BİLİMSEL ARAŞTIRMA
GİRİŞ
• Araştırma:
– herhangi bir konuyu aydınlatmak,
– bir probleme çözüm bulmak,
– belirli kavramlara, kuramlara veya kanunlara
ulaşmak için
yapılan planlı ve bilimsel bir çalışma
Toplumsal Araştırma
• “Araştırmacıların toplumsal dünya hakkında
bilimsel temelli bilgi üretmek için sistematik
olarak uyguladığı yöntem ve yöntembilimlerin
bir toplamıdır”
Kaynak: Neuman, 2006, s. 2
• Araştırma ve Bilim birbirini tamamlayan iki
etmendir.
• Araştırma planlı bir etkinliktir.
– Bilgi, beceri ve tecrübe gerektirir.
• Araştırma fikri:
– Kişinin bilgi birikimi ve önceki çalışma alanı ilgisi
– Kişinin ilgi alanı ile ilgili gözlem ve deneyimlerine
– Bilim çevresinin etkinliklerine
– Bölgenin sorunlarına
– Toplumun gereksinimlerine
–…
Bağlı olarak gelişebilir.
Araştırma Türleri I
• Temel araştırmalar
– Kuram geliştirmeye
yönelik bilgi üretmek
– Varolan bilgiye yenilerini
katmak
– Açıklama -> Ayrıntı
saptama -> Neden-sonuç
ilişkisi saptama -> Kuram
geliştirme
• Uygulamalı araştırmalar
– Üretilen bilgilerin
değerlendirilmesiyle
sorunların fiili çözümü
(aksiyon araştırmaları,
AR-GE araştırmaları)
– Türleri: Değerlendirme,
aksiyon, toplumsal etki
ölçümü
Araştırma Türleri II
• Niceliksel
Araştırmalar
– Maddi olguların
ölçümü
– Değişkenler üzerine
odaklanır
– Güvenilirlik önemli
– Değerden arındırılmış
– Bağlamdan bağımsız
– Denek sayısı çok
– Araştırmacı olayın
dışında
• Niteliksel
Araştırmalar
– Sosyal gerçekliğin, kültürel
anlamın yapısı
– Etkileşimli süreçlere,
olaylara odaklanır
– Gerçeğe uygunluk önemli
– Değerler var ve açık
– Durumla sınırlı
– Denek sayısı az
– Tematik analiz
– Araştırmacı olayın içinde
Kaynak: Neuman, 2003, s. 16
Nicel Araştırma Sürecinin Aşamaları
1 Konu seç
7 Başkalarını
bilgilendir
6 Verileri
yorumla
5 Verileri analiz et
2 Soruya
odaklan
Kuram
3 Araştırmayı
tasarla
4 Veri topla
Kaynak: Neuman, 2006, s. 15
Nitel Araştırma Sürecinin Aşamaları
1 Toplumsal
benliği kabul et
7 Başkalarını
bilgilendir
6 Verileri
yorumla
5 Verileri analiz et
2 Bakış açısı
benimse
Kuram
3 Araştırmayı
tasarla
4 Veri topla
Kaynak: Neuman, 2006, s. 15
Araştırma Türleri III
Keşfedici
Tanımlayıcı
Açıklayıcı
•Temel maddi verilerle
aşinalık sağla
•Koşulların genel bir zihni
resmini yarat
•Gelecekte yapılacak
araştırmaların sorularını
formüle et
•Yeni fikirler, hipotezler
geliştir
•Araştırma yapılıp
yapılamayacağını
kararlaştır
•Yeni veri bulma ve ölçme
teknikleri geliştir
•Detaylı, doğru bir resim
oluştur
•Eski verilerle çelişen yeni
veri bul
•Yeni bir dizi kategori yarat
ya da türleri sınıfla
•Nedensel bir süreci ya da
mekanizmayı belgele
•Bir durumun arka planını
ya da bağlamını rapor et
•Bir kuramın kestirimlerini ya
da ilkelerini sına
•Bir kuramın açıklamasını
detaylandır ya da zenginleştir
•Bir kuramı yeni sorunlara ya
da konulara uygula
•Bir kestirim ya da açıklamayı
destekle ya da çürüt
•Sorun ya da konuları genel
bir ilkeyle ilişkilendir
•Hangi açıklamaların en iyisi
olduğunu kararlaştır
ARAŞTIRMANIN AŞAMALARI
• Araştırma sorusunun belirlenmesi
– Konunun saptanması
Konu önce genel olarak anlatılır. Sonra küçük bölümlere
ayrılır ve araştırılacak bölüm kesin olarak sınırlandırılır.
Sınırlı bölüm ayrıntılı bir biçimde anlatılarak konunun
tanımlanması bitirilir.
»
»
»
»
»
»
»
»
Araştırma kurumları
Araştırma raporları
Her düzeydeki tezler
Araştırma kaynakçaları
Bilimsel yayınlar: kitap, dergi, broşür vb.
Bilimsel toplantılar
Öğretim üyeleri, uzmanlarla tartışmalar
Toplum, tabiat
– Ön gözlemlerin ortaya konulması
– Kaynak taranması
• Araştırmacı konu ile ilgili bütün kaynak taramasını
kütüphane, veri tabanları ve elektronik ortamlardan
gerçekleştirir.
