1
T.C.
DEREBUCAK KAYMAKAMLIĞI
EVDE BAKIM
REHBERİ
2
3
Bilindiği gibi Sosyal Devlet ilkesi Anayasamızda da ifade edildiği üzere
Türkiye Cumhuriyetinin temel nitelikleri arasında sayılmıĢtır. Sosyal Devlet,
fertlerin sosyal durumları ile ilgilenen, onlara asgari bir hayat düzeyi sağlamayı
amaç edinen ve en önemlisi de vatandaĢlarına insanlık onuruna yaraĢır bir hayat seviyesi sunmayı temel hedef olarak belirleyen devlet biçimidir.
Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de yaĢlı nüfus artmaktadır. GeçmiĢ ile
gelecek arasında köprü vazifesi gören, sahip olduğumuz değerlerin günümüze
aktarılmasında katkı sağlayan yaĢlı vatandaĢlarımızın hayatlarını kolaylaĢtırmak bizlerin en temel görevi olduğu gibi Sosyal Devlet Ġlkesi gereğince de bir
yükümlülüktür.
Bu çalıĢmamızın temel amacı, özellikle yaĢlı nüfusun oldukça fazla olduğu
ilçemizde yaĢlı ve engelli vatandaĢlarımıza bakmakla yükümlü olanların, evde
bakım hizmeti konusunda gerekli bilgi, beceri ve değerleri özümseyerek yaĢlı
ve engelli vatandaĢlarımızın sosyal yaĢamdan koparılmadan hayatlarına devam
etmelerini sağlamak ve yaĢam standartlarını yükseltmektir. Evde bakımla ilgili
temel bilgileri içeren bu çalıĢmanın faydalı olacağını düĢünüyor, hazırlanmasında emeği geçen herkese teĢekkür ediyorum.
Bülent AY
DEREBUCAK KAYMAKAMI
4
ĠÇĠNDEKĠLER
ÖNSÖZ............................................................................................................................ 3
EVDE BAKIM NEDĠR? ................................................................................................. 5
GÜNLÜK BAKIM ....................................................................................................... 6
GÖZ TEMĠZLĠĞĠ ........................................................................................................... 7
BURUN TEMĠZLĠĞĠ...................................................................................................... 7
KULAK TEMĠZLĠĞĠ...................................................................................................... 8
YÜZ BOYUN TEMĠZLĠĞĠ ............................................................................................ 8
AĞIZ VE DĠġ TEMĠZLĠĞĠ ............................................................................................ 9
PROTEZ DĠġ BAKIMI................................................................................................. 12
EL TEMĠZLĠĞĠ ............................................................................................................. 13
AYAK SAĞLIĞI VE TEMĠZLĠĞĠ ............................................................................... 14
TIRNAKLARIN TEMĠZLĠĞĠ ...................................................................................... 16
TUVALET ĠHTĠYACI.................................................................................................. 17
SÜRGÜ-ÖRDEK KULLANIMI .................................................................................. 19
GĠYĠM ......................................................................................................................... 19
KİŞİSEL BAKIM ........................................................................................................ 21
CĠLT SAĞLIĞI VE BAKIMI ....................................................................................... 22
SAÇ BAKIMI ............................................................................................................... 23
TIRAġ ........................................................................................................................... 24
BANYO ......................................................................................................................... 26
TEMİZLİK VE GÜVENLİK ..................................................................................... 27
ODA TEMĠZLĠĞĠ VE DÜZENĠ ................................................................................... 28
YATAK TEMĠZLĠĞĠ VE DÜZENĠ ............................................................................. 31
YATAK YARALARI ................................................................................................... 32
YER DEĞĠġTĠRME...................................................................................................... 35
ÇARġAFLA TAġIMA.................................................................................................. 37
EGZERSİZ .................................................................................................................. 39
BESLENME ................................................................................................................. 43
HASTAYA DAVRANIŞ ............................................................................................. 47
İLAÇ KULLANIMI .................................................................................................... 51
ACİL DURUM ............................................................................................................ 53
5
EVDE BAKIM NEDĠR?
Evde bakım; hasta bakımı, rehabilitasyon ve kişisel bakım yanında
günlük yaşam aktivitelerini yerine getirirken oluşabilecek sorunları önleyecek çok yönlü uygulamalar bütünüdür. Ev ortamı hastanın aile içi yaşama katılmasını, daha fazla faaliyette bulunmasını ve çevresiyle olan
iletişiminin düzenlemesini sağlayacağından uzun süreli bakımı gereken
hastaya daha etkili psikolojik destek sağlayacaktır.
KĠMLER YARARLANABĠLĠR?
Özürlülerin ihtiyaçlarının karşılanması ve ailelerin sıkıntı yaşamaması için evde bakım parası düzenlenmiştir. Ancak evde bakım parasından
belli bir gelir seviyesinin altındaki kişiler yararlanabilir. Buna göre, her ne
ad altında olursa olsun her türlü gelirleri toplamı esas alınmak suretiyle;
kendilerine ait veya bakmakla yükümlü olduğu birey sayısına göre kendilerine düşen ortalama aylık gelir tutarı bir aylık net asgari ücret tutarının üçte ikisinden daha az olan bakıma muhtaç özürlülere, resmi veya
özel bakım merkezlerinde ya da ikametgâhlarında bakım hizmeti verilmesi devletçe sağlanmaktadır.
Bakıma muhtaç özürlü olma koşulunun iki temel şartı özürlüye ait
“ağır özürlü” sağlık kurulu raporu ve “gelir durumu”dur. Bu koşulların her
ikisi de gerçekleşmediğinde evde bakım parasından yararlanılamaz. Bakım hizmetlerinden yararlanmak üzere yapılan başvurularda, bakmakla
yükümlü olunan birey sayısına göre kişi başına düşecek aylık ortalama
gelirin hesaplanmasında, döner sermaye ikramiye vb. dahil her türlü gelir
toplamının göz önünde bulundurulması ve aylık ortalamasının baz alınması gereklidir. Evde bakım parası alabilmek için engelli kişinin ikametgahının bulunduğu yerdeki Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’ne, Sosyal
Hizmetler İlçe Müdürlüklerine, Kaymakamlıklara ve Muhtarlıklara baş vurulması gerekir.
Bakım hizmetinden yararlanmak üzere başvuruda bulunan özürlünün “bakıma muhtaç özürlü” olma koşullarını taşımaması halinde, talebi
reddedilmekte ve itiraz hakkının da bulunduğunu belirtir yazı ile müracaatçı bilgilendirilmektedir. Özürlünün durum değişikliği (sağlık durumu, gelir hesaplaması) halinde ise yeniden başvurarak bakım hizmetinden yararlanma hakkı doğmaktadır.
