Sayı: 3 - Kasım 2014
Rehberim
Çakabey
Bilişsel
Gelişim
Kaliteli zaman önerisi:
Anılara yolculuk
Ayın konuları
Yaratıcılık
Sezgisel
üzerine
Algıdan
İçsel Algıya:
Zihinsel
Yolculuk
Ailecek Gidelim:
Kadın Müzesi
Bilişsel
Gelişimin
Kadim Dostu:
Kitaplar
Hobi Köşesi:
Fotomontaj-Photoshop
Hazırlayanlar
Uzm Psk. Dan. Handan YILMAZ
Psk. Dan. Sıla GETİR
Psikolog Eda GÖKÇÜOĞLU
Uzman Rehber Öğretmen Duygu ERGEN MANGIR
Rehber Öğretmen Selda TAÇMAHAL
Psk. Dan. Dilek PEKEL
Rehber Öğretmen Buket AMURAN ZİYALAZ
Dr. Fatma Funda AKKOÇ
Editörden…
Hızlı gelişen, hızlı öğrenen çocuk ve gençlerle çevriliyiz… Algıları, teknolojiyi kullanma
becerileri ile bizi şaşkına çeviren bu yeni neslin beyninde neler olup bitiyor hiç merak ettiniz mi?
Genel olarak bilişsel gelişim; bireyin ‘‘bilgi alma, zihinsel anlamda işlem yapma ve bilgiyi kullanma
süreçlerindeki değişimi kapsayan gelişim dönemi’’ olarak tanımlanabilir. Çok geniş bir çerçeve içinde
birçok beceriyi içerir, yaşla ve olgunlaşma ile farklılık gösterir.
Peki bu hızlı değişimi ne destekler, neler yardımcı olur, neler zorlar… Anne babaların bu
konuda rolü var mıdır yoksa doğaya mı bırakılmalıdır bu roller...
Fiziksel gelişimi ölçmek kolaydır, boy uzuyorsa, kilo artıyorsa gözünüzün önünde gelişir
çocuk, siz de gözlemlersiniz. Oysa bilişsel gelişim gizemlidir, bir gün yapamadığını bir gün
yapabildiğini görüverirsiniz. Bunu ne zaman başardı dersiniz ama o anda yanıtını veremezsiniz. Her
öğrendiği, deneyimlediği, karşılaştığı ile ilmek ilmek örülen eşsiz bir halı gibidir, her bir deneyimin,
bilgini kendi özel rolü vardır.
Bilimin üzerinde en çok çalıştığı alanlardan birine küçük bir kapı aralıyoruz sizlere, merak
edip okudukça bu konunun aslında birkaç yazı ile özetlenemeyeceğini siz de fark edeceksiniz… İlk
adımı bizimle atmaya, okudukça merak ettim biraz daha araştırayım demeye hazır mısınız?
Rehberim Çakabey,
Kasım, 2014
İÇİNDEKİLER












Sezgisel Algıdan İçsel Algıya: Zihinsel Yolculuk
Yaratıcılık hakkında
Bilişsel gelişimin kadim dostu: Kitaplar
Çocuklarınıza okuma alışkanlığını nasıl kazandırırsınız?
Bilişsel Gelişimin Dijital Desteği: İnternet
Problem mi var?
Ayın Okuma Önerisi – Her çocuk başarabilir.
Ailecek Gidelim mi? – İzmir Kadın Müzesi
Evde DVD Keyfi –Yetenekli Eller
Kaliteli Zaman Önerisi-Anılara yolculuk
Hobi Köşesi – Fotomontaj-Photoshop
Çakabey’de Kariyer Var!
SEZGİSEL ALGIDAN İÇSEL ALGIYA: ZİHİNSEL
YOLCULUK
Çocukların gelişim evrelerini anlamaya
göre olgunlaşma ihtiyacı hisseder.
Piaget, bu
çalıştığımız bilimsel olarak açıklanmış pek çok
noktada bilişsel gelişimi büyük bir binanın
kuramsal yaklaşım vardır. Bunlardan; çocuğun algı,
yapılmasına benzeyen ve büyüyüp giden bir yapıya
düşünme, hatırlama, anlama, bellek gibi süreçlerini
benzetmektedir. Bina yapılırken evrelerin derece
kapsayan alan bilişsel gelişim olarak tanımlanır.
derece
Bilişsel gelişim dendiği zaman çocuğun dış dünyayı
dengesinin kararlılığı ve esneklik önem taşır.
anlama ve tanıma süreçleri akla gelir. Bilişsel
Yapılan araştırmalar göstermiştir ki her yaş
gelişimi açıklayan en önemli kuramcılardan Jean
dönemindeki çocuklar, çevresinde olanları merak
Piaget, bilişsel gelişimin temeline zekayı koyarak,
ederler. Merak duygularını gidermek için de
zekanın
sürekli olarak çevrelerinde neler olup bittiğini
her
yaş
düzeyindeki
gelişimini
incelemiştir.
