NON İYONİZAN RADYASYONUN
BİYOLOJİK ETKİLERİ
VE
KORUNMA İLKELERİ
HANDAN TUNCEL
İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi
Biyofizik Anabilim Dalı
[email protected]
ELEKTROMANYETİK ALAN
Elektrik yüklerin hareketinden doğan,
elektrik ve manyetik alan bileşenleri,
elektromanyetik enerji içeren kuvvet alanı
*Elektrosmog : elektromanyetik alan kirliligi
SPEKTRUM 00-300 GHZ
0 Hz : Trenler, manyetik rezonans
Çok Düsük Frekanslı Elektromanyetik Alan (0-300 Hz)
Elektrik üretimi, dagıtımı
Elektrikle çalısan aletler
Orta Frekanslı Alan
Hırsızlıga karsı ve güvenlik için kullanılan araçlar
Ekranlar
Radyofrekans Dalgaları
Mobil telefon, Radar
Bilgisayar ekranı
DOĞAL OLMAYAN EMA KAYNAKLARI
Elektrikli aletler
Televizyon ve radyo antenleri
Uydu antenleri
Bilgisayar ekranı
Elektrikli battaniye
Cep telefonu
En önemli kaynak: Yüksek voltajlı enerji iletim hatları
GENEL ÖZELLİKLER
Kimyasal bağları koparacak enerjileri yok.
Biyolojik etkileşim
Duyu organları ile algılanamaz
Ölçülebilir (Gaussmetre)
Uzaklaştıkça şiddeti azalır
Korunulabilir
Cep telefonu ile
konuştuğumuzda sesimiz,
yazdığımız kısa mesaj veya
gönderdiğimiz resimler
telsiz sinyaline dönüştürülür.
Baz istasyonları,
cep telefonlarıyla
iletişimi sağlayan
düşük güçlü radyo
antenleridir.
Cep telefonları ile baz istasyonlarının
ışın yayma şekilleri farklıdır.
farklıdır
•Cep telefonları konuşma süresince ve açık
durumda belirli aralıklarla radyasyon yayarlar.
•Baz istasyonları ise sürekli radyasyon yayarlar.
Baz istasyonundan
uzaklaşıldıkça RF alan
şiddeti önce artar ve
belirli bir uzaklık
aşıldıktan sonra
ise düşer.
Baz istasyonu antenleri,
*düşey doğrultuda çok
dar buna karşın yatay
doğrultuda geniş alanı
kapsayan RF dalgaları
yayarlar.
*kapsama alanının
büyüklüğüne göre
güç düzeyi birkaç
watt dan 100 hatta
100 watt ın üzerinde
olan RF dalgaları
yayarlar.
Kapsama alanı,
bal peteğine
benzer, hücre adı
verilen, küçük
bölgelerin bir
araya gelmesiyle
oluşan dev bir
ağdır.
Birbirine yapışık çok sayıda hücre,
bütün bir şehri,
ülkeyi hatta kıtayı kaplar.
Her küçük hücrenin içerisinde bir
"baz istasyonu" bulunur.
•Cep telefonu sayısı ve kullanımı arttıkça hücre ve baz
istasyonu sayısı da artar.
• Baz istasyonlarının artmasıyla birlikte, her
istasyonun üstlendiği iş hacmi azalır.
• Böylece aygıtlar hiçbir zaman tam kapasite ile
çalışmak zorunda kalmaz.
• Bu da daha az radyasyonun açığa çıkması
anlamına gelir.
“Walkie talkie” benzeri diğer
taşınabilir telefonlar 10 watt ve
üzerinde güce sahip RF
sinyalleri üretirler.
Bir cep telefonu kullanıcısının
RF lar ile etkileşimi,
baz istasyonu yakınında
yaşayan birine göre,
çok daha yüksektir.
Cep telefonlarından kaynaklanan
RF alanlar frekansa bağlı olarak
doku derinliklerine ulaşabilirler.
Ulaşılan bu derinlik cep telefonlarında
1 cm ye kadar ulaşabilir.
RF enerjisi vücut tarafından soğrulur ve ısı oluşturur.