6
7
GÖZ SAĞLIĞI VE TEMİZLİĞİ
• Temiz, yumuşak, pamuklu bir bezle,
• İçten dışa doğru silinmesi gerekir.
• Her iki göze ayrı bez kullanılması iyi olur.
• Gözlük varsa boyundan geçirerek takabilirsiniz ve temizliğini yapabilirsiniz.
• Yılda bir kez görmeyi kontrol ettiriniz.
• Gözlerde çapaklanma, kuruma, kızarıklık ve akıntı olduğunda sağlık personeline başvurunuz.
BURUN TEMİZLİĞİ
• Temiz, yumuşak bir bez ya da kâğıt
mendille,
• Burnun üst kısmından hafifçe sıkarak silmeye yardımcı olunuz.
• Bunu yaparken fazla zorlamayınız.
• Çok kuvvetli sümkürmesini istemeyiniz.
• Burundan beslenme durumunda
veya nefes almak için burunda
sonda uygulaması varsa burnu aşağıdan yukarı temizleyin, sondanın
yerinden oynamamasına dikkat edin
ve temizledikten sonra nemlendirici
sürün.
8
KULAK SAĞLIĞI VE TEMĠZLĠĞĠ
• Temiz, yumuşak bir bezle,
• Kulağın arkasını ve kepçesinin içini siliniz.
• Kulağın iç kısmına sivri uçlu aletler ya da kulak çöpü kullanmayınız.
• Sizi duymakta zorlanırsa gözüne bakarak konuşunuz.
• Duyma testi yaptırınız.
• İşitme cihazı varsa yatmadan önce çıkarmasını sağlayınız.
• Kulakta akıntı, ağrı ve ateş varsa sağlık kuruluşuna başvurunuz.
YÜZ VE BOYUN TEMĠZLĠĞĠ
• Önce ılık sabunlu bezle yüzü-boynu
siliniz,
•Sonra durulayınız,
•Nazikçe yumuşak bir havluyla kurulayınız,
•Yüze ıslak mendil kullanmayınız,
9
AĞIZ VE DĠġ TEMĠZLĠĞĠ
Hasta Ağız ve diĢ bakımını düzenli yaparsa;
• Diş çürüğü ve diş eti hastalıkları,
• Sindirim sistemi,
• Kalp ve dolaşım sistemi,
• Böbrek ve idrar yolları,
• Karaciğer ve metabolizma bozuklukları,
• Eklemlerimde oluşacak iltihabi hastalıklardan korunmuş olur.
Ağız temizliği ve ağız içi kontrolü yapıldığı halde ağız kokusu varsa;
• Dişeti hastalığı,
• Diş çürükleri,
• Dişlerdeki yapı bozukluğu,
• Uyumsuz ve kötü kullanılan protezler,
• Bağırsak paraziti, mide rahatsızlıkları,
• Kansızlık,
• Şeker hastalığı,
• Yetersiz beslenme,
• Ağız içi yaralardan şüphe
edilmeli
Bu gibi durumlarda diş
hekimine danışınız.
10
Hasta DiĢ fırçalamayı yapabiliyorsa lütfen destekleyiniz,
yüreklendiriniz, öğretiniz;
• Diş hekiminin önerdiği fırça ve diş macununu seçiniz.
• Diş fırçasını ıslatmadan üzerine nohut büyüklüğünde diş macunu koyunuz.
• Dişlerin dış yüzeylerini içte ve dışta yani diş etinden dışa doğru,
• Azı-çiğneme dişlerin yüzeyini ileri geri fırçalayınız.
• Bu işlemleri yaparken diş etine zarar vermeden yapınız.
• Diş fırçalama süresi en az 2-3 dakika ve günde üç defa yapılmalıdır.
• Diş fırçasını sık değiştiriniz.
• Gazlı, asitli içecek ve şekerli yiyecekler (kola, şekerleme gibi...) dişlere
zararlı olduğunu unutmayınız.
Hasta diĢlerini fırçalayamıyor ve fırçalamanıza da izin vermiyorsa
• Kaynatılmış soğutulmuş bir bardak su içine bir tatlı kaşığı karbonat ile
hazırlanmış bir karışım hazırlayınız,
• Elinize çift eldiven giyiniz,
• Yan yatmasını ya da yüzünün size dönük olmasını sağlayınız.
• Sağ el işaret parmağına steril gazlı bezi dolayın, sol elle ağzını açınız,
• Sağ el yerine gazlı bezi dil basacağına veya yemek kaşığı sapına sarabilirsiniz.
11
• Isırma ihtimali varsa ağzının sabit açılması konusunda ikinci kişiden
yardım alın.
• Gazlı bezi karbonatlı su karışımı ile ıslatıp, dişlerinin iç ve dış çiğneme
yüzeylerine bastırarak masaj yapar gibi temizleyiniz.
• Gazlı bezi değiştirin karbonatlı suya batırın,
• Ağzının iç kısmı, yanaklar, damak, dil altı ve dil üstünü de siliniz.
• İşlemi iki-üç sefer tekrarlayınız,
• Silme işlemi bitince duru su ile durulayınız,
• Çatlamayı ve kurumayı önlemek için dudaklarına uygun bir nemlendirici sürünüz.
• Temizleme ve masaj işlemini yaparken diş etlerinde hafif kanama olabilir. Telaşlanmadan devam ediniz.
• Ağız içi, damak ve dilde renk, şekil değişikliği ve uzun süren kanama
görüldüğünde diş hekimine başvurunuz.
12
PROTEZ DĠġ BAKIMI
• Protezlerini gece yatmadan önce çıkartırsanız diş etleri dinlenir ve
mikrop oluşmaz,
• Protezler ılık su ile fırçalanıp karbonatlı su içinde saklanmalıdır.
• Protezleri takmadan önce ağzının içini diş fırçası ve macunla önerilen
şekilde fırçalayınız,
• Ağzında hiç diş yoksa tahriş ekmekten kaçınınız,
• Protezleri bol su ile duruladıktan sonra yavaş hareketlerle ağzına yerleştiriniz.
• Yapamıyorsa destekleyiniz.
• Ağız içi yaralarında diş hekimine danışınız.
13
EL TEMĠZLĠĞĠ
• Kirlendiğinde
• Yemeklerden önce ve sonra,
• Tuvalet ihtiyacından önce ve sonra,
• Diş, ağız, yüz ve göz temizliği yapmadan önce,
• Dışarıdan eve geldikten sonra, su ve sabunla, yapabiliyorsa kendisi,
yapamıyorsa siz yıkayınız.
• El havlusunu ayak havlusuyla karıştırmayın.