Piaget’ye göre çocuk, fiziksel gelişiminde
duyduğu olgunlaşma ihtiyacına göre fiziksel olarak
hazır olduğunda yürüyebildiği, motor becerilerini
kullanabildiği gibi bilişsel gelişimi için de yaşlara
ayarlanması,
parçaların
büyüklüğü,
anlamaya yönelik çaba gösterirler. Çabalarının
sonucuna ulaşıp merak ettikleri hakkında fikir
sahibi oldukça zihinlerinde gördüklerine dair
ifadeler oluşmaya başlar. Yaş düzeyleri arttıkça
oluşturdukları bu ifadeler daha somut bir hal
almaktadır.
0-2 yaş aralığını kapsayan “Duyusal-Motor
Dönem”de çocuklar, dış dünyadan gelen uyaranları
duyularıyla algılayıp tepki verirler. Çevresinde olan
durumlara karşı duyuları oldukça açıktır, istek ve
ihtiyaçlarına
göre
davranışlarını
değiştirip
şekillendirdiği ifade edilir. Bu dönemdeki çocuklar
yaşadıkları
olaylara
sezgileriyle
yaklaşıp
açıklamalarını sezgileri üzerinden gösterirler.
2-7 yaş aralığını kapsayan “İşlem Öncesi
Dönem”de
çocuklar
bir
önceki
dönemde
duyularıyla kendisini ifade ederken artık duyuların
yanına nesneleri, ilişkileri, yer ve zaman gibi
kavramları
da
ekleyerek
zihinsel
süreçlerini
geliştirirler. Bu aşamada devreye zihinsel süreçler
de girdiğinde çocuk, dil ve sembolik düşünme
yeteneğine sahip olur. Bu dönemin en önemli
özelliklerinden biri de çocukların benmerkezci
oldukları gerçeğidir. Bu nedenle bir arkadaşının ya
da bir yetişkinin düşüncelerini alıp kabul etmekte
zorlanır, bir nesneyle ilgili diğer kişinin farklı
düşünebileceği konusunda bilgi sahibi değildirler.
“Somut İşlemler Dönemi” adı verilen,
çocukların 7-10 yaş aralığını kapsayan dönemde,
çocuklar artık mantıksal düşünme, zaman, mekan,
uzaklık,
boyut
gibi
kavramları
kavrayıp
benimsemeye başlarlar. Mantıksal düşünmenin
başlamasıyla çocuklar, sadece kendi duygu ve
düşüncelerini değil, başkalarının da duygu ve
düşüncelerini
anlayarak
onların
duygusal
gelişimlerine de katkı sağlanmış olur. Bu dönemde
çocuk,
nesneleri
büyükten
küçüğe
dizebilir,
zihinsel işlemler yapabilir, bütün parça ilişkisi
kurabilir.
Çocuk,
dili
kullanma
konusunda
geliştikçe sosyal becerilerde de paralel olarak
gelişmeler olabilir.
“Soyut İşlemler Dönemi” ile 10 yaşından
sonra çocuğun içine girdiği ve ergenlik çağı
boyunca devam eden bir süreç başlar. Bu dönemde
düşünceler ön plandadır, sorun çözme becerileri
gelişir. Bir önceki dönemde somutluğa bağlı olan
düşünceleri, yerini soyut düşünceye bırakır. Bu
anlamda düşüncelerdeki dış dünyaya bağımlık
ortadan kalkarak çocuğun kendi içsel süreçleri
devreye girer ve zihinsel becerileri ön plana çıkar.
Çocuk,
yetişkin
düşüncesine
yakın
düşünme
biçimini kazanır, soyut olan nesneler, durumlar
hakkında fikir sahibi olur. Bu soyut düşünme
becerisi ve akıl yürütmeler ile çocuk kendi
dünyasını da kurabilir.
Bireylerin
bilişsel
gelişim
evreleri
değerlendirildiğinde onların her dönemde yeni bir
özellik ve beceri kazanarak geliştikleri, dönemin
ihtiyaçlarına göre var olan özelliklerini kullanarak
ona göre yaşamlarına devam ettikleri görülmüştür.
İçinde bulundukları dönemin özelliği ne kadar çok
fark edilir, ona yönelik uyaran ve tepkiler verilirse
çocuğun gelişiminin katkı sağlanarak devam
edeceği düşünülmektedir.
ERGENLİK DÖNEMİNDE BİLİŞSEL
GELİŞİM:
özelliği,
 Kendi düşüncelerini irdeleme ve başkalarının
çocuklarımızın somut düşünce düzeyinden soyut
görüş açısını anlayabilme (empati) yetenekleri
düşünme düzeyine geçiş yaşamalarıdır. Ergenlerin;
gelişmeye başlar.
