SEKTÖRÜN TANIMI
Tablo-1: Temizlik Maddeleri Sektöründe Yer Alan Ürünler
GTİP
Ürün Adı
3401
Sabunlar, Yüzey Aktif Organik Maddeler
3402
Yıkama, Temizleme Müstahzarları-Sabunlar Hariç
3403
Yağlama Müstahzarları, Pas Önleyiciler
3404
Suni Mumlar Ve Müstahzar Mumlar
3405
Ayakkabı, Mobilya, Döşeme Vb Temizleyen Boya, Cila, Pasta Vb
3406
Işık Temini İçin Kullanılan Her Türlü Mumlar Vb.
3407
Model Yapmaya Mahsus Patlar, Dişçi Mumu vb.Müstahzarlar
TÜRKİYE TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ
Türkiye’de temizlik ürünleri sektöründe sanayileşme 1950’li yıllarda yabancı firmaların
pazardan pay almak istemeleri ile başlamış, talep ağırlıklı olarak ithalat ile karşılanmış
ve zamanla yerli sanayici de sektöre yatırım yapmaya başlamıştır. Sektörde yerli
sanayiciler tarafından yapılan önemli yatırımlar ise 1980’lerden itibaren hız kazanmış,
fabrikalar genellikle fason üretime yönelik olarak çalışmış, fakat bu dönemde az
miktarda da olsa kendi ürünlerini yaratmaya da başlamışlardır. 1995’ten itibaren ise
sektör gerek kendi ürünlerini ve markalarını yaratmakta gerekse yurtdışına açılmada
önemli bir sürece girmiştir. Sektördeki firmalar ağırlıklı olarak küçük ölçekli olup,
bunların yanı sıra büyük ölçekli, yerli ve yabancı ortaklı firmalar da faaliyette
bulunmaktadır.
Ülkemiz temizlik maddeleri pazarının % 88'ini deterjan %12'sini ise sabun
oluşturmaktadır. Ülkemizin sabun sektörü dünyadaki rakiplerine göre gelişmiş ve
önemli yeterlilikleri olan bir sektördür. Türkiye, talebin çok üzerinde sabun üretim
kapasitesine sahiptir.
Türkiye sabun sektörünün toplam üretim kapasitesi 550 bin ton, deterjan sektörünün
üretim kapasitesi ise 1,3 milyon tondur. Sektörde yaklaşık 709 firma faaliyet
göstermekte olup, toplam 10 bin kişi istihdam edilmektedir. Toz deterjan üretiminin
%90’ını 9 büyük firma gerçekleştirmektedir. Sabun sektörün toplam kapasitesinin
%72’sini 10 büyük firma gerçekleştirmekte olup, kapasite kullanım oranı % 55-60
aralığında yer almaktadır.
Söz konusu sektör, 2011 yılında önceki yıla göre % 11 oranında artış göstererek 2,5
Milyar TL değerine ulaşmıştır. Bu kapsamda konsantre çamaşır deterjanları ürün grubu
perakende değeri bazında yüksek değere sahip ürün grubu olmuştur.
© Türkiye Cumhuriyeti Ekonomi Bakanlığı, 2014
1
TÜRKİYE’DE DIŞ TİCARET
İhracat
Temizlik malzemeleri ihracatımız 2013 yılında 916 milyon ABD Doları olarak
gerçekleşerek bir önceki yıla oranla yaklaşık olarak %7 artış göstermiştir. Söz konusu
sektör ihracatımız, 2012 yılında ise 2011 yılına göre yaklaşık %11 artışla 855 milyon
ABD Doları olarak gerçekleşmiştir.
Tablo-2: Temizlik Maddeleri İhracatımız (ABD $)
GTİP
Ürün
2010
2011
2012
2013
Sabunlar,
Yüzey Aktif
3401
373.787.000 401.449.000 453.833.000 457.226.000
Organik
Maddeler
Yıkama,
Temizleme
3402
214.242.000 274.301.000 311.269.000 361.284.000
MüstahzarlarıSabunlar Hariç
Yağlama
3403 Müstahzarları,
27.825.000
20.981.000
19.286.000
30.572.000
Pas Önleyiciler
Suni Mumlar Ve
3404 Müstahzar
2.632.000
2.299.000
4.204.000
3.091.000
Mumlar
Ayakkabı,
Mobilya,
Döşeme Vb
3405
55.998.000
64.775.000
62.623.000
60.989.000
Temizleyen
Boya, Cila,
Pasta Vb
Işık Temini İçin
Kullanılan Her
3406
3.233.000
3.148.000
2.769.000
2.101.000
Türlü Mumlar
Vb.