14
AYAK SAĞLIĞI VE TEMĠZLĠĞĠ
Ayaklarını her gün düzenli aralıklarla yıkarsanız;
• Kokusunu,
• Nasır oluşumunu,
• Ayak mantarını engellemiş olursunuz.
Ayak bakımını
yorsa;
yapabiliyorsa
yapmasına
izin
verin, yapamı-
• Günlük yıkayınız,
• Ilık su ve sabun ya da şampuanla yumuşatınız,
• Topuklarındaki fazla derileri temizleyiniz,
• Tırnaklarının batmasını önlemek için düz, tırnak etine yakın olmayacak
şekilde kesiniz (Resimde gösterildiği gibi),
• Tırnak kesiminden sonra yıkayınız ve parmak aralarını kurulayınız,
• Vazelinle yumuşatınız.
• Çoraplarını günlük değiştiriniz.
• Pamuklu çorapları tercih ediniz.
• Ayak havlusunu, el ve banyo havlularıyla karıştırmayınız.
15
Ayak sağlığını korumak için;
• Ayağına uygun, önü kapalı, kaymayan ayakkabı veya terlik giydiriniz,
• Ayakkabı içinde çorabının kıvrılmasını önleyiniz,
• Uzun süreli ayağını ayakkabı içinde bırakmayınız.
• Ayak parmaklarında, tırnaklarında, tabanında yaralar, renk ve şekil değişikliği olabilir,
• Duruşunda ve basmasında sorun olabilir, bu gibi durumlarda sağlık
kuruluşuna başvurunuz.
• Ayağında veya tırnağında nasır-mantar oluşmuşsa; doktorun önerdiği
ilaçları düzenli uygulayınız,
• Mantar geçse bile önerilen süreçte kullanmaya devam ediniz,
• Ayak mantarları dirençli olduğu için tekrarlayabilir! Bu durumu göz
önünde bulundurunuz.
• Sürekli yatması gereken rahatsızlığı varsa; ayak duruşunu bozmamak
için üzerine örttüğünüz yorgan veya nevresimi ayakucuna sabitlemeyiniz.
• Uzun süre örtü altında tutulursa ayak düşmesine sebep olabilir!
Ayak Düşmesi: Ayağın düzgünce kaldırılamadığı ve bilekten gevşediği,
ve etkilediği insanın yürümesi esnasında ayağını yerde sürükleyerek
ilerleyebildiği bir durumdur.
16
El ve ayaklarıyla kendisine zarar verebilir. Bu gibi durumlarda;
• El ve ayağının aşırı hareketlerini kısıtlayıcı giysilerle engelleyiniz,
• El ve ayaklarına belli aralıklarla egzersiz yapmasını sağlayınız,
• El ve ayaklarında yara, yanık, renk değişikliği, aşırı üşüme ya da terlemeyi kendi fark edemeyebilir, ısınızla karşılaştırarak kontrol ediniz.
El ve ayak uzuv noksanlığı olduğunda;
• Çıkabilen protezlerini belirli aralıklarla çıkarıp,
• Derisini temizleyiniz, nemlendiriniz,
• Masaj yapınız,
• Bandaj ya da uygun çorap kullanınız,
• Protezini temizleyiniz.
TIRNAKLARIN TEMĠZLĠĞĠ
• Tırnaklarını özellikle banyodan sonra düzenli keserseniz, tırnakları yumuşadığı için canının yanmayacağını unutmayınız.
• El tırnaklarını yarımay biçiminde kesiniz,
• Ayak tırnaklarını düz kesiniz,
• Tırnaklarını çok dipten kesmeyiniz,
• Tırnak aralarını temizleyiniz,
• Kesim şekline dikkat ederseniz tırnak batmasını engellersiniz.
• Tırnaklarını düzenli aralıklarla keserseniz kendisine zarar vermesini
engellersiniz.
• Tırnak yeme alışkanlığı varsa engellemiş
olursunuz.
• Tırnak batması gelişirse sağlık kuruluşundan
yardım alınız.
17
TUVALET ĠHTĠYACI
• Tuvalette yapabildiği doğru hareketlere izin veriniz,
• İhtiyacını giderirken mahremiyetine özen gösteriniz,
• Tuvalet ihtiyacından önce ve sonra elini sabunla yıkamasını hatırlatınız, yapamıyorsa siz unutmayınız.
• Tuvalet ihtiyacını sözel ifade edemiyorsa vücut hareketlerine dikkat
ediniz.
• Tuvalet eğitimi varsa, öğrendiğini unutturmayınız,
• Tuvalet ihtiyacını bildirdiğinde geciktirmeyiniz,
• Bildiremediğinde belirli aralıklarla tuvalete götürünüz,
• Tuvalete birlikte girmemiz gerekebilir, böyle bir durumda da tuvaletin
kapısını örtünüz.
• Mahrem bölgesinin temizliğine özen gösteriniz.
• Bezlenmesi gerekirse alerji yapmayan bezler kullanınız,
• Bezini sık aralıklarla değiştiriniz,
• Ay halinde uygun ped kullanınız ve sık değiştiriniz, temizliğine dikkat
ediniz,
• Bayanlarda önden-arkaya temizleyiniz.
• Gerektiğinde bezine ve mahrem bölgesine ulaşmasını engellemek için arkadan fermuarlı tulumlar giydiriniz.
Mahrem Bölgenin Bakımı:
• Uygun bir kabın içine ılık sabunlu su
hazırlayınız.
• Başlamadan önce ellerinizi yıkayınız,
• Eldiven giyiniz,
• Hazırlanan sabunlu su ile ıslatılmış bez yardımı ile önden arkaya
mahrem bölgesini siliniz,
18
• Durulayın ve kâğıt havlu ile kurulayınız,
• Kurulamadığınız zaman mikroplar üreyebilir. Dikkat ediniz.
• Bunu üç sefer tekrar edin ve her seferinde ayrı bez kullanınız,
• Islak mendil kullanmayınız.
Ġdrar sondası varsa;
• Kullanma konusunda sağlık çalışanlarının önerilerini unutmayınız.
• İdrar torbasının dolmasını beklemeden boşaltınız,
• İdrar sondası bir süre takılı kalması gerekiyorsa ve hareketli ise torbayı
çıkma yönünde kesinlikle zorlamayacak şekilde sabitleyiniz ve çanta içine yerleştiriniz.
• İdrar torbasına hiç idrar gelmezse, torbada biriken idrar renginde farklılık olursa doktora danışınız ve sondayı çıkarmaya çalışmayınız.
19
Sürgü-ördek kullanmak gerekirse;
• Mahremiyetine dikkat ediniz,
• Kullanırken yatağının kirlenmesine engel olmak için yatağa su geçirmeyen örtü seriniz,
• Kullanırken yardıma ihtiyacı varsa yanından ayrılmayınız.