çeşitli
yetişkinlerin
 Farklı ortamlarda, farklı tutumlar gösterebilir,
ifadelerini kendi bilinçleri ile değerlendirme gibi
yani aynı olayı hem savunabilir, hem de zıt tutum
yönleri gelişmeye başlar. Bu dönemde:
sergileyebilirler.
Bu
dönemin
alternatifleri
 Yaratıcılık
ve
en
belirgin
görebilme,
üretkenlik
gibi
alanlardaki
becerilerde ciddi bir artış görülür.
 Parçaları birleştirerek bütüne ulaşma, olayların
sebeplerini bulma gibi konulara karşı ilgilerinde
artış görülür.
 Bu dönemde ergenler, olayları araştırır ve
arabuluculuk gibi problem çözme tekniklerini
öğrenmeye başlarlar.
 Soyut düşüncenin gelişimi ile hem birçok alanda
sorular sormaya başlar, hem de kendi sorunlarına
farklı biçimde eğilme yeteneği kazanırlar.
Ebeveynler neler
yapabilir?
Bu dönemde kişisel değer yargılarını,
beğenilerini,
plan
yapma
gibi
bilişsel
becerilerini geliştirmelerinde onlara yardımcı
olmak genci geliştirir. Onların düşünce ve
fikirlerini dinlemek; kimlik oluşturma ve
dünya ile ilgili fikirlerini oluşturmada onlara
sağlıklı bir yön belirletecektir.
Hipotezleri
araştırmaya
ve
haklarında fikirler üretmeye başlarlar.
 Özellikle kendi kimliği ile ilgili sorular sorma ve
kısaca
“ben kimim” sorusu sık sık gündeme
gelebilir.
 Kendisinin ve çevresinin duygu, düşünce ve
davranışlarını eleştirir.
 Gerçekleri sorgulama ve en ideali hayal etme
başlar. Kavramları sorgulamada yoğun bir artış
başlar. Felsefi konular, politika ve ahlaki konularda
düşünme - sorgulama ve yetişkinlerle tartışma
başlayabilir.
Piaget’nin Bilişsel Gelişim Dönemleri ve Temel Özellikleri
EVRELER
ORTALAMA YAŞLAR
TEMEL ÖZELLİKLER
-Kendisini nesnelerden ayırt eder.
-Amaçlı davranışlar yapmaya başlar.
Duyusal-Hareket Dönemi
0-2 yaş
-Nesne kalıcılığı kavramını edinir.
-Döngüsel tepkiler ortaya koyar.
-Taklit ve oyunlar yapar.
İşlem Öncesi Dönem
2-7 yaş
 Sembolik işlem dönemi
(2-4 yaş)
 Sezgisel işlem dönemi
(4-7 yaş)
-Dili kullanmayı, nesneleri imgeler ve sözcüklerle
belirtmeyi öğrenir.
-Nesneleri tek bir özelliğe göre sıralar.
-Düşünceler ve konuşmalar ben-merkezlidir.
-Konuşmalarda animizm ve monolog tarzı görülür.
-Sıralama ve sayı uygunluğunu kavrayamaz.
Somut İşlemsel Dönem
7-11 yaş
-Nesne ve olaylara ilişkin mantıklı olarak
düşünebilir.
-Sayı, kütle ve ağırlık korunumu kavramlarını
edinir.
-Nesneleri farklı özelliklerine göre sınıflar ve onları
özelliğe göre sıraya koyabilir.
-Geriye dönebilirlik gelişir.
-Soyut düşünme gelişir.
-Değişkenleri birleştirip ayırabilir.
Soyut İşlemsel Dönem
11 yaş ve üstü
-Varsayımsal,
geleceğe
yönelik
sorunlarla ilgilenir.
-Ergenlik ben-merkezciliği görülür.
ve
ideolojik
YARATICILIK
hakkında
Bilişsel gelişimin alanlarından biri olan
yaratıcılık, son 20-25 yıldır üzerinde çokça
durulan,
dikkat
olmuştur.
konulardan
Okulların
yaratıcılıklarını
kazanmış
çeken
ve
öğrencilerin
geliştirme
bu
biri
işlevi
doğrultuda
önem
birbirine karıştırılıyor olsa da aslında birbirinden
çalışmalar
çok farklıdır. Zeki insan birçok özelliğe sahip
hızlanmıştır.
olsa da bunları özgün bir şekilde kullanmıyorsa
Mackinnon’a göre bir davranışın yaratıcı
olabilmesi için üç temel koşul gerekmektedir.
 Yeni ve özgün - eşi benzeri olmayan bir ürünü
yaratıcılık özeliğine sahip değildir.
Yaratıcılığın
ortamında
söylemelerine
 Yapıcı olması.
düşüncelerinden
Bir yazarın yazdığı roman, bilim adamının
geliştirdiği özgün kuram, sanat eserlerinin ortaya
izlediğimiz
ve
elbette
söz
gelişir.
Bundan
dolayı
çocukların düşüncelerini korkmadan, çekinmeden
 Önemli amaçlara hizmet ediyor olması,
günümüzde
gelişmesi
konusudur. Kuşkusuz yaratıcılık sevgi, saygı ve
özgürlük
ortaya koyması,
çıkması,
Yaratıcılık ve zeka kavramı çoğu zaman
izin
verilmeli
dolayı
cezalandırılamamalıdır.
ve
hiçbir
Aksine
yanlış
zaman
yaratıcı
düşünceler ödüllendirilmelidir.
keyif
aldığımız reklamlar, bir zamanlar çocuk olan
bireylerin hayal gücü ile üretip ortaya çıkardıkları
özgün ve benzersiz ürünlerdir. Mesela evine
ansızın misafir gelen bir kadının elindeki
malzemelerle
özgün
ve
güzel
hazırladığı
yemekler, bir çocuğun kutup ayısının resminin
yanına bir kutudan köpüğü keserek buzullar
yapması ya da nesli tükenmekte olan kutup ayıları
için limonata satıp parasını bu fona yatırması
yaratıcılık ürünüdür.
Yaratıcılık, hata yapmanıza
izin vermenizdir. Sanat, bu
hatalardan hangilerinin
korunacağını bilmektir.
(Scott ADAMS)
Yaratıcılık gelişimi için:
Yaratıcılık düşünce ve duyguyu içinde bir arada barındırır. Yaratıcılıkta özgünlük, farklılık,
sıradan olmama, birbiriyle ilişkisi olmayanları ilişkili hale getirme gibi özellikler bulunur. Araştırma,
yeni bilgilere açık olma, esneklik yaratıcılığı besler.
İlgi ve yeteneklerini
ortaya koyabileceği,
denemeler
yapabileceği fırsatlar
sunabilirsiniz.
İlgisini çeken konu
ile ilgili yenilik ve
teknolojileri takip
etmesini
destekleyebilirsiniz.
Yakın ve uzak
çevresine geziler
düzenleyebilirsiniz.
Bir malzemeyi
farklı şekillerde
kullanmaya
yönelik akıl
yürütmesini
isteyebilirsiniz.
İlgisini çeken
konuları nasıl ve
nereden
araştıracağını
öğretebilirsiniz.
Yargılamadan
dinlemeye
çalışabilirsiniz.
Soru sormaya
teşvik
edebilirsiniz.
Ne, nasıl
soruları
sorabilirsiniz.
Aklına gelen
fikirleri yazması
için bir defter
tutmasını
sağlayabilirsiniz.
Bu güne kadar hiç
görmediği farklı
görsel, işitsel ve
dokunsal nesne
ve etkilerle
karşılaşmasını
sağlayabilirsiniz.
BİLİŞSEL GELİŞİMİN KADİM DOSTU: KİTAPLAR
Okuma alışkanlığı, kişinin okumayı
bir gereksinim olarak algılaması ve yaşam
boyu düzenli bir biçimde gerçekleştirip
bundan keyif almasıdır. Oysa günümüz
çocuk ve gençlerine baktığımızda kitap
okumanın bir görev ve ödev olduğunu
görüyoruz. Gelişmiş ülkelerde “okuma
alışkanlığı” bir yaşam biçimine
dönüşmüştür.
Doğru değerlendirme yaparsak kitap
okuma alışkanlığı gelişmiş gençler,
merkezi sınavlarda, okuduklarını anlama
becerisi okuma alışkanlığı gelişmemiş
gençlerden daha hızlı olduğu için, pek çok
adayın önüne geçmektedirler. Yine aynı
biçimde okuma alışkanlığı kazanmış
gençler, günlük yaşantılarında arkadaşları
ve sosyal çevreleriyle kurdukları ilişkilerde
daha aktif rol alabilmektedirler.
Kitaplar, sessiz öğretmenlerdir
(Gallius).
Okuma alışkanlığının temeli ailede
atılır. Her şey anne-baba ile evde başlar.
Okulda devam eder. Okuma alışkanlığı
“çocukluk döneminde” kazanılır. 0-6 yaş
döneminde çocuklara okuduğumuz
hikayeler, çocukların kitaplara karşı
olumlu tutum kazanmalarını sağlar. Çocuk
kitapları nasıl kullanacağını, hangi
nedenlerle okuyacağını, kitaplara zarar
vermemesi gerektiğini öğrenir.
Okuma alışkanlığı yaşam boyu
sürekli ve düzenli bir biçimde olmalıdır.
Kitap okumanın zevkine varma bir beceri
işidir. Okuma alışkanlığının
kazanılmasında evde aile ve okulda
öğretmenlerin rolü büyüktür. Anne ve
babanın tutum ve davranışları, çocuklarına
model olmaları, çocuklarına destek
çıkmaları, onlarda okuma alışkanlığının
gerçekleşmesini sağlar.
