Ağ Temelleri
Öğr. Gör. Murat ASLANYÜREK
Veri Ağları
 Birden çok bilgisayarın birbirine bağlı olduğu donanım
ve yazılımların da paylaşılmasına izin veren bilgisayar
ağları, veri haberleşmesini veri ağları üzerinden
yapmaktadır.
 Bilgi iletimine en güzel örnek evlerimizde
kullandığımız telefonlardır.
Veri Ağları
 Bilgisayar ağları da bir veri ağıdır.
 Ağ sistemi ise iki kişisel bilgisayardan oluşabileceği
gibi binlerce iş istasyonundan da oluşabilir.
 İlk ağ sistemleri kendi organizasyonlarina hizmet veriyor
fakat diğer ağlarla ayni ortamda çalişamıyorlardı.
 Interoperability (birlikte kullanilabilirlik) konusunu
çözmede ilk çalişan packet-switched ağ Amerikan
hükümetinin ARPANET’idir.
 ARPANET, 1960’larda geliştirildi ve bilgisayar donanimi
seçimlerine bağli kalmaksizin pek çok organizasyonu
birbirine bağladi.
 Modern 'küresel' geniş alan ağ yapisina atilan ilk adimdi.
Paralel İletişim
 Digital olarak kodlanmış bilginin tüm bitleri aynı anda
transfer ediliyorsa buna “paralel veri iletimi “ denir.
 Paralel veri iletiminde iletilecek bilginin her biti için
ayrı bir kablo bağlantısı sağlanır.
Paralel İletişim
 Seri veri iletiminde, bir kerede bir karakterin sadece
biri iletilir.
 Alıcı makine doğru haberleşme için karakter
uzunluğunu, start - stop bitlerini ve iletim hızını bilmek
zorundadır.
 Paralel veri iletiminde, bir karakterin tüm bitleri aynı
anda iletildiği için start -stop bitlerine ihtiyaç yoktur.
 Dolayısı ile doğruluğu daha yüksektir
Seri İletişim
 Seri iletim bilginin tek bir iletim yolu üzerinden n bit
sıra ile aktarılmasıdır.
 Bilgisayar ağları üzerindeki iletişim seri iletişimdir.
Asenkron Seri İletişim
 Asenkron protokoller karaktere yöneliktir.
 Gönderilen veri bir anda bir karakter olacak şekilde
hatta bırakılır.
 Karakterin başına başlangıç ve sonunda hata sezmek
için başka bir bit eklenir.
 Sonlandığını anlamak için de dur biti eklenmektedir.
 Başla biti 0 ve dur biti 1 dir.
Senkron Seri İletişim
 Senkron protokoller karaktere veya bite yönelik
olabilirler.
 Senkron iletişimde başla ve dur bitleri gönderilmez.
 İletişimde saat sinyalinden faydalanılır.
 Veri ile birlikte saat işareti de modüle ederek
gönderilir ve uyum sağlanır.
Senkron Seri İletişim
 Senkronizasyonun başlaması için, gönderen bilgisayar
hedef bilgisayara bir senkronizasyon karakteri
gönderir.
 Eğer alıcı bu karakteri tanıyıp onaylarsa iletim başlar.
 Veri transferi gönderici ve alıcı arasındaki
senkronizasyon sonlanıncaya kadar sürer.
Ağ Topolojileri
 Topoloji, yerleşim şekli demektir.
 Bilgisayar ve yazıcı gibi ağ elemanlarının
fiziksel(gerçek) veya mantıksal (sanal) dizilimini
gerçekleştirir.
1.Bus (Ortak Yol) Topolojisi
1.Bus (Ortak Yol) Topolojisi
 Bus topolojisinde tüm iş istasyonlarının üzerinde
olduğu bir hat mevcuttur.
 Bütün istasyonlar hattaki tüm mesajları inceler ve
kendine ait mesajları alır.
 Hattaki bilgi akışı çift yönlüdür
1.Bus (Ortak Yol) Topolojisi
 Kaynak istasyon bilgiyi hatta bırakır.
 Bilgi her iki yönde ilerleyerek hatta yayılır.
 Ancak bu topolojide aynı anda iki istasyonun bilgi
göndermesi durumunda bilgi trafiği karışır.
 Bunu önlemek için hattın paylaşımını düzenleyen
protokoller kullanılmalıdır.