Model Yapmaya
Mahsus Patlar,
3407
517.000
806.000
915.000
1.185.000
Dişçi Mumu
vb.Müstahzarlar
Genel Toplam
678.234.000 767.759.000 854.899.000 916.448.000
12/13
(%)
0,7
16,1
58,5
-26,5
-2,6
-24,1
29,5
7,2
Kaynak: International Trade Center (ITC)-Trademap
Alt sektörler itibariyle söz konusu sektörün 2013 yılı ihracatına bakıldığında, ilk sırada
yer alan ürünlerin 34.01 GTİP kodlu sabunlar ve yüzey aktif organik maddeler (% 50
pay), 34.02 GTİP kodlu yıkama ve temizle müstahzarları (% 39 pay) ve 34.05 GTİP
kodlu ayakkabı, mobilya, döşeme vb. temizleyen boya, cila, pasta vb. ürünler (% 6,6
pay) olduğu görülmektedir.
Sektör ihracatımız firma bazında incelendiğinde, yerli firmalarımızın
uluslararası firmaların da önemli paya sahip oldukları görülmektedir.
yanında
TİM 2023 İhracat Stratejisi kapsamında temizlik ve kozmetik maddeleri ile sabun
sektörü 2023 ihracat hedefi 3,3 milyar dolardır. Söz konusu sektörler kapsamında ilgili
İhracatçı Birliği Genel Sekreterliği, İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birlikleri Genel
Sekreterliği (İMMİB), ilgili İhracatçı Birliği ise yine İMMİB binyesindeki İstanbul
Kimyevi Maddeler ve Mamulleri İhracatçıları Birliği ile Akdeniz İhracatçı Birlikleri Genel
Sekreterliğidir.
© Türkiye Cumhuriyeti Ekonomi Bakanlığı, 2014
2
Tablo-3: Ülkelere Göre Temizlik Maddeleri İhracatımız (ABD $)
Ülke Adı
2010
2011
2012
2013
12/13
2013
Pay
(%)
(%)
1
Irak
72.583.000
103.748.000
127.175.000
145.309.000
14,3
15,9
2
Rusya
Federasyonu
77.010.000
77.642.000
88.397.000
77.631.000
-12,2
8,5
3
Azerbaycan
49.860.000
54.199.000
63.131.000
71.051.000
12,5
7,8
4
İsrail
33.394.000
37.976.000
34.753.000
40.016.000
15,1
4,4
5
Gürcistan
21.312.000
24.872.000
29.104.000
35.627.000
22,4
3,9
6
Romanya
23.012.000
27.373.000
32.877.000
34.777.000
5,8
3,8
7
Almanya
23.235.000
28.623.000
26.718.000
30.636.000
14,7
3,3
8
Ukrayna
35.507.000
28.812.000
28.684.000
25.444.000
-11,3
2,8
9
İran
18.231.000
33.582.000
28.029.000
24.470.000
-12,7
2,7
10 Mısır
32.491.000
25.156.000
25.429.000
24.207.000
-4,8
2,6
11 Libya
9.694.000
9.119.000
23.330.000
22.510.000
-3,5
2,5
10.236.000
13.304.000
16.499.000
22.215.000
34,6
2,4
9.564.000
11.933.000
17.047.000
20.983.000
23,1
2,3
14 Kazakistan
17.234.000
16.531.000
20.069.000
20.523.000
2,3
2,2
15 Bulgaristan
18.320.000
17.325.000
18.568.000
19.594.000
5,5
2,1
Liste Toplamı
451.683.000
510.195.000
579.810.000
614.993.000
6,1
67,1
Genel Toplam
678.234.000
767.759.000
854.899.000
916.448.000
7,2
100
12 Türkmenistan
13 İngiltere
Kaynak: International Trade Center (ITC)-Trademap
Sektörde başlıca pazarlar; Irak, Rusya Federasyonu, Azerbaycan, İsrail ve Gürcistan
olarak sıralanmaktadır. Bahse konu sektördeki ilk 15 ihraç pazarımızın toplam sektör
ihracatı içerisindeki payının 2013 yılında % 67 civarında olduğu görülmektedir.
