya finansal danışmanlık hizmeti sağlanması olarak yorumlanmamalıdır. T-Bank bu raporda yer alan bilgilerin doğru ve
tam olması konusunda herhangi bir şekilde garanti vermemektedir. T-Bank bu raporda yer alan bilgilerde herhangi bir bildirimde
bulunmaksızın değişiklik yapma hakkına sahiptir. Bu rapor ve içindeki bilgilerin kullanılması nedeniyle doğrudan veya dolaylı olarak
oluşacak zararlardan T-Bank hiçbir şekilde sorumluluk kabul etmemektedir.
2
Download

Ekonomik Gündem - Ocak-Eylül 2014 Ödemeler Dengesi