TOBB - EKONOMI VE TEKNOLOJI ÜNIVERSITESI
GENEL KİMYA 101- GENEL KİMYA 101 LAB.
KİMYASAL DENGE
Dersin sorumluları:
Yrd.Doç.Mehmet Sankir (http://www.etu.edu.tr/~msankir/)
Levent Semiz
Bir kimyasal tepkimenin yönü bazı reaksiyonlar
için tek bazıları için ise çift yönlüdür.
1) TEK YÖNLÜ REAKSİYONLAR:
Tek yönlü reaksiyonlar (tersinmez reaksiyonlar)
sonlanabilen yani reaktiflerin tamamen ürünlere
dönüştüğü reaksiyonlardır
2) ÇİFT YÖNLÜ REAKSİYONLAR:
Çift yönlü reaksiyonlar (tersinir reaksiyonlar) ise
sonlanamayan yani reaktiflerin ancak bir kısmının
ürünlere dönüştüğü reaksiyonlardır.
ÖRNEKLER:

Faz Değişimleri;
H2O(s)
H2O(liq)
DENGE DURUMU:
aA + b B
cC +dD

Reaktiflerle (A, B) reaksiyona başlandığında
reaksiyon önce ürünler yönünde ilerler .

Bir süre sonra, ortam şartlarına (sıcaklık,
basınç, hacim) bağlı olarak ürünlerin ve
reaktiflerin konsantrasyonu sabitleşir.

Bu durumda sistem dengeye ulaşmıştır denilir
DENGE SABİTİ :

Reaksiyonların denge halleri DENGE
SABİTİ (K) denen bir ifade ile anlatılır.

Denge sabiti değerleri reaksiyondaki
tüm türlerin derişimlerine (Kc) veya
kısmi basınçlarına (Kp) bağlı olarak
belirlenir .
aA + b B

cC +dD
Yukarıda verilmiş olan reaksiyon için
denge sabiti değeri;
conc. of products
K =
[C]c [D]d
[A]a [B]b
equilibrium constant
şeklinde hesaplanır.
conc. of reactants
Le Chatelier prensibi :

Dengedeki bir sisteme bir dış etki
uygulandığında ( madde ilavesi, basınç veya
sıcaklık değişikliği vs.) denge bozulur.

Sistem dengeye gelmek için o etkiyi azaltacak
yönde hareket ederek tekrar dengeye ulaşır.

Bu Le Chatelier prensibi olarak bilinir.
Kolorimetrik olarak denge sabitinin
tayini:
Fe3+ +
SCN-
FeSCN2+
+

FeSCN 
K
Fe SCN 
2
3


FeSCN2+ koyu kırmızı renkli bir kompleks iyondur.

Bu reaksiyonun denge sabiti oldukça büyüktür,
yani Fe3+ ve SCN- ‘ın büyük bir kısmı FeSCN2+
kompleksine dönüşür.

Renk şiddetine bakılarak bu reaksiyonun denge
sabitini hesaplamak mümkündür.
Kolorimetrik Analiz:

Renk şiddetine (yoğunluğuna) bağlı
olarak yapılan analizlere KOLORİMETRİK
analizler denir.

Bir çözeltinin renginin koyuluğu,

içindeki renkli maddelerin derişimi;
çözelti derinliği

artıkça artar.

Aynı tür renkli madde içeren farklı derişimde fakat
eşit derinliğe sahip iki ayrı çözeltiye bakıldığında
derişik çözelti daha koyu görünür.

Derişimleri eşit fakat çözelti yükseklikleri
(derinlikleri) farklı çözeltiler karşılaştırıldığında
derinliği fazla olan örneklerin renk şiddetlerinin
daha büyük olduğu gözlenir.

Bu kıyaslamalarla derişimi bilinen çözeltiler
(standart çözeltiler) kullanılarak derişimi
bilinmeyen çözeltilerin analizi yapılabilir:
h1 x C 1 =
h2 x C2
h1,h2: çözelti derinliği (yüksekliği)
C1 , C2 : çözelti derişimleri
Download

Kimden: Kime: Tarih: