мАИ 21– КАВКАЗТӘИ АИБАШЬРА ИАЛАӠЫЗ РГәAЛАШәAРА аМШ
21 MAYIS – KAFKAS SAVAŞINDA YİTİRDİKLERİMİZİ ANMA GÜNÜ
Аҧсадгьыл зцәыӡыз зегьы ицәыӡуеит!
Аредактор икәакь
АҬынчреи
ахеиҚӘырхареи
Абар, 148 шы6ъса 7ит, а8суаа нала7аны, Кавказ
ашьхаруа жълар6ъа рыхъ0а дук ры8садгьыл ианахгаз
аахыс. А8сны, Нхы7-Кавказ ареспублика6ъа рйны, адунеи атъыла6ъа ирыланхо а8суааи адыга6ъеи рдиаспора6ъа зегьы иазгъар0оит агъалашъара амш. Ааи, хаш0ра ры6ъым есааира ихарахо ур0 атрагедиатъ х0ыс6ъа.
Щ0оурых иану ашъытара6ъа ирыцын ахьааи агъырюеи,
ах7ъареи а8среи, амлакреи ахь0акреи, аха еи6ъхеит
а8суааи адыга6ъеи, ры8садгьыл6ъа рйны еи8ш, иахьахгаз атъым дгьыл айнгьы. Аам0а цъгьа аёыблара иацъынхеит.
?абыргуп, ахаангьы ияьараны ийам аибашьра6ъеи
ах7ъара6ъеи зцыз XIX ашъышы6ъсазтъи аам0а цъгьа
щажълар6ъа ирынна7аз ахъра6ъа. Аибашьра6ъа р7ыхъа
87ъазарц, а0ынчра ыйазарц, а8еи8ш лаша щамазарц
ауп ур0 ах0ыс гъы0шьаага6ъа защгъалашъо, егьзащхамыш0уа. Амч6ъа зегьы азкызароуп Кавказ а0ынчра аи6ъырхара.
Щгъыяуан А8сны уаща аибашьра йаларым щъа, аха,
ишыжъдыруа, ааигъа А8сны А5ьын5ьтъылатъ еибашьра (1992-19939 ахнагеит. Ааха ду6ъа, ацъыё ду6ъа зауз
А8сны аибашьра=ы аиааира агеит. Щазшаз имчала,
а8суа жълар ры8садгьыл иа8шъымацъахеит, А8сны
ахьы8шымра азха7ара амюа иануп.
Кавказ ажълар6ъа, еищаракгьы а8суааи адыга6ъеи,
ащъаанырцътъи рдиаспора6ъагьы, а0ынчра аи6ъырхара
иазы6ъ8озароуп, иахёыёаауазароуп. А8хьа иргыланы
зегьы еилкааны ищамазароуп ихадоу – ащъоуеи6ъшъара, аилибакаара, аидгылара, а8еи8ш лаша азхъыцра
ша0аху. Ахеи6ъырхаразы даэа мюак щамаёам.
Ишыжъбо, XXI ашъышы6ъсазгьы а0ышъынтъалара
агуп Кавказ, а0ынчра еилазгарц з0аху амч6ъа маёа-аргама а7шъаара иашь0оуп. Агъра жъга, а8суааи адыга6ъеи иахьеи8ш реидгылара ада 8сыхъа ыйамкъа аам0а
ааигъа ийамлац. Щанеидгыла, щ8еи8ш лаша азы х0ак
еиц0ащаршъуа щаныйала, иащ8ырхагоугьы мчы роуам.
Даара агъэанызаара щамазароуп, а8ыжъара амоуроуп
ахатъ интерес, гъы8юык мацара рхы6ъкы. Инар0бааны,
инахараны ахъыцра йалароуп.
А8суааи адыга6ъеи ры=иара з0ахым, иа8ырхагоу
амч6ъа иахьа аргама рэазыршъоит ащъаанырцътъи
адиаспора6ъа рыюны7йа, дара-дара аилибамкаара
рыбжьа7ара, аимак-аи=ак6ъа рцъыргара, убри алагьы
щдиаспора6ъа реидгылара а8ырхагахара. Щажълар6ъа,
щдиаспора6ъа рйны иналукааша р7еицъа йъыяа6ъа рэеидыркылалароуп а0ынчреи ахеи6ъырхареи хы6ъкы
хаданы ишщамазааша деилыркааразы. Щажълар6ъа
8хьайа рцара, ры=иара амюан хы6ъкы хаданы ишыйоу
иаанхароуп а0ынчреи ахеи6ъырхареи.
А8еи8ш лаша еицащзы8шызааит.
В.А8щазоу
Redaktörden...
BARIŞ VE ULUSAL
KİMLİĞİN KORUNMASI
Abhaz’lar başta olmak üzere Kafkas dağlı halklarının
büyük bir kısmının vatanlarından sürülüşlerinin 148. Yıldönümü... Bu trajedi dolayısıyla, Abhazya, Kuzey Kafkasya
ve Abhaz-Adıge diyasporasının bulunduğu yerlerde her yıl
hüzünlü törenler düzenleniyor. Evet, her geçen gün tarihsel
olarak biraz daha geride bıraktığımız bu acı dönemi insanlarımızın unutmaları asla mümkün değil. Tarihin toplumlarımız üzerinde bıraktığı bu ağır travma, içinde her türlü acıyı,
sıkıntıyı, ayrılığı, ölümü, açlığı ve yokluğu barındırıyor. Ancak, Abhaz-Adıge toplumu her türlü yangının içinden geçerek hem anavatanlarında, hem de sürüldükleri yabancı
topraklarda, her şeye rağmen ulusal varlıklarını korumayı
başarabildiler.
XIX. yüzyılda yaşanan savaşların ve sürgünün yol açtığı yaraların tamamen iyileşmesi elbette düşünülemez.
Bizler, bu gün, aynı acıların tekrar yaşanmaması için, yeni
savaşları önleyecek kalıcı bir barış ortamının yeşermesine
katkıda bulunmak ve aydınlık bir geleceğe sahip olabilmek
umuduyla, halkımızın yaşadığı o trajik dönemi unutmuyor,
ilk günkü gibi her an tazelenen bir acıyla anıyoruz. Bu yüzden bütün gücümüzü birliğimizi daha da güçlendirmeye
ve Kafkasya’da barışı korumaya sarfetmeliyiz. Yakın bir
geçmişe kadar artık yeni bir savaşla karşılaşmayacağımızı
umuyorduk. Ancak 1992-1993 yılında uğradığımız saldırı
ve verdiğimiz ağır kayıplar pahasına verdiğimiz bağımsızlık
savaşını kazanarak ülkemizi ve halkımızı bir kez daha kanımız-canımızla korumak durumunda kaldık. Abhazya artık
tanınma yolunda emin adımlarla ilerlemeyi sürdürüyor.
Kafkas toplumları, en çokta Abhaz-Adıge toplumu diasporalarıyla birlikte barışı gözleri gibi korumaları gereken
dönemleri yaşıyor. Bu yüzden, her şeyden önce karşılıklı
anlayış, işbirliği ve dayanışma ruhuna her zamankinden
daha çok ihtiyacımız olduğunun bilincinde olmalıyız. Ulusal varlığımızı devam ettirmenin başkaca bir yolu bulunmamaktadır. XXI.yüzyılda uluslarımızı felakete sürükleyen
senaryoların benzerleri, gizli ve açık bir şekilde bugün de
sahnelenmek istenmektedir. Abhaz-Adıge toplumunun bu
gün kadar dayanışmaya ihtiyaç duyduğu ve bunun için her
türlü şartın uygun olduğu bir dönem, yakın zamanlara kadar oluşmamıştı. İnanmanızı isterimki bu dayanışmayı ve
birlikteliği sağladığımızda karşımızda hiç bir güç duramayacaktır. Bu yüzden, küçük kişisel çıkarları bir tarafa bırakarak atacağımız adımlarda son derece dikkatli olmalı, uzun
vadeli düşünerek, Abhaz-Adıge toplumunun gelişmesini
istemeyen güçlerin oyunlarını boşa çıkarmalıyız. Bu gün,
Abhaz-Adıge toplumunu ayrı düşürmek ve aralarındaki
dayanışmayı baltalamak için özellikle diyasporada sürdürülen faaliyetlere karşı ise toplumumuzun bilge kişileri bir
araya gelebilmeli, barışı ve ulusal kimliklerimizi korumanın
gerekliliğini insanlarımıza anlatabilmelidirler. Halklarımızın
güvenli yarınlara ulaşabilmeleri için sahip olduğumuz bu
fırsatı elbirliği ile en iyi şekilde değerlendirmeliyiz.
Halklarımızın geleceği aydınlık olsun.
V. Abhazou
маи 21 – ХАШҬРА
ЗҚӘЫМ АМШ –
1
шЬАМТӘЫЛАТӘИ
аԤСУАА АԤСНЫҞА
ИХЫНҲӘИТ –
2
PUTİN ANKUAB GÖRÜŞMESİ
НАСЫԤ ЗМОУ
АҬААЦӘАРА –
№5(17). 2012ш.
Маи 21
« ГӘЫНДА »
3
Маи 14 рзы Аԥсны Аҳәынҭқарра
Раԥхьатәи
Ахада
Владислав
Арӡынба диижьҭеи 67 шықәса ҵит.
Хашҭра зқәым АМШ
21 Mayıs 1864 tarihinde son bulan Kafkas savaşı ve sürgün’ün 148.yıldönümü
dolayısıyla Abhazya’da da anma törenleri düzenlendi.
Sohum sahilindeki törenlere katılan Cumhurbaşkanı Ankuab ve devlet yöneticileri burada bulunan anıta çelenkler bıraktılar. Bu yılki
törenlere katılan kalabalığın arasında bulunan
Suriye’den yeni dönen soydaşlar büyük ilgi
gördüler. Gündüz düzenlenen resmi törenin ardından akşam üzeri Abhazya Gençlik ve Spor
Müdürlüğü insiyatifi ile gençlerin düzenledikleri anma etkinliklerine devam edildi. Özgürlük
meydanında bir araya gelen gençler, milli kıyafetleri ve ellerindeki bayrakları ile kent cad-
delerinde sessizce yürüyerek sürgün anıtına
ulaştılar. Burada okunan çeşitli şiirler, ağıtlar
ve yapılan konuşmalar sonrasında ise ellerindeki meşalelerle sürgün ateşini yakarak anma
törenlerini sürdürdüler.
***
21 Mayıs 1864, Kafkas savaşı ve sürgün’ün
148.yıldönümü ile ilgili Abhazya olduğu gibi
Kuzey Kafkas Cumhuriyetlerinde ve AbhazAdıge diyasporasının bulunduğu her yerde
hüzünlü anma törenleri düzenlendi.
21 MAYIS SÜRGÜNÜ ANMA GÜNÜ
VLADİSLAV
ARDZINBA’NIN 67.
DOĞUM GÜNÜ
Türkiye’de düzenlenen 21 mayıs sürgünü anma
etkinliklerine Abhazya’dan da Meclis başkan yardımcısı O.Tcütcba, milletvekilleri A. Gurguliya, D.
Gunba ve GDDK başkanı Z. Adleyba’dan oluşan
resmi bir heyet, Abhaz-Fed genel başkanı Feridun
Aqıusba’nın davetlisi olarak katıldı.
ler ve kalabalık bir halk topluluğu katıldı.
4 Mart 2010 tarihinde sonzuzluğa uğurlanan Vladislav Ardzınba her geçen gün Abhaz
toplumunun kalbinde artan bir sevgi ve özlemle anılmaya devam ediyor.
Vladislav Ardzınba’nın anıt mezarı ile ilgili
proje yarışması ise halen devam ediyor.