• Kullanırken size ihtiyacı yoksa bu sürede onu yalnız bırakınız
• Kullandıktan sonra mikrop öldürücü temizlik malzemesi kullanarak temizleyiniz,
• Büyük abdestini tutamadığı durumunda uygun pedler kullanın, kuru ve
temiz olmasını sağlayınız.
• Büyük ve küçük abdestini normal yollarla yapamadığı özel durumlarda, karnına yerleştirilen malzemelerin kullanımı ve temizliği için sağlık
çalışanlarına başvurunuz.

Büyük ve küçük abdestinin görünümünü kontrol edin, farklılıklarda
doktora başvurunuz.
GĠYĠM
Elbiselerin Giyimi
Giysilerinin;
• Giysilerini kendi değiştirebiliyorsa
izin veriniz. Yapamıyorsa destekleyi- • Temiz, ütülü ve uyumlu,
niz.
• Mevsime uygun,
• Giysilerini cinsiyetine ve ihtiyaçları• Sentetik olmayan, pamuklu,
na göre seçiniz,
• Hareketi kısıtlamayan,
• Seçerken tercihlerine saygı gösteri• Önden açık,
niz...
• Belden lastikli ya da yapışkanlı,
• Bol ve vücuda yapışmayan olmasına dikkat ediniz.
• Sizin rahat ettiğiniz giysilerden
tercih ediniz,
• Kirlendikçe değiştiriniz.
20
Kol ve bacağını kullanamadığı durumlarda giysilerini giyerken;
• Önce hastayı, iskemle
ya da yatağın arkalığına
dayandırınız,
• Önü açık giysisini sırtına
koyarak önce kullanamadığı kolunu, daha sonra diğerini giydiriniz,
• Pantolon ve çorap giydirirken kullanamadığı bacağını diğer bacağının
üstüne atınız,
• Önce kullanamadığı bacağını, daha sonra da diğerini giydirin,
• Giysi çıkarma işlemi yaparken sağlam tarafından başlayarak aynı sıralama ile yapınız.
Hasta Giysi modelleri
21
22
CĠLT SAĞLIĞI VE BAKIMI
• Sağlığı için göstereceği doğru davranış ve alışkanlıklar sayesinde
pek çok hastalığın önüne geçebilirsiniz.
• Sağlığa zarar verecek durum ve ortamlardan korunmak için deride yapılacak uygulamalar çok önemlidir. Kullandığı malzemelerin alerji yapmayanını seçiniz.
• Sağlıklı deri yapısı daha sağlıklı ve bakımlı görünmesini sağlar. Unutmayınız.
• Sabah uyandığında günlük bakımını yapmayı unutmayınız!
• Ayrıca, güneş ışığından günlük faydalanmalı, aynı zamanda güneşin
zararlı ışınlarından da korunmasına özen gösteriniz.
23
SAÇ BAKIMI
• Saç bakımını yapabiliyorsa izin veriniz. Yapamıyorsa;
• Saçlarının kesimini, cinsiyetine ve yaşına uygun yaptırınız,
• Saçlarını haftada bir ya da iki kez, yağlı ise daha sık yıkayınız,
• Suyun sıcaklığını dirseğinizle kontrol ediniz,
• Saça özel, alerji yapmayan sabun ya da şampuanı tercih ediniz,
• Saç dibinde kepek varsa, sık yıkayınız ve iyi durulayınız,
• Elektrikli saç kurutucusu kullanmanız gerekirse uzaktan tutunuz,
• Saçına kullandığınız tarağını kullanmadan önce sıcak sabunlu suyla yıkayınız.
• Saçlarının kurutulması için saçlarını yumuşak havlu ile kurulayınız.
24
• Ya da başını yatağın kenarına çekiniz,
• Ensesine yumuşak bir havlu koyunuz,
• Boynundan kovanın içine bir muşamba yerleştiriniz,
• Suyun sıcaklığını kontrol ediniz,
• Saçını uygun sabun ya da şampuanla yıkayınız, durulayınız,
• Havluyla nemini alınız, gerekirse saç kurutma makinesini uzak tutarak
kurutunuz.
• Yıkadıktan sonra yastığının üstüne de havlu yerleştiriniz,
• Yastığının kılıfını değiştiriniz.

İmkân varsa özel kuru yıkama malzemelerini deneyebiliriz.
TIRAġ
Bıyık-Sakal TıraĢı
• Tıraşı doğru biçimde olursa; tahriş,
kesik, iltihap oluşumu ve kıl dönmesi
önlenir. Cildi daha sağlıklı olur. Dikkate alınız.
Nasıl tıraĢ olmalı?
• Tıraş öncesi cildini sıcak su, sıcak
havlu veya tıraş jeli ile yumuşatınız.
Duş almışsa zaten cildi yumuşak olacaktır.
• Yüzüne ve boynuna sürdüğünüz jel
ya da köpüğü, dairesel hareketlerle
dağıtınız,
• Tıraşını elmacık kemikleri
üzerinden başlayarak çene bitimine
kadar devam ediniz.
• Boynunu en son tıraş ediniz. Çene
altı ve boyunun tıraşı ise aşağıdan
yukarıya doğru yapınız,
25
• Dudak üstü tıraş edilirken ağız bölgesinin gerilmesi gerekir. Jileti yukarıdan aşağıya doğru kullanınız,
• Tıraş malzemelerini sadece ona kullanınız ve tıraş bıçağının temiz olmasına dikkat ediniz,
• Tıraş olduktan sonra yüzünün yıkanıp kurulanmasına özen gösteriniz,
• Tıraş sonrası kolonya ciltte kuruluk yaratacağı için kullanmayınız, yumuşatıcı kremi tercih ediniz.
Ġstenmeyen Tüylerin Temizlenmesi
• Ter ve kötü kokuyu önlemek için tüyleri temizleyiniz. • Koltukaltı ve
mahrem yerlerini düzenli olarak tıraş ediniz, • Tıraşı kılın çıkış yönüne
göre yapınız.
• Bayansa bacaklarında kıllanma onu rahatsız eder, uygun olan; jilet, kıl
döken kremler ve jeller, ağda, epilatör gibi bir yöntemle temizliğini yapmasını sağlayınız.
26
BANYO
Ġhtiyaca göre düzenli yıkanırsa;
• Hastalık yapan mikroplardan,
• Kötü kokulardan,
• Mantar hastalığından,
• Uyuz ve bitlenmeden,• Alerjik hastalıklardan korunmuş olur. Banyosunu
yapabiliyorsa destek olunuz.
• Banyo yapmayı istemezse; onu ikna etmekten vazgeçmeyiniz!
