2014 EYLÜL AYI ENFLASYON RAPORU
HAZIRLAYAN
03.10.2014
Yrd. Doç. Dr. Sema ULUTÜRK AKMAN - İstatistik Araştırma Merkezi
Araş. Gör. Hakan BEKTAŞ – İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü
RAPOR
Eylül ayında Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) beklentilerin altında gerçekleşti.
Eylül ayında TÜFE bir önceki aya göre %0.14 arttı. Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB)
Beklenti Anketi’ne göre katılımcılar, TÜFE’nin Eylül ayında %0.53 oranında artış göstermesini
beklemekteydi. Anadolu Ajansı (AA) Finans Enflasyon Beklenti Anketi’ne göre ise TÜFE’nin %0.48 artış
kaydetmesi beklenmekteydi. Nisan 2014’ten bu yana %9’un üzerinde seyreden TÜFE’deki yıllık artış ise
%8.86 olmuştur.
Bu dönemde Yurt İçi ÜFE (Yİ-ÜFE) bir önceki aya göre %0.85 artarken yıllık bazdaki artış %9.84
olarak gerçekleşmiştir.
Tablo 1. Eylül ayı için TÜFE ve Yİ-ÜFE değişimleri
TÜFE
Değişim (%)
Aylık
Yıllık
2013
0.77
7.88
Yİ-ÜFE
2014
0.14
8.86
http://www.ifesam.org
2013
0.88
6.23
2014
0.85
9.84
Sayfa 1 / 7
%
Grafik 1. 2013 ve 2014 Yılları TÜFE Seyiri
9,38
7,75
7,31
7,89
7,03
8,39
7,29
6,13
9,66
9,16
8,3
9,32
8,88
9,54
8,17
8,86
7,88
7,71
7,32
7,4
6,51
2013
2014
Grafik 2’de ana harcama gruplarının aylık bazda TÜFE’ye katkıları yer almaktadır. Ana harcama
gruplarının toplam değişime aylık katkıları incelendiğinde konut grubu ile lokanta ve oteller grubu,
enflasyona 9 baz puanlık bir katkı sağlamıştır. Enflasyon sepetinde %16.41 ile en yüksek ikinci ağırlığa
sahip olan konut grubunda yaşanan fiyat artışı dikkat çekmiştir. Öte yandan, giyim ve ayakkabı grubu
TÜFE’ye 19 baz puanlık düşürücü yönde etkide bulunmuştur.
Grafik 2. Ana Harcama Gruplarının Aylık Bazda 2014 Eylül Ayı TÜFE’ye Katkıları
KONUT
LOKANTA VE OTELLER
GIDA VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER
EĞİTİM
EV EŞYASI
ÇEŞİTLİ MAL VE HİZMETLER
ULAŞTIRMA
SAĞLIK
EĞLENCE VE KÜLTÜR
HABERLEŞME
ALKOLLÜ İÇECEKLER VE TÜTÜN
GİYİM VE AYAKKABI
-0,25
0,09
0,09
0,08
0,04
0,03
0,03
0,02
0,01
0,00
0,00
-0,06
-0,19
-0,20
-0,15
-0,10
-0,05
0,00
0,05
0,10
% puan
http://www.ifesam.org
Sayfa 2 / 7
Ana harcama grupları açısından TÜFE incelendiğinde bir önceki aya göre en yüksek artış %1.78
ile eğitim grubunda gerçekleşmiştir. Bu dönemde okulların açılmasıyla birlikte eğitim grubu fiyatlarında
artış gözlenmiştir. Öte yandan, bir önceki aya göre en fazla düşüş gösteren grup ise %2.44 ile giyim ve
ayakkabı olmuştur.
Grafik 3. Ana Harcama Gruplarının Bir Önceki Aya Göre Değişimleri
EĞİTİM
LOKANTA VE OTELLER
ÇEŞİTLİ MAL VE HİZMETLER
KONUT
SAĞLIK
EV EŞYASI
GIDA VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER
ULAŞTIRMA
EĞLENCE VE KÜLTÜR
HABERLEŞME
ALKOLLÜ İÇECEKLER VE TÜTÜN
GİYİM VE AYAKKABI
1,78
1,21
0,72
0,49
0,42
0,41
0,31
0,11
0,07
-0,05
-1,12
-2,44
-3
-2
-1
0
1
2
%
TCMB’nin para politikası için takip ettiği H endeksindeki artış bir önceki yılın aynı ayına göre
%9.95 olarak gerçekleşmiştir. Enflasyonun genel eğilimini yansıtması açısından önem taşıyan bir diğer
gösterge olan I endeksindeki yıllık artış ise %9.25 olarak gözlenmiştir.
http://www.ifesam.org
Sayfa 3 / 7
%
Grafik 4. Özel Kapsamlı TÜFE Göstergeleri (Yıllık % Değişim)
9,52
10,05 10,16 10,17 10,39 10,36 9,95
8,63
7,61 7,28
7,29
7,11
7,7
6,96 7,49 7,22 7,08 7,59
9,32 9,74 9,77 9,65 9,75 9,68 9,25
8,43
I
H
H: İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler, tütün ürünleri ile altın hariç endeks
I: Enerji, gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içecekler ile tütün ürünleri ve altın hariç endeks
Eylül 2014’te endekse dahil edilen 432 maddeden; 64 maddenin ortalama fiyatlarında değişim
olmazken, 274 maddenin ortalama fiyatlarında artış, 94 maddenin ortalama fiyatlarında ise düşüş
gözlenmiştir.