İthalat
Tablo-4: Temizlik Maddeleri İthalatımız (ABD $)
GTİP Ürün
Sabunlar,
Yüzey Aktif
3401
Organik
Maddeler
Yıkama,
Temizleme
3402
MüstahzarlarıSabunlar Hariç
Yağlama
3403 Müstahzarları,
Pas Önleyiciler
Suni Mumlar Ve
3404 Müstahzar
Mumlar
12/13
2010
2011
2012
2013
48.294.000
73.541.000
69.992.000
84.791.000
21,1
368.147.000
463.014.000
487.990.000
503.562.000
3,2
137.549.000
167.671.000
144.388.000
169.061.000
17,1
41.214.000
53.578.000
51.845.000
56.844.000
9,6
© Türkiye Cumhuriyeti Ekonomi Bakanlığı, 2014
(%)
3
Ayakkabı,
Mobilya,
Döşeme Vb
3405
Temizleyen
Boya, Cila,
Pasta Vb
Işık Temini İçin
Kullanılan Her
3406
Türlü Mumlar
Vb.
Model Yapmaya
Mahsus Patlar,
3407
Dişçi Mumu
vb.Müstahzarlar
Genel Toplam
14.005.000
18.092.000
16.787.000
18.218.000
8,5
6.821.000
7.664.000
7.797.000
10.627.000
36,3
9.527.000
29.848.000
27.744.000
27.712.000
-0,1
625.557.000 813.408.000 806.543.000 870.815.000
8,0
Kaynak: International Trade Center (ITC)-Trademap
Bahse konu sektörde 2013 yılı itibariyle en çok ithal edilen ilk üç ürünün 34.02 GTİP
kodlu yıkama ve temizleme müstahzarları (pay %58), 34.03 GTİP kodlu yağlama
müstahzarları, pas önleyiciler (pay % 19) ve 34.01 GTİP kodlu sabunlar ve yüzey aktif
organik maddeler (pay % 10) olduğu görülmektedir.
Sabun üretiminde kullanılan hammaddeler (donyağı, palm, koko yağı, vb.) ile boya ve
parfüm gibi katkı maddeleri büyük oranda ithalata dayanmaktadır. Sadece sabunun
yapımında kullanılan kostik soda ve diğer bazı maddeler ve kısmen de olsa parfümler
yerli piyasadan temin edilebilmektedir.
Tablo-5: Ülkelere Göre Temizlik Maddeleri İthalatımız (ABD $)
Sıra
Ülke Adı
2010
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
Almanya
İtalya
Amerika
Fransa
Polonya
Belçika
İngiltere
Çin
Hollanda
İspanya
Malezya
Hindistan
Endonezya
Macaristan
Mısır
177.140.000
67.299.000
47.480.000
40.934.000
27.902.000
26.382.000
28.510.000
16.183.000
26.958.000
20.307.000
12.801.000
12.253.000
1.369.000
7.937.000
1.123.000
514.578.000
Liste Toplamı
Genel Toplam
625.557.000
12/13
(%)
2013
Pay
(%)
217.389.000 196.635.000 213.106.000
80.084.000 77.400.000 77.519.000
65.273.000 58.762.000 60.907.000
54.262.000 69.642.000 58.445.000
42.577.000 45.492.000 53.670.000
27.121.000 31.086.000 50.079.000
36.025.000 37.325.000 48.004.000
30.660.000 39.037.000 38.450.000
30.599.000 34.380.000 37.199.000
24.545.000 26.940.000 36.368.000
27.281.000 19.863.000 24.792.000
28.852.000 18.567.000 20.689.000
8.493.000
10.658.000 14.658.000
12.333.000
8.666.000
14.014.000
1.391.000
11.170.000 13.978.000
8,4
0,2
3,7
-16,1
18,0
61,1
28,6
-1,5
8,2
35,0
24,8
11,4
37,5
61,7
25,1
24,5
8,9
7,0
6,7
6,2
5,8
5,5
4,4
4,3
4,2
2,8
2,4
1,7
1,6
1,6
686.885.000 685.623.000 761.878.000
11,1
87,5
813.408.000 806.543.000 870.815.000
8,0
100
2011
2012
2013
Kaynak: International Trade Center (ITC)-Trademap
Sektörde başlıca ithalat yaptığımız ülkeler, Almanya, İtalya, Amerika, Fransa ve
Polonya olarak sıralanmaktadır. Bahse konu sektördeki ilk 15 ithal pazarımızın toplam
sektör ihracatı içerisindeki payının 2013 yılında % 87 civarında olduğu görülmektedir.
