BOLOGNA SÜRECİ UYGULAMALARI
Yard.Doç.Dr.Ayselin YILDIZ
Yaşar Üniversitesi
Avrupa Birliği Merkezi Müdürü
05.05.2014
Celal Bayar Üniversitesi, Manisa
SUNUM İÇERİĞİ
Bologna Süreci Nedir?
Öğrenen Merkezli Yeni bir Sistem
Program Öğrenme Kazanımlarının Belirlenmesi
Dersin Öğrenme Kazanımlarının Belirlenmesi
AKTS İş Yükü Hesaplama
AKTS Kataloğu Hazırlama
Yol Haritası- Yaşar Üniversitesi Örneği
Bologna Süreci Nedir?
• Bologna Süreci, 2010 yılına kadar Avrupa Yükseköğretim Alanı yaratmayı
hedefleyen bir reform sürecidir.
• Avrupa Yükseköğretim Alanı’nı oluşturmak ve bu kapsamda Avrupa
boyutunda yükseköğretim kurumlarının yeniden yapılanması ve
yükseköğretimde şeffaflık, hareketlilik ve akademik derecelerin
tanınmasını sağlamak için 1999 yılında 29 ülke tarafından başlatılmış ve
2001’de Türkiye’nin de taraf olduğu bir süreçtir.
• Amaç: Yükseköğretim sistemlerinin kendilerine özgü farklılıkları korunarak
birbirleriyle karşılaştırılabilir olması ve uyumlu hale getirilmesidir. Üye
ülkelerin eğitim sistemlerinin tek tip yükseköğretim sistemi haline
getirilmesi değildir.
Bologna Süreci Amaçları
1. Kolay anlaşılır ve birbirleriyle karşılaştırılabilir yükseköğretim diploma ve/veya
dereceleri oluşturmak (bu amaç doğrultusunda Diploma Eki uygulamasının
geliştirilmesi),
2. Avrupa Kredi Transfer Sistemini (European Credit Transfer System,
ECTS) uygulamak,
3. Öğrencilerin ve öğretim görevlilerinin hareketliliğini sağlamak ve yaygınlaştırmak,
4. Yükseköğretimde kalite güvencesi sistemleri ağını oluşturmak ve yaygınlaştırmak,
5. Yükseköğretimde Avrupa boyutunu geliştirmek.
6. Yaşam boyu öğrenimin teşvik edilmesi,
7. Öğrencilerin ve yükseköğretim kurumlarının sürece aktif katılımının sağlanması,
8. Avrupa Yükseköğretim Alanı’nın cazip hale getirilmesi.
9. Yükseköğretimde (Lisans ve Yüksek Lisans olmak üzere) iki aşamalı derece yapısı,
10. Yükseköğretim diploma ve/veya dereceleri ve öğrenim sürelerinin tanınması,
11. Kalite güvencesi.
47 katılımcı ülke
Bologna sürecine katılan ülkeler
Bologna sürecini takip eden ve 2009’dan bu yana «Bologna Policy Forum» toplantılarına
katılan ülkeler
Bologna Uzmanları Ulusal Takımı
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Prof. Dr. Ahmet SELAMOĞLU
Doç. Dr. Ali Resul USUL
Prof. Dr. Ali Uzay PEKER
Doç. Dr. Birgül DEMİRTAŞ
Yrd. Doç. Dr. Erdem ÖZLÜK
Prof. Dr. Fahri YAVUZ
Prof. Dr. Fatma Çiğdem GÜLDÜR
Yrd. Doç. Dr. Filiz CİCİOĞLU
Prof. Dr. Gönül AKÇAMETE
Prof. Dr. Hasan MANDAL
Prof. Dr. İsmail Naci CANGÜL
Prof. Dr. Lerzan ÖZKALE
Prof. Dr. Mehmet DURMAN
Doç. Dr. Mehmet ŞAMİL KÖK
Prof. Dr. Metin TOPRAK
Prof. Dr. Miraç AKÇAY
Prof. Dr. Muhsin KAR
Prof. Dr. Nebahat SARI
Prof. Dr. Nuri ORHAN
•
Ömer Emrullah EGELİĞİ
(Öğrenci Temsilcisi)
Kocaeli Üniversitesi
İstanbul Ticaret Üniversitesi
Orta Doğu Teknik Üniversitesi
TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi
Selçuk Üniversitesi
Atatürk Üniversitesi
Gazi Üniversitesi
Sakarya Üniversitesi
Ankara Üniversitesi
Sabancı Üniversitesi
Uludağ Üniversitesi
İstanbul Teknik Üniversitesi
Sakarya Üniversitesi
Abant İzzet Baysal Üniversitesi
İstanbul Üniversitesi
Karadeniz Teknik Üniversitesi
Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi
Çukurova Üniversitesi
Fırat Üniversitesi
Marmara Üniversitesi
Lizbon Tanıma Sözleşmesi
1997 yılında hazırlanan bu sözleşmeye imza atan ülke sayısı 47’dir
Türkiye’de 1 Mart 2007 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir.
Sözleşmede yer alan tanınırlık konularından bazıları:
•
Yükseköğretime geçiş yapmayı sağlayan niteliklerin tanınması
•
Bir başka ülkede eğitimde geçirilen sürenin tanınması
•
Yabancı bir ülkenin yüksek öğretim niteliklerinin tanınması
•
İki veya daha fazla ülkede yürütülen ortak derecelerin tanınması
Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi (EQF)
Ulusal Yeterlilikler Çerçevesi (NQF)
YÖK – 2009, 2010
Alan Yeterlilikleri
YÖK - 2011
Program Öğrenme Kazanımları/Çıktıları
Celal Bayar Üniversitesi
Ders Öğrenme Kazanımları/Çıktıları
Celal Bayar Üniversitesi
İş Yükü/AKTS Kredilerinin
Belirlenmesi
Celal Bayar Üniversitesi
http://tyyc.yok.gov.tr/?pid=10
6111 sayılı kanun (2011)
• Temel Alan Yeterlilikleri:
http://tyyc.yok.gov.tr/?pid=48
Öğrenen Merkezli Eğitim
Öğretenin ne anlattığına değil,
öğrenenin ne kazandığına dayanan öğrenme
Öğrenen Merkezli Eğitim
“Öğrenen Merkezli” eğitimin 2 önemli özelliği:
• Öğrenme kazanımlarına/çıktılarına dayalı
öğretimin benimsenmesi
• Bu kazanımlarım standart biçimde ifade
edilmesi (Bloom’s Taxonomy)
Öğrenen Merkezli Eğitim
• Öğrenci iş yüküne dayalı, öğrenci merkezli eğitim
• Bologna sürecinde eğitim-öğretim; öğrenme girdilerine dayalı
ve daha çok “öğretici merkezli” yapıdan, öğrenme çıktılarına
dayalı, “öğrenci merkezli” bir yapıya dönüşmüştür.
Öğrenen Merkezli Eğitim
• Öğrenme Kazanımı Nedir?
«Learning outcomes are statements of what a
learner is expected to know, understand and/or
be able to demonstrate after completion of a
process of learning» (ECTS Users’ Guide)
• Bilgi
• Beceri
• Yetkinlik
Genel Tablo
Program çıktılarını sağlayacak eğitim planın
hazırlanması (Müfredat)
PÇ 1
Alan
Yeterlilikleri
• Ders 2
• Ders 4
• Ders 5
PÇ 2
PÇ 3
• Ders 1
• Ders 3
• Ders 7
• Ders 6
• Ders 8
PROGRAM KAZANIMLARININ/ÇIKTILARININ
BELİRLENMESİ
PROGRAM KAZANIMLARININ/ÇIKTILARININ
BELİRLENMESİ
Program: Celal Bayar Üniversitesi X Bölümü
• Bu bölümden mezun olanların sahip olması beklenen
yeterliliklerin
ulusal
ve
alan
yeterlilikleri
doğrultusunda belirlenmesi
• Nasıl bir mezun?