Günümüzde internet ve televizyon
izleyerek geçirilen zamanı düşünürsek,
okumaya ne kadar zaman zaman ayırıyoruz?
Doğal olarak internet ve televizyondan da
bilgi alınabilir ancak uzmanlar okumanın
daha etkili olduğunu belirtiyorlar. Televizyon
ve internetin kitap okumaya rakip olduğu
hatta onu engellediğini de söylemek
mümkün olabilir. Kitap okumanın önündeki
en büyük engellerden biri televizyondur.
Bunun için çocuklara kitabın televizyondan
üstün yönleri anlatılmalı, her ikisinin
karşılaştırılması yaptırılmalıdır. Onlara
uygulamalarda örnek olunmalıdır. Yani
çocuk evdeki ebeveynin elinde televizyon
kumandasından çok kitap görmelidir.
Bilgisayar ve internet de gereğinden fazla ve
bilinçsizce kullanıldığında kitap okumaya
engel olabilmektedir. Bunun için televizyon
ve bilgisayar karşısında geçirilen zamanlar
düzenlenmeli, kontrol altına alınmalı ve
aşırılığa izin verilmemelidir.
Kitap okudukça yaşamınız anlam
kazanır. Yaşamı daha iyi algılar,
karşılaştığınız sorunu daha kolay
çözebilirsiniz. Kitap insan kişiliğini,
karakterini ve doğrularını tanıtacak,
geleceğe yeni ufukların açılmasını
sağlayacaktır. Hangimiz çocuklarımızın bu
özellikleri olan bireyler olmasını istemez
ki?
Çocuklarımıza
Okuma
Alışkanlığını Nasıl
Kazandırabiliriz?
Her anne baba çocuğunun iyi
bir okuyucu olmasını ister.
Zamanını yönetirken okuma
etkinliğinin hayatında yer
alması tüm anne babalar için
önemlidir. Okuma
alışkanlığına sahip olmak
dikkat toplama,
konsantrasyon, sabretme,
hayal etme gibi öğrenme
becerilerini besleyen birçok
alana da destek olur.
Peki sadece “oku” demek
yeterli oluyor mu? Bazı
çocuklar okumaya hep ilgi
duyarlar ama bazıları için bu
alışkanlığı edinmesi adına
sizler biraz emek vermek
durumunda kalabilirsiniz.
NELER YAPILABİLİR?
* Her akşam, çocuklarınıza
15-20 dakika kitap
okuyabilirsiniz.
*Çocuğunuzun kendisine ait
bir kitaplığının olması, o
kitaplığı kendi isteğine göre
düzenlemesi hatta süslemesi
ilgisinin artmasına yardımcı
olabilir.
*Örnek olmak çok önemlidir.
Evde kitap okunduğunu
gören çocuk kitap okuma
konusunda daha hevesli
olur.
* Her yaş grubunun
okuyacağı kitaplarda fiziksel
ve görsel bazı özellikler
bulunmalıdır. Yazının
puntoları, karakteri,
resimlerin canlılığı; çocuğun
psikolojik ve fiziksel gelişme
evrelerine uygun olmalıdır.
*Seçeceğiniz iki günde kitap
okuma saatleri belirleyin.
Ailenin her ferdinin
katılacağı bu etkinlik
sonunda okuduklarınızı
paylaşmak için bir zaman
dilimi ayırmak da keyifli
olabilir.
*Her çocuğun dünyasının
farklı olduğu unutulmadan
kitap konusundaki seçimleri
yönlendirilmelidir.
Hoşlanabileceği kitapları
bulmak, kitap almak için
birlikte kitapçıya gitmek
isteğini arttıracaktır.
* Öğrencinin okuduğu
kitapları anlatan resimlerposterler yaparak odasını
süslemesine ne dersiniz? Ya
da sevdiği kitap karakterleri
ile kostüm partisi
yapabilirsiniz.
*Kitaplarda geçen olaylar
keyifli birer drama
malzemesine dönüşebilir.
Çocuğunuzun bunu
hazırlayıp sunabileceği bir
ortam yaratabilirsiniz.
*Kendi hikayeleri ve
resimleri ile kendi kitabını
oluşturması konusunda
yüreklendirebilirsiniz.
BİLİŞSEL GELİŞİMİN DİJİTAL DESTEĞİ:
İNTERNET
Bilgisayar ve internetin insanoğlunun
hayatına girmesi pek çok farklı alanda farklı
kolaylıkları da beraberinde getirmiştir.
Okullarda,
bankalarda,
işyerlerinde
kullanılmaya başlanmış ve sonunda gündelik
hayatın ayrılmaz bir parçası olmuştur.
Hayatımızda çok önemli yer edinen
bilgisayarlar artık sınırları hiçe sayan, bütün
dünyayı koca bir köye dönüştüren interneti
bir daha belki de hiç çıkmamak üzere
hayatımıza sokmuştur.
Bilgisayar ve internet sayesinde
insanlar
bilgiye
en
hızlı
şekilde
ulaşabilmektedirler.
Gidemedikleri,
göremedikleri
yerler
hakkında
bilgi
edinebilmekte, film, müzik ve videolar
sayesinde eğlenebilmektedirler. Bu kadar
geniş bir kullanım alanına sahip olan
bilgisayar ve internet eğitim alanında da
oldukça aktif bir şekilde kullanılmaktadır.
Bilgisayar ve internetin eğitim alanına
girmesi bambaşka bir boyut yaratmıştır. Bu
aşamadan sonra “uzaktan eğitim”, “sanal
sınıflar”, “online eğitim” gibi kavramlar
literatüre girmiş ve bu alanda çok büyük
gelişmeler sağlanmıştır. Bu sayede öğrenciler
zaman ve mekan tanımadan öğrenme
sürecine dahil olabilmektedirler. İstedikleri
yerde ve istedikleri zamanda araştırma
yapabilmekte, online dersleri izleyerek
eksiklerini tamamlayabilmektedirler.
Günümüzde bilgisayarların ve buna
bağlı
olarak
internet
kullanımının
yaygınlaşması internete girme yaşını da okul
öncesi döneme kadar düşürmüştür. Biz
yetişkinler acemice bilgisayarın tuşlarına
basmaya çalışırken, onlar kendilerine web
sitesi bile kurabilmektedirler.
Günümüz koşullarını göz önünde
bulundurduğumuzda
çocuklarımızın
hayatından
bilgisayar
ve
interneti
çıkarmamız mümkün değildir ayrıca doğru
da değildir. Ebeveynler olarak bizlere düşen
görev bilgisayar ve internetin doğru
kullanımının sağladığı yararları göz önünde
bulundurarak çocuklarımıza güvenli bir
şekilde
interneti
kullanmalarını
ve
kendilerini sanal dünyanın tehlikelerinden
nasıl koruyacaklarını öğretmektir. Bu konuda
anne ve babalar nelere dikkat etmelidirler:
 Her şeyden once çocugunuzla iyi bir iletişim içinde olmalısınız. Çocugunuza, her konuyu sizinle
paylaşabilecegi guvenini vermelisiniz.
 Evdeki bilgisayarın ortak kullanım alanında olmasına dikkat etmelisiniz.
 Çocugunuzun yaşına uygun bilgisayar kullanma suresi belirlemelisiniz.
 Her konuda olduğu gibi, bu konuda da ebeveyn olarak sizler çocuklarınıza iyi birer örnek
olmalısınız. Bilinçli ve güvenli internet kullanım kurallarını öğrenmeli, bunları uygulamalı ve
çocuğunuzla bu kuralları konuşmalısınız.
 Çocuğunuzun internette nasıl vakit geçirdiğini gözlemlemeli, hangi sitelere girdiğini kontrol
etmelisiniz.
 Çocugunuzun internet ortamında guvenligini saglamak ve onu zararlı içeriklerden korumak
amacıyla gerekli guvenlik ve filtreleme programlarını edinmelisiniz.
 Çocuğunuza internet ortamında tanımadığı kişilerle sohbet etmemesi, ev adresi, okulunun adı,
telefon numarası, ebeveynin iş adresleri gibi kişisel bilgileri kimseye vermemesi gerektiğini
öğretmenlisiniz.
 İnternet ortamında kendisini rahatsız eden görüntü, ses ve yazılar yer aldığı takdirde hemen
internet ortamından çıkmasını ve size haber vermesini istemelisiniz. Onu rahatsız eden ne varsa
sır olmayacağını paylaşmalı ve çocuğunuzun bu konuda size güven duymasını sağlamalısınız.
PROBLEM Mİ VAR?
Problem çözme becerisine sahip olmak çocuğu ve
genci riskli durumlardan korur. Problem hayatın her
döneminde vardır, her aşamada da olacaktır.
Çocuklar bilişsel olarak geliştikçe problem çözme
konusundaki donanımları artar. Bazı çocuklar çok
küçük yaşlardan itibaren bu konuda yaratıcı ve
becerikli olabilirler, bazılarınınsa desteklenmesi
gerekir. Problem çözme öğrenilebilir bir beceridir.
Çocuğun problem çözme konusunda pratik
Problem Çözme
Basamakları
Sorunu fark
etme
yapabilmesi için yaşına uygun konularda problem
çözme konusunda desteklenmesi ve
cesaretlendirilmesi gerekir. Etkili problem çözme
Tanımlama
becerileri yaşantılar yoluyla öğrenilir. Çocuğu
korumak adına onun karşısına gelen her problemi
çözmek, çözümü söylemek o an için hayatını
kolaylaştırıyor gibi görünse de uzun vadede bu
becerilerin gelişmesini engelleyecektir. Anne
Alternatifler
Üretme
babaların çocuklarını desteklemek adına kaygılarını
bastırıp, güvenli olabilecek ortamlarda hatalı
çözümleri denemelerine izin vermeleri çocuğa
kıymetli kazanımlar getirir. Unutulmamalıdır ki her
Uygun Çözümün
Seçilmesi
problem bir öğrenme fırsatıdır…
Uygulama
Değerlendirme
ve Düzeltme
Çocukların problem çözme becerilerinin gelişmesi için aileler neler
yapabilirler?

