
Korozif ortamla, korozyonla başlayalım! Herkesin
bildiği en basit korozyon "pas"tır. Pas denilen şey,
demiroksit için verilmiş isimdir. Bir korozyon ürünüdür,
korozyon şeklidir. Yani korozyon malzemenin çeşitli
yollarla bozunarak "kütle kaybetmesi" olayıdır.

Ayrıca korozyon ürünlerinin rengi (artık pas
demiyoruz!) sadece kahverengi olmaz! Bakır
korozyonu yeşildir. Amerikalıların Özgürlük Anıtı da
bakırdan yapılmıştır ve korozyon sonucunda şimdi
rengine bürünmüştür. Küçük bir gerçek daha,
paslanmaz çelik de paslanır!

Korozyonu biçimine göre sınıflandırmak
olanaklıdır. Her birinin biçimi çoğu kez
çıplak gözle görülebilir, ama bazen
büyütmek de gerekebilir. Korozyona
uğramış örneklerin ya da artık işe
yaramaz duruma gelmiş aygıtların
özenle gözle incelenmesi çoğu kez
korozyon sorunlarının çözümünde değerli
bilgiler sağlar. Özellikle temizlenmeden
önce bu gibi incelemeler yapılmalıdır.
GERİLMELİ KOROZYON
ÇATLAMASI (STRESS
CORROSİON CRACKİNG)
EREZYON
KOROZYONU
GENEL
(UNİFORM)
KOROZYON
BAŞLICA KOROZYON
ÇEŞİTLERİ
SEÇİMLİ KOROZYON
(SELECTİVE LEACHİNG
/PARTNG)
GALVANİK/
METAL ÇİFTİ
KOROZYONU
ARALIK
(CREVİCE)
KOROZYONU
ÇUKURCUK
TANELER ARASI
(İNTERGRANULAR)
KOROZYON
(PİTTİNG)
KOROZYONU
GENEL KOROZYON

Korozyonun Geniş bir yüzey ya da bütün
yüzeyin her yanında kimyasal veya
elektrokimyasal tepkimenin aynı biçimde
yürümesi ile metal yüzeyi her yanda aynı
biçimde aşınır. Metal giderek incelir ve
zamanla işe yaramaz duruma gelir.
Homojen dağılımlı korozyon da denir.

Korumak yada korozyonu azaltmak için;
Katodik
koruma ;
Boyama ;
İnhibitör ;
GALVANİK YADA METAL ÇİFTİ
KOROZYONU

Korozif ya da iletken bir ortama birbirine
benzemeyen iki metal daldırılırsa aralarında
genellikle bir potansiyel fark doğar. Böyle iki
metal birbirine bir iletkenle bağlandığı
zaman ya da başka türlü birbirine
bağlanırsa bu potansiyel fark altında
elektronlar birinden diğerine doğru akar.
Korozyona karşı dayanıklılığı az olan metalin
korozyonu artar ve bir anot gibi davranır.
Dayanıklılığı fazla olan metalin korozyonu ise
aksine oldukça azalır ve bir katot gibi
davranır.

Korozyon sorunları kendi iyonları ile
dengede olan metaller arasındaki
galvanik bağlanma ile seyrek olur.
Galvanik bağlanma iki metalin elektriksel
bağlanması sonucudur. Oysa
mühendislikte kullanılan metallerin çoğu
alaşım halindedir. Bu koşullar altında
galvanik çift bir alaşım içinde geçerlidir.

















Platin
Altın
Grafit
Titan
Gümüş
Chlorimet 3 (62 Ni, 18 Cr, 18 Mo)
Hastelloy C (62 Ni, 17 Cr, 15 Mo)
18-8 Mo paslanmaz çelik (pasif )
18-8 paslanmaz çelik (pasif)
Kromlu paslanmaz çelk % 11-30 Cr (pasif)
Inconel (80 Ni,13 Cr, 7 Fe) (Pasif)
Nikel (Pasif)
Gümüş lehimi
Monel (70 Ni,30 Cu)
Bakır-Nikel (60-90 Cu, 40-10 Ni)
Tunç (Cu-Sn)
Bakır
SOY



















Prinç (CU-Zn)
Clorimet 2 (66 N,32 Mo, 1Fe)
Hastelloy B (60 Ni,30 Mo,6 Fe, 1 Mn)
Inconel (aktif)
Nikel (pasif)
Kalay
Kurşun
Kurşun-kalay lehimleri
18-8Mo paslanmaz çeliği (aktif)
18-8 paslanmaz çelik (aktif)
Ni-Resist (yüksek nikellli dökme demir)
Kromlu paslanmaz çelik %1 Cr (aktif)
Dökme demir
Çelik yada demir
2024 aluminyum (4.5 Cu, 1.5 Mg , 0..6 Mn)
Kadminyum
Ticari ası aluminyum (1100)
Çinko
Magnezyum ve magnezum alaşımları
AKTİF

Bu çizelgede aynı gurup içerisinde
verilen metaller in durumu ilginçtir.Ne
kadar birbirine yakın metallerse korozyon
o kadar düşüktür ancak potansiyel fark
arttıkça korozyon riski artmaktadır.

Verilen bir dolayda yapılmış olan korozyon
testleri varsa olanaklı galvanik etkileri tahmin
için galvanik dizi iyi bir yol göstericidir.

Uygulamada görülen önemli korozyon sorunları
böylelikle açıklanabilir.

Örneğin monelden yapılmış bir yat teknesinde
çelik perçinler kullanılmış ise perçinlerde kısa
zamanda korozyon gözlenir.

Büklüm yerlerinde pirinç kullanılmış olan bir
aluminyum boru sistemin aluminyum
kısımlarında önemli korozyon hasarlarıyla
karşılaşılır.

Sarnıca bağlantı yerinde bakır boru kullanılmış
olan çelik sıcak su sarnıçlarının bağlantı
yerlerinde çelik üzerinde korozyon olur.

Bu örnekler tasarım(dizayn)
mühendisliklerinin özellikle galvanik
korozyonu iyi bilmeleri ve kurulacak
düzenekte kullanılacak metalleri ona
göre belirlemeleri gereğini
göstermektedir.

Bazen bir çiftin potansiyeli çeşitli ortamlarda
birbirinin ters işaretinde olur. Genel olarak
çinko ve çelik kendi kendilerine korozyona
uğrarlar ama birbirlerine bağlandıkları
zaman çinko korozyona uğrar çelik korunur.

80C0 ın üzerinde suyun ısıtılmasında olduğu
gibi bazı kural dışı durumlarda galvanik çift
ters yönde çalışır ve çelik anot olur.Bu
durumda çinko üzerindeki korozyon ürünleri
çinko yüzeyini çeliğe karşı daha soy kılacak
biçimde etkiliyor olmalıdır.

Galvanik korozyon atmosferde de olur korozyonun
derecesi geniş çapta havadaki nem miktarına
bağlıdır.

Örneğin korozyon deniz kenarına yakın yerlerde
kırlardakinden daha büyüktür. Deniz kenarına yakın
olan yerlerde yoğunlaşan su içerisinde tuzlar bulunur
bu nedenle daha iletkendir. Aynı sıcaklık ve aynı nem
koşulları içinde deniz kenarında yoğunlaşan sıvı filmleri
kırlardakinden daha korozif olur.

Bir ülkenin çeşitli yerlerinde yapılan atmosferik testler
bütün durumlarda çinkonun çeliğe oranla anodik
olduğunu,aluminyumun yere göre değiştiğini ve kalay
ile nikelin her yerde katodik olduğunu göstermiştir.

Metaller tamamen kuru olduklarında galvanik
korozyon olmaz çünkü bu durumda iki metal
arasındaki akım ileten elektrolit bulunmamaktadır.

Galvanik etkilerle ilgili olan hızlandırılmış
korozyon genellikle birleşme noktalarında
en büyüktür ve bu noktadan uzaklaştıkça
korozyon azalır.

İa= I / A2

İa→ Büyük (korozyon çok)
Anot yüzeyi küçük

İa= I / A2

İa→ Küçük (korozyon az)
Anot yüzeyi büyük

Korumak yada korozyonu azaltmak için;
1- Galvanik dizide olanaklı olduğunca
birbirine yakın metaller seçilir.
2-Küçük anot, büyük katot etkisinden
kaçınılmalıdır.
3-Ortamın korozifliğini azaltmak için
ortama inhibitör eklenebilir.
4-Her iki metale karşı anodik davranan
üçüncü bir metal kullanılır.(Katodik
koruma)
5-Anodik parçalar kolay değiştirilecek
şekilde tasarlanır ya da uzun dayanması
için daha kalın yapılır.
Galvanik korozyonun bazı yararları vardır;
 Kuru pilde elektrik enerjisi (çinko çözünür),
 Katodik koruma,
 Gümüş yüzeyinin temizlenmesi (Aluminyum
ile)
Bunlardan başlıcalarıdır.
ARALIK (CREVİCE) KOROZYONU
Çoğu kez korozif ortamda metal
yüzeyindeki yarıklar, aralıklar içinde ya
da metal yüzeyindeki örtülmüş yerlerde
şiddetli yerel korozyon olur.
 Bu tip korozyonlar, genel olarak dar
bölgelerdeki durgun çözeltiler ile conta
yüzeyleri, yüzeydeki birikintiler, cıvata ve
perçin başlarının altındaki aralıkla ilgilidir.