– Amacın yalın bir şekilde belirlenmesi
• Problem iyi tanımlanmış ise okuyucu araştırmanın
amacını anlayabilir. Bunun için konu açık ve anlaşılır bir
şekilde tanımlanmalıdır.
• Kavramların tanımı:
– Herkes tarafından aynı anlama gelmeyen ya da
değişik yoruma neden olabilecek kavramların
tanımlanması yeterlidir. Her kullanılan sözcüğü
açıklamak gereksizdir. Ör: çocuk istismarı, aile içi
şiddet

Varsayımların kurgulanması
– Araştırma ile test edilmek istenen hipotezler
açıkça belirtilmelidir. Bulguların
değerlendirilmesinde bunların göz önüne alınması
gerekir.
• Kısıtlayıcı durumlar:
– Araştırıcı bazı nedenler yüzünden her istediği
ya da gerekli gördüğü noktaları incelemek
olanağı bulamayabilir ve bazı sınırlar içinde
çalışmak zorunda kalabilir. Genellemede bu
kısıtlayıcı durumların göz önüne alınması
gerekir. Ör: bir işyerinde işçiler üzerinde
yapılan çalışmanın sonuçları yalnız bu
işyerine genellenebilir.
• Araştırmanın planlanması
– Kim, nerede, ne zaman sorularına yanıt verilmesi
• Diğer bir deyiş ile araştırma kimlerde, nerede ve ne
zaman yapılmıştır sorusu yanıtlanır.
– Araştırma yönteminin belirlenmesi
– Uygulama takviminin belirlenmesi
– Değişkenlerin tanımlanması
– Ölçüm gereçlerinin belirlenmesi
– Veri toplama araçlarının belirlenmesi
– Uygulama ve veri toplama yönteminin
belirlenmesi
– Veri girişinin belirlenmesi
– Uygulamanın zaman takviminin belirlenmesi
– Girişim var ise ayrıntılanması (kim, nerede, nasıl,
kimlere, ne zaman, …)
– Alma ve dışlama kriterlerinin saptanması
– Örnek büyüklüğünün belirlenmesi
– Sonuçların ölçüm biçiminin belirlenmesi
– Analiz yöntemlerinin belirlenmesi (boş tabloların
oluşturulması, uygulanacak yönteme ilişkin
litaratür bilgisinin yazılması, …)
– Süre ve olanakların belirlenmesi
• Araştırmanın başında zaman, insangücü, maliyet analizi
yapılmalı ve bunlar araştırmanın planında
gösterilmedir.
• Uygulama
– Sürecin işletilmesi
•
•
•
•
•
Girişim yapılması
Verilerin toplanması
Gözlemlerin yapılması
Ölçümlerin yapılması
Verilerin işlenmesi
• Çözümleme
– Verilerin hata kontrolü ve doğruluğunun sınanması
– Tanımlayıcı bulguların ortaya konulması
– Çözümleyici yöntemlerin uygulanması
– Elde edilen analiz sonuçlarının önceden belirlenen
tablolar üzerinde gösterilmesi
• Bulguların tartışılması (yorumlanması)
– Elde edilen bulguların yorumlanması
– Araştırma için bulgular ile karşılaştırılması
– Literatür ışığında elde edilen bulguların
yorumlanması
– Benzer ve zıt yönlerin tartışılması, olası faktörlerin
karşılaştırılması
• Genel sonuçların ortaya konulması
– Araştırmadan elde edilen genel bulguların
tartışma ışığında öz bir şekilde ortaya konulması
• Araştırmanın rapor, makale, bildiri, kitap,
broşür, el notu vb. biçimlerde bilim çevreleri
ve gerekiyor ise toplum ile paylaşılması.
Konu seçimi için ölçütler
• Konunun önemi ve özgünlüğü
– İlk yapılıyor olması
– Yenilik getirmesi
– Yeni bir kuram veya bilgi üretmesi
– Toplum için yeni bir uygulama olması
– Daha önceden sınanmamış olması
• Araştırılabilir olması
– Gözlenebilmeli
– Veriler toplanabilmeli
– Değerlendirme ölçütleri olmalı
– Değerlendirilebilmeli
• Uygulanabilir olmalı
– Araştırma konusu
– Uygulama
– Ver i toplama
• Zamanlama
– araştırma uygulama zamanı önceden belirlenmeli
– Konunun özelliğine göre zamanlama
belirlenmelidir (ör:)
• Araştırılacak kişiler ve araştırmacılar
– Araştırmak yapılacak kişiler uygun mu?
– İşbirliği yapmaya gönüllü mü?
– Toplu grupta mı, toplumda mı yürütülecek?
– Aydınlatılmış onam alınmalı.
– Araştırma yürütücülerin eğitimi (anketör, numune
alıcı, analiz yapanlar vb.)
• Teknik olanaklar
– Araç gereçler
– Dökümantasyon
– Yazılım
– Ulaşım
– İletişim
• Maliyet
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
Kırtasiye
Veri toplama araçları
Veri toplayıcılar
Verilerin işlenmesi ve çözümlenmesi
Ulaşım
Yazım
Basım
Hacırah
Kiralama
Satınalma
…
• Araştırmacının özelliklerine uygunluğu
– Araştırmacının deneyimi
– Araştırmacının ilgisi
– Problemin genellenebilirliği
– Etik konular
Download

bilimsel araştırma