İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ
HİZMETİÇİ EĞİTİM
ANLAYARAK HIZLI OKUMA TEKNIKLERI
OKUTMAN MELEK ELMAS
Hızlı Okuma
• Okuma sırasında gözlerimiz beynimizle iletişim halinedir.
•Okurken hızımız gözlerimizin algı kapasitesi ile doğru orantılıdır.
•Konsantrasyon ve hızlı algılama hızlı okumanın temelidir.
•Göz algılama kapasitesini ve gözün okuma alanını geliştirmek okuma hızını
2,5- 3 kat arttırabilmektedir.
•Gözlerimiz de vücudumuzun diğer kasları gibi egzersizler sayesinde
algılama ve algıladıklarını beyne daha hızlı iletme özelliğine sahip olabilirler.
•Okuma hızımızı geliştirmek, daha fazla kaynağı okumaya ve mecbur
kaldığımız sayıca fazla olan metinleri daha rahat algılamaya yardımcı olur.
1
İnsanların Yaşlarına ve Eğitimlerine Göre
Ortalama Okuma Hızı
350
300
250
200
150
100
50
0
Eğitime Göre Dakikada Okunan Sözcük Sayısı
İlkokul
Ortaokul
Lise
Üniversite
Sözcük Sayısı
Sayısal
veriler genel
ortalama
olarak
alınmıştır.
2
HIZLI OKUMANIN ÖNEMİ
•Teknolojinin gelişmesiyle bilgi alışverişinin hızına yetişebilmek için
bilgi edinmenin hızlı ve etkin bir biçimde gerçekleşmesi artık bir
zorunluluk haline gelmiştir.
•Okuma hızımızı geliştirmek karşımıza çıkan ve okuma
zorunluluğumuz olan her türlü kaynağı ( kitap, dergi, ders kitapları,
internet kaynaklı bilgiler...) daha hızlı ve daha etkin bir biçimde
okumayı ve anlamayı sağlayacaktır.
•Etkili okuma sistemi sayesinde okuma hızı 2-3 kat oranında gelişir.
•Okunanları daha etkin ve hızlı biçimde anlama seviyesini geliştirir.
•Okuyucu daha odaklanarak ve özümseyerek, değerlendirerek ve
daha etkin biçimde akılda tutarak okuma yeteneğine sahip olur.
3
ÜLKEMİZDE OKUMA HIZI
Okuma Alışkanlığı ve Okuma Hızı
Kültür ve Turizm Bakanlığının yaptırdığı araştırma sonuçlarına göre
Türkiye’de okuma hızı ortalaması dakikada160-220 kelimedir. Genel
sınıflandırmaya göre 1 dakikada:
 80-160 kelime: Yavaş okuyucudur, okuma hızı kadar anlama oranı da
düşüktür.
160-220 kelime: Bu değer Türkiye ortalamasıdır. Bu hızda da anlama oranı
ve konsantrasyon düşüktür.
220-320 kelime: Ülkemizde ortalama üstü sayılsa da pek çok batı
ülkesinde ortalama olarak kabul edilir.
320-500 kelime: Ortalama üstüdür ve konsantrasyonun yüksek olduğu
aralıktır.
 500-800 kelime: Hızlı bir okuma değeridir. Bu aralıktakiler genellikle özel
eğitim ve kurslar sayesinde okuma hızlarını geliştirmiş olan kişilerdir.
4
Hızlı Okuma ve Anlama
İnsan beyninin ve gözünün
koordineli bir şekilde, yüksek
anlama oranıyla dakikada
500 kelimeden daha fazla
okuyabilme kapasitesi vardır.
Sahip olduğumuz bu yüksek
okuma hızı kapasitemize
ulaşabilmek için bazı özel
teknikleri bilmek veya
Hızlı okuma kapasitesi geliştirilebilir.
öğrenmek gerekir.
5
ANLAYARAK HIZLI OKUMA SİSTEMİ
Anlayarak hızlı ve etkili okuma sistemi 4 aşamadan oluşur:
1. Fotoğrafik Okuma
2. Ön Okuma
3. Hızlı Okuma
4. Derin Okuma
Okuyucu her aşamayı öncelikle öğrenir. Buna “habersizlik”
(bilinçsiz yetersizlik) denir. Bu aşamada karşımızdaki şeyin ne
olduğunu bilemeyiz.
.
6
Etkili Okuma Sistemi
Ardından “çıraklık” (bilinçli yetersizlik) gelir. Bu aşamada
karşımızdaki şeyin farkındayızdır ama bildiklerimiz birkaç başlıktan
ibarettir.