• Hangi bilgi, beceri, ve yetkinlere sahip olacak?
PROGRAM KAZANIMLARININ/ÇIKTILARININ
BELİRLENMESİ
• Eğitim Amaçları:
1. Dış Paydaş Görüşleri: Mezunlar, işverenler,
meslek odası temsilcileri
2. İç Paydaş Görüşleri: Öğretim elemanları,
öğrenciler, bölümün misyonu ve vizyonu
• Girdiler:
1. Ulusal Yeterlilikler Çerçevesi,
2. Alan Yeterlilikleri,
3. Eğitim Amaçları
Örnek: Program Çıktısı
•
•
•
•
•
Matematik Bölümü/Programı
Temel kavramları karşılaştırabilme
Kavramları örneklerle açıklayabilme
Matematiksel ispatları açık ve doğru bir
şekilde gösterebilme
Matematiksel teorileri, kavramları ve verileri
kullanarak karşılaşılan problemleri çözebilme
Soyut düşünme yeteneğini kullanabilme
Matematik Bölümü
Dönem 1
AKTS
Dönem 2
AKTS
Ders 1
5
Ders 7
10
Ders 2
4
Ders 8
3
Ders 3
5
Ders 9
3
Ders 4
6
Ders10
6
Ders 5
7
Ders 11
8
Ders 6
3
TOPLAM
30
TOPLAM
30
•
•
•
•
BİR DÖNEMDE 30 AKTS
BİR YILDA 60 AKTS
1 AKTS= 25-30 SAAT İŞ YÜKÜ
1 DÖNEM= 25-30 SAAT* 30 AKTS
750-900 SAAT ÇALIŞMA YÜKÜ
DERSİN ÖĞRENME KAZANIMLARININ/ÇIKTILARININ
BELİRLENMESİ
Ders Öğrenme Kazanımları/Çıktıları
• Ders Öğrenme Çıktıları: Dersin içeriği ya da öğretim
elemanının ne yapmak istediğinden ziyade öğrencinin neleri
bileceğinin ve neleri yapabileceğinin açık ifadesidir. Bir başka
deyişle öğrenme sürecinin sonunda öğrencilerin sergilemesi
gereken özellikleri ifade eder. Çıktılar; planlı, düzenli öğrenmeöğretme yaşantıları yoluyla bireylere kazandırılması düşünülen
bilgiler, yetenekler, beceriler, tutumlar, ilgiler ve alışkanlıkların
ifadesidir. Mutlaka Program Çıktıları ile ilişkilendirilmelidir.
Ne ÖĞRETİLECEĞİ DEĞİL,
Ne ÖĞRENİLECEĞİ....
• Dersin Amacı: Dersin sonunda, dersi alan
öğrencilerin gerçekleştirmeleri beklenen davranışları
genel olarak tanımlayan ifade.
• Örnek: Bu dersin amacı öğrencilere AB ekonomik
bütünleşmesini teorik olarak analiz edecek bilgiyi
kazandırmaktır.
Dersin Öğrenme Çıktıları
Ders Öğrenme Çıktıları: Bir dersin başarı ile tamamlanmasından
sonra, öğrenenin neleri bileceği, neleri yapabileceği ve nelere
yetkin olacağının ifade edilmesi.
Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenci aşağıdaki bilgi, beceri ve
yetkinlikleri kazanır:
1. AB Türkiye ilişkilerini teorik açıdan analiz edebilme
2. AB Türkiye ilişkilerindeki önemli aşamaları tarihsel süreçte
karşılaştırmalı olarak sunabilme
3. AB karar mekanizamasını tanımlayabilme
4. İstatiksel ekonomik verileri analiz edebilme
5. Takım çalışması yürütebilme
6. Sunum becerisini etkin kullanabilme
Program Çıktıları ve Ders Öğrenme
Çıktılarını Nasıl İfadelendirmeliyiz?
