FİKRİ VE SINAÎ MÜLKİYET
HAKLARI
Dr. Deniz ŞENYAY ÖNCEL
[email protected]
PATENT NEDİR?
Buluş için hak sahibine verilen
tekel hakkı ve bu hakkı
gösteren belgedir.
BULUŞ NEDİR?
Bir probleme teknik çözüm getiren ürün, araç
veya yöntemdir.
BULUŞ VE KEŞİF
Keşif, zaten var olan, ancak biri
tarafından bulunana kadar bilinmeyen
ürün ya da yöntemlerdir.
Keşifler çoğunlukla buluşları ortaya
çıkarmaktadır.
Kauçuk bir KEŞİF
Kauçuğun araç tekerleğinde
kullanılması bir BULUŞtur.
BULUŞÇU KİMDİR
Buluşçu, bir problemi çözmek ya da bir işi
insanlar için daha kolay hale getirmek için yaratıcı
fikirler düşünen insandır.
Buluşçu, yaratıcı fikirlerini buluş haline dönüştürürken,
tıpkı bilim adamları gibi, bazı adımları takip eder.
Buluşçu, bir problemi çözmek ya da bir işi
insanlar için daha kolay hale getirmek için
yaratıcı fikirler düşünen insandır.
Buluşçu, yaratıcı fikirlerini buluş haline
dönüştürürken, tıpkı bilim adamları gibi,
bazı adımları takip eder.
BULUŞ NASIL OLUŞUR
Buluşçu, insanların ihtiyaçları veya çözüm aradıkları
problemleri araştırır, bunlar üzerinde düşünür.
Bazen, daha önce hiçbir şekilde var olmayan, tamamen
yeni bir buluş icat edebilir.
Bazen de, var olan buluşları bir araya getirerek buluş icat
eder.
Daha çok, var olan buluşlar üzerinde geliştirme yapan
buluşlar icat edilmektedir.
BULUŞÇU FİKRİNİ NASIL KORUR ?
Buluşçu yeni fikrini
patent başvurusu
yaparak korur.
Patent, buluşçuya
kendi izni dışında, belli
bir zaman için, buluşu
başkalarının yapması,
kullanması veya
satmasını engelleme
hakkı verir.
PATENTİN İŞLEVİ
Tekel İşlevi
Buluş sahibi ödüllendirilir (7, 10,
20 yıl koruma)
Buluş faaliyetleri özendirilir.
Bilgi İşlevi
Teknik bilgi yaygınlaşır (Yayın)
Ekonomik ve teknolojik gelişme
sağlanır.
Patent Verilemeyecek Konular
• Keşifler, bilimsel teoriler, matematik metotları
• Zihni, ticari ve oyun faaliyetlerine ilişkin plan, usul ve
kurallar
• Edebiyat ve sanat eserleri, bilim eserleri, estetik
niteliği olan yaratmalar, bilgisayar yazılımları
• Bilginin derlenmesi, düzenlenmesi, sunulması ve
iletilmesi ile ilgili teknik yönü bulunmayan usuller
• İnsan ve hayvan vücuduna uygulanacak cerrahi ve
tedavi usulleri ile insan, hayvan vücudu ile ilgili teşhis
usulleri
Patentle Korunamayacak Buluşlar
• Konusu kamu düzeni veya genel ahlaka
aykırı olan buluşlar
• Bitki veya hayvan türleri veya önemli
ölçüde biyolojik esaslara dayanan bitki
ve hayvan yetiştirilmesi usulleri
Patentle Korunamayacak Buluşlar
• Konusu kamu düzeni veya genel ahlaka aykırı
olan buluşlar
▫ İnsan klonlama
▫ Embriyon kök hücre
The European Patent Convention
Rule 28
Exceptions to patentability
• European patents shall not be granted in respect of biotechnological
inventions which, in particular, concern the following:
a)
b)
c)
d)
processes for cloning human beings;
pocesses for modifying the germ line genetic identity of
human beings;
uses of human embryos for industrial or commercial
purposes;
processes for modifying the genetic identity of animals
which are likely to cause them suffering without any
substantial medical benefit to man or animal, and also
animals resulting from such processes.
PATENT KORUMA SÜRELERİ
Yasal Koruma (2 Tür)
Faydalı Model (10 yıl)
Patent
* İncelemesiz (7yıl)
* İncelemeli (20 yıl)
PATENT
İncelemesiz Patent
İncelemeli Patent
• Araştırma aşamasından
sonra incelemeye gönderim
yok
• Araştırma aşamasından
sonra patentlenebilirlik
kriterlerine göre inceleme
• İncelemeli patente
dönüşüm mümkün
• Daha sağlam ve daha uzun
bir koruma
• 7 yıllık koruma
• 20 yıllık koruma
Patent = Kazanç + Yaratıcılığın Teşviki
• Çaba ve zaman harcanmış fikri bir yaratımın
karşılığının alınması,
• Bu yaratımlara koruma verilerek bunun gibi bir
çok çaba ve sanayi gelişimi teşvik edilmektedir,
• Bilginin yaygınlaştırılması ve açıklanması
PATENT SAHİBİNİN HAKLARI
Patent Sahibinin, üçüncü kişiler tarafından izinsiz olarak aşağıda
sayılanları yapmasını önleme hakkı vardır.
1.
Ürünün üretilmesi, satılması, kullanılması veya ithal edilmesi veya
bu amaçlar için kişisel ihtiyaçtan başka herhangi bir nedenle olursa
olsun elde bulundurulması;
2.
Patent konusu olan bir usulün kullanılması;
3.
Kullanılmasının yasak olduğu bilinen veya bilinmesi gereken usul
patentinin kullanılmasının üçüncü kişiler tarafından başkalarına
teklif edilmesi;
4.
Patent konusu usul ile doğrudan doğruya elde edilen ürünlerin
satışa sunulması veya kullanılması veya ithal edilmesi veya bu
amaçlar için kişisel ihtiyaçtan başka herhangi bir nedenle olursa
olsun elde bulundurulması.
PATENT İHLALİ DURUMLARI:
• Buluş konusu ürünü izinsiz üretmek,
• İzinsiz üretilen ürünleri satmak, dağıtmak, ithal
etmek, ticari amaçla kullanmak,
• Lisans yoluyla alınmış hakları izinsiz
genişletmek ve bu hakları üçüncü kişilere
devretmek.
PATENT İHLALİ CEZALARI
1 yıl ticaretten men ve iş yeri kapatma
Ağır para cezaları
1-4 yıl hapis
Patentlenebilirlik Kriterleri
• Yenilik
• Buluş Basamağı
• Sanayiye Uygulanabilirlik
Patentlenebilirlik Kriterleri
YENİLİK
Tekniğin biline durumuna dahil olmayan
buluş yenidir.
Patent başvurusunun yapıldığı tarihten
önce, buluş konusunda dünyanın
herhangi bir yerinde toplumca erişilebilir
yazılı veya sözlü tanıtım, kullanım veya
bir başka yolla açıklanmamış olma
TEKNİĞİN BİLİNEN DURUMU
• Buluş, ilgili olduğu teknik alandaki bir uzman
tarafından, tekniğin bilinen durumundan aşikar
bir şekilde çıkarılamayan bir faaliyet sonucu
gerçekleşmiş ise, tekniğin bilinen durumunun
aşıldığı kabul edilir.
ÖNCEKİ TEKNİK ????
• Tekniğin bilinen durumuna göre değerlendirilecek
olan konu, başvuruya konu buluş ve istemlerdir.
• Tekniğin bilinen durumuna dahil olması nedeniyle
yeniliği ortadan kaldıracak açıklamalar, yazılı sözlü,
kullanım veya herhangi bir şeklide gerçekleşebilir.
• Buluş konusu ve istemlerdeki unsurlar tekniğin
biline durumuna dahil olan dokümanlardaki
unsurların her biri ile ayrı ayrı karşılaştırılır.
ÖNCEKİ TEKNİK ????
• Yenilik değerlendirmesinde, istemler unsurların
açıkça söz konusu dokümanlarda açıklanıp
açıklanmadığı değerlendirir.
• Başvuruya konu buluşta ve önceki dokümanlardaki,
çözümü amaçlanan problem, ve problemin
çözümünde uygulanan yaklaşım dikkate alınır.
• Değerlendirmelerde görüşü alınacak kişi, tekniğin
ilgili alanında uzman kişidir.
YENİLİK DEĞERLENDİRMESİ
Tekniğin
bilinen
durumu
BAŞVURUNUN
İstemi ile korunmak
istenen unsurlar
İstemde belirtilen ve
korunmak
İstenen unsurlar
YENİ DEĞİL
•İstemde korunmak istenen teknik unsurlar unsurlar, önceki teknikte yer alan
doküman ile karşılaştırılır,
•Önceki teknikte açıklanan bilgilerin, istemde belirtilen ve korunmak istenen
unsurları açık biçimde içerip içermediği değerlendirilir,
•Önceki tekniğe ait birden çok dokümanın birleştirilerek değerlendirilmesi
söz konusu değildir.