Ankuab’ı kutladı. Başkan Ankuab’da görüşmede Abhaz-Abaza toplumunun birliğini daha
da geliştirmek için sık sık görüş alışverişinde
bulunmaları gerektiğinin altını çizerek, tarihi
vatanlarına geri dönmek isteyenler için devlet
olarak her türlü desteği vermeye devam edeceklerini belirtti. Muhadin Şenkao ve beraberindekiler yapılacak çalışmalarda işbirliğine
hazır olduklarını cumhurbaşkanına ilettiler.
20 Mayıs Pazar günü Kefken’in Babalı köyü
sahilinde düzenlenen ve dört bir yandan gelen kalabalık bir topluluğun katıldığı anma törenlerinde
21 Mayıs 1864 tarihinde son bulan Kafkas savaşı
ile sürgünde yitirilen soydaşlarımız yadedildi.
BAGRAT ŞİNKUBA’NIN 95. DOĞUM GÜNÜ
CUMHURBAŞKANININ KABULÜ
Karaçay-Çerkes’teki sivil toplum kuruluşlarından Abaza’nın başkanı Muhadin Şenkao,
Leon madalyası sahibi Ali Aşxatsao ve Abhazya’daki sivil toplum kuruluşu Abazara’nın
başkanı Yanvarbi Ekba başkent Sohum’da
cumhurbaşkanı Aleksandır Ankuab tarafından
kabul edildi.
Kabulde Muhadin Şenkao göreve seçilmesi dolayısıyla cumhurbaşkanı Aleksandır
раршьцыларазы, рха7гыларазы ирылшо зегьы шыйар7о агъра диргеит. Даргьы и0абуп
рщъеит а0агылазаашьа бзиа ахьырза8ыр7о,
ахыла8шра ахьрыгым азы.
Ахъылбыэха агъалашъара амш иазкны акциа мюа8ысит. Айъа, Аха6ъи0ра аш0а инаркны
а6ала6ь иалсит, амшын а8шащъа=ы игылоу
абайа айынёа инеит А8сны а=ар рхеидкыла6ъа, зы8садгьыл ахь ихынщъыз щ5ьын5ьуаа.
Абайа=ы имюа8ган агъалашъара ахъыл8аз. Уи
еи=накааит а=ар рус6ъеи аспорти рзы А8снытъи Ащъын0еилакы.
***
Кавказтъи аибашьра иалаёыз ргъалашъара Амш азгъа0ан, А8сны еи8ш, Нхы7-Кавказ
ареспублика6ъа рйны, а8суааи адыга6ъеи
рдиаспора6ъа ахьынхо ащъаанырцътъи атъыла6ъа рйны.
UNUTULMAZ ACI
14 Mayıs Abhazya’nın kurucu cumhurbaşkanı Vladislav Ardzınba’nın
doğumunun 67. yılı.
Doğum günü münasebetiyle Aşağı Yeşıra
köyünde Ardzınba’nın mezarının bulunduğu
alanda bir anma töreni gerçekleştirildi. Törene
başkan yardımcısı Mihail Logua, meclis başkanı V.Bganba, başbakan L.Lakırba, bakanlar,
milletvekilleri, Rusya Fedarasyonu büyükelçisi
S. Grigoryev, savaş gazileri, aydınlar, öğrenci-
4
türlü desteği vermeye devam edeceklerini
belirterek, Abhazya’nın güvenliği için her
türlü tedbiri de ortak olarak alacaklarını belirtti.
Daha sonra heyetler arası görüşmelere
geçilerek çeşitli konularda işbirliği imkanları
değerlendirildi.
Görüşmeler sonunda iki cumhurbaşkanı
Abhazya ile Rusya Federasyonu arasındaki
Psou sınır kapısında bir araya gelerek burada yolcu ve araç trafiğini rahatlatmak için
yapılmakta olan çalışmaları yerinde görüp
yetkililerden bilgi aldılar.
В.Г.Арӡынба диижьҭеи
67 шықәса ҵит
А8сны Ра8хьатъи Ахада В.Арёынба
игъалашъара амш аан Айъа араион Алада-Ешыра а6ы0ан анышъ дахьамадоу
инеит ашъ0 шьы7ъра6ъа шь0ар7еит,
ища0гъын а=а8хьа ихырхъеит А8сны Ахада иха0ы8уаю М.Логъуа, А8сны Жълар
Реизара Аищабы В.Бганба, А8сны А8ызаминистр Л.Лакербаиа, А8сны ийоу Урыстъыла аха0арнак С.Григориев, А8сны
Жълар Реизара адепутатцъа, Аищабыра
Реилазаара иалоу, аюызцъа, а0ынхацъа,
А8сны А5ьын5ьтъылатъ еибашьра аветеранцъа, атъыла ауаажъларра, ашколхъы36ъа.
В.Арёынба ихьё ахуп Айъа а6ала6ь
агъы иалсуа амюа6ъа руак, жъларбжьаратъи ащаиртъ баяъаза «Айъа». Ешыра амемориалтъ комплекс аи=кааразы,
Айъа Аиааира аш0а=ы В.Арёынба ибайа
ы6ъыргыларазы иреияьу апроект азы
аконкурс рылащъоуп.
В.Арёынба и8с0азаара дал7ит 2010ш.
март 4 рзы, 65ш. дшыр0агылаз.
ИААНХЕИТ –
Маи 21 рзы А8сны иазгъа0ан Кавказтъи аибашьра иалаёыз ргъалашъара Амш. Кавказтъи
аибашьра еилгеижь0еи 148 шы6ъса 7ит.
Айъа, амшын а=ы6ъан зы8садгьыл иахгаз
ргъалашъара иадырганы иргылоу абайа а=а8хьа
ашъ0 шьы7ъра6ъа шь0ар7еит. Уахь инеит А8сны
Ахада А. Ан6ъаб, уи иха0ы8уаю М.Логъуа, А8сны
Жълар Реизара Аищабы В.Бганба, А8ыза-министр Л.Лакербаиа, ашъар0адара Ахеилак амаёаныйъгаю С.Лакоба, А8сны Ахада иусбар0а анапхгаюы Б.Къыбраа, Жълар Реизара адепутатцъа,
Аищабыра Реилазаара иалоу, А8садгьыл ахь
архынщъразы ащъын0еилакы аусзуюцъа, А8сны
а6ала6ь6ъеи араион6ъеи рнапхгара6ъа, ащъаанырцътъи щашьцъа рха0арнакцъа, зы8садгьыл
ахь ихынщъыз щ5ьын5ьуаа, еиуеи8шым апартиа6ъеи, ахеидкыла6ъеи, а=ари, астудентцъеи,
ашколхъы36ъеи.
А8сны Ахада А.Ан6ъаб арайа ааигъа Шьамтъылантъ А8сныйа ихынщъыз дры=цъажъеит,
8хьайагьы А8сны анапхгара ур0 ахьааз
11 Mayıs günü Rusya Federasyonu
cumhurbaşkanı Vladimir Putin ile Abhazya
Cumhuriyeti cumhurbaşkanı Aleksandır Ankuab, Putin’in Soçi’de bulunan yazlık mekanında bir araya geldiler. İki taraftan resmi
heyetlerinin de hazır bulunduğu görüşmede
Başkan Ankuab, Başkan Putin’i yeniden seçilmesi dolayısıyla kutlayarak, Rusya Federasyonunun Abhazya’ya verdiği destek için
kendisine teşekkür etti. Vladimir Putin’de
konuşmasında, daha önce olduğu gibi bundan böyle de Abhazya’ya eğitim, sağlık ve
ekonomi başta olmak üzere her alanda her
АХӘАԤШЦӘА РГӘАҴАҾ
Büyük Abhaz yazarı, devlet adamı, Dirmit
Guliya edebiyat ödülü sahibi, Abhazya ve Kabardey-Balkarya halk şairi ve yazarı Bagrat
Şinkuba’nın doğumunun 95.yıldönümü.
Bagrat Şinkuba 12 mayıs 1917 senesinde
Oçamçıra’nın Çlou köyünde dünya’ya geldi.
1939 yılında Sohumdaki Devlet Öğretmen
Enstitüsü’nü, ardından da Tiflis’tki Yabancı Diller Enstirüsü’nü bitirdi.
Abhazya’ya döndükten bir süre sonra Abhazya Yazarlar Birliği başkanlığına getirildi.
1958-1979 yılları arasında yüksek sovyet prezidyum başkanlığını yürüttü. Bir çok kez SSCB
meclisine milletvekili olarak girdi.
Bagrat Şinkuba ağır sorumluluk gerektiren
devlet görevlerinin yanısıra edebi çalışmalarını da başarıyla sürdürdü. İlk şiirlerini 1935
yılında yayınladıktan sonra bunları hikaye,
derleme ve romanları izledi. “Açatü waa” ve
“Axra afüa” gibi eserleri yurt dışında da yankı
uyandırdı. Ancak en çok “Atsınçüarax” (Son
Ubıx) isimli romanı ile edebiyat dünyasında tanındı ve sevildi. Bu roman türkçe de başta olmak üzere sayısız dünya diline çevrildi. Bagrat
Şinkuba’nın ikinci önemli romanı ise otobiyorafik bir karakter taşıyan “Axahü eyüsa” oldu.
Eserleriyle Abhaz edebiyatına önemli katkılar veren Bagrat Şinkuba 25 şubat 2004 tarihinde yaşama gözlerini yumdu. Şinkuba, Abhazyanın başkenti Sohum’da tiyatro binasının
yanındaki parkta, bu gün anıtının bulunduğu
alanda toprağa verildi.
«Аҧсадгьыл агәеисыбжь», № 5
2 ад.
Abhazya kurtuluş savaşında Abazin’ler
16 temmuz 1993 günüydü,
Gudauta kentinde Abhazya için
canını feda eden kahramanlardan biri daha ebedi yolculuğuna uğurlanmaktaydı. KaraçayÇerkes’ten gelen gönüllülerden
Vladimir Kişmaxua idi bu kahraman...
Abazaşta topraklarının yetiştirdiği kardeşlerimizden olan Vladimir Kişmaxua, 25 mayıs 1966
yılında Psıj köyünde dünya’ya
geldi. İlk eğitimini tamamladıktan sonra daha fazla devam etmeyerek şoför olarak çalışmaya
başladı.
Abhazya’da savaşın başladığını Çerkessk’te düzenlenen mitingde haber aldığında 1989 yılında yine Abhazya’da yaşanan
olayları hatırladı. O dönemde
de Abhazya’ya gelmiş ve bundan böyle tarihi vatanın daha
fazla korunmaya ihtiyacı olacağını adeta hissetmişti. KaraçayÇerkes’ten gelen gönüllülerden
Sergey Aşibakov Abhazya’ya
gelişlerini şöyle hatırlıyor: “Keşa
(Vladimire böyle hitap ederlerdi)
ile birlikte 16 ağustos günü yola
çıkmaya karar verdik, ancak
grubumuzu toparlamak ve silah
peşinde koşmak bize zaman
kaybettiriyordu, baktık olmuyor,
silah arama işinden vazgeçerek
36 kişlik bir grup halinde hareket
ettik, grubun 30 kişisi Rusyanın
çeşitli yerlerinden savaşmaya
gelen Abhazlardan oluşuyordu,
kalan 6 kişi ise biz Abazinlerdik. Hep birlikte dağ yollarını
iyi bilen Musa Daurov rehberliğinde bir gece de Awathara
yaylasında konakladıktan sonra
Abhazya’ya ulaştık. Ancak yaylada konakladığımız gecenin
sabahında uyandığımda Keşa
yanımızda yoktu, meğer sabaha
kadar beklemeye dayanamamış
ve bizden önce gelip dinlendikten sonra gece yola devam
eden 100 kişilik
Çeçen grubuyla
Gudauta’ya ulaşıp silahını bile
bulmuştu..”
bu
olay, Vladimir’in
vatan savunmasında bir an bile
geri durmadığının en güzel nişanesiydi.
