PROJENİN AMACI
 Bölgesel Temiz Hava Merkezlerinden olan Ankara
merkez olmak üzere; Bartın, Bolu, Çankırı, Düzce,
Eskişehir, Karabük, Kastamonu, Kırıkkale, Kırşehir,
Kütahya, Yozgat ve Zonguldak illerinde (13 İl)
kurulacak istasyon sayısı, tipi ve o istasyonlarda
ölçülecek parametrelerin uygun metodoloji ve ölçümler
ile belirlenmesi planlanmaktadır.
PROJE AŞAMALARI
Kaynak Envanterinin Oluşturulması
Emisyon Yükü Hesaplamaları
Kirliliğin Alansal Dağılımı Modellenecek ve
Ölçüm Yapılacak Lokasyonlar Belirlenecek
Yıl Boyunca Her Mevsim 4 Hafta Pasif Örnekleme
ve Aktif Analizörlerle Ölçümler Yapılacak.
Hava Kalitesi Modelleri Çalıştırılarak Her Bir İlde
Kurulacak İstasyon Sayısı, Tipi ve O İstasyonlarda
Ölçülecek Parametreler Belirlenecektir
Proje kapsamında yapılacak çalışmalar sonucunda;
Hava Kalitesinin Değerlendirilmesi ve Yönetimi (HKDY)
Yönetmeliğinin Ek-I inde yer alan kirleticiler bazında
sabit istasyon yerleri Ek-II’de yer alan hükümler
çerçevesinde gözden geçirilecek, bölge ve alt bölgelerde
mevcut ve ilave istasyon sayısı, yeri ve ölçülecek
parametreler belirlenerek, raporlanacaktır.
PROJE ÇALIŞMA GRUBU
HAVA KALİTESİ ÖNDEĞERLENDİRME İŞİNDE
YAPILACAK ÇALIŞMALAR
Teknik Çalışma Grupları
 Proje kapsamında, her ilde bu iş kapsamında yer alan kaynak ve alan envanterinin
toplanması amacıyla ‘‘Teknik Çalışma Grubu’’ oluşturulacaktır.
 Teknik Çalışma Grupları; Bakanlık, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, Belediye,
Üniversite, diğer kurum/kuruluşlar ve Yüklenici temsilcilerinden oluşacaktır.
 Her ilde ilgili Teknik Çalışma Grubunca hava kirlilik kaynaklarının dağılımı, hava
kirliliği sorunu yaşanan yerlerin incelenmesi amacıyla saha çalışması yapılacaktır.
HAVA KALİTESİ ÖNDEĞERLENDİRME İŞİNDE
YAPILACAK ÇALIŞMALAR
Teknik Çalışma Grubunun Toplaması Gereken
Envanter Bilgileri
(Çalışma Bölgesine İlişkin Veriler)
 1/25.000 ölçekli topoğrafik harita (il sınırlarını
kapsayacak) 1/5.000 ya da 1/1.000'lik konut katmanı,
sanayi katmanı ve ulaşım katmanı haritaları.
 Meteoroloji/İklim özelliklerine (nem, sıcaklık, yağış,
hakim rüzgar yönü, yönlere göre esme sayısı, rüzgar
hızı, bulutluluk, kararlılık, karışma bölgesi vb.) ilişkin
en az son 10 yıllık veriler.
 Proje kapsamında gerekli olan
nüfus verilerinin toplanması.
HAVA KALİTESİ ÖNDEĞERLENDİRME İŞİNDE
YAPILACAK ÇALIŞMALAR
Teknik Çalışma Grubunun Toplaması Gereken
Envanter Bilgileri
(Hava Kirlilik Kaynaklarına İlişkin Veriler)
 Sanayi
tesisleri
(türleri,
sayıları,
yoğunluk dağılımı, emisyon verileri).
 Trafik; Karayolu, Havayolu, Demiryolu
ve Denizyolu, araç, tür, sayı ve yakıt
tüketim tipi ve miktarına ilişkin veriler.
 Isınma Kaynaklı Emisyonlar: yapı
sayısı (Kullanım amacına ve yakma
sistemine göre dağılımı) ve yakma
sistemine (yakıt türü ve miktarı) ilişkin
veriler.
HAVA KALİTESİ ÖNDEĞERLENDİRME İŞİNDE
YAPILACAK ÇALIŞMALAR
Teknik Çalışma Grubunun Toplaması Gereken
Envanter Bilgileri
(Hava Kirlilik Düzeyine İlişkin Veriler)
 Hava kalitesi izleme istasyon yeri, kuruluş tarihi,
kalibrasyon periyodu ile son on yıl için veri alım
yüzdesi ve ölçülen değerler.
 Önceden o il veya bölge için yapılan akademik
çalışmalar ve proje teknik sonuç raporları.
 Yasal açıdan hazırlatılmış imisyon ölçüm raporları.
 Çeşitli çalışmalarda emisyon faktörleri kullanılarak
elde edilmiş emisyon raporları.
