www.farukdemir.info.tr
X-ışınları
6. Ders
Doç. Dr. Faruk DEMİR


www.farukdemir.info.tr
,  ve Z arasındaki ilişki:
Kütle azaltma katsayısı her maddenin ayırt edici bir özelliğidir, ve belli bir
dalga boyunda her madde için farklıdır ve aynı madde için her dalga boyu için
farklıdır.
Şekil U’un kütle azaltma katsayısının dalga boyuna bağlı değişimi.
2
MMM216 X- ışınları 6. Ders


,  ve Z arasındaki ilişki:
www.farukdemir.info.tr
Şekilden görüldüğü gibi dalga boyu arttıkça kütle azaltma
katsayısı artmaktadır. Çünkü dalga boyu büyüdükçe enerji
azaldığı için delip geçme (penetre etme) gücü azalır. Şekil’de
görüldüğü gibi atom numarası arttıkça belli bir dalga boyunda
kütle azaltma katsayısı artan Z ile artar çünkü durdurma gücü
artar.
X-ışınlarının maddede azalmasını sağlayan üç olaydan biri olan
fotoelektrik olayını, herhangi bir elementin herhangi bir
tabakasında meydana getirebilmek için gerekli olan minimum
enerji miktarına o elementin o tabakasına ait soğurma kıyısı
(veya kritik soğurma dalga boyu) adı verilir.
3
MMM216 X- ışınları 6. Ders


www.farukdemir.info.tr
,  ve Z arasındaki ilişki:
Görüldüğü gibi artan dalga boyuyla artan soğurma katsayısı
soğurma kıyısında keskin bir düşüş yaşayacak ve daha sonra
tekrar artan dalga boyuyla artmaya devam eder. Kütle azalma
katsayısındaki bu keskin düşüşün sebebi fotoelektrik tesir
kesitinden (veya katsayısından) kaynaklanmaktadır. Soğurma
kıyısında atom numarası, dalga boyu ve kütle soğurma katsayısı
arasındaki ilişki


 K ( N / A ) Z 
4
3
cm
ile verilir. Burada
her soğurma kıyısında değişen bir sabit,
Avagadro sayısı (atom/mol), gr başına atom sayısı olması için
atom ağırlığıdır (g/mol).
4
MMM216 X- ışınları 6. Ders

N /A

,  ve Z arasındaki ilişki:
Herhangi bir madde için
ve
sabittir ve
www.farukdemir.info.tr
ile birleştirebilir
Elde edilir. Bu ifade Bragg-Pierece Kanunu olarak bilinir. Burada
K hala her soğurma kıyısı için değişir. Böylece
eğrisinde
(log-log çizimde) kıyılar arasındaki parçalar çizgisel olarak
değişmeli ve karşılıklı olarak paraleldir.
5
MMM216 X- ışınları 6. Ders
www.farukdemir.info.tr
N /A
PROBLEMLER VE ÇÖZÜMÜ
6
MMM216 X- ışınları 6. Ders
Download

6. Ders Slayt - Doç. Dr. Faruk DEMİR