Aralık korozyonuna neden olan birikintiler
kum, kir, korozyon ürünleri ve diğer
birikintiler olabilir. Aralık korozyonunun
oluşabilmesi için aralığın, sıvının içerisine
girebileceği kadar geniş, ancak durgun
bir bölge oluşturabilmesi içinde yeterince
dar olması gerekir. Bu mesafe
milimetrenin onda biri veya daha küçük
boşluklar kadardır.
Aralık korozyonunun mekanizmasını
anlayabilmek için pH=7’de hava içeren
deniz suyu içine daldırılmış perçinlenmiş
iki levha düşünelim;
 Metalin kendi iyonlarına yükseltgenmesi
olup genel olarak aşağıdaki şekilde
gösterilir:
X→ Xn+ + ne
Katodik reaksiyon :
½ O2+ H2O+ 2e – → 2(OH)şeklindedir.


Başlangıçta aralık içinde ve bütün yüzeyde bu
tepkimeler aynı biçimde yürürler.Metal iyonunun
oluşmasında salınan her elektron hemen oksijen
indirgenmesi için harcanır.

Kısa bir süre sonra aralık içine oksijen ulaşımı sınırlı
olduğundan , oksijen tükenir ve böylece oksijen
indirgenmesi durur. Ancak korozyon aynı hızla devam
eder.

Metalin diğer kısmıyla 50-100mV luk bir potansiyel fark
oluşur

Klor iyonları metale göç etmesi ile

MCl2+2H2O ↔ M(OH)2↓ +2HCl
Bu denklem göre ; klorür ve hidrojen iyonu birçok
metalin korozyonunu hızlandırır.
3-Metalin serbest
kalan yüzeyi ile
aralık arasında
epeyce pH farkının
olması.
1- Genellikle
derişim hücresi
oluşturabilecek bir
yükseltgeyicinin
bulunması, genel
olarak oksijen.
2-Aktifleyici iyonların
bulunması,genellikle klorür
iyonları.
1.Perçin yada cıvata yerlerinde lehim kullanılır.
2.Kaplar, tam boşalma sağlayabilecek tasarımda yapılır.
Keskin köşelerden ve durgun bölgelerden kaçınmak
gerekir. Tam boşaltma yıkama ve temizlemeyi
kolaylaştırır ve kabın dibinde çökmeleri önler.
3.Aygıtlar sık sık denetlenir ve çökelekler sık sık
uzaklaştırılır.
4.Olanaklı ise proses sırasında asılı tanecikler
(süspansiyonlar) uzaklaştırılır.
5.Bir boru hattının, kazılan toprağının yeniden
doldurulması sırasında olduğu gibi, olanaklı ise her
yanda dolayın aynı olması sağlanır.
6.Olanaklı olduğu kadar, teflon gibi absorplayıcı
olmayan contalar kullanılır.
7.Boruları astarlamakta silindirlemek yerine, kaynak
yapılır.

Metal yüzeyinde oluşan iplik biçimindeki
(filiform) korozyon aralık korozyonunun
özel bir tipidir. Çoğu kez koruyucu
filmlerin altında oluşur, bu nedenle film
altı korozyonu da denir. Genellikle
havada bulunan emaye, lak ya da
kauçukla kaplanmış kapların kaplamaları
altında saç telleri biçiminde kırmızı
kahverengi iplikçikler şeklindedir.
ÇUKURCUK
(PİTTİNG)
KOROZYONU

Korozyon sonucu bir metal yüzeyinde
delikcikler, çukurcuklar oluşursa bu tip
korozyona çukurcuk korozyonu (pitting)
denir.

Çukurcuk korozyonu gizlice oluşan ve en
yıkıcı korozyon türüdür.

Çukurcuk korozyonu, yerel ve şiddetli olması
ve çoğu kez bir anda ortaya çıkması
nedeniyle en kötü korozyon türüdür.

Çukurcuk içinde metal hızla çözünürken metal yüzeyinde
oksijen indirgenir.

Bu olay kendiliğinden başlar ve ilerler.

Çukurcuk içinde metalin hızla çözünmesi ile çok miktarda artı
yüklü iyonlar oluştuğundan elektiriksel nötrlük koşulunu
korumak için çukurcuk içine klorür iyonları göç eder.

Çukurcuk içinde AlCl3 derişimi artınca hidroliz sonucu hidrojen
iyonu derişimi artar.

Pasifleşme potansiyeli genel olarak yükselir.