HAVA KALİTESİ ÖNDEĞERLENDİRME İŞİNDE
YAPILACAK ÇALIŞMALAR
Emisyon Yükünün Hesaplanması
Emisyon Faktörü
Envanterinin İdareye
Sunulması, Ortak Bir
Değerlendirme Yapılarak
Emisyon Faktörlerinin
Belirlenmesi
İdarenin Yapacağı
Değerlendirme
Sonucunda, Bu Bilgiler
Emisyon Yüklerinin
Güncellenmesi Amacıyla
Kullanılacaktır
Her Bir İl İçin Emisyon
Yüklerini Emisyon Modeli
Kullanarak Yıllık Veya
Mevsimsel Değişimlere
Göre Hesaplanması Ve
Haritalandırılması
Çalışma Alanlarında;
Bakanlıklar, Kurumkuruluşlar, Üniversite Vb.
Kuruluşların Yapmış
Olduğu Ulusal Ve/Veya
Uluslararası Projeler
Bazında Yapılmış
Emisyon Yükü Hesabı
Çalışmalarını Derlenerek
İdareye Sunacak,
HAVA KALİTESİ ÖNDEĞERLENDİRME İŞİNDE
YAPILACAK ÇALIŞMALAR
Modelleme Çalışması
 Model matematiksel olarak bir sistemin farklı değişkenleri arasındaki ilişkiyi
ifade etmenin bir yoludur.
 Bir bölgede atmosferindeki kirletici konsantrasyonlarını tahmin veya
benzeşim etmek için fiziksel ya da sayısal yollarla çözüm aramaktır.
 Atmosferik dağılım modelleri kirleticilerin atmosferde yayılımı ve taşınımını
matematiksel olarak simule eder.
 Model çalıştırılırken farklı kaynak tipleri kullanılabilir:
•
•
•
•
Noktasal kaynak (baca),
Çizgisel kaynak (trafik)
Alansal kaynak (çöplükler)
Hacimsel kaynak, (birden fazla havalandırması olan yapılar).
HAVA KALİTESİ ÖNDEĞERLENDİRME İŞİNDE
YAPILACAK ÇALIŞMALAR
Modelleme Çalışması
AERMOD
 American Meteorological Society/ Environmental Protection Agency
Regulatory Model. Industrial Source Complex (ISCST3) modelin geliştirilmiş
versiyonudur.
 Geliştirilme amaç endüstriyel kaynakların hava kalitesine etkilerini
değerlendirmektir. AERMOD un sahip olduğu önemli gelişmelerden biri
atmosferik sınır tabakayı yüzey ve karışma tabakası ölçeklerinde karakterize
edebilmesidir.
HAVA KALİTESİ ÖNDEĞERLENDİRME İŞİNDE
YAPILACAK ÇALIŞMALAR
Ölçüm Esasları ve Ölçüm Noktalarının Belirlenmesi
 Her bir il için belirlenecek grid aralıkları bazında (5x5, 20x20 veya 25x25)
her bir kirlilik kaynağının kirlilik dağılımları o ilin haritası üzerinde
gösterilecek ve söz konusu harita üzerinde ölçüm noktaları olarak önerilen
yerler, HKYD gereği kaynağa göre ve alana göre işaretlenerek koordinat
bilgileri ile birlikte İdareye sunulması,
 Teknik çalışma grubu veya İdarenin belirleyeceği saha çalışma grubu
tarafından belirlenen örnekleme noktaları saha çalışması yapılarak
nihaileştirilmesi,
 Belirlenen noktaların koordinatları GPS ile saptanarak ve açık adresleri
enlem-boylamları ile birlikte kayıt altına alınarak, ilk rapor ile birlikte İdareye
teslim edilmesi,
 Nihaileşen örnekleme noktalarına cihaz ve ekipmanların yerleştirilmesi, bu
noktalar için gerekli izinlerin alınması.
HAVA KALİTESİ ÖNDEĞERLENDİRME İŞİNDE
YAPILACAK ÇALIŞMALAR
Düzce İli Örnek Grid (25x25) Çalışması
HAVA KALİTESİ ÖNDEĞERLENDİRME İŞİNDE
YAPILACAK ÇALIŞMALAR
Saha Ölçümleri
Kirleticiler
NO2
SO2
O3
BTEX
HF/HCl
H2S
Ölçüm
Yöntemi
Pasif
örnekleme
Pasif
örnekleme
Pasif
örnekleme
Pasif
örnekleme
Pasif
örnekleme
Pasif
örnekleme
Ankara
Bartın
Bolu
Çankırı
Düzce
Eskişehir
Karabük
Kastamonu
Kırıkkale
Kırşehir
Kütahya Yozgat
Zonguldak
360
90
120
120
150
180
150
180
90
120
150
120
180
360
90
120
120
150
180
150
180
90
120
150
120
180
360
90
120
120
150
180
150
180
90
120
150
120
180
120
36
48
36
48
48
36
36
48
36
36
36
36
60
-
-
-
-
30
30
-
30
-
30
-
30
60
-
-
-
-
30
30
-
30
-
30
-
30
CO
Otomatik
Analizör
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
2
1
2
PM10
(As,Cd,Ni,P
bB(a)P)
Aktif
Analizör
1*
1
1
1
1
1*
1*
1
1*
1
2
1
1*
PM2.5
Aktif
Analizör
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
2
1
2
* PAH örneklemesi yapılacak istasyonlar (PAH örneklemesi için Bakanlık tarafından 2 adet high volüme örnekleme
cihazı verilecektir.)