Patentlenebilirlik Kriterleri
BULUŞ BASAMAĞI
Buluş, ilgili olduğu teknik alandaki bir
uzman tarafından, tekniğin bilinen
durumundan aşikar bir şekilde
çıkartılamayacak (kolayca akla
gelemeyecek) nitelikte olması
Patentlenebilirlik Kriterleri
SANAYİYE UYGULANABİLİRLİK
Sanayinin herhangi bir alanında
üretilebilir, kullanılabilir,
uygulanabilir olma
Patentlenebilirlik Kriterleri
Tekniğin Bilinen Durumu
Yenilik
Buluş Basamağı
Sanayide uygulanabilirlik
Patentlenebilirlik Kriterleri
Tekniğin Bilinen Durumu
Yenilik
Buluş Basamağı
Sanayide uygulanabilirlik
Patentlenebilirlik Kriterleri
Tekniğin Bilinen Durumu
Yenilik
Buluş Basamağı
Sanayide uygulanabilirlik
Patentlenebilirlik Kriterleri
+
Tekniğin Bilinen Durumu
Yenilik
Buluş Basamağı
Sanayide uygulanabilirlik
BULUŞ YAPANIN BELİRTİLMESİ
• Buluşu yapanın adı patentte belirtilir.
Buluşu yapanın başvuru sahibi veya patent
sahibinden buluş yapan olarak tanınmasını
ve adının patentte belirtilmesini
isteme hakkı vardır.
ÖZEL HUKUK İLİŞKİSİ
İÇİNDE OLAN İŞÇİLERİN
İŞÇİ BULUŞLARI
(ÇALIŞANLARIN BULUŞLARI)
KHK Madde 16-41
MEMURLARIN ve SİLAHLI KUVVETLER
MENSUPLARININ BULUŞ VE TEKNİK
İYİLEŞTİRME TEKLİFLERİ
KHK Madde 39-40
• Özel hukuk ilişkisine tabi olarak çalışan işçilerin buluş ve teknik
iyileştirme teklifleri için uygulanan hükümler, kabul edilmiş özel
düzenlemeler saklı kalmak şartıyla,
• Genel, katma, özel bütçeli kamu kuruluşları ve kamu iktisadi
teşebbüsleri ile bağlı ortaklıklarında çalışan memurların ve,
• Silahlı kuvvetler mensuplarının
ÜNİVERSİTE MENSUPLARININ
BULUŞLARI
KHK Madde 41
• Üniversitelere bağlı fakülte ve yüksek okullarda bilimsel
çalışma yapmakta olan öğretim elemanlarının yaptığı
buluşlar, serbest buluş sayılır.
• Bu buluşlar hakkında BİLDİRİM ve TEKLİF
YÜKÜMLÜLÜĞÜ yoktur.
ÜNİVERSİTE MENSUPLARININ
BULUŞLARI
KHK Madde 41
• Öğretim kurumu buluşla sonuçlanan araştırmalar için
özel olarak belli araç ve gereçleri sağlamak suretiyle
harcamalarda bulunmuşsa, öğretim elemanları öğretim
kurumuna buluşun ne şekilde değerlendirildiği ve elde
edilen kazanç miktarı hakkında bilgi vermekle
yükümlüdür.
• Öğretim kurumu, kendisine yapılan yazılı bildirim
tarihinden itibaren üç ay içinde elde edilen kazançtan
uygun bir miktarın verilmesini talep edebilir. Ancak
talep edilen miktar kurum tarafından yapılan
harcamaları aşamaz.
İŞÇİ BULUŞLARI
HİZMET BULUŞLARI
İşçinin bir işletmede veya
kamu idaresinde yükümlü
olduğu faaliyeti gereği
gerçekleştirdiği veya
işletmenin veya kamu
idaresinin büyük ölçüde
deneyim ve çalışmalarına
dayanan, işçinin iş ilişkisi
sırasında yaptığı
buluşlardır.
BAŞVURU HAKKI
SAHİBİ İŞVERENDİR.
SERBEST BULUŞLAR
Hizmet buluşlarının dışında
kalan buluşlardır.
İşçinin yaptığı işle ilgisi
olmayan bir alanda yaptığı
buluşlardır.
BAŞVURU HAKKI
SAHİBİ İŞÇİDİR.
HİZMET BULUŞLARINDA,
• İşçi, gecikmeksizin yaptığı buluşu ayrıntılı olarak
işverene yazılı olarak bildirir.
