GAY- LUSSAC YASASI
Gazların sıcaklık ve basınç arasındaki
ilişki ilk defa Fransız bilim insanı
Joseph Gay Lussac tarafından
incelenmiştir. Bu yasaya göre sabit
hacimdeki, belli bir miktar gazın
basıncı, mutlak sıcaklıkla doğru
orantılıdır.
Gay Lussac hacmi ve miktarı sabit
tutulan bir gaz örneğinin basıncı
ile sıcaklığı arasındaki ilişkiyi
incelemiştir.
Gay Lussac deneyleri sonucunda “Sabit
hacimde belirli bir miktardaki gazın
basıncı, mutlak sıcaklığı ile doğru
orantılı olarak değişir” ifadesini ortaya
koymuştur.
Hacmi ve miktarı sabit tutrulan gazın
basıncı ile sıcaklığı arasındaki ilişkiyi
veren grafikler aşağıdaki gibidir.
Gay-Lussac yasasına göre, bir ideal gazın toplam
hacminin, hacimlerinin çarpımına oranı küçük tam sayılar
halinde gösterilebilir. Bunu, Gay-Lussac 1809'da
bulmuştur. 1811'de ise Amedeo Avogadro, bu bulguları
kullanarak Avogadro yasasını yaratmıştır.
1802'de bulunan diğer yasa ise belirli bir miktardaki
ideal gazın basıncının, kelvin birimiyle belirtilmiş
sıcaklığına doğru orantılı olduğunu belirtir. Charles
yasası, aynı zamanda Charles ve Gay-Lussac yasası olarak
da bilinir, çünkü Charles, Gay-Lussac'ın sonuçlarını
kullanarak yasayı bulmuştur. Ancak yakın zamanlarda,
Gay-Lussac'ın burdaki yasaya adını verdiğinden kullanımı
azalmıştır.
Gay-Lussac yasası, Boyle yasası ve Charles yasası,
birlikte toplam gaz yasası'nı ortaya çıkarırlar. Bu yasaya
bir de Avogadro yasası'nın eklenmesi, ideal gaz yasasını
ortaya çıkarır.
J. L. Gay-Lussac 1808 de Sabit basınçta gaz örneği hacminin
sıcaklıkla nasıl değişiğini gösterdi. Yapılan deneylerde gazın
hacminin sıcaklığın 1 oC değişmesiyle yaklaşık olarak 1/273
de kadar değişime uğradığı görülmüştür. Eğer gazın 0 oC deki
hacmi Vo, ve t sıcaklığındaki hacmini Vt ile gösterirsek;
eşitliği yazılabilir. Buradaki a gazın termal genleşme
katsayısıdır ve biraz önce yukarıda söz ettğimiz gibi ideal
gazlar için değeri yaklaşık olarak 1/273 kadardır.
Aynı sıcaklık ve basınç şartlarında bir kimyasal reaksiyona
giren ve reaksiyonda meydana gelen gazların hacimleri
arasında basit bir oran vardır Buna Gay-Lussac hacim oranları
kanunu denir
Download

Gay-Lussac yasası - Erhan Ateş Kimya Okulu