 Çocuğunuzun yaratıcı önerilerini saygı ile
 Okuduğu bir kitapta, seyredilen bir filmde, bir
dinleyin. Uygulanamayacak önerileri hızlı
gazete haberinde mevcut bir problem karşısında
biçimde eleştirmek yerine sorularla kendisinin
kendi başına gelseydi ne yapacağını sorun.
düşüncedeki boşlukları bulması için onu
yönlendirin.
 Fikirlerini not edebileceği bir defter tutması
konusunda yüreklendirin.
 Çocuğunuzla beraber beyin fırtınası yaparak
çözümler bulmaya çalışın. Beyin fırtınası için onu
 Bir problem çözerken zorlanıyorsa çözüm
yüreklendirirken eğlenceli seçenekleri göz ardı
önerilerini bir kağıda not etmesini ve her çözüm
etmeyin, mizah işbirliğine isteğini arttırır.
önerisinin olumlu ve olumsuz yanlarını
yazmasını isteyin.
 Günlük hayat içinde problem çözme provaları
yapması için fırsatlar yaratın. Evde ve ev dışında
 Ne – nasıl soruları ile çözümler hakkında
karşılaşılan küçük problemlere yönelik çözüm
derinlemesine konuşmasına fırsat verin.
önerilerini sorun. Önerilerinin uygulanabilir
olanlarını mutlaka hayata geçirin.
AYIN OKUMA ÖNERİSİ
HER ÇOCUK BAŞARABİLİR
Kendini okul çağındaki çocukların başarıya ulaşmalarına
adayan, Amerika'nın en tanınmış eğitim uzmanı ve çocuk
doktoru Dr. Mel Levine, 30 yıllık deneyimlerine dayanarak,
çocuğun entelektüel, duygusal ve fiziksel açıdan güçlü ve
zayıf yönlerini tanımanın önemini vurguluyor. Buna göre
stratejiler
geliştirmenin, öğrenme isteğini
kırmadan
çocuğun başarılı olmasını sağlamakta nasıl anahtar rol
oynadığını göstererek, "öğrenmeyi öğrenmek" konusunda
ailelerin ve eğitimcilerin ne yapması gerektiğini ve nasıl
yapabileceklerini örnekler ve gerçek yaşamdan alıntılarla
anlatıyor. Kitapta, okul çağındaki çocukların, dikkatlerini
kontrol etme, ezberleme, yazma, konuşma, konuşulanı
anlama, yön bulma, düzenleme, düzenli olma, el ve vücut
becerileri, sosyal ilişkiler kurma ve problem çözme
alanlarındaki becerilerinin ya da aksayan yönlerinin nasıl
farkına varabileceğinizi bulacaksınız. Çözüm için pratik
yöntemlere kavuşacak ve okul çağındaki çocukların
zihinsel gelişimlerini en üst düzeye çıkarmak için
yapılması gerekenlerin bilincine varacaksınız.
AİLECEK GİDELİM Mİ?
KADIN MÜZESİ
Türkiye'nin ilk Kadın Müzesi'nin kuruluş amacı, Anadolu kadınının unutulan geçmişini, gücünü
tüm dünyaya hatırlatmak, Anadolu kadınının yaratıcılığını ortaya çıkarmak, kendine güvenini
desteklemek ve kendi geçmişine ait anıların canlandığı özel bir mekan yaratmaktır.
Geçici sergi salonu, video art, geçmişten günümüze kadınlar, antik dönemde Anadolu'da
kadınlar, öncü kadınlar, koleksiyon eserler, protesto ve kadınlar, enstelasyon odası, atölye, arşiv,
depo, kütüphane ve yönetici odası olmak üzere müzede toplam 13 oda bulunuyor. Müzenin her odası
farklı konseptlerde hazırlanmıştır. Muazzez İlmiye Çığ, Afet İnan'ın kızı Ari İnan, Ayşen Gruda,
Nurhan Damcıoğlu, Gürdal Mumcu, Zuhal Yorgancıoğlu gibi iz bırakan kadınlar da özel eşyalarını
bağışlayarak müzeye katkıda bulunmuşlardır.
MÜZE ADRESİ :
1298 Sokak, No:14, BASMANE / İZMİR
TELEFON :
0232 484 0 481 veya 0232 489 45 22 (Dahili:2950)
ÇALIŞMA SAATLERİ :
Müzeyi 09:00 - 17:00 saatleri arasında ziyaret edebilirsiniz. Müze Pazartesi günleri kapalıdır.