© Türkiye Cumhuriyeti Ekonomi Bakanlığı, 2014
4
DÜNYA TEMİZLİK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ
Temizlik maddeleri deterjanlar ve sabunlardan oluşmaktadır. Bu sektörün üretmekte
olduğu ürünler, günlük yaşamımızın zorunlu tüketim maddeleri sınıfına girmekte olup
hayatımızda önemli bir yer almaktadır. Sabun, ana maddesi bitkisel ve/veya
hayvansal yağların veya yağ asitlerinin alkalilerle (NaOH, KOH vb.) reaksiyonu sonucu
üretilen ve genel anlamda insan vücudunun, canlılarla eşyaların temizlenmesinde
kullanılan, ancak tekstil sanayi gibi diğer sanayi kollarında da kullanım yeri bulan ilk
ve en eski temizlik ve kişisel bakım malzemesidir.
Dünya banyo ve vücut ürünleri sektöründe son yıllarda Brezilya pazarı ABD ve Batı
Avrupa pazarını aşarak dünyanın en hızlı büyüyen pazarı halini almıştır. Söz konusu
ürünlerin pazar büyüklüğünün büyük bir kısmını yükselen ülke pazarları
oluşturmaktadır. Gelişen pazarlarda lider firmalar Unilever ve Procter and Gamble
olmuştur.
Kalıp sabun sektörü ise, son yıllarda Batı Avrupa ve Kuzey Amerika’da duş jelleri ve
sıvı sabun kullanımının artması nedeniyle pazar kaybına uğrarken, satışlar gelişmekte
olan ülkelere yönelmeye başlamıştır.
Çamaşır deterjanları sektörünün ev bakımı ürünleri içerisindeki payı % 50’den fazladır.
Sektörün önde gelen üretici beş firması olan Procter and Gamble, Unilever, Reckitt
Benickser, SC Johnson and Son ve Henkel küresel satıştan toplamda % 50’den fazla
pay almaktadır. Procter and Gamble firması dünya deterjan sektöründe Ariel ve Tide
markalı ürünleri ile liderliğini sürdürmektedir.
Sabun ve temizlik ürünleri sektöründe faaliyet gösteren uluslararası firmalar, son
yıllarda özellikle Latin Amerika (Şili, Brezilya gibi), ÇHC ve Hindistan gibi gelişmekte
olan pazarlarda büyümeyi hedeflemişlerdir.
Uluslararası Sabun, Deterjan, Koruyucular ve Temizlik Maddeleri Birliği verilerine göre
deterjan ve koruyucu temizlik ürünleri sanayinin toplam piyasa değeri 2013 yılında
35,1 milyar Euro olmuştur. Sabun, deterjan, koruyucu ve temizlik maddeleri
sektöründe faaliyet gösteren toplam firma sayısı 884, KOBİ’lerin sayısı ise 590 olarak
belirlenmiştir.
Euromonitor verilerine göre, Türkiye’de sabun, temizlik ve kozmetik maddelerin
toplam üretim değeri; 2012 yılında 7,8 milyar TL, 2013 yılında ise 8,3 milyar TL’dir.
Dünyanın en büyük sabun üretici, ihracatçı ve ithalatçıları AB üyesi ülkelerdir. Dünya
temizlik maddeleri ihracatında ilk 15’te yer alan ülkeler toplam ihracatın yaklaşık
olarak % 74‘ünü, ithalatın ise %56’sını gerçekleştirmektedir.
Tablo-6: Dünya Temizlik Maddeleri İhracatı (ABD $)
GTİP
3401
3402
Ürün
Sabunlar,
Yüzey Aktif
Organik
Maddeler
Yıkama,
Temizleme
Müstahzarları
-Sabunlar
2010
8.203.733.000
24.045.257.000
2011
2012
2013
12/13
(%)
9.334.512.000
9.381.938.000
9.608.127.000
2,4
27.697.715.000
27.832.743.000 29.052.777.000
© Türkiye Cumhuriyeti Ekonomi Bakanlığı, 2014
4,4
5
Hariç
3403
3404
3405
3406
3407
Yağlama
Müstahzarları
, Pas
Önleyiciler
Suni Mumlar
Ve Müstahzar
Mumlar
Ayakkabı,
Mobilya,
Döşeme Vb
Temizleyen
Boya, Cila,
Pasta Vb
Işık Temini
İçin Kullanılan
Her Türlü
Mumlar Vb.