Gagra’nın işgalden kurtalışı
esnasında Keşa
yaralandı, tedavi
süresi içerisinde
ailesini görebilmek
amacıyla
evine
giderek
özellikle de küçük kızı Zinayda
ile hasret giderdi.
Ancak daha tedavisinin bitimini
ARDINDA ONURLU
BİR İSİM BIRAKTI
bile beklemeden “arkadaşlarımı
yanlız bırakamam, Gudauta’da
karalar giymiş kadınları gördükçe kahroluyorum, bizim görevimiz onları korumak” diye tekrar
Abhazya’ya geri döndü.
Bu şekilde bir çok kez ailesini görüp gelme fırsatı yakalayacaktı Keşa. Satürn-1 grubunun
komutanı Zaur Şankao onunla
ilgili anılarını bizimle paylaşırken: “Keşa ile ekim 1992 de
Pitsunda’daki “Litfond” otelinde görüştük. Gagra saldırısında yaralanmış burada istirahat
etmekteydi. Herzaman güler
yüzlü olan ve uyumayı çok seven Keşa, askeri operasyonlar
sözkonusu olduğunda yerinde
duramaz bir hale gelirdi. Onunla
keşif operasyonları dahil en az
on saldırıya birlikte katıldık.” Diyordu. 10-11 temmuz günlerinde
Keşa’nın grubu Sohum hidroelektrik istasyonu ile Axalşen
köyü arasındaki bölgeye kadar
ulaştı. Keşa bu saldırılarda aynı
zamanda keşif de yapan öncü
ekibin içindeydi. 13 temmuz
1993’de ise Apiyanda tepesinin
ele geçirilmesi operasyonunda
yer aldı. Zaur Şankao o günleri
de şöyle anlatıyor: “14 temmuz
günü saat 16 civarında 10 kişilik
özel grup olarak hareket ettik,
aramızda Vladimir’de vardı. Tepeye varmamıza artık 25 metre
kadar kalmıştıki yoğun bir düşman ateşine maruz kaldık. Hemen ikiye ayrılıp beşer kişilik
gruplar halinde sağdan ve soldan tepeyi kuşatmayı düşündük,
zira istihbaratımıza göre tepedeki düşman kuvveti 20 kişi kadardı. Bu arada peşimizden gelen
Şorov komutasındaki Kabardey
grubuyla yerli Abhazlardan oluşan bir diğer grup da yardımımıza yetişmişlerdi. Ancak tüm
bunlara rağmen geri çekilmek
zorunda kaldık, çünkü düşman
bizi ciddi biçimde yanıltmıştı,
20 kişi var dediğimiz yerde tam
bir tabur mevzilenmiş durumda
bulunduklarından, havan topları ve tanklarıyla üzerimize ateş
yağdırmaya başlamışlardı. Keşa
burada belinden yaralandı, ben
kendisini aşağı indirenler arasındaydım. Yaralı olduğu halde
silahını elinden bırakmıyor, ambulansa bindirilirken bile komutan Muhammed Kiılba’ya ne olur
kızma bana, en geç iki gün içinde geri döneceğim... diyordu.”
15 temmuz günü Gudauta’daki
hastahanede ameliyat edildi.
Ertesi günü ziyaretine gidip de
kendisini yoğun bakım odasında göremeyen arkadaşları “çok
şükür normal odaya alındı” diye
düşünmüşler ve sevinmişlerdi. Ancak hemşire, gözyaşları
içerisinde başsağlığı dileyince
sevinçleri derin bir üzüntüye dönüşüvermişti.
Keşa’nın annesi Arucan, babası Muhadin ve diğer yakınları
onun şehadeti üzerine büyük bir
acı yaşadılar. Anne ve babasının tek tesellisi oğullarının kutsal
vatan savunması için can verip,
isimleri sonsuza dek yaşayacak
olan kahramanlar arasına katılmış olmasıydı.
Abhazya devleti tarafından
Leon madalyasına layık görülen
Vladimir Kişmaxua ve arkadaşları ulusumuzun kalbinde sonsuza kadar yaşamaya devam
edecekler.
Шьамтәылатәи аԥсуаа – рыԥсадгьыл ахь рыхынҳәра
Акыр шықәса иззыԤшыз
Маи 4 рзы Шьамтъылантъ р0оурыхтъ 8садгьыл ахь, А8сныйа ихынщъит 29-юык щ5ьын5ьуаа,
ур0 рахьтъ 10-юык хъы36ъоуп. Ихынщъыз рахьтъ иреищауп Гьечба6ъа, ийоуп иара убас ажъла6ъа4
Маршьан, Арёынба, Ща0къа, Му6.
Ишдыру еи8ш, А8сны адъныйатъи аус6ъа рминистрреи
А8садгьыл ахь архынщъразы А8снытъи ащъын06арратъ
еилаки щ5ьын5ьуаа А8сныйа
рыхынщъра аз7аара заа аус
адырулахьан, рха0арнакцъагьы Шьамтъылайа ицахьан,
и0ыр7аахьан. Абар, иахьа уи
ал7шъа лаб=аба иаабеит.
А8суа дгьыл айны зшьапы ы6ъзыргылаз щашьцъа 12
0аацъара ыйоуп.
А8сны адъныйатъи аус6ъа
рминистрреи А8садгьыл ахь
архынщъразы
ащъын0еилаки рха0арнакцъа щ5ьын5ьуаа
Шъачатъи ащаиртъ баяъаза=ы
ир8ылеит. Айъа акъзар, атуристтъ сасааир0а «Аи0ар»
аш0а=ы ирзы8шын А8сны Ащъын06арра анапхгара рха0арнакцъа, а6ала6ь ауаажъларра,
астудентцъа, а=ар, ихынщъыз
рашьцъа-рыжълантъ6ъа рацъаюны.
А8садгьыл ахь архынщъразы ащъын0еилакы ахантъаюы
Зураб Адлеиба щашьцъа Айъа
агъыряьаратъ 0агылазаашьа
аманы р8ылараан рышйа
ихы нарханы ищъеит4 «Шъара
шъхынщъит шъы8садгьыл ахь.
Ари шъара шъыдгьыл ауп.
Бзиала шъаабеит щъа шъащщъоит даэазныкгьы. Шъы8садгьыл а=ы шъынха-шъын7ы,
иахъ0оу ацхыраареи аха7гылареи шъыгхом». Щ5ьын5ьуаа
дры6ъныщъо ды6ъгылеит иара
убас А8сны абыргцъа Рхеилак
ахантъаюы Константин Озган.
Зураб Адлеиба ажурналистцъа изларзеи0еищъаз ала,
хара имгакъа А8сныйа иаараны ийоуп даэа гъы8юыкгьы.
Ашы6ъс н7ъаанёа иаз8хьагъа0оуп зынёа 100-юык рйынёа раара. Дазаа0гылеит иара убас
ихынщъыз 8шьымз атуристтъ
сасааир0а «Аи0ар» ишынхо.
Уи нахыс анхар0а6ъа рыла
ишеи6ъыршъахо. Арайа иахъ0оу а0агылазаашьа бзиа шроуа, ры8хьар0а, рыкрыфар0а
ущъа зда 8сыхъа ыйам зегьы
шыйоу. Ари аам0ала иазырхиоу апрограмма ина6ършъаны рхатъы бызшъа – а8сшъа
дыр7ара еи=каауп. А8сшьара мш6ъа раан идырбалахоит А8сны а0ы8 8шёара6ъа,
ирзеи=каахоит
еиуеи8шым
аи6ъшъара6ъа.
Ащъаанырцътъи щ5ьын5ь­
уаа ры8садгьыл ахь рыхынщъра =ыр8шы бзианы ийалоит,
еиуеи8шым атъыла6ъа рйны
ийоу а8суа диаспора6ъа рзы.
А8садгьыл, ахатъы бызшъа, А8суара
Vata n , a n a d İ l , a p s u w a r a
Suriye’den vatana dönüş
АԤсуара Ӡырызго
Ёиёариа имюа=ы, авокзал
а=а8хьа игылоуп иаюцам хыбрак. Арайа 2000ш. иаартын
а8суа мила0тъ ма0ъахъ6ъа
ахьырёахуа айазар0а. А8хьа
даара ауадаюра6ъа ры8гылеит. Айазар0а ахыб инаркны
аюны7йа еи0ашьа6ъыргылатъхеит. А8суара бзиа избо, егьныйъызго Айъа инхо Гиви Шьакаиа и0аацъара напы адыркит
рыгъ0акы анагёара. Гиви иха0а
дан6ъы8шыз аахыс бзиа ибаны инаигёоит ашъа6ъа. Аам0ак
азгьы еи=икаауеит «Намыс»
зыхьёи7аз акъашаюцъа рансамбль. И8шъма8щъыс Амра
Горзолиа-и8ща лакъзар, амила0тъ ма0ъа6ъа дрыз=лымщауп,
рыёахрагьы
а8шьылгеит.
Еи=каахаз ансамбль иалаз рзы
ама0ъа зёахызгьы лара лоуп.
Айазар0а аёбахъ ращауа
иалагеит А8сны егьыр0 араион6ъа рйынгьы. Ир0аауа досу
иа0аху, иши0аху, акъымжъы,
акаба, а8суа ма0ъа изырёахуеит. Амала айазар0а убла=ы
иааиуа иахьыйамыз айнытъ,
Амра ашъйъы юны А8сны
Ахада атъылауаа анидикылоз амш иа6ъыршъаны адкылар0ахь днеит. А8сны Ахада
А.Ан6ъаб дидикылеит, гъ0акыс
илымаз аниалщъа, а8аратъ
цхырааразы акредит лоуртъ
дылха7гылеит. Айазар0агьы
акыр иацхрааит, ишьа6ъдыргылеит.
2010 – 2011 шы6ъс6ъа раан
А8снытъи Ащъын06арратъ филармониа айны амоделиер,
адизаинер Мрамза Марыхъба
еи=ылкааз ашъ7атъ6ъа рцъырга6ъ7а «Абырфын» ашйа инаган Амра Горзолиа-8ща лыёахым0а6ъагьы. Арайа иёыргаз
лусум0а6ъа а8суа телехъа8шрала идырбан. Айазар0а аха0а
иазкнгьы и0ыхны а8суа теле-
хъа8шрала
иддырбахьеит.
2010ш. Гивии Амреи р8а
Ба0ал а0аацъара даналала,
а0ацагьы иаргьы гъыла-8сыла
ир0аххеит рчара аан а8суа ма0ъа ршъыр7арц. Амра дреигъыряьангьы ирзылёахит. Гиви
иаб и5ьын5ь а=ы, Очамчыра
араион Кътол а6ы0ан еинасы8хаз Ба0али Аминеи рчара
аныруаз а8суа ма0ъала еибы0ан. Избаз зегьы ахъшьара
бзиа ар0еит. И0ыхны а8суа
телехъа8шралагьы идырбан.
А8шьгара
бзиа
иа=ы8шуагьы цъыр7уа иалагеит. Ари агъахъа унам0ар ауам.
Амра излалщъаз ала, аёъымкъа- юы5ьамкъа =ыц а0аацъара
иалало а=ар арахь имюахы7уеит, а8суа мила0 ма0ъа аёахразы и=ар7оит, ачара=ы иршъыр7арц. Зыёбахъ щамоу айазар0а щана0ааз, лаб=аба иаабеит еицны уахь имюахы7ыз
ар8ызбеи а8щъызбеи. Ур0 =ыц
зы8с0азаара еилаз7аз, зчарагьы рураны ийаз Гъылры8шь
араион Бабышьра а6ы0ан инхо
Ас0амыр Дочиеи Викториа
*ачлиа-8щаи роуп. Еизыразны
ирыёбеит рчара аэны а8суа
ма0ъала рэеибыр0арц.