Bu ısı termoregülatör sistem tarafından yok edilir.
Beyin, göz, kas, kan, deri ve sinir dokusu
gibi su içeriği fazla olan dokulardaki sıcaklık
artışı yağ veya kemik gibi su içeriği az olan
dokulara göre daha fazladır.
Cep telefonu tarafından yayılan radyasyonun
yaklaşık % 50 si kullanıcının kafası ve
telefonu tutan eli tarafından soğrulur.
•
telefonu tutan el,
•
kafa derisi,
•
telefonla konuşulan kulak bölgesi
•
beynin yüzeyi
SAĞLIK ETKİLERİ
Vücut fonksiyonları 1-250 mikro volt
gerilimli elektriksel sinyaller ile sağlanır
Sinir Sistemi 500.000 km elektriksel donanıma sahip
Hatlardaki yükler insan vücudu içinde serbest
yükleri çeker/iter
Elektrik yükler hareket eder
Hücre zarı elektromanyetik alana çok duyarlı
EMA’NIN OLASI ETKİLERİ
Hücreler arası aktivite
Hormon salgısı
immun sistem
Embriyo
EMA MARUZİYETİ
• Depresyon
• Uyku bozukluğu
• Konsantrasyon ve dikkat bozulması
• Kulak çınlaması
• Bas ağrısı
• Yorgunluk
• Sırt ağrısı
• Parkinson
• Alzheimer
• Hafızada zayıflama
• Embriyo gelişimi bozuklukları
• Kan hücrelerinde bozulma
• İmmun yetmezlik
•
Beyin tümörleri
•
Çocukluk çağı lösemileri
•
Artmış düşük riski
•
Yüksek intihar sıklıgı
•
Davranış değişiklikleri
ULUSLARARASI KANSER ARASTIRMA KURUMU
(IARC)
Haziran 2001
çok düşük frekanslı manyetik alanları,
“insanlar için olası karsinojen” olarak sınıflandırdı.
MELATONİN
23:00-05:00
Biyolojik saati korumak
Kanserli hücrelere karsı koruma
insan-hayvan deneyleri: Salgı azalıyor!
Kaynak: Fıtzgerald K., Morgan MG., Nair I.,
”Elektromagnetic Fields: The Jury’s Still out. IEEE Spectrum 22-35, Aug.1990
ÇOCUKLUK ÇAĞI LÖSEMİLERİ
“Evdeki manyetik alan maruziyeti
(doza bağlı) ile çocukluk çağı lösemileri
arasında
ilişki olduğu kanıtlanmıştır.”
Kaynak : Schüz J., Residential Magnetic Fields as a Risk Factor for Chilhood
Acute Leukaemia Results from a German Population-based case-control Study,
Int J. Cancer 91:728-735,2001
GEBELİKTE MARUZİYET
Kanada, 491 olgu / 491 kontrol
Lösemi
Gebeliklerinde yüksek miktarda çok düsük
frekanslı manyetik alana maruz kalanların
çocuklarında artmış çocukluk çağı lösemisi bildirildi.
Kaynak : Rivard C. Et al, Maternal occupational exposure to extremely low frequency
magnetic fields during pregnancy and childhood leukemia,
J.E. Epidemiology 14(4):437-441, 2003
BEYİN TÜMÖRLERİ
Norveç, 16 ve üzeri yas
Yüksek enerji hattı yakınında
(0,05-0,19T)
454 ve 908 kontrol
3 kat meningioma
Tüm beyin Tm. son 5 yıl maruziyet 1,6 kat
Kaynak : Klaeboe L. Et al, Residential and occupational exposure to 50 Hz magnetic fields
and brain tumors in Norway:a population-based study,
Int J. Cancer 115;137-141, 2005
BEYİN TÜMÖRLERİ
Kanada, 543/543 yetiskin erkek
Kanada Kanser Kayıtları
İş yaşamında maruziyet
“Manyetik alan maruziyeti beyin tümörleri özellikle
glioblastoma multiforme gelisiminde rol oynar.”