• Havlusunu, bornozunu, lifini, sabununu sadece hasta için kullanınız.
Böylece hastadan-size, sizden-hastaya bulaşacak hastalıklardan korunmuş olursunuz.
Yatakta yıkanması gerekiyorsa;
• Gözlerini, burnunu, kulaklarını, boynunu, yüzünü, ağzını ve dişlerini
günlük temizleyiniz, • Kollarını, koltukaltını ve vücudunu siliniz,
• Ellerini ve ayaklarını yıkayınız, • Mahrem yerinin temizliğini ve bezini
kontrol ediniz, • Temizliği sırasında vücudundaki kızarıklıkları ve değişiklikleri kontrol ediniz. • Temizlenme sonrası krem sürünüz, • Temizlenme
sonrası çarşafını değiştiriniz,
27
28
ODA TEMĠZLĠĞĠ VE DÜZENĠ
• Odanın havalanması ve günlük temizliği sağlığı için önemlidir.
O odanın;
• Güneş ışığı almasına,
• Aydınlık olmasına,
• Havasının aşırı kuru olmamasına, nemin ayarlanmasına,
• Sıcaklığının hastaya uygun olmasına,
• Duvar ve mobilyaların renkleri açık ve yumuşak
olmasına,
• Sade döşenmesine. dikkat ediniz
Odada;
• Mobilyalar ve aksesuarlar köşeli olmayan yumuşak malzemeden olmasına dikkat ediniz,
• Sürekli kullandığı eşyalarını ulaşabileceği yere yerleştiriniz,
• Gece aydınlatmanın uygun olmasına,
• Telefonu ve kullandığı kumandaların ulaşabileceği yerde ve kullanacağı özellikte olmasına,
• Sürekli aradığı numaralar, görebileceği büyüklükte yazılı rehberi olmasına,
• Görebileceği yerde ve büyüklükte saat ve takvim olmasına dikkat ediniz.
Ev içi Tehlikelere KarĢı Korunma
• Odada kesici-delici batıcı aletler bulundurmayınız,
• Yatağının yüksekliği, yatak kenarında oturduğunda ayaklarının yere
değmesine izin veriniz,
• Yatağı hareketlerini kısıtlamadan düşmeyi engelleyici şekilde düzenleyiniz.
29
• Özellikle banyo ve tuvaletlere uygun ölçülerde tutamaklar, banyo küvetleri, tuvalet ve lavabolar bulundurunuz, • Banyo ve tuvaletlerin kullanım
alanı uygun olmalı ve zemin kayganlığı önlenmeli, özellikle banyo kapıları dışa açılmalıdır, • Mutfaktaki ocağın ve diğer ısı aletlerinin güvenliğini
sağlayınız, • Mutfak tezgahının yüksekliği kullanıma uygun olmalıdır,
• Evdeki temizlik maddeleri kontrollü yerde olmalıdır,• Evdeki elektrik
prizleri kapalı olmalıdır, • Çöpler, içine poşet yerleştirilmiş çöp kovalarına
konulmalı, kapalı ola-rak saklanmalı ve hemen uzaklaştırılmalıdır, • Eve
kaymaya engel olan halı, kilim seriniz ya da kaygansa sabitleyiniz, • Evdeki eşikleri kaldırınız, • Döşemeleri silindikten sonra kurulayınız, • Pencere ve balkon için havalandırmayı engellemeyecek güvenlik önlemleri
alınız, • Ev
için yangın
önlemleri alınız.
30
YATAĞIN TEMĠZLĠĞĠ VE DÜZENĠ
(Yatakta uzun süreli kalmaması gerektiğinde) çarĢafını değiĢtirirken
• Mahremiyetini koruyunuz,
• Yatağın kenarına temiz çarşafı uzunlamasına katlayarak tutunuz,
• Sırt üstü yatar durumdan, omzundan ve kalçasından tutarak kendinize
çekiniz, yan yatar hale getirin ve düşmemesi için tutunuz,
• Yardımcınızdan temiz çarşafı alta itmesini, kirliyi kendine doğru çekmeyi isteyiniz,
• Sonra onu tekrar sırt üstü yatar duruma getiriniz,
• Aynı şekilde yatağın diğer tarafına geçerek omuz ve kalçadan tutup
kendinize çekiniz,
• Alttaki kirli çarşafı katlayarak toparlayınız, temiz çarşafı yayın ve onu
sırtüstü yatağa yatırınız,
• Bel sağlığınıza dikkat ediniz,
• Çarşafın gergin olmasına özen gösteriniz,
• Yatak takımlarını ütüleyiniz,
• Islak, kirli ve katlanmış çarşaf bazı yaralarının oluşmasına neden olabilir,
• Kirli yatak takımını kirli giysileriyle birlikte silkelemeden, yere değirmeden taşıyınız, özel durumlarda ayrı yıkayınız,
• Yatak takımı ihtiyaca göre düzenli aralıklarla değiştirilmelidir.
31
YATAK YARALARI;
Uzun süre yatakta kalması gerektiği durumlarda,
• Vücudunda
• Kulağında,
• Başının arka kemik
üstünde,
• Omuzlarında (bası
yerlerimde)
• Dirseklerinde,
• Kürek kemiğinde
• Kuyruk sokumunda,
• Kalça kemiğinde,
• Dizlerinde,
• Topuklarında,
günlük olarak kızarıklık olup olmadığını kontrol ediniz.
32
Yatak yarasının önlenmesi;
• Derisinin günlük temizliğine özen gösteriniz.
• Terlemeden dolayı derisinin ıslak olmasını engelleyiniz,
• Vücudunun yatağa sürtünmesini ve yaralanmasını engelleyiniz,
• Sabah ve akşam yatmadan önce tüm vücuduna, özellikle yatak yarasına hassas bölgelerine nemlendiricilerle masaj yapınız,
• Yatak içinde eklemlerinin izin verdiği ölçüde hareket ettiriniz,
• Sentetik yatak takımı ve çamaşır kullanmayınız!
• Çarşafın gergin olmasını sağlayınız,
• Gerektiğinde havalı yatak kullanınız,
• Havalı yatak kullanılsa bile gündüzleri iki saat, gece ise 4-5 saat geçmeyecek sürede sırt üstü ve sağ-sol yanlarına yatış yönünü yastıklarla
destekleyerek, değiştiriniz.
• Bol su almasını sağlayınız,
• Yeterli ve dengeli beslenmesini sağlayınız,
• Belirli aralıklarla kan
değerlerini ölçtürünüz,
Varsa iyileĢmesi için;
• Bası bölgelerinde
önlem almaz iseniz önce
kızarıklık sonrasında hızlı
bir şekilde yatak yaraları açılabilir,
HAVALI YATAK
• Eğer kızarıklık ya da yara açılmış ise sağlık kuruluşlarına başvurunuz,
pansumanı için öneri alınız.