Абасала юажъиактъи ашъышы6ъсазы а=ар рмила0 ма0ъа иазхьа8шуа, иаз=лымщахо
иалагеит, даара уеигъыряьаратъгьы ийоуп. А8суара иа7анакуа иарбанзаалакгьы амила0 йазшьа рымоуп, имырёкъа,
аихащарагьы а0ахуп. А8суара
аныйъгара адагьы, ама7 азызуа, ирылазыр7ъо а5ьшьара
бзиа иа8соуп. Ур0 иреиуоуп
Айъа инхо, зхатъы бызшъа иахёыёо, А8суара ёырызго, зыхшареи зма0ацъеи рыла игъыряьауа Гивии Амреи р0аацъара ду, р0аацъара 8шёа.
Б.:ъ0елиа
İstasyon’un tam karşısındaki Dzidzarya caddesi üzerinde
ilk etapta göze bile çarpmayan
sıradan bir bina bulunur. 2000
yılında bu bina Abhaz ulusal
giysilerinin dikildiği bir merkez
olarak hizmete açıldı. Givi Şakaya ile eşi Amra Gorzolyapha
ilk zamanlar bin bir türlü zorlukla
karşılaştılar ve harabe halindeki
binanın çatısından pencerelerine kadar her şeyini kendi kıt
imkanlarıyla onarmak durumunda kaldılar. Zamanla da kendi
diktikleri ulusal kıyafetleri giydirdikleri bir folklor ekibi bile kurdular. Bir süre sonra dikimevinin
ünü Abhazya’nın her tarafında
duyuldu. Ülkenin her yerinden
gelenlerin diktirdikleri milli kıyafetler büyük beğeni toplamaya
başladı. Ancak giderek artan talepleri karşılayamaz ve binanın
eksiklerini de gideremez hale
geldiklerinde Amra bir dilekçe
ile cumhurbaşkanlığına başvurdu. Kendisini kabul eden Başkan Ankuab, dikkatle dinlediği
Amra’ya gerekli kredi desteğinin
verilmesi için talimat verince, bütün sıkıntılarını gidererek çalışmalarına tekrar hız verdi.
2010-2011 sezonunda devlet
filarmonya binasında düzenlenen
moda günlerinde, ünlü modacı
Mramza Maruxba’nın “Abırfın”
adını verdiği koleksiyonu Amra’nın
atölyesinde dikildi. Büyük ilgi uyandıran defile, Abhaz televizyonu tarafından defalarca halka gösterildi.
Ardından, Givi ve Amra’nın oğulları Batal ile gelinleri Amina’ya, düğünleri için diktikleri milli kıyafetler
öylesine sevildi ve beğeni topladı
ki, her yerden yeni siparişler almaya başladılar. Biz bu haber dolayısıyla kendilerini ziyaret ettiğimizde
bile, evliliğe hazırlanan Babışara
köyünden Astamur Doçiya ile
Paçliyapha Viktorya’nın aynı kıyafetlerden diktirmek için nasıl heyecanla ölçü verdiklerine bizzat şahit
olduk.
İşte böylece 21.yüzyılda
gençlerimiz yeniden ulusal kıyafetlerine ilgi ve sevgi duymaya başladılar. Bu güzel adımda
çabalarıyla onlara örnek olan
Givi ve Amra’nın payı da elbette
azımsanamaz. Apsuwara’yı sevmek, yaşatmak ve yaşamak için
atılan her adımı bizler de sonuna
kadar destekliyor ve alkışlıyoruz.
B. Kuteliya
YILLARDIR BEKLENEN RÜYA
4 Mayıs günü Suriye’den dönen 29 kişilik ilk kafile Abhazya’ya ulaştı. İçinde 10 küçük
çocuğun bulunduğu grupta Geçba’lar ağırlıklı olmak üzere Marşan, Ardzınba, Hatxua,
Muk ve Wanaça gibi sülalelerden aileler bulunuyor.
Bilindiği üzere Abhazya Dışişleri Bakanlığı ve Geriye Dönüş Devlet Komitesi bir süredir
Suriye’deki soydaşlarımızı vatana getirmek için ortak bir çalışma yürütmekteydiler. Bu çalışmalar çerçevesinde yetkililer bir
çok kez Suriye’yi ziyaret ederek
soydaşlarımızı bilgilendirmiş ve
geriye dönüşün altyapısını hazırlamışlardı.
Bu gün için ilk etapta 12 aile
anavatanlarına dönmüş bulunuyor. Abhazya’ya dönüş yapan aileleri Soçi hava alanında Abhazya Dışişleri Bakanlığı ve Geriye
Dönüş Devlet Komitesi yetkilileri
karşılarken, başkent Sohum’daki
Aytar otelinin bahçesinde ise ay-
dınlar, öğrenciler ve kalabalık bir
halk topluluğu kardeşlerini sımsıcak bir sevgi seliyle kucakladılar.
GDDK başkanı Zurab Adleyba Sohum’daki karşılamada
yaptığı konuşmada Suriye’den
gelen soydaşlara şöyle seslendi:
“Sizler artık öz vatanınızdasınız,
burası sizin toprağınız. Hepimiz
sizlerin gelişinize gönülden seviniyoruz. Artık bu topraklarda özgürce geleceğinizi kurun, bu yolda devletiniz ve kardeşleriniz her
zaman yanıbaşınızda olacaktır.”
Karşılamada Yaşlılar Birliği başkanı Konstantin Ozgan’da bir konuşma yaptı.
GDDK
başkanı
Zurab
Adleyba’nın verdiği biliye göre
bu yıl sonuna kadar soydaşlarımızın arasından Abhazya’ya
gelecek olanların sayısı 100 kişiyi bulacak. Yaklaşık 4 ay kadar
otelde misafir edilecek olan soydaşlar, bu süre sonunda tamamlanacak olan konutlarına geçecekler. Soydaşlarımız misafir
edildikleri otelde şimdiden anadil eğitimi de almaya başladılar.
Tatil günlerinde ise Abhazya’nın
tarihi ve turistik mekanlarına ziyarete götürülüyorlar.
Suriye’deki soydaşlarımızın
uluslar arası bir işbirliği sonucunda başarılı bir operasyonla
Abhazya’ya getirilmesi bunddan
sonraki çalışmalar içinde güzel
bir örnek olarak kabul ediliyor.
YENİ SİTE
3 Mayıs günü Abhazya
Dışişleri Bakanlığı’nın yeni
sitesi hizmete girdi. Ziyaretçiler dışişlerinin yeni sitesinde Abhazca, Rusça,
İngilizce ve Türkçe olarak
her türlü bilgiye rahatlıkla
ulaşabilecek ve vize başvurularını da yapabilecekler.
Sitenin yenilenen adresi
ise şöyle: www.mfaapsny.org
apsuwara’ya hizmet
GAGRA
İÇME
SUYU
HATTI
3 Mayıs günü, Abhazya
Cumhurbaşkanı Aleksandır Ankuab,
Gagra kentinin içme
suyu şebekesini yenileyecek olan “Cantuğ
inşaat” Abhazya direktörü Mehmet Canca’yı
kabul ederek çalışmalar
hakkında bilgi aldı. Mehmet Canca, Gagra su şebekesinin yenilenmesi
projesinin dört aşamada
tamamlanacağını ve en
kısa sürede yenileme
çalışmalarına başlanacağını ifade etti.
В. Попов иҭыхымҭақәа
TARİHTEN SAYFALAR
1718- Büyük Kabardey yönetimini elinde tutanların temsilcileri dayanışma görüşmeleri için
Petesburg’a gittiler
1720- Kırım Hanı Saadet Giray’ın Kabardey’e
saldırması
1722- Hazar kıyısındaki İran topraklarına saldıran I. Piotr’un kuvvetlerine Kabardey’lerin de
destek vermeleri.
1722-1723. Kutsal Haç Kalesi’nin inşaa edilerek Ter Garnizonu’nun buraya alınması
1735-1739. Rus-Türk savaşlarında Kabardeylerin Ruslarla birlikte hareket etmesi
1736- Kızılyar kalesinin temeli atıldı
Nisan 1736- 25 bin kişilik Rus ve Kalmuk askerinin Kuban bölgesine saldırmaları
18 Eylül 1739- Belgrat barış anlaşmasının
imza altına alınması, Kabardey’in bağımsızlığının
tanınması
25 Nisan 1742- Muhammed Sidakov başkanlığındaki Kaberdey elçilerinin Çar’ın eşi
Elizabeta’yı ziyaretleri. Elçiler Elizabeta’nın taç
giyme törenine de katıldılar.
1744- Stepan Çiçarov’un Büyük ve kü-
çük
Kabardey’in
haritasını
çıkarması
1753- Çegem nehrini sınır alarak Büyük
kabardey’in ikiye ayrılması
1558-1583. Livon savaşında en önde savaşan
birlikler arasında Adige’lerin de bulunması
XVIII.yüzyılın
ikinci
yarısıİsmail
Bey
Atajukin’in yaşadığı dönem
1763-1864. Kafkas savaşları
1765 yazı- Nogayların, batı Çerkeslerinin ve
Kabardey gruplarından oluşan kuvvetlerin Kızılyar kalesi yakınlarında Ruslara karşı birlikte ilk
savaşları
1767- Kabardey köylülerinin kolonizasyon politikalarına karşı ayaklanmaları.
1768-1774. Rus-Türk savaşı
1769 Haziran-Temmuz ayları. General De
Medem’in askerleriyle Kalmukların, Kabardey’e
saldırmaları
17
Ağustos
1771İmparatoriçe
II.
Ekaterina’nın Petesburg’da Kabardey soylularını taltif etmesi.
10 Haziran 1774- Küçük Kaynarca anlaşması.
Kabardey’in Rusya’ya dahil olması
3 ад.
«Аҧсадгьыл агәеисыбжь», № 5
А8суа-адыга жълар6ъа иналукааша р7еи Сул0ан Сосналиев диижь0еи 70 шы6ъса 7ит
Abhaz-adige halklarının seçki̇n evladı sultan sosnali̇yev’i̇n doğumunun 70.Yıldönümü.
KOMUTAN
23 nisan 2012 günü, asker ve devlet adamı, Abhazya
Cumhuriyeti
hükümetlerinde
başbakan yardımcılığı ve savunma bakanlığı görevlerinde
bulunan, Abhazya kahramanı ve
1.dereceden“Axidz-apşa” madalyası sahibi General Sultan
Sosnaliyev’in doğumunun 70.
yıldönümü.
Sosnaliyev’in
doğum
günü dolayısıyla KabardeyBalkarya’nın başkenti Nalçik ile
Abhazya’nın başkenti Sohum’da
kapsamlı etkinlikler düzenlendi.
Abhazya’da ilk okullardan üniversiteye kadar tüm eğitim kurumlarında Sosnaliyev’in örnek
yaşamı ve mücadelesi çeşitli
toplantılarda dile getirildi.