Daha sonra “kalfalık” (bilinçli yeterlilik) gelir. Kişi neyle karşı
karşıya olduğunu bilir ancak olaya otomatik olarak değil düşünerek
yaklaşır.
Son aşama “ustalık” (bilinçsiz yeterlilik) aşamasıdır. Artık kişi bilinci
devreden çıkarıp otomatik olarak hareket eder. Ne kadar
otomatikleşirsek başarımız o kadar artar.
7
1.Fotoğrafik Okuma
• Hızlı okuma sisteminin ilk aşamasıdır. Odaklanma, dikkat ve
konsantrasyonun yükseltilmesi amaçlanır.
•
Okuyucu bedensel ve zihinsel açıdan en rahat ve hazır olduğu
duruma gelmelidir.
• Okuyucu metinden başka hiçbir yere odaklanmaz. Bütün
konsantrasyon metinde olmalıdır.
• Metne bütün bir şekilde bakıp tüm olarak fark etmek, algılamaktır.
8
2. Ön Okuma
• Amaç metni okumadan önce tanımaya çalışmak, metinle ilgili fikir
sahibi olmaktır.
• Metni tanımaya çalışırken okuyucunun metne karşı ilgisi ve merakı
uyanır.
• Daha önce fotoğrafik okumayla bütün olarak görülen metnin
ayrıntıları beyin tarafından daha kolay algılanır.
• Okuyucu metnin önemli kısımlarını gözden geçirerek konu
hakkında bilgi sahibi olur.
• Metni hangi amaçla okuduğunu belirler ve bu sayede metni
okumaya hazır hale gelir. Dolayısıyla bu aşama “okumaya hazırlık”
aşamasıdır.
9
3. Hızlı Okuma
• Okurken gözlerimizin metin içerisindeki sözcükleri daha hızlı
anlayarak beyne daha hızlı iletmesi amaçlanır.
• Bu yolla daha fazla sözcük ve sözcük gruplarının algılanması
sağlanır.
• Birtakım egzersizlerle gözün gördüklerini beyne iletmesi hızlanır.
• Gözlerimizin hızını artırırken okuma anlanmadan gerçekleşir.
• Okuma hızımız artınca alışkanlık biçiminde hızımız
otomatikleşecek ve okunulan metnin anlanması gerçekleşecektir.
10
4. Derin Okuma
•
Metnin okunması tamamlandıktan sonra önemli noktalar tek tek
belirlenir.
• Okunanların daha iyi anlaşılması ve daha kolay akılda kalması için
çeşitli notlar alınır.
• Okuyucu bu sayede konuyla ilgili birtakım neden-sonuç ilişkileri
kurar. Konudaki bağlantıları özümser.
• Bu şekilde hızlı ve etkili okuma sistemi tamamlanmış olur.
11
Hızlı Okumanın Yararları Nelerdir?
Okuma hızımız en az 2-3 kat artar.
Daha kısa sürede daha fazla bilgiye ulaşırız.
Daha fazla okumayla paralel olarak sözcük dağarcığımız gelişir.
Kendimizi daha iyi ifade edebiliriz ve bu sayede özgüvenimiz artar.
Zihinsel gücümüzü daha etkin biçimde kullanabiliriz.
Dikkat ve konsantrasyon süremiz uzar.
Okuma hızımızın artması anlama hızını da artırır.
Gözlerimizle beynimiz arasındaki aktarma hız kazandığından
gözlerimiz daha az yorulur.
Özellikle zamanla sınırlı sınavlarda başarı oranımız artar.
Okunan metnin ana fikrini ve konusunu daha hızlı bir biçimde
algılarız.
12
Hızlı Okumayı Engelleyen Unsurlar
1. Odaklanma Sorunu (Konsantre Olamama)
Okurken başka bir şey düşünüyorsak, aklımız başka bir yerdeyse
hem hızlı okumamız hem de okuduğumuzu anlamamız mümkün
olmayacaktır. Önce konsantrasyonumuzu sağlayıp metne
odaklanmalıyız.
2. Zaman Darlığı: Genellikle okumayan insanlar buna vakitlerinin
kalmadığını savunur. Oysa okumak ihtiyaçtır ve hızlı okuma
yöntemiyle kısa zamanda fazla metni okuma şansına sahip
oluruz.
13
.
3. Sözcükten Yoksunluk: Bu durum okuma hızını yavaşlattığı gibi
okunanı anlayamama ve öğrenememeye sebep olur.Kelime
dağarcığımız ne kadar çoksa hızlı okuma, çabuk anlama ve
akılda tutma şansımız yükselir.