Kaynak : Villeneuve PJ et al, Brain Cancer and Occupational Exposure to Magnetic Fields
Among Men:Result From Canadian Population-based case-control Study,
Int J. Epidem 31:210-217, 2002
DEPRESYON-İNTİHAR
“İngiltere’de kanser ve kanser olmayan diğer hastalıklar yüksek enerji
hatlarına yakın yerlerde yasamak ile iliskilidir.”
Kaynak: D.L.Henshaw, Does our electricity distribution system pose a serious risk to public health?,
Medical Hypotheses 59(1)39-51, 2002
1997
40,335 Güney
Kaliforniya elektrik
şirketi çalışanı
2-2,6 intihar
4,7 depresyon
2000
ABD
138,905 elektrik
şirketi
çalışanı
Elektrikçi : intihar 2,18
Hat çalısanları : 1,59
ALZHEİMER HASTALIGI
1995 Sobel
77-93 yas
386 olgu/475 kontrol
3,0
Kaynak : Anders A., at al. Review of the Epidemiologic Literature on EMF and Health,
Environmental
Health Perspectives 109(6) Dec. 2001
KAN KANSERLERİ
Norveç, 16 ve üzeri yas
YGH yakınında 1068
0,05-0,19microT
10 yıl boyunca maruziyet: 4,2 kat
Kaynak : Tynes T. At al, Residential and Occupational Exposure to 50 Hz Magnetic Fields
and Hematological Cancers in Norway,
Cancer Causes Control Oct:14(8):715-20. 2003
CEP TELEFONUNUN
ETKİLERİNDEN KORUNMA
Cep telefonu görüşmelerini mümkün
olduğunca kısa tutmak
Çocuklara cep telefonu
kullandırtmamak, telefonları çocukların
yakınında bulundurmamak.
Cep telefonları çaldığında ve bağlanma
zamanlarında baş bölgesinden uzakta
tutulmalıdır.
SAR değeri düşük cep telefonlarını
tercih etmek gerekir. (maksimum 2 W / kg )
Cep telefonlarında yüksek SAR değeri
olanların satışa sunulması yasaklanmalıdır.
Cep telefonunuzun SAR değerini de www.sarvalues.com
adresinden öğrenebilirsiniz.
Cep telefonunu bir kulaklık aracılığıyla
kullanmalı,
Hamilelikte acil durumlar dışında
kullanmamalı,
Dar ve kapalı alanlarda görüşme yapmamalı,
Cep telefonunu gün içinde vücudunuzdan
olabildiğince uzakta taşınmalı.
BAZ İSTASYONLARI İLE İLGİLİ ÖNLEMLER
Güvenlik sınırı olan 6,1 m’ den daha yakın
mesafeye kurulmamalı,
Okul bahçeleri, hastaneler, kreşler, parklar
gibi toplu yaşama alanlarına kurulması kesinlikle
önlenmeli,
Binaların çatılarına ve dış cephelerine de baz
istasyonlarının kurulması önlenmelidir,
Baz istasyonlarının maruziyet şartlarının
uluslararası güvenlik sınırlarını aşıp aşmadığını
denetleyen kurum olmalıdır.
BİLGİSAYARIN ETKİLERİNDEN
KORUNMA YOLLARI
Cihazın güvenlik standartlarını taşıyıp
taşımadığını kontrol edin. (yani CE işaretini
olup olmadığını)
Bilgisayar ekranınız 17 inç üzeri ise 70 cm,
14-15 inç ise en az 60 cm uzağında olun
Ekranların yanlarında ve arkalarında oluşan
manyetik alanlara 1m uzaklıkta kimse
bulunmamalıdır.
Diz üstü bilgisayarlar şarjlı kullanıldığında
düşük elektromanyetik alana sahiptir,
uzakta şarj edilmelidir
BİLGİSAYAR YERLEŞİMİ
Kullanılmadığı zamanlar bilgisayarınızın
hard disk ve monitörünü tümüyle kapalı tutun.
Birkaç bilgisayarın birlikte çalıştığı
mekanlarda yan yana yerleştirmek yerine
aralıklı yerleştirmek uygun olur.