23 nisan 1942 yılında
dünya’ya gelen Sosnaliyev, ilk
eğtiminden sonra Sazran’daki Yüksek Havacılık Okulu’na
girdi buradaki eğitimini tamamladıktan sonra değişik askeri
görevlerde bulundu ve 1978 yılında Mareşal Jukov Hava Harp
Akademisi’ne kabul edildi. Buradan başarıyla mezun olduktan sonra da uzun süre kurmay
havacı olarak SSCB ordusunda
görev yaptı. 1989 senesinde
ise emekliye ayrılan Sosnaliyev
doğduğu topraklara geri döndü. Askerlik yaşamı boyunca
“Askeri kızıl bayrak” ve “SSCB
seçkin savaş pilotu” gibi önemli
madalyalara da sahip olan Sosnaliyev, emeklilik yaşamında
köşesine çekilip boş oturmayarak Kuzey Kafkasya’daki halk
hareketlerinin merkezinde yer
aldı ve aynı tarihlerde kuruluşu
gerçekleştirilen Kafkas Dağlı
Halkları
Konfederasyonu’nun
askeri kanadının sorumluluğunu üstlendi. Görevi süresince Kafkasya’da barışı koruma gayretlerini her zaman ön
planda tutmaya çalıştıysa da
Abhazya’da bunun mümkün
olamayacağını hissettiğinden
sık sık Abhazya’ya gelerek
Vladislav Ardzınba ile olası bir
Gürcistan saldırısı karşısında
oluşturulabilecek savunma mekanizmaları konusunda görüşmeler yapmaktaydı. 14 ağustos
1992 tarihinde beklenen saldırı
gerçekleşince Abhazya’ya gelen
Adıge grubunun başında Psou
sınırını geçerek Gudauta’ya
ulaştı. Sosnaliyev bir süre sonra Ardzınba komutasında 18
ağustosta oluşturulan Devlet
Savunma Konseyi’nin Genel
Kurmay Başkanlığı’na getirildi. Sosnaliyev’in, yardımcıları
V. Arşba ve S. Dbar ile birlikte
sevk ve idare ettiği Gagra harekatı başarıyla sonuçlanmış ve
Gagra bölgesi işgalden kurtarılmıştı. 2 ekim 1992’de Savunma
Bakalnlığı kurulunca Sosnaliyev
Genel Kurmay başkanlığı’nın
yanısıra savunma bakan yardımcılığı görevini de üstlendi.
Bu tarihten itibaren hem ordunun yeniden yapılanması, hem
de savaşın idare edilmesi ile ilgili son derece önemli katkılarda
bulundu. Nisan 1993 tarihinde
Savunma bakanı V. Arşba tedavi için Petesburg’a gönderilince
Sosnaliyev vekaleten bakanlık
görevini de üstlendi. Bu dönem,
savaşın tüm şiddetiyle yayıldığı,
son derece ağır sorumluluk gerektiren bir dönemdi ve Gumısta cephesi ile Doğu cephesinde
eşzamanlı olarak nihai saldırılara hazırlık çalışmaları da hızla
sürdürülmekteydi. Günü gelince çalışmalar meyvesini vermiş
ve askerlerimiz 30 eylül 1993
günü düşman kuvvetlerini topraklarımızdan atarak sınırdaki
İngur nehri kıyısına bayrağımızı
dikmeyi başarmışlardı. Sutan
Sosnaliyev’de komuta ettiği orduların başında zaferi sınır boyunda kutlayanlar arasındaydı.
Abhazya’daki savaşın zaferle sonuçlanmasından sonra
da Sosnaliyev Savunma Bakanı olarak görevini sürdürdü. 1
temmuz 1996 yılında ise tümgeneral rütbesindeyken Abhazya ordusundan emekli oldu, bir
süre sonra da Nalçik kentine
yerleşti. Bu arada Abhazya’nın
en yüksek devlet nişanı olan 1.
Dereceden Axidz-apşa ve ardından da “Abhazya kahramanı” madalyasıyla onurlandırıldı.
Ancak kendisi Abhazya’yı nasıl
özlüyorsa Abhazya’nın da ona
ihtiyacı henüz bitmemişti. Bu
yüzden, 2005 yılında Başkan
Bagapş’ın davetini geri çeviremeyerek tekrar Abhazya’ya
dönüp, Savunma bakanlığının
yanısıra başbakan yardımcılığı
30 Nisan 1932 yılında kurulan ve Sandra
Sanguliya’nın “Yıçıavüoyt
Aqua-Sohum konuşuyor!”
diye yayınına başlayan
Abhaz radyosu 80.kuruluş
yıldönümünü coşkuyla kutluyor.
İlk zamanlar kısa süreli yayınlarla dinleyicilerle
buluşan Abhaz radyosu
zamanla ülkedeki en etkili
radyo istasyonu haline geldi. Kurulduğu günden beri
sayısız gazetecinin yetişmesinde önemli bir rol üstlenen Abhaz radyosu uzun
süre Artiyom Amkuab tarafından idare edildi.
Günümüz
teknolojine
uygun olarak donatılan ve
deneyimli bir kadroya sahip olan Abhaz radyosu,
yayınlarına ilk günkü heyecanla devam ediyor.
ЗеиԤш ыҞам ашӘҟәы
С.Сосналиев диижь0еи 70ш. а7ра аща0ыр азы А8сны Аищабыра ийар7аз афинанстъ цхыраарала и0ыжьуп зеи8ш ыйам
ашъйъы, егьахьёуп «А8с0азаара а7кыс хъы-змам ахьё».
Аинрал и8с0азаара иазку ашъйъы апроект авторс дамоуп
С.Сосналиев и8шъма8щъыс Лиубов Сосналиева. Ашъйъы еи6ъиршъеит, азеи8ш редакциа азиуит, адизаин аидеиа авторс
дамоуп Геннади Аламиа. Аурыс текст аредактор – афилологиатъ 07аарадырра6ъа рдоктор, апрофессор Наталиа Томашевскаиа, а0ыр6ъа текст аредактор – О60аи Чкотуа, айабарда
текст аредактор – Зарина Канукова, асахьаркыратъ редактор,
акомпиутер айны аи6ъыршъаю – Левон Малхасиан, ашъйъы
ацъа асахьа 0ихит Ба0ал %ьапуа.
Ашъйъы иагъылоу асахьа6ъа ртъуп4 В.Папов, И.Гукетлов, Р.
:а5ьаиа, М.Барцыц, ).%ьапуа, Е.Бебиа, Б.%ьыкрба, В.:ьецба.
Ахархъара рызуп иара убас Сосналиеваа р0аацъара архив.
görevini de üstlendi. 2007 yılında ise sağlık sorunları nedeniyle tüm görevlerinden affını
isteyerek tekrar Nalçik’e yerleşti. Sultan Sosnaliyev 22 kasım
2008 günü görevini tamamlamış
olmanın verdiği huzurla hayata
gözlerini yumdu ve Baksan kasabasında toprağa verildi.
Sultan Sosnaliyev’in kahramanlık timsali olan yaşamı halkımızın hafızasında sonsuza dek
canlılığını koruyacak. Abhaz halkı ise onun hizmetlerini ve anısını asla unutmayacak.
ABHAZ
Abhazya
RADYOSU tarІhІnden
sayfalar
80 YAŞINDA
BAHAR
VE EMEK
BAYRAMI
EŞSİZ BİR KİTAP
Sultan Sosnaliyev’in doğumunun 70. yılı anısına masrafları Abhazya
yönetimi tarafından karşılanan “Hayattan da öte, onurlu bir isim” adlı kitap
yayınlandı. General Sosnaliyev’in yaşamını konu alan kitabın fikir babası,
Sosnaliyev’in eşi Lubov Sosnaliyeva, eserin redaktörlüğünü ve basıma hazırlanmasını ise şair-yazar Genadi Alamiya üstlendi. Kitapta yer alan rusça
bölümlerin redaksiyonunu Natalya Tomaşevskaya, Türkçe bölümlerin redaksiyonunu Oktay Çkotua, Kabardeyce metinlerin redaksiyonunu ise Zarina Kanukova yerine getirdi. Kitabın sanat ve teknik yönetmenliğini Levon
Malxasyan yürütürken, kapak resimleri ise ünlü Abhaz ressam Batal Copua
tarafından çizildi.
Kitapta yer alan fotograflar V.Popov, İ: Guketlov, R. Kacaya, M. Bartstıts, T. Capua, E.Bebiya, B. Çırkba ve V. Ketsba tarafından çekildi, ayrıca
Sosnaliyev’in aile arşivinden çok sayıda fotograf da kitapta yer alıyor.
1
Mayıs
günü
Abhazya’da bahar ve emek
bayramı olarak kutlandı.
Oçamçıra
vilayetinin
Kutol köyünde bayram
onuruna at yarışları ve çeşitli atlı spor yarışmaları
düzenlendi. Ülkenin her
yerinden insanların yoğun
olarak katıldıkları kutlamalar büyük ilgi uyandırdı. Yarışmalarda Kutol köyünden
Beslan Abhazou’un atları
birincilikleri paylaşırlarken
ikinciliği Tamş, üçüncülüğü ise Çlou köyü sporcuları
paylaştılar.
ҲЏьынЏьуаа
рҬаацӘара
Зыжълари
зы8садгьыли
ргъыряьареи
рхьааи
зныруа, еищаракгьы рыжълар айазаареи айамзаареи ианыр0агылоу аам0азы зхы-зы8сы иамеигёакъан рывагылара зылшо иреиуоуп щ5ьын5ьуаа Аслан
)щас0ойъаи Озлем :ымзеи р0аацъара. Аслан и8шъма8щъыс
шь0рала – абаза 0ы8ща Озлем :ымза А8сны А5ьын5ьтъылатъ еибашьра йалаанёагьы л0оурыхтъ 8садгьыл ахь аара
насы8с илоухьан. Уи А8снытъи ащъын06арратъ университет
аекономикатъ факультет айны а7ара шыл7оз ауп аибашьра
ишалагаз.
Аибашьра ра8хьатъи аам0азы, юба-х8а мзы инарзына8шуа аус луит А8суа радио
адырра0ара «А8садгьыл агъеисыбжь» айны. Арадиожурналист Алина Ач-8щаи Озлем
:ымзеи аус еицыруана7ы,
Озлем 0ыр6ъшъала адырра0ара мюа8ылгон, ха0ала, А8сны
ан0ы7 инхо щ5ьын5ьуаа ры8садгьыл айны ийоу ах0ыс6ъеи ажъабжь6ъеи рызнагаразы.
Анаюс, лха0ы8ан щ5ьын5ьуаю
Саим Аюёба дааныжьны Озлем аб5ьар шь0ыхны ахыр­
яъяъар0ахь дцоит. Далахъын
Шамиль игъы8. Озлем иана0ахыз илылшон лашьцъа рыхъра
а=ащъара, ры8сы аи6ъырхара, аха, иара убас, ур0 ргъы
рыяъяъо аха7ам8щъысра аар8шуа дрывагыланы аибашьра
шлылшоз алагьы лхы аалыр8шит.
Щаи=цъажъараан
Озлем
иахъ0аны илым8хьаёеит аибашьраантъи
лылшара6ъа
рзаа0гылара, лцъажъара=ынтъ
еилащкааз Къачаратъи ажъылара дшалахъыз за7ъык ауп.
Уи даара илцъыхьан0аны еи0алщъон, усйан а8с0бара6ъа
ма3ымкъан ишыйалаз, ишрывыршьааз
)ыр6ътъылантъи
рюызцъа Веда0 Къаёбеи Бащадыр Абаябеи реи8ш ийа6ъаз.
А8сны
А5ьын5ьтъылатъ
еибашьра ашь0ахь 11 шы6ъса
ан7ы ауп ры8с0азаара анеилар7а А8садгьыл ахьчараан
гъы8к айны еицыйаз Озлем
:ымзеи лы8шъма Аслан )щас0ойъеи.
Шь0рала иадыгоу Аслан
иакъзар, щаи=цъажъара зынёа
ихы алаимырхъёеит. Озлемгьы «щара ща8садгьыл аи6ъырхаразы ауп щзеибашьуаз» щъа
лажъа аа=ахыл7ъеит.
Аиашазы, ахёыргара зцъаюам шлакъу уацъымюашьо иу-
бартъ ийоуп Озлеми Аслани
реи8ш, ры8ща хъы3ы Иасмин.
Щаз0ааз а0аацъара ламыс
ц6ьала инхоит-ин7уеит.
7-шы6ъса зхы7уа ры8ща
Иасмин
илыхгъыряьаауеит
лани лаби. Уи ргъы лыр=ыхоит,
иага хьаа рымазаргьы, ргъы
и7хо ыйазаргьы ирхалырш0уеит, ргъалайазаара шь0ылхуеит.