• Literatürde en çok kullanılan yöntem Bloom Taksonomisi’dir.
• Benjamin Bloom (1913-1999); bilmenin hiyerarşik olarak düzenlenmiş 6
birbirini izleyen düzeyden oluştuğunu öne sürmüştür
6. Değerlendirme
5. Sentez
4.Analiz
3. Uygulama
2. Kavrama
1. Bilgi
BİLGİNİN NİTELİĞİNİ BELİRLEMEDE
KULLANILABİLECEK BAZI AKTİF FİİLLER
6. Değerlendirme
5. Sentez
4.Analiz
3. Uygulama
2. Kavrama
1. Bilgi
sıralayabilme, listeleyebilme,
düzenleyebilme, toplayabilme,
tanımlayabilme, tarif
edebilme, bulabilme,
ezberleyebilme, ad verebilme,
tekrarlayabilme, sunabilme,
alıntılayabilme,
kopyalayabilme, söyleyebilme,
tespit edebilme, ana hatlarıyla
belirtebilme, sınıflayabilme,
kaydedebilme, anlatabilme,
gösterebilme, belirtebilme,
ifade edebilme…
Örnek:
1. AB genişleme sürecine ilişkin temel kavramları tanımlayabilme,
2. Avrupa Komisyonu’nun temel işlevlerini sıralayabilme
27
27
BİLGİNİN NİTELİĞİNİ BELİRLEMEDE
KULLANILABİLECEK BAZI AKTİF FİİLLER
6. Değerlendirme
5. Sentez
4.Analiz
3. Uygulama
2. Kavrama
1. Bilgi
açıklayabilme, ilişkilendirebilme,
değiştirebilme, ayırt edebilme,
tartışabilme, tahmin edebilme,
sınıflandırabilme, açılık getirebilme,
ayırabilme, kurabilme, savunabilme,
dönüştürebilme, açıklayabilme, açık
hale getirebilme, yerini
belirleyebilme, farkına varabilme,
kestirebilme, izah edebilme, tarif
edebilme, genelleştirebilme,
yorumlayabilme, çözebilme, örnekle
açıklayabilme, teşhis edebilme,
çevirebilme, sonuç çıkarabilme,
karşılaştırabilme, öngörebilme,
yeniden şekillendirebilme,
raporlandırabilme, gözden
geçirebilme, seçebilme…
Örnek:
1. AB kurulum sürecini açıklayabilme
2. AB-Türkiye ilişkilerini yorumlayabilme
28
28
BİLGİNİN NİTELİĞİNİ BELİRLEMEDE
KULLANILABİLECEK BAZI AKTİF FİİLLER
6. Değerlendirme
5. Sentez
4.Analiz
3. Uygulama
2. Kavrama
1. Bilgi
uygulayabilme, takdir edebilme,
hesaplayabilme, değiştirebilme, tercih
edebilme, karar verebilme,
tamamlayabilme, yapabilme (tertip
edebilme), geliştirebilme, ispat
edebilme, gösterebilme, ortaya
çıkarabilme, dramatize edebilme,
kullanabilme, çalıştırabilme,
inceleyebilme, deneyebilme, bulabilme,
örneklerle açıklayabilme, maniple
edebilme (işleyebilme), uyarlayabilme,
organize edebilme, pratik yapabilme,
oluşturabilme, hazırlayabilme,
üretebilme, ilişkilendirebilme,
seçebilme, öngörebilme (tahmin
edebilme), programlayabilme,
çözebilme, aktarabilme, taslak halinde
çizebilme …
29
29
BİLGİNİN NİTELİĞİNİ BELİRLEMEDE
KULLANILABİLECEK BAZI AKTİF FİİLLER
6. Değerlendirme
5. Sentez
4.Analiz
3. Uygulama
2. Kavrama
1. Bilgi