EVDE DVD KEYFİ
YETENEKLİ ELLER – Gifted Hands
(2009)
Filmin konusu:
Küçük yaşlarda okul hayatında başarılı değilsen
gelecekte çok ünlü bir beyin cerrahı olma ihtimalin
nedir? Bu bir hayal midir yoksa inanılması gereken
bir hedef mi?
Film geçmiş hayatında çok parlak bir öğrenci
olmayan Ben Carson’nun ünlü bir beyin cerrahı
olarak tıp dünyasına damgasını vuruşunu konu
etmektedir. Bu süreçte en büyük destekçisi ona karşı
hiçbir zaman inancını yitirmemiş olan annesidir.
Kararlılık, inanç ve azmin başarıya yürümedeki
önemi filmin temel mesajıdır. Keyifli seyirler…
HOBİ KÖŞESİ
FOTOMONTAJ VE PHOTOSHOP
Akıllı telefonlar, tabletler, bilgisayarlara
indirilebilen
uygulama
programlar
sahip olmak bile mümkün… Eğer çocuğunuzun
gençlerin çektikleri fotoğrafların üzerinde
bu alanda bir yeteneği ve ilgisi varsa çeşitli on-
çeşitli
line
oynamalarla
koyabilmelerini
ve
internette paylaşarak bir hayran kitlesine
farklı
sağlıyor.
eserler
ortaya
kurslarla
da
kendisini
Hazırladıkları
cesaretlendirebilirsiniz. Kim bilir, belki hobisi
ürünleri video haline de getirebiliyor ve sosyal
gelecekte çok başarılı olacağı mesleği haline
medyada
dönüşür…
paylaşabiliyorlar.
Çalışmalarını
KALİTELİ ZAMAN ÖNERİSİ
ANILARA YOLCULUK
Evde
ya
da
bilgisayarda
biriken
fotoğraflara en son ne zaman baktınız? Aslında
her fotoğrafın bir anısı, bir öyküsü, bir duygusu
vardır. Çocukluğunuz, gençliğiniz, çocuğunuzun
doğumu;
birçok
keyifli
anın
hatırasıdır.
Çocuğunuzla birlikte bu fotoğraflara bakmak,
çekildiği anı hatırlamak, detayları birlikte
tartışmak
keyifli
olmaz
mıydı?
Ona
bebekliğinde yaşanan komik olayları anlatmak,
sizin çocukluğunuza birlikte dönmek…
Fotoğraf albümlerine aile büyükleri ile de
birlikte bakabilir, bu etkinliği küçük bir aile
toplantısına çevirebilirsiniz. Eğer çocuğunuz
bilgisayar
fotoğrafları
programlarına
bir
sunuma
meraklıysa,
çevirmesine
ve
sevdiklerini davet ederek eserini göstermesine
izin verebilirsiniz. Eminim her seyreden bu
gösteriden memnun ayrılacak…
Hasan Berk Çiner
Kimdir?
Karşıyaka’da 2 çocuklu bir
ailenin tek oğlu olarak
dünyaya gelen Hasan Berk,
Özel Çakabey Okulları’ndan
mezun olduktan sonra
çocukluktan beri ilgi
duyduğu mekanizmalara olan
bağını perçinlemek adına
ODTÜ KKK’da makine
mühendisliğini seçti. 2014
Haziran’ında mezun olan
Hasan Berk şu an hem
ODTÜ’de “yenilenebilir enerji
sistemleri” üzerine
çalışmalar yaparak yüksek
lisans eğitimine devam
ediyor, hem de Ankara
OSTİM’de bir şirkette Ar-Ge
ve proje mühendisi olarak
çalışıyor.
ÇAKABEY’DE
KARİYER
VAR!
Çakabey Okulları’ndan 2009 yılında mezun olan
Hasan Berk Çiner’le makine mühendisliği mesleğine
ilişkin eğitimi ve hedefleri üzerine konuştuk:
Makine mühendisliği eğitiminde fizik ve
matematik derslerinin önemli bir yer tuttuğunu
söyleyen Hasan Berk, problem çözme becerisi ve üç
boyutlu düşünebilme özelliklerinin de bu eğitimi
alırken ve mesleği icra ederken sahip olunması gereken
özellikler arasında sayıyor. Öğrencilere robot, model
uçak vb. gibi çalışmaları hem bakış açılarını
değiştirmesi hem de el yatkınlıklarını geliştirmesi
açısından tavsiye eden geleceğin başarılı mühendisi bu
mesleği kendi iş alanında tanımanın çok önemli
olduğunu vurguluyor.
Savunma sanayi ve otomotiv sektörü hayalinin
peşinden gidebilmek için yüksek lisans yapan genç
mühendise başarılar diliyoruz…
Download

Veli Bülteni - Kasım 2014