• İşveren gerekli düzeltme önerilerini iki ay içinde
işçiye bildirir.
• İşveren buluş üzerinde kısmen veya tamamen hak
talep ettiğini işçiye bildirir. Yazılı bildirim olmaz ise
tüm haklar işçinindir.
• İşveren ilgili yönetmeliğe göre buluş ile ilgili olarak
işçiye belirli bir bedel öder.
SERBEST BULUŞLARDA,
• İşçi buluş yaptığını, zaman geçirmeden işverene
yazılı olarak bildirir.
• İşveren buluşun hizmet buluşu olup olmadığı
hakkında görüşünü işçiye ÜÇ AY içinde bildirir.
• Bu bildirim yapılmaz ise buluş işçinindir.
SÖZLEŞMEYE DAYALI
PROJELERDE SÖZLEŞMEDE
AKSİ HÜKÜM YOK İSE
PATENT HAKKI
İŞVERENİNDİR.
PATENT BAŞVURUSU
• BAŞVURU DİLEKÇESİ
• Buluş konusunu açıklayan TARİFNAME
• Patentle korunması istenilen buluşun unsur veya
unsurlarını kapsayan İSTEM veya İSTEMLER
• Tarifnamede istem veya istemlerde atıf yapılan
ŞEKİLLER
• ÖZET
PATENTTEN DOĞAN HAKKIN SONA ERMESİ
• Koruma süresinin sona ermesi
▫ İncelemesiz olarak verilen patentin koruma süresi 7 yıldır.
Başvuru tarihinden itibaren en geç 7 yıl içinde patent sahibi
tarafından inceleme talebinde bulunulmaması halinde
patent hakkı kendiliğinden sona erecektir.
▫ İnceleme talebinin 7 yıllık süre içinde yapılması ile
inceleme sonucunda patent verilmesine karar verilmesi
halinde patentin süresi başvuru tarihinden itibaren
hesaplanan 20 yıla tamamlanır.
▫ İncelemeli sisteme göre verilen patentlerin koruma süresi
başvuru tarihinde itibaren 20 yıldır. Bu sürelerin uzatılması
mümkün değildir.
PATENTTEN DOĞAN HAKKIN SONA ERMESİ
• Vazgeçme
▫ Patent sahibi kural olarak istediği zaman
vazgeçme beyanında bulunabilir. Vazgeçme beyanı
yazılı olarak TPE’ye bildirilir ve TPE tarafından
kayda geçirildiği andan itibaren hüküm doğurur.
Vazgeçme, patentin tamamını kapsayabileceği gibi
bir kısmına yönelik de olabilir.
PATENTTEN DOĞAN HAKKIN SONA ERMESİ
• Yıllık ücretlerin ödenmemesi
▫ Yıllık ücretler ile ek ücretlerin öngörülen sürelerde
ödenmemesi durumunda, patentten doğan hak
ödemenin yapılması gereken vade tarihi itibariyle
sona ermiş olur.
▫ Ücretler mücbir sebep nedeniyle ödenmemişse,
mücbir sebebin patent sahibi tarafında
ispatlanmış olması şartıyla patent geçerlilik
kazanabilir.
PATENTTEN DOĞAN HAKKIN SONA ERMESİ
• Hükümsüzlük
▫ Buluşun, patent verilebilirlik şartlarına sahip olmadığının ispatlanması,
▫ Buluşun, buluş konusunun ilgili olduğu teknik alanda bir uzmanın onu
uygulamaya koyabilmesini mümkün kılacak yeterlilikte, açık ve tam
olarak tanımlanmadığının ispatlanması,
▫ Patent konusunun, yapılmış olan başvurunun kapsamı dışına çıktığının
ispatlanması,
▫ Patent sahibinin, patent isteme hakkına sahip bulunmadığının
ispatlanması
durumlarında patent belgesi hükümsüz sayılır.
SİZCE BUNLAR NEDİR?
NEC (Nippon Electronics Corporation)
• P-ISM
1.
2.
3.
4.
5.
CPU
İletişim (telefon, pointer, bluetooth)
Klavye
Kamera
Projektör
• Baz ünitesi
• Prototip maliyeti 30.000 $
Chester
GREENWOOD
1873 yılında 15
yaşındayken
buz pateni
yaptığı sırada
kulaklarını
soğuktan
korumak için
kulaklığı buldu
PATENTLER ULUSALDIR !
HER PATENT SADECE ALINDIĞI
ÜLKENİN SINIRLARI İÇİNDE
GEÇERLİDİR..!
Download

Buluş Basamağı