Зынёа аам0а кьа=к иалагёаны
а8сшъа л7еит Иасмин. Иаабац
реи8ш, а8сышъала дцъажъоит. Ара илыбзоуроу рацъоуп лыр7аюгьы. Ааигъа а8суа
телехъа8шрала
адырра0ара
«Шьышь-нани» далахъын.
Иасмин 3-бызшъак лдыруеит. Хышы6ъса рыла ил7еит а8сшъеи аурыс бызшъеи,
а0ыр6ъшъа усгьы илдыруан.
Ры8ща хъы3ы деи7амхакъан
ю-бызшъак рыла дщацъажъон,
д3ыр-3ыруа щаз7аара6ъа зегь
р0ак хар0ъааны ийал7он, щзызлаз7аауаз зегьы шеилылкаауаз лыбла 7ар6ъа рыла иубон.
Иасмини
щареи
аам0а
кьа=к ала ирлас щаишьцылеит, щаибадыруеижь0еи даара
акыр 7уазшъа акъын лхы шылбоз. Азныказ хъы3ык даа8хашьазаргьы, нас, А8садгьыли
абызшъеи ирызкыз ажъеинраала6ъа ры8хьара далагеит,
уимоу, ажъа8йа6ъеи ажъеинраала6ъеи акыр шылдыруаз
щлырбеит. Ищалщъеит а8суа
жълар ринструмент6ъа рарщъашьа л7ар шыл0аху, лымкаала, ачамгъыр арщъара, уи
лара а7ара ахьыл7о Айъатъи
актъи абжьаратъ школ айны
лыр7аюы, А8сны зэа8сазтъыз артист Нона Ферыз-8ща
ишыллыр7о. Щаи=цъажъараан
Иасмин хъы3ы иазгъал0еит,
А8сны даара бзиа ишылбо,
арайа анхара шылгъа8хо, еищаракгьы излалгъа8хо а8сабареи ащауа зюыдеи рзы шакъу.
Halkının ve vatanının mutluluğu ve acısını hisseden,
onun “olmak veya olmamak”
sınırında bulunduğunda bir
an bile kendisini düşünmeden
yanıbaşında yer alan soydaşlarımızdan Adıge delikanlısı
Aslan Thastoka ve Abazin kızı
eşi Özlem Kımzapha... Özlem
savaş öncesi vatanına üniversite eğitimi için gelmiş, bir
yıllık hazırlık sınıfından sonra
ekonomi okumasına fırsat kalmadan kendisini cephede bulmuştu.
«Сара сахьиз )ыр6ътъыла ауп, уахьгьы сцалоит, аха
шь0а, ара аюызцъа рацъаюны
исымоуп, А8сны ада 5ьаргьы
анхара с0ахёам», лщъеит А8сни )ыр6ътъылеи еища иреияьабшьои щъа щанлаз7аа.
Иасмин лан Озлемгьы щаицъажъара ахыркъшараан илщъеит, лы8шъмеи лареи зегь
ра8хьагьы абызшъа аганахьала ауадаюра6ъа шрымоугьы,
ры8садгьыл а=ы анхаразы,
арайа айазааразы уи мзызс
ишырм8хьаёо, «щара щазхиоуп
ианыуадаюуи ианыманшъалоуи аам0а6ъа рзы, щажълар зегь
реи8ш, ща8садгьыл а=ы анхара» - абас дцъажъон уи акала
лхы дахамшшаауа, гъынамёарак лынмыр8шуа.
Аслан )щас0ойъа и0аацъа
иманы нхара щъа А8сны дааижь0еи 6ьырала ахъ шъо ауада дыюназ0гьы, ааигъа хъыда-8сада Ма3ара ащабла=ы,
хъ-еихагылак змоу =ыц ахархъарахь ирыр0аз аюны айны
А8садгьыл ахь архынщъразы
ащъын06арратъ еилакы ауада6ъа рна0еит, зы8садгьыл а=ы
наунагёа анхара з0аху а0аацъа рзы ари гъышь0ыхгоуп.
Ра8хьайагьы аизщара рзы8шызааит. Рха0а6ъагьы а8соуп.
Алиса Гъажъ-8ща
SO YDA Ş A İ L E
Önceleri yurt dışındaki soydaşlar için yayınlanan radyo
programında görev aldı. Gazeteci Alina Açıpha ile programın
türkçe sunumunu gerçekleştiriyor, vatanda ne olup bittiğini
merak içinde bekleyen gönüllere
Abhazya’dan ve cepheden haberler ulaştırmaya çabalıyordu.
Ancak bir süre sonra yerini Saim
Ayüdzba’ya bırakarak cephede
Şamil’in grubunda çarpışan arkadaşlarının yanına koştu. Onların yaralarına merhem olmak,
hayatlarını kurtarmak için çırpınmak, gerektiğinde de cesaretlerini artırmak için elinden geleni
ardına koymadı.
Savaş dönemi ile ilgili Özlemi
ve Aslanı pek konuşturamadık,
yaptıklarından ve kendilerinden
bahsetmeyi ayıp sayıyorlar, “biz
vatanımız için gerekeni yaptık”
diye kestirip atıyorlardı. Sadece
konuşma arasında Özlemin Koçara operasyonuna katıldığını
öğrenebildik, çünkü o operasyonda Vedat Kuadzba’nın şehadeti ve Bahadır Abağba’nın
yaralanması onu derinden etkilemişti.
Özlem ve Aslan o dönem-
lerden beri tanışıyor olmalarına rağmen aradan tam 11 yıl
geçtikten sonra evliliğe adım
attılar. Bu gün dünyalar tatlısı
kızları Yasmin ile birlikte mutluluk içinde yaşamlarını sürdürüyorlar. 7 yaşındaki Yasmin ailesinin sevinç ve guru kaynağı,
anne ve babasına her türlü sıkıntılarını bir anda unutturuyor.
Birlikte bulunduğumuz süre
içerisinde de bizlerin neşe kaynağı oldu. Kısa bir süre önce
televizyondaki çocuk programı
“Şiş nani” ye konuk olduğundan zaten hazırlıklıydı, adeta
bülbül gibi şakıyarak sorularımızı cevapladı. Yasmin bu
gün ailesinin ve öğretmenlerinin sayesinde Abhazca, Rusça ve Türkçe’yi rahatça konuşabiliyor. Röportaj süresince
kendisiyle uzun süreden beri
tanışıyormuşcasına kaynaştık,
önceleri biraz çekinse de daha
sonra bizlere vatan ve dil ile ilgili çeşitli şiirler okudu. Yasmin
Abhaz halk müziği enstrümanlarına büyük ilgi duyuyor, özellikle de Açamgur çalmayı seviyor. Bu yüzden okulunda görev
yapan halk sanatçısı Nona
Ferizpha kendisine eğitmenlik yapıyormuş. Küçük Yasmin
her fırsatta Abhazya’yı ne çok
sevdiğini ifade etmeye çalıştı,
“ben Türkiye’de doğdum, oraya
da gidip geliyorum, sevdiklerim
var, ama burada daha fazla
arkadaşım var, Abhazya’dan
başka bir yerde yaşayamam”
diyor...
Konuşmamızın sonlarına doğru Özlem’de eşinin ve kendisinin
dil konusunda zorluklar yaşadıklarını ancak önemli olanın bu tip
sıkıntıları dert etmeyerek “iyi ve
kötü günde halkımız nasıl yaşıyorsa bizler de vatanımızda öyle yaşamalıyız” diye hiç bir konuda en
küçük bir şikayet dile getirmeden
geleceğe umutla bakıyor.
Aslan ve Özlem kısa bir süre
öncesine kadar kirada kalmaktaydılar, ancak şimdi Maçara
bölgesinde yeni dağıtımı yapılan
dairelerden biri de onlara tahsis
edildiği için yeni evlerine geçiş
hazırlıkları içerisindeler, bizler de
her türlü güzelliğe layık bu güzel
aileye vatanlarında huzurlu ve
mutlu bir gelecek dileyerek yanlarından ayrılıyoruz.
Alisa Guavüpha
15 Haziran 1810- Rus
generali A.İ.Tormasov Rus
kuvvetlerine
Sohum’un
ele işgal edilmesi ve Gerg
Çaçba’nın yönetime geçirilmesi emrini verdi.
8 Temmuz 1810- Sohum
sahillerinin korunması için
Rus askeri filosunun gelişi,
Sohum kale toplarının ise
ateş açması
9 Temmuz 1810- Rus deniz filosunun Sohum kalesini aralıksız olarak ateş altına
alması.
10 Temmuz 1810- Sohum
kalesinin denizden çıkarma
ile saldırıya uğraması, aynı
anda Zugdidi kentinden
yardıma gelen general Orbelyani ile Gerg (Safarbey)
Çaçba’nın piyade kuvvetlerinin Sohum kalesini ele
geçirmek üzere saldırıya
geçmeleri. Bu saldırılarda
Rus kuvvetlerinden 109 asker Abhaz kralı Aslanbey
Çaçba’nın kuvvetlerinden
ise 300 kişi yaşamlarını yitirdi. Ayrıca 78 kişi de esir
düştü, bunların arasından
da ağır yaralı olan beş kişi
daha hayatlarını kaybettiler.
Aslanbey Çaçba bu yenilgi
sonrasında Sadz bölgesindeki yakınlarının arasında
gizlenmek zorunda kaldı.
1810 yılında beş binden fazla Abhaz, Osmanlı imparatorluğu topraklarına sürüldüler.
Şubat 1810-1821. Yönetimin Safarbey (Gerg)
Çaçba’nın eline geçmesi...
Safarbey Çaçba dönemi sönük ve güçsüz bir dönemdi.
İdare gücü Safarbey’den
çok Rus askerinde bulunmaktaydı. Halk ise aralıklı
olarak bu duruma karşı çıkmaktaydı. Aynı dönemde
Dal, Tzabal, Pshü ve Sadz
bölgeleri ise bağımsızlıklarını korumayı sürdürmekteydiler.
16 mayıs 1812 – Ruslar
ile Türkler arasında Bükreş
barış anlaşmasının imzalanması. Bu anlaşmaya göre
Megrelya ile Abhazya’nın
sahil kesimi Rusların kontrolüne bırakıldı.
Temmuz 1813- Aslanbey
Çaçba’nın başında bulunduğu Abhazlar, Safarbey
Çaçba’ya karşı ayaklandılar. Ancak Rus askerleri ile Merelya beyi Levan
Dadyani’nin yardımlarıyla
Safarbey ayakta kalabildi.
Ekim 1813- Rusya ile
İran Gülistan anlaşmasını
imzaladılar. Bu anlaşmaya
göre İran, doğu Gürcistan
üzerindeki haklarından vazgeçti. Guriya, İmereti, Megrelya ve Abhazya’nın ise
Rusya himayesine bırakılmasını kabul etti.
1816- General Ermolov
Kafkasya ve Gürcistan orduları başkomutanlığı ile
İran temsilciliği görevine
getirilerek sınırsız yetkilerle donatıldı. Ermolov
Kafkasya’nın tamamını ele
geçirmek için nasıl acımasız
bir yol izleyeceğini gerçekleştirdiği saldırılarılarla dağlı halklarına açıkça gösterdi.
1817-1864. Kafkas savaşları
1820- Abhazya’daki askeri ve politik durum kritik
bir hal alınca Çar I. Aleksandır askerlerini geri çekmek
istediyse de, Kafkas orduları başkomutanı Ermolov’un
sabırlı tavrı ile güç kullanmaktan vaz geçti.
7 Şubat 1821- Gerg
Çaçba’nın ölümü
21 Ağustos 1821, 16
Ekim 1822- Abhazya yönetimini Dimitri (Omarbey) Çaçba yürütüyordu. Omarbey
Çaçba, küçük yaşlardan
beri Petesburg’da yetiştirildiğinden Abhazca bile bilmediği gibi halkının örf ve
adetlerinden de bihaberdi.