Model
Yapmaya
Mahsus
Patlar, Dişçi
Mumu
vb.Müstahzarl
ar
Genel Toplam
7.201.824.000
8.953.541.000
9.639.673.000
9.080.296.000
-5,8
2.099.432.000
2.613.767.000
2.511.964.000
3.003.229.000
19,6
2.033.262.000
2.367.381.000
2.293.184.000
2.200.262.000
-4,1
2.619.717.000
3.008.012.000
2.973.865.000
3.058.302.000
2,8
530.044.000
561.841.000
589.887.000
5,0
54.504.972.000
55.195.208.000
56.592.880.000
2,5
468.190.000
46.671.415.000
Kaynak: International Trade Center (ITC)-Trademap
Tablo-7: Ülkelere Göre Dünya Temizlik Maddeleri İhracatı (ABD $)
Sıra
İhracatçı
Ülkeler
2010
2011
2012
2013
2013
Pay
(%)
1
Almanya
7.014.631.000
8.111.025.000
7.911.595.000
8.416.495.000
14,7
2
ABD
5.860.828.000
6.465.249.000
6.850.628.000
7.114.494.000
12,4
3
Belçika
2.814.172.000
3.200.753.000
2.751.981.000
3.436.452.000
6
4
Hollanda
2.565.034.000
3.053.982.000
2.973.778.000
3.218.381.000
5,6
5
Fransa
2.790.270.000
3.325.533.000
3.109.471.000
3.139.089.000
5,5
6
Çin
2.026.032.000
2.677.881.000
2.946.947.000
3.136.797.000
5,5
7
İngiltere
2.078.919.000
2.454.768.000
2.410.362.000
2.563.839.000
4,5
8
İtalya
1.823.349.000
2.195.262.000
2.067.018.000
2.225.902.000
3,9
9
Japonya
2.017.891.000
2.277.282.000
2.273.844.000
2.140.436.000
3,7
10
Polonya
1.291.194.000
1.583.777.000
1.619.289.000
1.883.067.000
3,3
11
İspanya
1.208.662.000
1.477.379.000
1.271.466.000
1.428.165.000
2,5
12
Endonezya
642.426.000
832.009.000
1.032.329.000
1.056.481.000
1,8
678.234.000
767.760.000
854.899.000
916.448.000
1,6
13 Türkiye
14
Kanada
666.238.000
769.547.000
854.492.000
912.268.000
1,6
15
Malezya
741.950.000
919.998.000
875.708.000
864.534.000
1,5
Liste Toplamı 34.219.830.000 40.112.205.000 39.803.807.000 42.452.848.000 74,2
Genel Toplam 47.216.099.000 54.887.530.000 55.687.308.000 57.176.549.000
Kaynak: International Trade Center (ITC)-Trademap
© Türkiye Cumhuriyeti Ekonomi Bakanlığı, 2014
6
100
Dünya kozmetik ürünler ihracatında ilk sırada cilt bakım, diğer makyaj, güneşten
koruyucu ve bronzlaştırıcı ürünler oluşturmaktadır. Bu ürün grubunun gıda ürünlerinde
tat ve koku veren maddeler, parfümler ve saç müstahzarları takip etmektedir. Tablo 3
ve 4’te kozmetik sektöründe dünyanın en büyük ihracat ve ithalatçıları yer almaktadır.
Dünyanın en büyük kozmetik ve kişisel bakım ürünleri ihracatçı ve ithalatçı ülkeleri AB
ülkeleridir. Söz konusu ülkeler, dünya kozmetik ve kişisel bakım ürünleri ticaretinde %
50’nin üzerinde bir paya sahiptir.
