NF-kB1 -94 ins/del ATTG polimorfizmi
infertilite için bir risk faktörü müdür?
1
Pınar Aydoğdu ,
Kübra
1
Tombultürk ,
Hamdi
2
Özkara ,
İlhan
1
Onaran ,
Gönül
1
Kanıgür
1 İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı
2 İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Üroloji Anabilim Dalı
Giriş:
İnfertilite (kısırlık) bir yıl korunmasız cinsel birleşme sonrasında gebelik
elde edememe olarak tanımlanmaktadır (Thirunavukkarasu ve ark 2012).
Çiftlerin yaklaşık %15’i 1 yıl içinde hamileliğe erişememektedir (Jungwirth ve
ark. 2012). Etiyolojik nedenler göz önüne alındığında %50’sinde kadın
faktörünün, %30’unda izole erkek faktörünün ve %20’sinde de hem erkek hem
de kadın faktörünün olduğu anlaşılmaktadır (Hill JA ve ark. 1989, Krausz C ve
ark. 1994, Fikret D. ve ark. 2011). Vakaların yaklaşık %15’inde genetik
faktörler tespit edilebilir. Fakat genetik alanında, vakaların yaklaşık %50’sinin
etiyolojisi hala bilinememektedir (Krausz C. 2011). Bazı fiziksel bozukluk
haricinde, düşük sperm sayımı ve zayıf sperm kalitesi %90’dan fazla vakada
erkek kısırlığından sorumludur (Thirunavukkarasu ve ark 2012).
Normozoospermi >15mil/ml sperm, oligozoospermi <15mil/ml sperm,
azospermi sperm bulunmaması olarak sınıflandırılır (WHO).
Bir transkripsiyon faktörü olan Nükleer faktör kappa-B (NF-κB) erkek germ
hücrelerinde, hücre çoğalması ve apoptozun düzenlenmesinde önemli bir
adaydır (Pentikainen ve ark 2002, Shukla ve ark 2012). NF-κB1 geni 4q24
bölgesinde lokalize olup, 24 ekzondan oluşmaktadır. NF-κB1 promotör
bölgesinde fonksiyonel polimorfizme sahiptir; 4 baz içeren insersiyon/delesyon
-94 ins/del ATTG rs28362491 (Karban & ark 2004, Senol Tuncay & ark 2010)
IκBa (NF-κBIA), NF-κB proteinin inhibitör versiyonunu kodlar. NF-κBIA geni
NF-κB1 tarafından da düzenlenir. İnsan NF-κBIA geni 3.5kb uzunluğunda, 6
ekzonlu ve 14q13 bölgesinde lokalizedir. Nükleer translokasyon sonrası, aktif
NF-κB DNA’nın promotor bölgesinde bağlanarak gen transkripsiyonunu
düzenler (Bauerle, 1998). NF-κBIA geninde raporlanan polimorfizmlerden
birisi 3’UTR A→G polimorfizmidir (Glavac & ark., 1995, Senol Tuncay &
ark., 2010). Bu polimorfizm NF-κB1 ile sitoplazmadaki inhibitör proteinler
(IκB) arasındaki etkileşimin zayıf olmasına sebep olur. Etkileşimin zayıf olması
aktive ettikleri genlerin ekspresyonu etkiler (Parker & ark., 2002, Senol Tuncay
& ark., 2010) .
Bu bilgiler doğrultusunda NF-κB1 ve NF-κBIA promotör bölgesindeki
polimorfizmlerin infertilitede etkili olması beklenebilir. Bu nedenle
çalışmamızda infertil erkek hastalarda NF-κB1 ve NF-κBIA promotör bölge
polimorfizmlerinin spermatozoa sayısı ile bağlantısının incelenmesi
amaçlanmıştır.
Materyal- Metod:
İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Üroloji AD’na gelen 150
infertil erkek hasta ve 120 fertil erkek kontrolden alınan kanlardan DNA
izolasyonu yapıldı. NF-κB1 geni promotör bölgesi -94ins/del ATTG
polimorfizmi ve NF-κBIA geni 3’UTR A→G bölge polimorfizmi Polimeraz
Zincir Reaksiyonu (PZR) ve RFLP yöntemleri uygulanarak hasta ve
kontrollerin DNA’larında genotipleme yapıldı. Graphpad Prism 5.0 programı
ile ki-kare testi uygulanarak sonuçlar değerlendirildi.
Bulgular:
İnfertil erkek hasta ve fertil erkek kontrol grupları arasında NF-κB -94ins/del
ATTG polimorfizminin dağılımı açısından herhangi bir anlamlılık saptanmadı
(Tablo1). Buna ek olarak, iki grup arasında NF-κBIA 3’UTR A→G
polimorfizminin dağılımında istatistiksel olarak herhangi bir ilişki tespit
edilmedi (Tablo2). Hasta grubunu oluşturan azospermik, oligozoospermik ve
normozoospermik infertil hastaların polimorfizm açısından dağılımları analiz
edildiğinde, herhangi bir anlamlılık tespit edilmedi (Tablo 3).
Sonuç:
Çalışmamızın sonuçları NF-κB -94del/ins ATTG ve NF-κBIA 3’ UTR A→G
polimorfizmlerinin erkek infertilitesi için bir risk faktörü olmadığını, gösterebilir.
Ayrıca istatistiksel analizlerimiz ilgili polimorfizmlerin infertil hastalarda sperm
sayısı üzerinde etkili bir faktör olmadığını ortaya çıkarmıştır.
Tablo 1: NF-ĸB1 insersiyon/delesyon -94 ATTG polimorfizmi için genotip
ve allel frekans dağılımları
Genotip/Allel
Hasta
(n)
Kontrol
(n)
OR (95% CI)
ins/ins
54
37
Ref.
del/ins
63
64
1,483 (0.8604 - 2.555) 0,1552
del/del
33
19
0,8403 (0.4162 - 1.697) 0,6272
ins alleli
171
138
del alleli
129
102
p
Ref.
0,9798 (0.6951 - 1.381) 0,9071
Tablo 2: NF-κBIA 3’UTR A→G polimorfizmi genotip ve allel frekansları
dağılımı
Genotip/Allel
Hasta
(n)
Kontrol
(n)
OR (95% CI)
AA
22
20
Ref.
AG
95
70
0,8105 (0.4107 - 1.600)
0,5443
GG
33
30
1,003 (0.4075 - 2.467)
0,9954
A alleli
139
110
Ref.
G alleli
161
130
1,020 (0.7258 - 1.434)
p
0,9078
Tablo 3: NF-ĸB1 ve NF-κBIA polimorfizmlerinin gruplara göre genotip
dağılımları
NFkB1
Azospermi
(n)
Oligospermi
(n)
Normospermi
(n)
ins/ins
10
27
17
del/ins
11
31
21
del/del
9
12
12
NF-κBIA
AA
AG
GG
4
18
8
10
43
17
8
34
8
p
O,69
0,79
Şekil 1: NF-ĸB1 -94 ins/del ATTG polimorfizminin genotiplerine ait agaroz jel
görüntüsü
Şekil 2: NF-ĸBIA 3’ UTR A  G polimorfizmi genotiplerine ait agaroz jel
görüntüleri
Download

Nükleer faktör kappa-B (NF-kB) ve IkBa