Bu yüzden babası Gerg’den
bile daha az bir itibara sahipti. 1821 yılında Aslanbey
Çaçba kolonyalist politikalara karşı halkıyla birlikte
ayaklandı. Sadz’lar, Ubıxlar
ve Pshü halkı kendisine tam
destek verdiler. Aslanbey
Çaçba’nın Abhazya’da idareyi ele geçirmesi üzerine
general Gorçakov komutasındaki birlikler Sohum ve
civarını ateş altına aldılar.
Bzıp nehrinin sağ yakasındaki köyleri yağmalayarak
gözdağı vermek amacıyla
bazı kişileri de asarak öldürdüler.
4 ад.
«Аҧсадгьыл агәеисыбжь», № 5
АԤхын – 2012
АԤсны аԤсшьаҨцӘа ирзыԤшуп
Ð
Á
*
Ô
Ä
Ç
Ï
Ñ
ðþïð
ðáèïð5
ð8àï8àí
ðáôðåîàúà
ðäðïäðï
ðçñàé
ðïðñð
ðñà
Ôü
Ôî
Ö
Öü
Ò
Òî
×
×î
ð6ðïôü
ðôîèø
ðöáð
ðÿðöü
ðòðþð
ðòîà7ð
ðñðð÷
ð÷îð
Öî
ß
ßî
Ì
Ë
(
Å
Åü
ðöîïð
ðÿðëø
ðïÿîàíð
ðì4îð
ðëðñð
ðòìøì9ùí
ðåàøçð
ðåüðçðïý
Ã
Åî
:
:î
Ó
ðåîàïþð
ð6ð
ð6îà6î
ðóð
î
А8сны а8сшьар0а6ъа зегьы сынтъа асасцъа рыдкылара иаздырхиеит. Есышы6ъса
А8сныйа иаауа а8сшьаюцъеи
атуристцъеи рхы8хьаёара иацлоит.
Атуристтъ агентра6ъа рйнытъ адырра6ъа рыла, 2010ш.
А8сны иа0ааит 1-миллионк,
2011ш. акъзар, атуристцъа
рхы8хьаёара 15 -20% рйынёа
иацлеит. А8сны иа0аауа, аханатъ еи8ш, иргъа8хоит а8сабара а8шёареи ащауеи.
Сынтъатъи а8сшьара асезон аан Айъа, Гагра, Пицунда
ABHAZYA TURİSTLERİ
KARŞILAMAYA HAZIR
Abhazya’daki otellerin tamamı turizm sezonuna hazır. Her yıl artarak devam
eden turist sayısının bu yıl
da % 15-20 oranında artacağı varsayılarak hazırlıklar
tamamlandı. Çeşitli turizm
acentelerinin verilerine göre
geçen sezon Abhazya’yı bir
milyonu aşkın turist ziyaret
etti. Bu yıl yeni hizmete gi-
ren otellerin yanısıra evlerini pansiyon olarak kullanan
aileler de Abhazya’nın eşsiz
güzelliklerini yaşamaya gelen turistler için çalışmalarını
sonuçlandırmış durumdalar.
Abhazya’nın her geçen gün
hızla yükselen turizm grafiği,
SSCB dönemindeki turistik
imajına tekrar kavuşma yolunda olduğunu gösteriyor.
«ГӘында»
ҬырҚӘтӘыла иҞан
Авокал-инструменттъ ансамбль «Гъында» ааигъа
)ыр6ътъылан инхо щ5ьын5ьуаа рйны аконцерт6ъа мюа8нагеит. Ансамбль асахьаркыратъ напхгаюы, А8сны жълар
рартист Роза Чамагъуа лажъа6ъа рыла рхы-ргъы алайа
А8сныйа ихынщъит.
«Гъында» а8хьа и6ъгылеит
С0ампыл, рйазара ддырбеит,
ашь0ахь еицы6ъгылеит а0ы8антъи аха8шьгаратъ ансамбль
«Уарада» алахъцъеи дареи.
Ансамбль ашъащъаюцъа ргъы
и0ым7ъо ргъалашъара=ы иаанхоит иара убас Ада8азар ры6ъгылара. Иазгъа0атъуп, 2006
ш. ари а6ала6ь а=ы хъымз аус
шылуаз Р.Чамагъуа. Уи а8суаа
рхыл7шь0ра6ъа иреиуоу рхъы36ъа акъашара6ъа длыр7он.
Ахъы36ъа гъахъарала ир7он
иара убас ашъа6ъеи ажъеинраала6ъеи. Усйантъи ахъы36ъа
иахьагьы рмила0тъ йазара
ашйа ргъыблра дмырёёац.
А0ы8антъи ателеканал6ъа
руак азы и0ырхуан ансамбль
аконцерт6ъа ирызку адырра0ара аи=кааразы.
Ансамбль иалоу )ыр6ътъылан ры6ъгылараан инарыгёон
О0ар Хъын7ариа, О0ар Ферзба, Константин Ченгелиа, Нодар Къар3иа ущъа рашъа6ъа,
иара убас Нхы7-Кавказтъи
адыга6ъа рашъа6ъа.
Р.Чамагъуа излалщъо ала,
агъыяра лымоуп С0ампылтъи
ансамбль «Уарада» А8сныйа
аа8хьара алыршахап щъа.
Ансамбль «Гъында» )ыр­
6ъ­тъылайа ацара иаха7гылеит, иацхрааит А8сны акультура аминистрра, А8садгьыл
ахь архынщъразы Ащъын0еилакы, А8сны «Амшынябарны­
йъара».
"GUNDA"
TÜRKİYE’DEYDİ
Kadınlardan oluşan Abhaz halk şarkıları ve enstrümanları topluluğu “Gunda” kardeş grubu Warada’nın davetlisi
olarak Türkiye’deydi. Grubun sanat yönetmeni Abhazya
Halk Sanatçısı Roza Çamaguapha Abhazya’ya dönüşlerinde yaptığı açıklamada “kendilerinin burada ama gönüllerinin Türkiye’de kaldığını” belirterek, gördükleri ilgiden
duyduğu memnuniyeti ifade etti.
Gunda, kardeş grup Warada ile birlikte İstanbulda sahne
aldıktan sonra, daha önce palnlandığı üzere bir stüdyo kaydı
gerçekleştirdi ve ardından Roza
Çamaguapha’nın 6 ay kalarak
minik öğrencilere halk şarkıları
öğrettiği Adapazarı’na geçerek burada da muhteşem bir
konser verdi. Konser sırasında
Roza’nın eski öğrencileriyle bir
araya gelerek daha önce öğrendikleri şarkıları tekrar seslendirmeleri görenlere duygusal
anlar yaşattı.
Gunda gurbu Türkiye’de
bulunduğu süre içerisinde
Otar Xuntsariya, Otar Ferzba,
Konstantin Çengelya ve Nodar
Kuarçiya gibi ünlü Abhaz bestecilerin eserlerini de seslendirdi.
Roza Çamaguapha bu ziyaret için kendilerine destek
veren GDDK, Kültür Bakanlığı
ve Abhazya Deniz Yolları’na
teşekkür ederek bundan sonraki adımın da Warada ile
Abhazya’da tekrar ortak bir
konser vermek olacağını ve
bunun en kısa sürede gerçekleşeceğini umduğunu söyledi.
иаатуеит а8сшьар0а =ыц6ъагьы.
А8сны атъылауаа рахьтъ
ийоуп зхатъы юн6ъа рйны
а8сшьаюцъа
здызкылогьы.
Ур0 рхы8хьаёарагьы иазщауеит.
А8сшьар0а6ъа рйны ахъ­
6ъа 7ы8хтъи6ъа иреищаёам.
А8сшьаюцъа ишахъ0оу рыма7
аура есааира еияьыртъуеит.
СССР хыбгалаанёа а8сшьаюцъа
рзы А8сны иамаз ахьё-а8ша
азырхынщъра есааира аэазнашъоит, а6ъ=иара6ъагьы ыйоуп.
ðá3à
ð3üð
ð3î4àñ
ðþãð
É
Éî
È
Â
Óî
;
;î
Ý
éàãøðí
ðéîéîðôð
ðèïàé
ðâðâðú
Êü
ð4îð
Ê
ð4øð
ðýð
Âü
Âî
ðþðóîðã
Ú
Æ
Õ
Û
ðâüðí2üð
ðâîòðöü
ðêÿà
ðêüðýðêü
Êî
%
%ü
ðæà
ðõàïäàí
%î
ðúàå
ðâðþàïûûð
Ûü
Ûî
À
?
ðêîð
ð5ðá
ðãðïð5üð
ð5îðïÿî
Ø
Þ
Í
Ù
ðûüåð
2
ðþûî
2ü
ðâîàáïà
ð7íà
Ü
Î
ðøàþ
ðþäàø
ðíàûü
ðøèþùí
ð2àû
ð2üàêîïìè
АҞазара
ахӘшьара анамоу
A bhaz alfabesi
S Ü RGÜ N
Маи 2 рзы Шъача а6ала6ь Аёынтъи азал айны
6ъ=иарала имюа8ысит А8сны жълар рыкъашара ащъын06арратъ ансамбль «Кавказ» а6ъгылара.
Аконцерт ашь0ахь Урыстъылатъи Афедерациа
А8сны Ащъын06арра=ы аха0арнак Семион Григориев
ансамбль «Кавказ» асахьаркыратъ напхгаюы, СССР
жълар рартист, А8сны жълар рартист, Аахы7-Уа8стъыла жълар рартист Кандид )арба игъыш8ы иаиркит Аиюызара аорден. Ари ащам0а ианашьан Урыстъыла Апрезидент 2011ш. декабр 16 рзы инапы з7аиюыз аус8йа
ина6ъыршъаны.
Кандид )арба напхгара зи0о ансамбль аа8хьара
аиоуит ноиабр мзазы Шъача имюа8ысраны ийоу афестиваль ду ашйа. Агъыяра ыйоуп а8суа ансамбль 2012ш.
имюа8ысраны ийоу аёынтъи аолимпиатъ хъмарра6ъа
ирыдщъалоу акультуратъ программа иалагёаны а6ъгылара иалахъхаргьы йалоит щъа.
SANATIN TAKDİR
EDİLMESİ
2 Mayıs günü Soçi kentinin Kış gösteri
salonunda Abhazya devlet halk dansları
ekibi “Kafkas’ın” gösterisi gerçekleşti.
Göz kamaştırıcı gösterden sonra
Rusya’nın Abhazya büyükelçisi Simyon
Grigoryev Kafkas’ın sanat direktörü Kandit Tarba’ya, devlet başkanı tarafından
verilen “Dostluk nişanı’nı“ sundu. Kandit
Tarba, aynı zamanda SSCB, Ahbazya ve
Rusya halk sanatçısı ünvanına da layık
bulunmuştu.
Kandit Tarba ve ekibi gösteri sonrası
kasım ayında Soçi’de düzenlenecek olan
büyük festivale de davet edildi. 2014 yılında düzenlenecek olan kış olimpiyatlarının
kültürel etkinlik provası olarak planlanan
festivale katılan gruplardan olimpiyatlar
süresince de yararlanılması düşünülüyor.
Аԥхьаҩ иҟнытә ашәҟәы
Okuyucudan mektup
İÇTEN GELEN HİSLERİM
Bir önceki yazımda çocukluğumdan başlayıp hızlı bir şekilde
günümüze geldim. Geçmişe pek
de saplanıp kalmakla birlikte,
“geçmişine tabanca sıkana gelecek topla cevap verir” deyişini de
gözardı etmek istemiyorum.