Tablo-8: Dünya Temizlik Maddeleri İthalatı (ABD $)
GTİ
P
Ürün
Sabunlar,
Yüzey Aktif
3401
Organik
Maddeler
Yıkama,
Temizleme
3402
MüstahzarlarıSabunlar Hariç
Yağlama
3403 Müstahzarları,
Pas Önleyiciler
Suni Mumlar
3404 Ve Müstahzar
Mumlar
Ayakkabı,
Mobilya,
Döşeme Vb
3405
Temizleyen
Boya, Cila,
Pasta Vb
Işık Temini İçin
Kullanılan Her
3406
Türlü Mumlar
Vb.
Model
Yapmaya
Mahsus Patlar,
3407
Dişçi Mumu
vb.Müstahzarla
r
Genel Toplam
2011
2012
2013
12/13
(%)
8.879.838.000
8.997.431.000
9.562.413.000
6,3
27.383.774.000
27.257.926.000
28.950.124.000
6,2
7.278.214.000
8.755.149.000
8.837.177.000
9.316.981.000
5,4
2.277.122.000
2.690.177.000
2.737.130.000
2.840.166.000
3,8
2.315.952.000
2.615.680.000
2.621.829.000
2.541.612.000
-3,1
2.593.482.000
2.852.467.000
2.719.884.000
2.886.186.000
6,1
651.129.000
655.256.000
707.268.000
7,9
53.828.214.000
53.826.633.000
56.804.750.000
5,5
2010
7.883.968.000
23.940.101.000
639.726.000
46.928.565.000
Kaynak: International Trade Center (ITC)-Trademap
Tablo-9: Ülkelere Göre Dünya Temizlik Maddeleri İthalatı (ABD $)
Sıra
İthalatçı
Ülkeler
2010
2011
2012
2013
2013
Pay
(%)
1
Almanya
3.697.327.000
4.236.217.000
4.063.034.000
4.323.885.000
7,5
2
Çin
2.782.591.000
3.290.609.000
3.409.953.000
3.689.824.000
6,4
3
ABD
2.534.406.000
2.745.064.000
2.961.136.000
3.039.325.000
5,3
4
Fransa
2.521.305.000
2.957.805.000
2.711.324.000
2.788.389.000
4,9
5
İngiltere
2.193.048.000
2.367.505.000
2.308.625.000
2.425.322.000
4,2
6
Kanada
2.021.422.000
2.162.206.000
2.283.738.000
2.347.478.000
4,1
© Türkiye Cumhuriyeti Ekonomi Bakanlığı, 2014
7
7
Belçika
1.788.670.000
2.074.472.000
1.819.507.000
2.168.488.000
3,8
8
Hollanda
1.593.647.000
1.932.536.000
1.911.252.000
2.016.965.000
3,5
9
Rusya
Federasyonu
1.262.803.000
1.502.576.000
1.652.466.000
1.734.309.000
3
10
İtalya
1.316.079.000
1.618.178.000
1.448.847.000
1.498.446.000
2,6
11
Polonya
886.794.000
1.023.972.000
966.019.000
1.058.153.000
1,8
12
Japonya
904.719.000
1.121.024.000
1.091.275.000
1.035.516.000
1,8
13
İspanya
970.945.000
1.051.556.000
1.024.159.000
1.029.121.000
1,8
14
Avusturya
832.663.000
923.478.000
869.405.000
911.420.000
1,6
15
Tayvan
898.789.000
1.004.775.000
945.275.000
902.874.000
1,6
625.558.000
813.407.000
806.543.000
870.815.000
1,5
18 Türkiye
Liste Toplamı
26.830.766.000 30.825.380.000 30.272.558.000 31.840.330.000 55,4
Genel Toplam
47.455.648.000 54.272.112.000 54.389.666.000 57.471.549.000 100
Kaynak: International Trade Center (ITC)-Trademap
Bahse konu sektörde 2013 yılında dünyanın en büyük ilk 20 ithalatçısı arasında net
ithalat bakımından ilk sırada yer alan ülkeler ise sırasıyla, Kanada, Rusya, Avustralya,
ÇHC, Hong Kong’dur. Türkiye ise, dünyanın en büyük ithalatçıları arasında 18. sırada
yer almaktadır.
KAYNAKLAR
·
·
·
·
International Trade Center (ITC) Trade-Map (www.trademap.net)
T.C. Ekonomi Bakanlığı
TOBB 2012 Türkiye Kozmetik ve Temizlik Ürünleri Raporu
Euromonitor Sektör Raporları (2014)
© Türkiye Cumhuriyeti Ekonomi Bakanlığı, 2014
8
Download

temizlik_maddeleri