• Yatak yarası varsa yara çevresine masaj yapınız,
• Pozisyonlama, egzersiz, masaj için ve sağlık çalışanlarından öneri alınız.
33
YatıĢ Yönü (Pozisyonlama);
• Uzun süreli yatakta kalması gerektiğinde yatak yaralarını önlemek ya
da oluşmuşsa iyileşmesini sağlamak için;
• Yatış yönünü değiştirirken ondan yardım isteyiniz, yapamıyorsa, ona
ne yapmak istediğinizi anlatınız. Başı dönmemesi için yavaş hareket
ediniz.
Sırt üstü yatarken;
• Başının altına omuzlarına kadar gelen, gövdesiyle aynı hizaya getirecek yükseklikte rahat bir yastık koyunuz,
• Nefes darlığı varsa yastığının biraz daha yüksek olmasını sağlayınız,
• Bacakları yarı bükülü olacak şekilde, dizlerinin altına yastık yerleştiriniz,
• Kollarının yarı bükülü olacak şekilde dirseklerden ellere doğru uzanan
ince yastıklar kullanınız.
Yatakta otururken;
• Yatar durumdan oturur duruma
gelirken başı dönebilir, kendisini
iyi hissetmeyebilir, yavaş hareket
etmesini ve derin soluk almasını
hatırlatabilirsiniz.
• Bel-boyun boşluklarına ve dizlerinin altını ince yastıklarla destekleyiniz.
34
YER DEĞĠġTĠRME
Yataktan sandalyeye geçerken;
• Beline kaldırmakta kolaylık olsun diye
kemer ya da kuşak bağlayınız.
• Sandalyeyi yatağın yanına yanaştırınız. Tekerlekli sandalyenin tekerleklerini
kilitleyiniz.
Yatağın kenarına yakın
olmasını sağlayınız,
Ayaklarını yataktan
sarkıtınız,
Sizden taraftaki kolunu elinizle
dirseğinden kavrayarak tutunuz,
Bir hamlede sandalyeye doğru oturmayı sağlayınız. Sandalyeden yatağa geçerken aynı şekilde onu destekleyiniz.
Diğer elinizle boynunu destekleyerek yatak kenarında oturmasını sağlayınız, baş dönmesi
varsa bekleyiniz.
Önünde durarak bir ayağınızı
onun iki ayağının ortasına koyun
ve beline bağladığınız kemerden
tutup kendinize çekerek ayağa
kaldırınız.
35
ÇARġAFLA TAġIMA
• Uzun süreli yatması gerektiğinde, sağlam bir çarşafla başka bir yatağa
almak için;
• Örtüyü uzunlamasına bükülü olarak yanına hazırlayınız,
• Yatağın diğer yanına geçerek onu omzundan ve kalçadan tutarak kendinize doğru çekiniz ve
• Yan yatış durumuna getirdiğinizde yardımcınızdan örtüyü yarıya kadar
sermesini isteyiniz.
• Sonra diğer yana geçerek
aynı şekilde onu omzundan
ve kalçadan tutarak kendinize çekip altındaki örtünün
serilmesini yardımcınızdan
isteyin,
• Örtü altında serildikten
sonra dört köşesinden yardımcınız ile birlikte tutup tek
hamlede diğer yatağa geçirebilirsin
*
Sağlığımızı korumak için yeterli ve
dengeli beslenelim; Sağlıklı bir yaşam
için yeteri kadar su içelim….*
36
Solunum güçlüğü çekiyorsa kollarını ve başını önüne eğin bu duruşunu yastıkla destekleyiniz.
Sağ veya sol yana yatarken;
• Yan yatar haline getirmek
için, yatağa yaklaşınız,
• Omuzlarından ve kalçasından tutarak kendinize doğru
çekiniz,
• Sırtına ve kalçasına desteklemek için yastık yerleştiriniz,
• Dizlerinin bükülü olmasını
sağlayınız, arasına ince bir
yastık yerleştiriniz,
• Altta kalan kolunun omzunu
rahatlatacak şekilde, bükülü
olarak baş yastığının yanına
yerleştiriniz
• Üstte kalan kolunun bükülü
olmasını sağlayınız, altına bir
yastık koyunuz.
37
38
EGZERSĠZ
Hareket etmek hastanın;
• Sağlıklı olmasını,
• Kendisine yardım edebilmesini,
• Hayattan doyum alabilmesini,
• Üretebilmesi için gerekli gücü toplamasını sağlar.
• Yapabiliyorsa, emniyetli koşullarda spor ile ilgilenmesini destekleyiniz.
• Her gün- gün boyu toplam 45 dakika hareketli olmasını sağlayınız;
- Yürüyebilir,
- Merdiven çıkabilir,
• Ev içinde sizin yaptığınız işlere yardımcı olabilir,
39
• Tekerlekli
lendirebilir
sandalyede
kollarını,
bacaklarını,
gövdesini hareket-
• Yatakta kendi ya da sizin yardımınızla;
- Kollarını,
- Bacaklarını,
- Gövdesini
eklemlerinin izin verdiğince hareketini sağlayınız.
Merdiven çıkarken arkada, inerken önünde olmaya özen gösteriniz,
çekiştirmeden destekleyiniz.
• Kullandığı eşyalarının (baston, yürüme yardım cihazları, tekerlekli sandalye, özel donanımlı yataklar vb) temizliğinde size yardım etmesine izin
veriniz.
• Koltuktan ya da yataktan kalkarken lütfen onu çekiştirmeden, ondan
yardım isteyiniz.
• Özellikle sabahları yataktan kalkarken ya da uzun süreli hareketsiz kaldığında dengesini kaybedip düşebilir, dikkatli olunuz.
40
Oturduğu koltuk ya da sandalyenin yüksekliği rahat oturup kalkması için çok önemli! Bu nedenle;
• Oturduğu yerin derinliği dizini rahatsız etmeyecek şekilde kalçadan
dizine kadar,
• Yüksekliği ise bacağından topuğuna kadar,
• Sırt yüksekliği ise kalçadan omzuna kadar,
• Kolçaklar ise kolların yarı bükülü olarak rahatça koyabileceği yükseklikte olmalıdır
41
42
BESLENME
Günlük tüketilmesi gereken 4 besin grubu vardır :
1. Süt ve süt ürünleri
(1 kase yoğurt / 1 bardak süt / 1 kibrit kutusu peynir)
2. Et ve türevleri
(2-3 köfte kadar et / tavuk / balık
Yoksa; et yerine geçebilecek 1
tabak nohut, kuru fasulye, mercimek yemeği veya
1 yumurta veya
2 köfte kadar peynir
Balık yerine geçen 1 avuç ceviz / fındık / fıstık veya badem)
3. Sebze ve meyve, (Öğünlerde mevsim salatası veya 2-3 adet mevsim
meyvesi)
4. Tahıllar
(Günlük 8-10 ince dilim ekmek yenilebilir , Öğünlerde yediğimiz 1 kepçe
çorba veya 2 yemek kaşığı pilav veya makarnada 1 dilim ekmek yerine
geçebilir.)