Savaşın başlaması ile Abhazya için can vermek üzere yola
çıkan, hayatında Sakarya’dan
İstanbul’a nasıl gidileceğini dahi
bilmeyen delikanlılarımız, adından başka hiçbir yerini bilmedikleri Abhazya’ya gitmek için
organize olmaya çalışıyor, hatta
derneklerimizin sandalyelerinde
uyuklayarak sabahlıyorlardı.
“ölü kimlik ” tanımlamasının
dışında tuttuğum bu gençleri kıskanmamak elde değildi.
Zaferle
sonuçlanan Abhaz-Gürcü Savaşından sonra
Abhazya’ya uygulanan ambargo ile beraber değişen toplu durum vs. nedeni ile Rusya
Federasyonu’nun
Abhazya’yı
tanıması “ölü kimliklerin ”canlanma sürecini hızlandırmıştır.
Tanınmış
ve
bağımsız
Abhazya’nın önü açılmış, siyasetten kültürüne, ekonomiden
sanatına hayatın her alanında
devlet olma yönünde birçok
Dünya ülkesini geride bırakan
önemli adımlar atılmıştır.
Bu rüzgârı da arkasına alan
Abhazya yolcuları, yatırım, se-
yahat, merak, çalışmak ve en
önemlisi Abhazya vatandaşı olmak için ”Canlar Ülkesinin“ yoluna düşmeye başladılar.
Geçmişte
derneklerimizin
araştırmaları günümüzde Abhaz
Derneklerinin Federasyon yapılanması ile Türkiye’de yaşayan
Abaza nüfusu hakkında gerçeğe
yakın tahminlerde bulunabiliyoruz. Bu nüfusun önemli bir kısmı
artık Abhazya’ya yerleşiyor.
Akrabalık ilişkileri artmış aynı
şehirde yaşıyorlarmış gibi davranarak akraba günleri, düğün,
cenaze dışında günlük ziyaretler
bile yapılıyor. Ancak bu insani
ilişkiyi görmezden gelmek, böylesi bir hayatın yaşanmadığını
varsaymak, bu toplumu mağdur
etmek Türkiye gibi büyük bir
devlete ve onu yönetenlere yakışmamaktadır.
Abhazya Devleti Geri Dönüş
Komitesi Başkanı Sayın Zurab
Adleyba ve heyeti Türkiye’deki
kardeşleri ile görüşmek onlarla
tanışmak ve Abhazya’ya davet etmek maksadı ile geldiği Türkiye’de
kendilerine eşlik etme imkânı buldum. İstanbul, Düzce, Bursa, İnegöl, Bilecik, Eskişehir, Ankara ve
Sakarya’da yapılan görüşmelerde
insanlarımızın aynı anne ve babanın çocuklarıymış gibi ağlayarak
sarılmaları gözlerimin önünden
gitmiyor. Hele Sayın Bagapş’ın
Uzunca orman köyüne geldiğinde
Türkiyeli bir Bagapş-pha’nın kardeşi ile kucaklaşma imkânı bulması nedeniyle sevinç gözyaşlarına
boğulduğu anı resimleyen Şamha
Zerrin’in fotoğrafı hala gözümün
önünde.
Düzce’de gençler ile yapılan
bir sohbette “Abhazya savaşta
iken yaşımız küçük diye bizlere
izin vermediler ama şimdi bizde
büyüdük Anavatanımıza her alanda hizmet etmeye hazırız, diyen
o kardeşlerimin de bu gün artık
Abhazya’da yaşadığını biliyorum.
Elbette ki bir sokaktan başka
bir sokağa taşınmanın bile ne
kadar zor olduğunu hepimiz iyi
biliyoruz. Uzun süre şehirde yaşayıp artık yeter köyde yaşamayı seçiyorum diyen dahi bir dolu
nedenden dolayı isteğini gerçekleştiremiyor.
Yaşadığımız, Vatan bildiğimiz toprakların “ atalarımızdan
bir kısmının “ isteyerek seçtiği
yerler olmadığını biliyoruz. İnsanlık tarihi boyunca üzerinde
nice ince hesapların yapıldığı vatan topraklarımızda gözü
olanları da gayet iyi biliyoruz. Bu
nedenle henüz barış tesis edilmiş değil. Bu yüzden vatan topraklarıyla kucaklaşmada acele
etmeliyiz. Zira yarının geç olma
ihtimali çok yüksek...
Özen Atsanba
ШӘача имҨаԤгахоит АԤсуа
аристократцӘа Рконгресс
А8суа
аристократцъа
ах8атъи Рконгресс «Абаза»
мюа8ысраны ийоуп 2012ш. октиабр 18-20 рзы Шъача, асасааир0а «Жемчужина» айны.
Уаанёатъи6ъа аюбагьы ара
имюа8ысхьан.
Аконгресс мюа8нагоит ату-
ристтъ компаниа «Аква-Абаза». Уи иалахъхоит А8снынтъ,
иара убас Йарачы-Чер6ьестъыла, Урыстъылатъи а6ала6ь6ъа – Москва, Нальчик,
Маикоп,Ессентуки,
Шъача
рйнытъ, насгьы Болгариантъ,
Германиатъ,Франциантъ.
ABHAZ ARİSTOKRATLARI
KONGRESİ SOÇİ’DE TOPLANACAK
Abhaz aristokratları kongresi “Abaza”nın kongresi 1820 ekim 2012 tarihinde bundan
öncekiler gibi yine Soçi’deki
“Jemçujina” otelinde yapılacak.
«А*садгьыл
агъеисыбжь»
А8сны Ащъын06арра
Аредакциа ахеилак4
А8садгьыл ахь архынщъразы
В.
А8щазоу
(ахантъаюы9, %ь. Смыр,
Ащъын06арратъ еилакы
О. Чкотуа, А. Маршьан, Н. Агъмаа
)ыр6ътъылатъи а8суа дерне6ь6ъа Рфедерациа
Turizm acentesi “AqoaAbaza” tarafınddan organize
edilecek olan kogreye Abhazya, Rusya Ferderasyonu, Bulgaristan ve Almanya gibi ülkelerden de katılım bekleniyor.
YAYIN KURULU
V.Abhazou (Redaktör), C.Smır,
O.Chkotua, A. Marshan, N. Agumaa
Ne uğursuz zamandı; toplayıp tüm laneti
Taç eyledi vahşeti Kabil saltanatına
Tarihe kim bıraktı böyle ağır zilleti
... Yazık, ıstırap düştü insanlığın bahtına
Emperyal heveslerle donatıp orduları
Kafdağı eteğine sökün edinc e zulüm
Yaşlı, çocuk demezdi kör kılıç azgınları
Ocaklar söndü; bir bir, düğün sayıldı ölüm
Öyle meşum bir ateş, dağlarda eridi kar
Nefessiz kaldı köyüm dal öksüz, ağaç yetim
İskele mahşer; sanki çöktü alıcı kuşlar
Bu bir avuç toprağa sığar mı memleketim
..
Neden ufkunu“kara” bulutlar sardı deniz
Dalgalarda siyaha kader diyenlerdeniz.
..
Güneş sakla yüzünü yüce dağlar ardına
Bu hazin elvedaya bırak alem ağlasın
Mezalim erse dahi zamanda muradına
Gün gelir tarih sorar hesabını bu yasın
Sahilde bunca gemi tufan bu sürgün değil
Can yanmaz ölüm olsa güverte insan seli
Vatana bu son bakış eğil ey başım eğil
Dağlar ki öyle mahzun evlatları gideli
Kervan suya emanet gecenin sabahı ne
Rüzgar dargın yelkene, dönüşü zor seferin
Ağıtlar suya erdi; bebeğin günahı ne
Boş kundağa ninniler söylerdi annelerim
..
Neden adına“kara” dediler koca deniz
Dalgalarda siyahı kader bilenlerdeniz..
...
Çok mu uzak İstanbul yıl oldu gün denizde
Gece ki perdesinde saklar huzursuzluğu
İsli peynir kırığı tükenir elimizde
Yok anlamaz yavrular ne bilsin sususzluğu
İnsafa gelip gökler mehtap suya dokundu
Mecalsiz muhacirler sığındı her sahile
Tedirgin bir kaç öncü dört bir yana bakındı
Sonra ilk ateş yanıp sayıldı tüm kafile
Dediler ki o eksik tekneden inmemişti
Ahtarpası omzunda heybetli o ihtiyar
Yola çıkalı beri hep ağıt söylemişti
“ Senden ayrılan ölü,sende ölen bahtiyar”
..
Anladık neden “ kara” dediler sana deniz
Dalgalarda siyaha kurban verenlerdeniz..
Ünal GURGULİYA (AKBULUT )
İSTANBUL’DAKİ PROJE YARIŞMASI
MEF Eğitim Kurumlarınca
geleneksel olarak düzenlenen
MEF - EBAV 21. Uluslararası
Proje Sergisi 7 – 11 Mayıs 2012
tarihlerinde İstanbul’da gerçekleşti.
Etkinliğe Abhazya’nın yanısıra, Almanya, Arnavutluk,
Avusturya, Azerbaycan, Belarus, Bosna Hersek, Bulgaristan,
Çek Cumhuriyeti, Hollanda, İsveç, İtalya, K.K.T.C., Kosova,
Macaristan, Makedonya, Romanya, Sırbistan, Slovakya,
Аспорт
Slovenya, Tayland ve Ukrayna
olmak üzere toplam 22 ülke 26
proje ile katıldı
Yarışmada Abhazya’yı Gudauta - Bambora Lisesinden Esma Djugelia ve Sohum
- 10. Yıl Lisesinden Amanda
Gunba, fizik ve kimya dallarındaki projeleriyle temsil ettiler. Katıldıkları kategorilerde projeleri birinciliğe layık görülen Abhazya’lı
öğrenciler önümüzdeki yıl düzenlenecek olan etkinliğe de davet edildi.
Spor
AXRA KUTSNİYA –
DÜNYA ŞAMPİYONU
24-29 Nisan tarihleri arasında Antalya’da düzenlenen Dünya Kuralsız Boks
Şampiyonası’nda Rus milli
takımı forması altında mücadele eden Abhaz sporcu
Axra Kutsniya dünya şampiyonu oldu. Şampiyona sonrası bir açıklama yapan Axra
Kutsniya’nın antrenörü Eduard Arstaa: “Şampiyonaya her
ne kadar kendi bayrağımız ile
katılamadıysakta sporcumuz
seromoniye Abhaz bayrağıyla
çıkarak bu eksikliği gidermeye
çalıştı.” Diyerek uluslar arası
siyasetin spora müdahalesinden yakındı. Axra Kutsniya
elde ettiği şampiyonluğu kendisini bu spora ilk yönlendiren
antrenörü Vladimir Marşan’a
ithaf etti.
Щгазе0 а8хьаюцъа шъахь!
«А8садгьыл агъеисыбжь» а8хьаюцъа шъахь ащъара йащ7оит аредакциа ахьёала шъгъаанагара6ъа щзаашъ0иларц
еища ианыр8штъу, изызхьа8штъу атема6ъа ирызкны. Хъар0ара злоу а8шьгара еснагь щадгылоит, щагьазы8шуп.
«А8садгьыл агъеисыбжь» аредакциа аилазаара.
Değerli okuyucularımız!
“Apsadgiıl agueysıbjı” gazetesinin sayfalarında görmek istediğiniz konularla ilgili bize yazmanızı rica ediyoruz, zira sizlerin
öneri ve eleştirileri bizim için her zaman yol gösterici olacaktır.
“Apsadgiıl agueysıbjı” gazetesi yayın kurulu
Акомпиутер ала
аи6ъыршъаю
А. Берен5ьи
А8сны Ащъын06арра аиустициа Аминистрра
айны ашъйъы и0аюуп 23.12. 2010ш.
А0аюратъ №49.
Ад7а №226.
e-mail: [email protected], [email protected]
Download

маи 21– КаВКаЗТӘи аиБаШЬРа иаЛаӠЫЗ РГӘAЛаШӘAРа амШ