Yan yana yerleştirilmiş bilgisayarların
arasında da en az 1 metre aralık bırakılması
önerilmektedir.
İşyerlerinde monitörlerin arkasının
müşteriye dönük tutulmamalıdır.
Hard diski monitörün altına yerleştirmek
yerine uzak bir yere konulması tercih
edilmelidir.
Monitörler arka arkaya yerine aralıklı
yerleştirilmelidir.
EV VE İŞYERLERİNDE EMA ÜRETEN
ELEKTRİKLİ CİHAZLAR
Fotokopi makineleri
Dikiş makinesi
Elektrikli tıraş makinesi
Televizyonlar
Transformatörler
Elektrikli süpürge
Çamaşır makinesi
Bulaşık makinesi
Mikrodalga fırınlar
Bebek alarmları
Alarmlı saat ve radyolar
Bilgisayar monitörleri
Lap-top
Bilgisayar oyun setleri
Elektrikli fırınlar
Elektrikli battaniyeler
Hi-fi müzik setleri
Aydınlatma lambaları
Ev ve işyerlerinde kullanılan tüm elektriksel
Cihazların bir güç kaynağına bağlı olmaları
nedeniyle çevrelerine hem elektrik alan hem de
manyetik alan yayarlar!
EV VE İŞYERLERİNDEKİ ELEKTRİKLİ
CİHAZLARIN ETKİLERİNE YÖNELİK
ÖNLEMLER
Bebek alarmları, alarmlı saat ve radyolar
başucunuzdan en az 1m uzakta olmalı
Bilgisayar oyun setleri kullanılmadıklarında
fişleri prizden çekilmeli
Elektrikli fırınlardan çalışırken 1 m uzakta
durulmalı
Mikrodalga fırınları çalıştırdıktan sonra mutfaktan çıkmalı
Elektrikli battaniyelerin yatmadan önce
fişleri prizden çekilmeli
Halojen, floransan lambaları mümkünse
kullanmayın
Fotokopi makinelerinin arkasına 50 cm’ den
daha fazla yaklaşılmamalı
Elektrikli tıraş makineleri 7,5 dk’ dan fazla
kullanılmamalı
Transformatörler çocukların odasında
olmamalı
Elektrik süpürgeleri 30 cm uzakta
kullanılmalı
Çamaşır ve bulaşık makinelerinin çalışırken
yakınında bulunulmamalı
Saç kurutma makineleri yatmadan önce
kullanılmamalı
Televizyona en az 3 m mesafede oturulmalı
MİKRODALGA FIRINLARINDAN
KORUNMA YOLLARI
Çalışırken mutlaka 1m uzakta durmalı
Yemek piştikten sonra fırından çıkarılıp
2-3 dakika bekletmeli
Her yıl mikrodalga fırınların sızıntı seviyesini
kontrol ettirmeli
Mikrodalga fırının kapağı iyice kapanmadan
fırını çalıştırmamak gerekli
n
t
e
n
t
Electromagnetic fields (EMF)
Search
About us | Publications | Contact us
Electromagnetic fields
WHO
> Programmes and projects
Electromagnetic fields of all frequencies represent one of the most common and fastest
growing environmental influences, about which anxiety and speculation are spreading. All
populations are now exposed to varying degrees of EMF, and the levels will continue to
increase as technology advances.
As part of its Charter to protect public health and in response to public concern, the World
Health Organization (WHO) established the International EMF Project in 1996 to assess the
scientific evidence of possible health effects of EMF in the frequency range from 0 to 300 GHz.
The EMF Project is open to broad participation
The EMF Project is open to any WHO Member State government, i.e. department of health, or
representatives of other national institutions concerned with radiation protection. The project is
fully funded by participating countries and agencies.
Further information
•for more information on the EMF Project, please email: [email protected]
•for contacts and information regarding EMF related matters in your country, click
here.
Participating
countries & entities
in EMF Project
Click on your location in the map below to find information on contact details
and activities relating to EMF in your area.
Download

1-NONIYONIZAN-2014-I.ppt [Uyumluluk Modu].