“Kuru baklagil yemeği, yumurta, et ve-ya yerine yediklerimiz yanında C
vitamini içeren mevsim sebze ve meyvesi da alınırsa kansızlığı önlemeye yardımcı olur.”
“Önerilen bu beslenme şekli özel di-yeti
olmayan bireyler için geçerlidir.”
• Su çok önemli! Günde 8-10 bardak içilmelidir.
43
Dikkat Edilmesi Gerekenler;
• Yiyeceklerini hazırlamadan önce ellerinizi yıkayınız,
• Yiyeceklerinin; saklandığı, hazırlandığı yerlerin temiz olmasına dikkat
ediniz,
• Hasta yeterli ve dengeli beslenme konusunda sizler gibi hangi besinleri gün içinde nasıl ve ne kadar tüketmesi gerektiğini bilemeyebilir,
• Sebze ve meyveleri yıkarken deterjan, çamaşır suyu kullanmayınız,
• Hastalığına, kilosuna, yaşına göre diyet önerilmişse, uymaya özen
gösteriniz.
• Şeker hastalığı, böbrek yetmezliği gibi hastalıkları varsa yemek saatleri
çok önemli. Lütfen yemeklerini saatinde vermeye dikkat ediniz!
• Yemek sonrası, bulantı, kusma, ishal, ateş gibi belirtiler olduğunda
sağlık personeline başvurunuz.
44
Hasta Yemeğini kendi yiyemiyorsa;
• Yemeğini yedirirken kaşık veya çatalı ağız seviyesinde tutunuz,
• Bir öğünde çok fazla yemek yedirmeyin az ve sık beslenmesine dikkat
ediniz,
• Yiyeceklerini küçük lokmalar ve kaşığı tam doldurmadan veriniz,
• Çiğneyip yutmadan yeni bir lokma vermeyin, yemek yedirirken acele
etmeyiniz,
• Yutmakta zorlanıyorsa et, balık, tavuk eklenmiş yemeğini ezerek veya
püre halinde veriniz,
• Ağzındaki yemeği kolay yutabilmesi için sıvı gıdalarla veriniz
• Günlük sekiz veya on bardak su içmesini sağlayınız.
Ağızdan beslenemiyorsa;
• İştahı azaldıysa, yutma güçlüğü varsa ve hareketleri azaldıysa, vücudunda yaralar oluştu ise önemseyiniz,
• Doktora ve diyetisyene başvurunuz.
• Bu durumda hangi yolla beslenmesi önerilmişse önerilerine mutlaka
uyunuz,
• Önerdiği beslenme sürecinde kilo takibini yapınız,
• Kiloda değişiklikleri not edin ve bildiriniz.
• o sizin yanınızda ve birlikte hayatı
paylaşıyorsunuz.
• Günlük olayları, anıları ve geleceğe dair hayalleri paylaşabilirsiniz.
• Onunla konuşurken ona bakın ve gülümseyin.
45
46
• Onunla ilgili konuşurken acıma, küçümseme gibi ifadeler kullanmayınız.
• Onu eleştirmeyin, küçük düşürücü yada zorlayıcı davranışlarda bulunmayınız.
• Onunla ilgili merak ettiklerinizi, samimi ve uygun şekilde sorunuz.
• Yapıp yapamayacaklarına o karar vermek ister, her hangi bir faaliyete
katılmak istiyorsa lütfen engellemeyiniz,
• Onu daha iyi anlayabilmek için hayata onun tarafından bakınız.
• Kendi kaygı ve korkularınızı iyileşene kadar ona yansıtmayınız.
• Yeteneklerini keşfetmesine destek olunuz, belki güzel bir resim yapabilir, ya da şarkı, türkü söyleyip bir müzik aleti çalabilir,
• Yapabileceği sanatsal, kültürel ve sosyal etkinliklere katılmasına destek
olunuz,
47
• Eğitim ve öğretime mümkün olduğunca devam etmek isterse, imkan
sağlayınız. Çünkü Eğitim ve rehabilitasyon hizmetleri onun gelişimine
destek olmakta, önemli bir faktördür.
• Meslek edinmesine yardımcı olunuz,
• Çalışıyorsa, çalıştığı iş ortamının koşullarını lütfen ona göre ayarlayınız,
• Deneyimlerini paylaşacağı çalışmalarda bulunabiliriz.
• Onun da sosyal hakları var. Konu hakkında, ücretsiz “Alo 183” ve “Alo
184” telefon hatlarını arayın. Sosyal Çalışmacıdan bilgi ve destek alınız...
*Sağlığının gelişimini sağlayacak hizmetlerden yararlandırınız,
• Kimi zaman, iştahı azaldıysa, hareket etmekte isteksizse, daha kolay
öfkeleniyorsa, canı sıkılmasından fazlaca şikâyet etmeye başlamışsa,
psikoloğundan yardım alınız.
• Ev içinde kendi yapabileceği işleri ona bırakınız,
• Yapabildiği alış-veriş işlerinde destek olunuz,
• Mutlaka kendisine uygun ilgi alanı vardır, bulmasına yardımcı olunuz,
48
• Eğlence her insanın ihtiyacıdır, katılmasına destek olunuz.
• Sağlığı elverdikçe dışarı çıkmak ister, onu yüreklendiriniz,
• Dışarı çıkabiliyorsa sadece ulaşımdaki engelleri kaldırabilirsiniz,
• Dışarı çıkarken kimliğini almasını sağlayın, adresini ve telefonunu bir
kâğıda yazarak cebine koyabilirsiniz.
• İbadetlerini yapmasında destek olunuz.
• Onunla aynı sıkıntıları paylaşan kişilerle bir araya gelip çözüm üretebilirsiniz.
• Onun hakkında alınan kararlarda söz sahibi olmasını destekleyiniz.
• Yaşına ve özel durumuna uygun cinsel bilgilenmesini sağlamak için bir
uzmana başvurunuz.
• Özel hayatına saygılı olunuz,
• Sizlerin de özel hayatınız var unutmayın ve dinlenmeye ihtiyacınız var
lütfen kendinizi de ihmal etmeyiniz.
• Yaşamın sonu hepimiz için aynı...