4. Tembellik:Sadece okuma konusunda değil daha başka pek çok
konuda başaramamanın altında yatan sebeptir. Hızlı okuma
yöntemi okuma tembelliğini de ortadan kaldırır.
14
.
5. İlgi Eksikliği: Eğer olay ve durumlar hakkında hiçbir şey merak
etmiyorsak, hiçbir şeyle ilgi duymuyorsak okumak istemeyiz.
6. Yavaş Okuma: Yavaş okuma anlamayı zorlaştırdığı gibi okuyucuyu
okumaktan soğutur ve zamanla okumak vakit kaybı gibi görülmeye
başlanır.
15
Hızlı Okuma Konusunda Önyargılı
Davranmak
Hızlı okuma konusunda biz okuyucularda birtakım önyargılar
mevcut olabilir. Bu önyargılardan kurtularak bahsettiğimiz yöntemlerin
uygulanmasıyla hızlı bir okuyucu olabiliriz. Bu şekilde daha fazla
kaynağı kısa sürede okuyup zamanımızı daha verimli kullanabiliriz.
1. Hızlı okuyunca anlayamam korkusu: Aslında yavaş okuyanların
konsantrasyonu daha çabuk dağılır ve anlama oranı düşer.
2. Göz kaslarının geliştirilmemesi: Eğitilmemiş bir gözün metin
üzerindeki duraklama süresi fazladır. Birtakım egzersizlerle bu
sorun ortadan kaldırılabilir. Elbette burada gözün sağlığı da
önemlidir.
3. Sözcükleri tek tek okumak: Sözcükler tek tek okunduğunda ana
fikri yakalamak zorlaşır ve konsantrasyon dağılır.
16
..
17
..
..
18
..
4. Okurken Dönüşler Yapmak: Okuma hızını yavaşlatan en önemli
etkendir. Dönüşler okunan metnin zor olmasından, konuya olan
ilgisizlikten, okuma hızının düşük olmasından ve kelime
hazinemizin eksikliğinden kaynaklanır.
5. Sesli Okumak: Metni sesli okuduğumuzda okuma artık zihinsel
değil fiziksel bir eylem haline gelir ve hızımız yavaşlar.
19
Hızlı Okuma Formülü
1. Sessiz Okuma
Sessiz okuma hem zaman kazandırır hem de gereksiz
ayrıntılara takılmaktan kurtarır. Okuma gözümüzle beynimiz
arasındaki ilişkiden ibarettir. Boş yere dudaklarımızı veya dilimizi
de işin içine katmak daha fazla çaba harcamak ve yavaşlamak
demektir.
20
2. Satır Tekniği
Söz diziminde öğeler yer, zaman, nitelik, nicelik…konusunda
bilgi verir. Aslında cümlede söylenmek istenen, bir iki sözcükte
toplanmıştır. Önemli olan asıl kilit sözcükleri kavrayabilmek
hızımızı ve anlama kabiliyetimizi artırır.
Sözcüklerin tek tek anlamları değil cümle içinde kurdukları anlam
bütünlüğü önemlidir. Kilit sözcükleri belirleyip cümlenin başıyla
sonu arasındaki mesafeyi daraltmak bize bağlıdır.
21
3. Geri Dönüş Yapmamak
Okurken bizi yavaşlatan en önemli şey kilit sözcükler yerine
ayrıntılara takılıp dönüşler yapmaktır. Dönüşler dikkat ve
konsantrasyonu bozar. Hızlı okumada esas olan hep ileri doğru
okumaktır. Geri dönüşler yapmak yerine nasılsa az sonra tekrar ana
fikri verebilecek cümlelere yönelmek yani ilerlemek daha doğru bir
seçimdir. Burada bütün temel alınarak anlaşılanlardan
anlaşılmayanları çıkarmak, dönüşlerdeki kaybedilecek zamanla
birleştiğinde etkin/ aktif okuma durumuna geçmiş oluruz.
22
Kaynaklar
Azak, Ahmet Akay, Anlayarak Hızlı Okuma Teknikleri, Ensar Yayınları,
2012.
Başaran, A.Hakan, Anlayarak Hızlı Okuma, Başaran Yayınları.
Prof. Dr. Nilüfer SEZER’in “Anlayarak Hızlı Okuma Teknikleri” Sunum
notlarından faydalanılarak hazırlanmıştır.
23
www.istanbul.edu.tr
24
Download

18.05.2015 Tarihinde Düzenlenen Anlayarak