Hidrojen ve klorür iyonlarının her ikisi de bir çok metal ve
alaşımlarının çözünmelerini kamçılar.

Zamanla bütün olay hızlanır.

Derişik çözeltilerde okisijenin çözünürlüğü
sıfır olduğundan çukurcuk içinde oksijen
indirgenmez, metal yüzeyinde indirgenir.

Bu oksijen indirgenmesi korozyonu azaltır
yani bir anlamda metal yüzeyinde oluşan
bu çukurcuklar metalin geri kalan kısmını
katodik olarak korurlar.

Korozyonun

Aralık korozyonu ile savaşmak için
önerilen yöntemler çukurcuk korozyonu
için de uygulanır.Korozyon testleri
sırasında çukurcuk korozyonuna uğrayan
ya da çukurcuk korozyonu eğilimi
gösteren gereçler, söz konusu fabrika ya
da donanım için kesinlikle
kullanılmamalıdır.
TANELER ARASI (İNTERGRANULAR)
KOROZYON
Örgüdeki tanelerde bağıl olarak
korozyon az olmak üzere örgülerin
sınırlarındaki ya da buna bitişik yerlerdeki
yerel aşınmalara taneler arası korozyon
denir.
 Alaşım parçalanır yada dayanım gücünü
yitirir.


Taneler arası korozyonun en belirgin özelliği kütle
azalmasının çok küçük olmasına karşın korozyon
hızının örgü sınırları bölgelerinde çok yüksek oluşudur.
Korozyon örgü sınırlarında alaşımın tüm kesiti boyunca
ilerler. Yapının dış görünümü ve ölçülerinde bir
değişiklik görünmez ama alaşım örgü sınırları boyunca
korozyona uğradığı bölgede mekanik dayancını yitirir.

Örneğin örgü sınırları boyunca taneler arası
korozyona uğrayan bir östenitik krom-nikel çeliğinden
bir parçayı parmaklarla ezmek olanaklıdır.
316 Kalite paslanmaz çeliğin 27 saat boyunca kaynayan sülfat-sülfürik asit çözeltisi
içinde bekletilmesi sonrasında oluşan taneler arası korozyon (500x)

Kaynak yapılmış alaşımlara örgü
sınırlarındaki aşınmalara kaynak
bozunması denilmektedir.
Ostenit paslanmaz çeliğin taneler arası
korozyonunu azaltmak için 3 yöntem
kullanılır;
1-Yüksek sıcaklık çözelti ısıl işlemi
uygulamak, genelde tavlama-su verme
denir.
2-Kararlaştırıcı denilen güçlü karbür yapıcı
elementler eklemek.
3-Karbon miktarını % 0,03’ün altına
indirmek.


Titanik'in batmasının sebebi, metalurjik sebeplerdir! Geminin su
altındaki kısmında, malumunuz, su geçirmez perdelerle birbirinden
ayrılmış bölümler mevcuttur. Titanik, su alırsa bu perdeler ve
bölümler sayesinde geminin batması engellenir. Ancak Titanik
üretilirken metalurjik etmenler tamamen gözardı edilmişti. Titanik
perçinleri, içyapısı birbirinin aynısı olmayan perçinlerdi. Bazı
perçinler çok daha fazla karbonluydu, bazıları az karbonluydu.
Diğer bir husus da perçinlerin karbonsuzlaşmasıydı. Bu da perçinlerin
farklı mekanik özellikler göstermesi demekti. Yani farklı kuvvet
taşıma özellikleri vardı. Malzemeyle ilgili bilinmeyen bir etmen de
aynı malzemenin farklı sıcaklıklarda farklı özellikler göstermesiydi.
Titanik buz denizinde ilerken, geminin metal parçaları, sıcaklığın çok
düşmesi nedeniyle gevrekleşmişti. Yani taşıyabileceğinin daha
altıdaki kuvvetlerde ani kırılma gösterecekti. Çarpışma sonucu
açılan delik bu sebeplerden dolayı büyümüştür. Böylece Batmayan
Gemi, batmıştır...

Prof. Dr Saadet Üneri, KOROZYON VE ÖNLENMESİ,
Ankara üniversitesi, Fizikokimya anabilim dalı.

http://www.ekipmuhendislik.com.tr/teknikbilgiler/korozyon.htm

http://erenacarr.tumblr.com/post/56776510765/cukur
cuk-korozyonu

http://metalurji.kocaeli.edu.tr/files/DersNotlari/mmt30
9-041.pdf

http://onedio.com/haber/sadece-metalurji-vemalzeme-muhendislerinin-bildigi-15-sey-290446
Download

korozyon ve önlenmesi