TÜFE’de bir önceki aya göre en yüksek artış gösteren ürünlerin sırasıyla %12.61 ile yeşil soğan,
%11.06 ile fındık içi ve %11.05 ile marul olduğu görülmüştür.
TÜFE’de bir önceki aya göre en fazla düşüş gösteren ürünlerin ise sırasıyla %32.41 ile limon,
%11.19 ile balık ve %10.30 ile elma olduğu görülmüştür.
http://www.ifesam.org
Sayfa 4 / 7
%
Grafik 5. İstanbul İli için 2013 ve 2014 Yılları TÜFE Seyiri
9,65
8,02
7,48
7,92
7,59
8,72
7,8
6,46
9,79
9,35
8,77
9,61
8,92
9,9
8,4
7,15
2013
9,13
8,43
8,06
7,63
7,48
2014
Grafik 5 incelendiğinde Eylül ayında İstanbul için hesaplanan TÜFE, bir önceki yılın aynı ayına
göre %9.13 artış kaydetmiştir. Bu durum İstanbul’daki yıllık TÜFE artışının, genel TÜFE artışından
yüksek olduğunu göstermektedir. Bunun yanı sıra İstatistiki Bölge Birim Sınıflaması (İBBS) Düzey 2’de
bulunan 26 bölge incelendiğinde ise, bir önceki yılın aynı ayına göre en yüksek artış %9.74 ile TR31
(İzmir) bölgesinde gerçekleşmiştir. Bir önceki yılın aynı ayına göre en düşük artış ise %7.83 ile TR52
(Konya, Karaman) bölgesinde gerçekleşmiştir.
http://www.ifesam.org
Sayfa 5 / 7
%
Grafik 6. 2013 ve 2014 Yılları Yİ-ÜFE Seyiri
12,4 12,31
12,98
11,28
10,72
9,75
9,46
9,88
9,84
6,61
6,38
6,23
5,23
1,88
1,84
2,3
1,7
6,97
6,77
5,67
2,17
2013
2014
Grafik 6’da Yİ-ÜFE’nin seyri yer almaktadır. Eylül ayında Yİ-ÜFE’de artış gözlenmiştir. Bu dönem
için Yİ-ÜFE’deki bileşenlerin aylık değişime etkileri incelendiğinde 59 baz puan ile en fazla katkıyı gıda
ürünleri sağlamıştır.
Eylül ayı için sanayinin dört sektörünün bir önceki aya göre değişimleri incelendiğinde;
madencilik ve taşocakçılığı sektöründe %0.22 düşüş, imalat sanayi sektöründe %0.90 artış, elektrik ve
gaz sektöründe %0.94 artış ve su sektöründe %0.16 artış gerçekleşmiştir.
Tablo 2. Eylül Ayı Yİ-ÜFE için Sektörlerin Değişim Oranları
Sektörler (NACE Rev. 2)
Madencilik ve Taşocakçılığı
İmalat
Elektrik ve gaz
Su temini
Aylık Değişim (%)
-0.22
0.90
0.94
0.16
Bir Önceki Yılın Aynı Ayına Göre Değişim (%)
5.54
10.36
-4.91
9.48
http://www.ifesam.org
Sayfa 6 / 7
Ana sanayi grupları sınıflamasına göre 2014 yılı Eylül ayında en yüksek aylık ve yıllık artış
dayanıksız tüketim mallarında gözlenmiştir. Tablo 3’te Eylül ayı için ana sanayi grupları sınıflamasına
ilişkin gerçekleşen değerler yer almaktadır.
Tablo 3. Eylül Ayı Yİ-ÜFE için Ana Sanayi Grupları ve Değişim Oranları
Sektörler (NACE Rev. 2)
Ara Malı
Dayanıklı Tüketim
Dayanıksız Tüketim
Enerji
Sermaye Malı
Aylık Değişim (%)
0.50
-0.83
2.32
0.23
0.14
Bir Önceki Yılın Aynı Ayına Göre Değişim (%)
8.68
6.49
15.80
-2.05
8.08
http://www.ifesam.org
Sayfa 7 / 7
Download

2014 Eylül Ayı Enflasyon Raporu