Yukarıdaki tabloda pasif örnekleme yöntemiyle yapılacak ölçümlerde kullanılacak tüp sayıları, Proje Süresince
Kullanılacak 4 Mevsimin Toplamını İçeren Toplam Tüp Sayısını İfade Etmektedir.
HAVA KALİTESİ ÖNDEĞERLENDİRME İŞİNDE
YAPILACAK ÇALIŞMALAR
Saha Ölçümleri
Modelleme Çalışmaları Sonucunda Belirlenen Ölçüm Noktalarında Yapılacak
Analizlerin Bazılarında Analiz İşlemlerinde Kullanılacak Aletler İdare Tarafından
Tutanak İle Dokay-ÇED’e Teslim Edilecektir. İdare Tarafından Dokay-ÇED’e Teslim
Edilecek Aletler:
 5 adet TS EN 14626 metoduna uygun karbon monoksit parametresi ölçüm cihazı,
 5 adet TS EN 12341 metoduna uygun düşük hacimli sistem özelliğine sahip (2.3
m3/h’lik hava çekiş hacimli) PM10 örnekleme cihazı,
 5 adet, TS EN 12341 metoduna uygun düşük hacimli sistem özelliğine sahip (2.3
m3/h’lik hava çekiş hacimli) ve TS EN 14907 standardına uygun numune alma
başlığına sahip PM2.5 cihazı,
 2 adet PAH örneklemesi için high volume örnekleme cihazı.
HAVA KALİTESİ ÖNDEĞERLENDİRME İŞİNDE
YAPILACAK ÇALIŞMALAR
Saha Ölçümleri
HAVA KALİTESİ ÖNDEĞERLENDİRME İŞİNDE
YAPILACAK ÇALIŞMALAR
Saha Ölçümleri
ILKBAHAR
YAZ
SONBAHAR
KIS
NO2
1 aylık ölçüm
1 aylık ölçüm
15 Günde 1 değişecek 2
period
15 Günde 1
değişecek 2 period
SO2
1 aylık ölçüm
1 aylık ölçüm
15 Günde 1 değişecek 2
period
15 Günde 1
değişecek 2 period
HF
1 aylık ölçüm
1 aylık ölçüm
15 Günde 1 değişecek 2
period
15 Günde 1
değişecek 2 period
HCL
1 aylık ölçüm
1 aylık ölçüm
15 Günde 1 değişecek 2
period
15 Günde 1
değişecek 2 period
H2S
1 aylık ölçüm
1 aylık ölçüm
15 Günde 1 değişecek 2
period
15 Günde 1
değişecek 2 period
O3
15 Günde 1
değişecek 2 period
15 Günde 1
değişecek 2 period
1 aylık ölçüm
1 aylık ölçüm
BTEX
15 Günde 1
değişecek 2 period
15 Günde 1
değişecek 2 period
1 aylık ölçüm
1 aylık ölçüm
PM10
PM2,5
CO
PAH
1 aylık ölçüm
1 aylık ölçüm
1 aylık ölçüm
1 aylık ölçüm
1 aylık ölçüm
1 aylık ölçüm
1 aylık ölçüm
1 aylık ölçüm
1 aylık ölçüm
1 aylık ölçüm
1 aylık ölçüm
1 aylık ölçüm
1 aylık ölçüm
1 aylık ölçüm
1 aylık ölçüm
1 aylık ölçüm
HAVA KALİTESİ ÖNDEĞERLENDİRME İŞİNDE
YAPILACAK ÇALIŞMALAR
Proje İş Planı, Ara Raporlar ve Nihai Rapor
 Proje süresi 470 gündür.
 Yapılacak tüm çalışmalar ve süreler dikkate alınarak hazırlanmış
olan Proje İş Planı aşağıda verilmiştir:
HAVA KALİTESİ ÖNDEĞERLENDİRME İŞİNDE
YAPILACAK ÇALIŞMALAR
Proje İş Planı, Ara Raporlar ve Nihai Rapor
 Tüm ara raporlar her dönem bitiminden itibaren 45 takvim günü
içerisinde İdareye sunacaktır.
 Nihai Rapor, tüm ara raporların İdareye teslim edilmesinden itibaren
60 (altmış) takvim günü içerisinde teslim edecektir.
Teslim Edilecek Rapor
Teslim Tarihi
1.Ara Rapor
15 Temmuz 2014
2.Ara Rapor
15 Ekim 2014
3.Ara Rapor
15 Ocak 2015
4.Ara Rapor
15 Nisan 2015
Nihai Rapor
15 Haziran 2015
TEŞEKKÜRLER
ATA MAHALLESİ KABİL CADDESİ
No:140/A 06460
DİKMEN-ANKARA
Tel:(312) 475 7131
Fax:(312) 475 7130
www.dokay.info.tr
Download

Prof.Dr.Coşkun YURTERİ