49
50
ĠLAÇ KULLANIMI VE SAKLANMASI
• İlaçlarını uygun koşullarda saklayınız,
• İlaçlarını doktorunun önerdiği şekilde kullanmayı sağlayınız,
• İlaç saatine mutlaka uyunuz,
• İlaçları içmek istemeyebilir. Uygun bir yöntemle ilacını veriniz,
• İlaçlarını yuttuğundan ya da içtiğinden emin olunuz,
• İlaçlarının talimatlarını okuyunuz,
• İlaçların son kullanma tarihlerini kontrol ediniz,
• İlaçlarını karıştırabilir, kontrollü veriniz.
51
52
Tüm acil durumlarda “iyi misin?” sorusu ile bilincinin açıklığını kontrol
ediniz!
Acil durumlarda soğukkanlılığınızı koruyunuz!
Baktığınız kişinin üzerinde ad-soyadı, adres, hastalığa ilişkin bilgi bulunan kart bulundurunuz!
Beden ısısını kontrol edin;
• Düşükse; üzerini kalın bir örtü ile örtün, bilinci yerinde ise sıcak içecekler veriniz,
• Yüksekse; üzerindeki giysileri inceltin, soğuk suya batırılmış havluları
eklem yerlerine koyunuz,
• Sorunu devam ediyorsa doktora başvurunuz…
Uyku düzeni çok önemli;
• Uyku bozukluğu varsa gündüz uykularını azaltıp, gece uyku süreleri
artırılmalı,
• Bazı hastalıklarda gece-gündüz kavramı karıştığından dolayı, gündüzleri meşgul olmaları, geceleri karanlık ortamda uyumalarını sağlayınız,
Günlük 4-5 den fazla ve farklı ilaç kullanıyorsa;
• Reçete edilen ilaçların kullanım çizelgelerini yapınız.
• İlaç yan etkilerini göz önüne alarak durumu ve davranışları gözlemleyiniz,
• İlaçların saklanmasında titiz olun, güvenliği sağlayınız.
• Tedavilerle ilgili hastane kontrolleri düzenli yapınız.
53
Boğazına bir Ģey kaçtıysa;
• Telaşlanmadan öksürmesine izin veriniz,
• Ağız içi ve boğazını kontrol ediniz,
• Eğer boğazında yabancı cisim (lokma, düğme, sakız vb) varsa işaret
parmağınızla çıkarınız,
• Dilini kontrol ediniz,
• Protez dişlerini çıkarınız,
• Giysilerini gevşetiniz,
• Sorun devam ediyorsa hemen “Alo 112 Acil Sağlık Hizmeti” birimini
arayınız…
54
ġekeri düĢmüĢse;
• Bilinci açıksa şekerli su verin, ya da kesme şeker çiğnetiniz.
• Düzelme yoksa şeker verme işlemini 15 dakika arayla tekrarlayınız.
• Durum normale dönmüyorsa “Alo 112 Acil Sağlık Hizmeti” birimini arayın…
Baygınlık durumunda;
• Sırtüstü yatırın, başına ince yastık koyunuz,
• Ayaklarını iki yastık yüksekliğinde yükseltin, göbek hizasından yukarıda tutunuz.
• Durum normale dönmüyorsa “Alo 112 Acil Sağlık Hizmeti” birimini arayın…
DüĢme durumunda;
• Bilinci açıksa, ağrısının yerini sorunuz,
• Ağrılı bölgeyi hareketsiz hale getirin, sabit durmasını sağlayınız.
• Gerekiyorsa “Alo 112 Acil Sağlık Hizmeti” birimini arayın…
Kanama olduğunda;
• Kanamalı bölgeyi temiz bir bezle bastırınız,
• Kanamalı bölgeyi kalp seviyesinin üzerinde tutunuz,
• Kanama durmuyorsa “Alo 112 Acil Sağlık Hizmeti” birimini arayınız…
55
Yanık olursa;
• Yanan bölgeyi derhal en az 20 dakika süre ile yumuşak akışla soğuk
su musluğun altına tutunuz,
• Eğer çeşme yoksa soğuk suya batırılmış ve aralıklı olarak değiştirilen
bezlerle soğutma sağlayınız.
• Yanan bölgedeki takıları çıkarınız.
• Yanık bölgesindeki giysileri dikkatlice gerekirse keserek çıkarınız,
• Üzerine bir şey sürmeyiniz,
• Bilinci açıksa sıvı almasını sağlayınız,
• Gerekiyorsa “Alo 112 Acil Sağlık Hizmeti” birimini arayınız…
56
Nöbet geçiriyorsa;
• Hastaya müdahale edilmez, krizin kendiliğinden geçmesi ya da sürecin
tamamlanması bekleyiniz,
• Hasta bağlanmaz ya da sıkıca tutulmaz, kilitlenmiş çenesi açmaya çalışmayınız.
• Hastaya ağızdan herhangi bir yiyecek ve içecek verilmez, madde koklatılmaz.
• Hastanın sıkan giysileri gevşetin, kusmaya karşı tedbirli olunuz.
• Hastanın yaralanmasını önlemek için etrafındaki zarar verebilecek eşya ve malzemeleri kaldırınız.
• Yanından ayrılmayınız,
• Nöbet başladığında saatinize bakın, ilk 5 dakikadan sonra nöbet riskinin artacağını kesinlikle unutmayınız,
• Durum normale dönmüyorsa “Alo 112 Acil Sağlık Hizmeti” birimini arayın…
57
Tansiyonun yükselmesi durumunda;
• Ölçülebildiğinde 180/110 mmHg üzerindeki değerlerde, hipertansif kriz
durumudur,
• Hızlı şekilde sağlık kuruluşuna gidin,
• “Alo 112 Acil Sağlık Hizmeti” birimini arayın…
Kalp krizi durumunda;
• Sırt, sol kola ve çeneye doğru yayılan ağrıyla birlikte göğsün tam ortasında baskılayıcı his olursa,
• Nefes almada güçlük,
• Korku ve endişe hali,
• Soğuk terleme,
• Bulantı ve kusma durumu varsa kalp krizinden şüphe edilmeli,
• Hareket ettirmeden, sırt üstü yatırın, rahat etmesi sağlayınız,
• Eğer nefes alma güçlüğü varsa yarı oturur pozisyonu veriniz,
• Telaşlanmadan, hareketsiz durmasını sağlayın, sakinleştirin, yalnız olmadığı hissini veriniz,
58
BU ESERİN HAZIRLANMASINDA AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI,
“BAKIM REHBERİ” KİTABINDAN YARARLANILMIŞTIR,
2014
BU REHBER İŞ ADAMIMIZ HASAN YILMAZ’IN KATKILARIYLA BASTIRILMIŞTIR.
59
60
Download