analiz edebilme, karşılaştırabilme,
tartışabilme, deney yapabilme,
ayırabilme, bölebilme, düzenleyebilme,
değer biçebilme, kategorize edebilme,
tasnif edebilme, ortaya koyabilme,
ilişkilendirebilme, parçalayabilme,
belirtebilme, aradaki farkı göstererek
karşılaştırabilme, eleştirebilme (kritize
edebilme), ayırt edebilme,
tartışabilme, müzakere edebilme,
sonuç çıkarabilme, belirleyebilme,
inceleyebilme, teşhis edebilme, anlam
çıkarabilme, araştırabilme, gözden
geçirebilme, denetleyebilme,
sorgulayabilme, ayrıştırabilme,
deneyebilme, ilgi kurabilme,
irdeleyebilme…
30
30
BİLGİNİN NİTELİĞİNİ BELİRLEMEDE
KULLANILABİLECEK BAZI AKTİF FİİLLER
6. Değerlendirme
5. Sentez
4.Analiz
3. Uygulama
2. Kavrama
1. Bilgi
oluşturabilme, yaratabilme, yeniden
yazabilme, gözden geçirebilme,
genelleyebilme, belirtebilme,
önerebilme, kurabilme, organize
edebilme, ilişkilendirebilme,
birleştirebilme, sınıflandırabilme,
toplayabilme, derleyebilme,
yapabilme, tasarlayabilme,
geliştirebilme, planlayabilme,
saptayabilme, pekiştirebilme,
formüle edebilme, meydana
getirebilme, bütünleştirebilme,
uyarlayabilme, yönetebilme, yeniden
düzenleyebilme, hazırlayabilme,
çıkarabilme, yeniden yapabilme,
yeniden kurabilme, bulgulardan
sonuç çıkarabilme, tayin edebilme,
düzeltebilme…
31
31
BİLGİNİN NİTELİĞİNİ BELİRLEMEDE
KULLANILABİLECEK BAZI AKTİF FİİLLER
6. Değerlendirme
5. Sentez
4.Analiz
3. Uygulama
2. Kavrama
1. Bilgi
değerlendirebilme, eleştirebilme,
yargıya varabilme, önerebilme,
tahmin edebilme, kesinleştirebilme,
tespit edebilme, tavsiye edebilme,
sonuca varabilme, sonuç çıkarabilme,
karşılaştırabilme, karar verebilme,
ikna edebilme, savunabilme, izah
edebilme, aydınlatabilme,
yorumlayabilme, tasnif edebilme,
ispatlayabilme, doğrulayabilme,
ölçebilme, tahmin edebilme,
öngörebilme, oranlayabilme,
sınıflandırabilme, geçerliliğini
denetleyebilme, kararlaştırabilme,
çözebilme, ilişkilendirebilme, değer
biçebilme, kıymetlendirebilme,
yargıda bulunabilme…
32
32
AKTS İŞ YÜKÜ HESAPLAMA
KAVRAMLAR
• AKTS: Bir dersin veya modülün içindeki planlanan öğrenim
aktivitelerini başarıyla tamamlamak için gerekli zaman
düşünülerek verilen yük
• Öğrenci İş Yükü: Bir dersin başarı ile tamamlanması için gerekli
olan tüm eğitim faaliyetlerini (derse katılım, uygulamalara
katılım, seminer, proje hazırlama, sınav, tüm bireysel
çalışmalar, staj) için gerekli zamanı kapsar
• AKTS Kredisi: Derste hedeflenen öğrenme çıktılarına
ulaşabilmek için öğrenenin harcadığı zamanı (iş yükünü) temel
alarak belirlenen kredi.
FARKI?