1.Bus (Ortak Yol) Topolojisi
 Ortak yol topolojisi kullanılarak kurulan ağlarda
koaksiyel kablo kullanılır.
 Her bir istasyona T- konnektör takılır.
 İlk ve son istasyona ise sonlandırıcı (Terminatör)
bağlanarak ağ sonlandırılır.
1.Bus (Ortak Yol) Topolojisi
 Bu topoloji ağ performansı en düşük olan
topolojilerden biridir.
 İki istasyon arası mesafe ince koaksiyel kullanıldığında
185 metre, kalın koaksiyel kullanıldığında 500
metredir.
 İki istasyon arası mesafe minimum 0,5 metre
olduğunda maksimum 30 istasyon kullanılabilir.
1.Bus (Ortak Yol) Topolojisi
 Ortak yol topolojisine uygun bağlantıda dikkat
edilmesi gereken noktalar şunlardır:
 Bağlantı gerçekleştirilirken T- konnektörler doğrudan
network kartına takılmalıdır.
 Eğer bir istasyon uzağa yerleştirilecekse T- konnektör’
den çıkacak bir kablo ile uzatma yapılmamalıdır.
1.Bus (Ortak Yol) Topolojisi
 Avantajları
 Kablo yapısı güvenilirdir.
 Yeni bir istasyon eklemek kolaydır.
 Merkez birime ihtiyaç duyulmaz.
1.Bus (Ortak Yol) Topolojisi
 Dezavantajları
 Maksimum 30 istasyon bağlanabilir.
 Ağın uzunluğu ince koaksiyelde 185, kalın koaksiyelde
500 metreden fazla olmaz.
 Bir istasyonun arızalanması bütün ağı devre dışı
bırakır.
 Arıza tespiti zordur.
2.Yıldız Topolojisi
2.Yıldız Topolojisi
 Bu topolojide ağdaki iletişimin gerçekleşmesi için
merkezi birim bulunur ve bütün istasyonlar bu
merkezi birime bağlanır.
 Ortak yol topolojisine göre performansı daha yüksek
ve güvenilirdir.
 Fakat daha pahalı çözümler sunar.
2.Yıldız Topolojisi
 Bir istasyondan diğerine gönderilen bilgi önce bu
merkez birime gelir, buradan hedefe yönlendirilir.
 Ağ trafiğini düzenleme yeteneğine sahip bu merkezi
birim, hub ve anahtar(switch) olarak adlandırılır.
2.Yıldız Topolojisi
 Bu topolojiye dayalı bir sistem kurulurken;
 Korumasız çift bükümlü UTP
(Unshielded Twisted Pair- Korumasız çift bükümlü)
veya
 Korumalı çift bükümlü STP
(Shielded Twisted Pair - Korumalı çift bükümlü ) kablo
kullanılır.
 İstasyonların merkezi birime (hub) olan uzaklığı maximum
100 metredir.
2.Yıldız Topolojisi
 Kullanılan ağ kartına veya kabloya göre ağ farklı
hızlarda çalışabilir.
 Merkezde bulunan hub veya anahtar üzerindeki
ışıklara bakılarak arızalı olan istasyon bulunabilir.
 Bir istasyonun arızalanması ağ trafiğini etkilemez.
2.Yıldız Topolojisi
 Yıldız topolojisinin özellikleri




Bir istasyonun arızalanması ağı etkilemez.
Ağa yeni bir istasyon eklemek çok kolaydır.
Ağ yönetimi çok kolaydır.
Kurulan ağ elemanlarına göre yüksek hızlar elde
edilebilir.
3.Ağaç Topolojisi
3.Ağaç Topolojisi
 Ağaç topolojisinin diğer adı hiyerarşik topolojidir.
 Ağacın merkezinde sorumluluğu en fazla olan bilgisayar
bulunur.
 Dallanma başladıkça sorumluluğu daha az olan
bilgisayarlara ulaşılır.
 Bu topoloji çok büyük ağların ana omurgalarını
oluşturmakta kullanılır.
3.Ağaç Topolojisi
 Avantajları:
 Her bir bölüme (segment) ulaşmak kolaydır
 Bir çok çalışma grubu bir araya getirilebilir.
 Dezavantajları:
 Her bir bölümün uzunluğu kullanılan kablo ile sınırlıdır.
 Omurga kablosu bozulduğunda bölümlerdeki ağ trafiği
etkilenir.
 Kurulumu ve düzenlenmesi daha zordur.
4.Halka(Ring) Topolojisi
4.Halka(Ring) Topolojisi
 Bu topolojide yineleyici (repeater) gibi çalışan ağ
düğümleri noktadan noktaya bağlantılarla ağa
bağlanmışlardır.
 İletişim yolunun başlangıç ve bitişleri birbirlerine
bağlanmıştır.
 Veriler paket halinde gönderilir ve halka boyunca tek
yönde yada çift yönde iletilir. Çift yön kullanılırsa bir
yönde hata olması durumunda, diğer yön kullanılabilir.
4.Halka(Ring) Topolojisi
 Yineleyici (repeater) hattın üzerindeki veriyi bit bit
alarak, bekletmeden diğer tarafa iletir.
 Her ağ düğümünün her mesajı iletmesi bu topolojinin
potansiyel zayıflığı olmakla beraber, kavram ve
gerçekleştirim açısından oldukça basittir.
 Halka topolojisi optik lifli Yerel Alan ağlarında
yineleyiciler ile birlikte sıkça kullanılır.
4.Halka(Ring) Topolojisi
 Halkayı birçok bilgisayar paylaştığından hangi
bilgisayarın paketinin halka üzerinde iletileceğinin
kontrol etmek amacıyla mekanizmalar geliştirilmiştir.
 Buna örnek olarak jetonlu halka (token ring)
verilebilir.
Jetonlu Halka (Token Ring Topolojisi)
 Bu tip topolojide iletişim ağ içerisinde sürekli dönen
jeton (token) yardımıyla yapılır.
 Jeton özel iletişim kodu ile iletişimi düzenler.
 Token (Jeton) (3 byte’lık) düğümler arasında dolaşan
bilgidir.
Jetonlu Halka (Token Ring Topolojisi)
 İletişime başlamak isteyen düğüm öncelikle jeton’un
kendisine ulaşmasını bekler ve ulaştığında jeton’u alır.
 Artık jeton serbest dolaşımdan kullanıma geçmiş olur.
Bilgi, gönderildikten sonra alıcıya gidene kadar halka
da onunla dolaşır.
 Halka topoloji de genel yayın amaçlı (broadcast)
uygulamalar için uygundur.
Halka Topolojisinin Avantajları ve
Dezavantajları
 Sinyaller her düğümde güçlendirildiğinden yoğun veri
trafiğinde başarım fazla düşmez.
 Bekleme süresi devredeki eleman sayısına bağlıdır.
 Sistemin hızı devreye eklenen her elemanla biraz daha
azalır.
 Her PC ağın bir elemanı olduğu için bir PC’de bir aksaklık
olması halinde ağ iletim yapamaz. Paralel bir ikinci hattın
(by pass hattı) çekilmesiyle bu soruna çözüm bulmak
mümkündür.
 Maliyet bakımından diğer ağlardan biraz daha pahalıdır.
 İletişim hızları kablolama sistemine bağlıdır.
5.Örgü(Mesh) Topoloji
 Örgü topolojisi ağdaki tüm birimler arasında uçtan uca
bağlantı içerir.
 Ağdaki her birim diğer tüm birimler için birer bağlantı
gerektirdiğinden, genellikle pratik bulunmaz.
 Daha çok WAN’larda kullanılır.
5.Örgü(Mesh) Topoloji
 Tipik olarak mesh topolojisi en geniş ya da en
önemli yerlerin bağlandığı hibrid ağlarda kullanılır.
 Örneğin bir kuruluşun 4 veya 5 ana merkezi ile çok sayıda
uzak ofisi olduğunu varsayalım.
 Her bir ana merkezde birer mainframe ve bu
mainframelerin dağıtık bir veritabanı idare etmek için
iletişim kurma zorunluluğu olsun.
 Mainframeler arası iletişimden emin olabilmek için
merkezler arasında artık hatlar içeren bir hybrid mesh
topoloji kullanmak gerekir.
5.Örgü(Mesh) Topoloji
Gerçek Mesh Topoloji
Hibrid Mesh Topoloji
Kaynaklar
 Yrd. Doç. Dr. Altan MESUT ,Bilgisayar Ağları Ders Notları
 Yrd. Doç.Dr. Şirin Karadeniz ,Bilgisayar Ağları Ders Notları
 Öğr.Gör. Serkan KORKMAZ, Ağ Temelleri Ders Notları
Download

Ağ Temelleri - Personel Web Sistemi