Öğrenme Çıktısı ve AKTS İlişkisi
• Bir dersin başarı ile tamamlanması için gerekli
olan tüm eğitim faaliyetler için harcanan
zamanı kapsar;
– derse katılım, uygulamalara katılım, seminer,
proje hazırlama, sınav, tüm bireysel çalışmalar, staj
vb.
Tüm faaliyetler kredilendirilmelidir!
İş Yükü Hesaplama (AKTS)
1.
2.
3.
4.
5.
Paydaşları Bilgilendirme
Öğretim Elemanı Anket
Öğrenci Anket
Karşılaştırma
Derslerin kredilerinin düzenlenmesi
Öğretim Elemanları
Anketleri
AKTS Belirleme
Öğrenci Anketleri
Öğrenci İş Yükünü Hesaplarken…
 Dersin Türü: teorik ders ,seminer, uygulama, laboratuvar, rehberli
kişisel çalışma, staj, arazi çalışması vs
 Öğrenme Aktivitelerinin Türü: derslere katılım, ödev yapma, seminer
hazırlama, sunum hazırlama, internet,laboratuvarda çalışma, kitap ve
makale okuma, kritik etme vs
 Değerlendirme Türü: sözlü veya yazılı sınav, sözlü veya yazılı rapor
sunumu, test, dosya hazırlanması, staj raporu, arazi çalışması raporu,
tez hazırlanması vs
Öğrencilerin öğrenme çıktılarına ulaşabilmeleri için dersle
ilgili olarak yaptıkları tüm teorik ve pratik çalışmaları
içermelidir.
Yanlış Yöntemler
• Kredilerin ders saatlerine göre verilmesi
• Kredilerin statüye bağlı olması
HAFTALIK DERS SAATİ VE AKTS?
Ders
Haftalık Ders Saati
AKTS
Ders 1
2
5
Ders 2
4
2
Ders 3
3
4
İş Yükü Hesaplama?
HEM ÖĞRETİM ELEMANINA
HEM DE ÖĞRENCİYE YAPILAN ANKET
Bu dersin öğrenim çıktılarını kazanmak için;
• Haftada kaç saat ders?
• Haftada kaç saat öğrenci bireysel çalışması?
• Sunum hazırlamak için kaç saat çalışma?
• Verdiğiniz ödev için kaç saat çalışma?
• Sınavdan başarılı olabilmek için kaç saat
çalışma?
AKTS KREDİLERİNİN DÖNEMLİK YÜKÜ
AŞMASI veya YETERSİZ KALMASI...
1. Ders içeriklerinin öğrenci ders yükünü ve program
çıktılarını düşünerek tekrar düzenlenmesi veya;
2. Program çıktıları gözetilerek ders ekleme ve çıkarma
işleminin yapılması gerekir.
ÖRNEK HESAPLAMA
• Haftalık ders saati :3 (14 hafta*3=42 saat)
• Bu dersten başarılı olabilmek haftada 3 saat evde çalışmak
(makale okuma, araştırma, hazırlık vb) gerekiyorsa: (17
hafta*3=51 saat)
• Dönem projesi, tüm dönem boyunca bu proje için harcamak
gereken saat (10 saat)
• Vize sınavı (1 saat)
• Vize sınavına çalışma (3 saat)
• Final sınavı (2 saat)
• Final sınavına çalışma (5 saat)
Toplam: 114 saat/25 saat = 4.5 AKTS
YAŞAR ÜNİVERSİTESİ
DERS TANITIM FORMU
ÖRNEĞİNİ İNCELEME
AKTS KATALOG HAZIRLAMA SÜRECİ
http://bologna.yasar.edu.tr/
YOL HARİTASI
YASAR ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ
• 2006- 2012 ; 6 yıllık süreç
• Yaşayan ve sürekli güncellenen bir süreç
SABIR
İRADE
KARARLILI
K VE
SÜREKLİLİK
YOL HARİTASI?
Teşekkürler...
[email protected]
http://bologna.yasar.edu.tr
http://euc.yasar.edu.tr
Download

Bologna Süreci Uygulamaları