10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜH. BÖL.
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
Beton; çimento, agrega, su ve gerektiğinde katkı maddelerinin
belirli oranlarda homojen olarak karıştırılması ile elde edilen,
başlangıçta plastik kıvamda olup zamanla çimentonun
hidratasyonu sebebiyle katılaşıp, istenilen kalıbın şeklini alarak
sertleşen kompozit bir yapı malzemesidir.
BETONARME 2 DERSİ
Betonu günümüzde önemli bir yapı malzemesi yapan özellikler
şöyle sıralanabilir .
1. Ekonomik olması,
2. Yüksek basınç dayanımına sahip olması,
3. Çok düşük olan çekme dayanımının tasarım ve uygulamada
çelik donatı ile dengelenebilmesi (Betonarme),
4. Dayanıklı olması,
5. Diğer yapı malzemelerine göre daha az enerji ile
üretilebilmesi,
6. Şekil verilebilme kolaylığına sahip olması,
7. İstenen her yerde üretilebilir olması
8. Bakım onarımın kolay ve düşük maliyetli olması
Zayıf yanları:
1. Ağır olması
2. Belirsizliklerin fazlalığı dolayısı ile emniyet katsayıları
yüksektir. Bu durum kesitleri büyütür.
3. İşçilik hatalarına açıktır
4. İmalat süresi daha uzundur.
IM 310
GENEL TANITIM
Doç. Dr. Deniz GÜNEY
www.yarbis.yildiz.edu.tr/deguney
1
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
Betonu anlayabilmek için çimentoyu bilmek gerekir.
Çimentonun doğal hammaddesini oluşturan ilk rezervler,
milattan tam 12 Milyon yıl önce Ortadoğu topraklarında
oluşmaya başladı. İnsanlık tarihinde, beton benzeri
karışımların kullanıldığı ilk yapılar ise milattan önce 5600
yıllarında ortaya çıktı. Milattan önce 3000 yıllarında, Mısır’ın
piramitlerinde Çin seddi’nin yapımında kireç ve alçı esaslı
harçlar kullanıldı. Romalılar kireci ve İtalya’nın Pozzuoli
bölgesine yakın bir yerde buldukları volkanik külü biraraya
getirip, bağlayıcı malzeme olarak kullandılar ve buna
puzzolan çimento adını verdiler. Şu anda İtalya’da bulunan
pek çok önemli Roma yapısı (Pantheon, Coliseum, Roma
Hamamları) ve yaklaşık 8.000 km Roma yolu bu malzeme ile
yapıldı.
Betonun basınç dayanımı yüksek çekme dayanımı çok
düşüktür. Donatı çeliğinin ise dış etkilere dayanımı
düşüktür. Korozyona uğrar, kesitten kaybeder, ayrıca
yangın dayanımı düşüktür.
*Beton ve çeliğin ısıl uzama katsayıları birbirlerine çok
yakındır. Bu sayede çeliğin beton içinde donatı olarak
kullanılarak betonarme eldesi mümkün olmuştur.
Betonarme elemanlar hem basınç hem de çekme
alabilirler.
•
Dış etkilere karşı dayanıklıdır
•
Yangın dayanımları yüksektir
•
Kolay ve ucuza imal edilebilirler
•
İşçilikleri kolay, yaygın ve ucuzdur
•
Bakım onarımı kolay ve ucuzdur
•
İstenilen şekil verilebilir
2
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
Milat’tan sonra 27 yılında, Romalı Pollio Vitruvius’un mimari
ile ilgili kitaplarında ilk kez betonun (betonarme değil,
donatısız beton) özelliklerinden bahsetti. Bundan
500 yıl
sonra ( 540 yılında), insanlık tarihinin en önemli yapılarından
biri olan Ayasofya’nın (İstanbul) yapımında beton kullanıldı.
1000’li yıllara doğru ise Ortaasya ve Anadolu’da Türkler ve
Persler, kullanıldığı bazı yapı örnekleri bugün de ayakta olan
“Horasan Harcı” adlı çok güçlü bir bağlayıcı geliştirdiler
3
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
4
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
1
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
Unreinforced Concrete
 Same as masonry: it must act in compression
(no resistance to tension)
- Roman Pantheon, 126 AD
5
6
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ








7
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
1812 yılında Fransa’da, Louis Vicat ilk yapay çimentoyu
üretti.
1824
yılında,
İngiliz
Joseph
Aspdin
“Portland
Çimentosu”nu geliştirdi. Rengi İngiltere' nin Portland
adasında çıkarılan taşa benzediği için Portland Çimentosu
adını vermiştir. Aspdin'in yöntemi, kalker ve kilin
dikkatlice oranlanarak karıştırılmasına, toz haline
getirilmesine, karışımın pişirilerek klinker elde edilmesine
ve bu klinkerin nihai çimento olacak şekilde öğütülmesine
dayanır.
1848 J.L Lambot demir çubuk ve hasır donatı kullanarak
kano yaptı.
1850 yılında Fransız bahçıvan Joseph Monier, daha
sağlam saksılar üretmek için betona demir çubuklar
ekleyince betonarme ortaya çıktı.
1854 Wilkinson'un konut ve depo tipi yapılar için
geliştirdiği sistem. Demir donatı ve hasır donatı kullandı.
1879 yılında İskoçya’da portland çimentosu kullanılarak
ilk beton yollar yapıldı.
1889’da Fransa’da ilk betonarme köprü yapıldı.
1902’de Fransız mimar Augus Perret, ilk apartman
binasını inşa etti. Bu yapı, yük taşıyan duvarlar yerine
kolon, kiriş ve döşemelerin kullanıldığı ilk yapı oldu.
8
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
2
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
İlk beton şartnamesi ABD’de 1904 ve Almanya’da 1906 yılında
hazırlanmıştır. Türkiye’de ilk betonarme yapı 1920 yılında inşa
edilmiştir. Yapılan araştırmalara göre Avrupa’da 1920-1940 yılları
arasında beton şartnamelerinin geliştirildiği görülmüştür.
Hazır
Betonun ortaya çıkışı: Jürgen Hinrich Magens
Hamburg
Eyalet İdaresi’nde yapı işleri şefiyken
“Hazır
Çimentobetonu’nu Bağlayıcılık Özelliğini Kaybetmeden Koruma
İşlemi” fikrinin patentini 10 Ocak 1903 tarihinde aldı. Böylece,
Almanca’daki adıyla “Transportbeton”, yani “Taşıma Beton”,
Türkçe söylenişiyle de Hazır Beton dünyaya gelmiş oldu. Kısa
zamanda yalnız Hamburg’da değil, Almanya’nın tümündeki
inşaatlarda hazır beton kullanılmaya, pek çok bölgede hazır
beton üreten tesisler kurulmaya başlandı.
1919 yılında Amerika’da Stephan Stephanian adlı bir Türkiye
göçmeni tarafından, hazır betonun taşınması için özel olarak
tasarlanan ve “transmikser” adı verilen aracın geliştirilmesi, hazır
betonun yaygınlığını artırdı.
Beton Pompası. 1927 yılında Alman mühendisler Max Giese ve
Fritz Hell, betonun karıştırma makinesinden kullanıldığı yere
pompalanması fikri üzerinde çalışmaya başladılar ve bu amaçla
geliştirdikleri “Beton – Harç İletme Pompası” adlı aracın patentini
aldılar.

Beginnings of Reinforced Concrete
9
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
10
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
What is concrete?
11
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
12
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
3
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

ÇİMENTO
Bileşim
Kalite
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
BETONUN BİLEŞENLERİ
Boyut
AGREGALAR
Biçim Granülometri
Nem
BETONUN BİLEŞENLERİ
İçerik

SU
İçerik



Bu
TAZE BETONUN
PERFORMANSI
Karıştırma
Taşıma
Yerleştirme
Sıkıştırma
SERTLEŞMİŞ
BETONUN
PERFORMANSI
çimento,
su
agrega
gerektiğinde kimyasal ve/veya mineral katkılardır.
hammaddelerden çimento+su (gerektiğinde kimyasal
ve/veya mineral katkılar) çimento hamuru; ince ve iri
agrega ise agrega bileşeni olmak üzere betonun iki
bileşenini oluştururlar. Hammaddelerin karıştırılmasından
sonra oluşan çimento hamuru, zamanla katılaşıp sertleşir ve
agrega tanelerini birbirine yapıştırarak betonun dayanım
kazanmasını sağlar
Dolayısıyla bir betonun dayanımı;

Çimento hamurunun dayanımına,

Agrega tanelerinin dayanımına,

Çimento
hamurunun
agrega
tanelerini
yapıştırmasının gücüne, yani aderansa.

Su/çimento oranına bağlıdır.
Kür
birbirlerine
13
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
14
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
MİDYELİ TEMELE 5 YIL HAPİS*
*Villalı müteahhidin mal varlığına el konuldu
(*19.09.2011, Hürriyet)
VAN, (DHA), 30/11/2011
30 Kasım 2011VAN’da meydana gelen ilk depremde 54 kişinin
hayatını kaybettiği Sevgi Apartmanı’nın müteahhidi Salih
Ölmez’in mal varlığı hakkında ihtiyati tedbir kararı alındı.
Erciş İlçesi’nde 23 Ekim’deki 7.2 büyüklüğündeki ilk depremde yıkılan
ve 54 kişinin hayatını kaybettiği Sevgi Apartmanı’nın müteahhidi
Salih Ölmez’in sahip olduğu bütün taşınır-taşınmaz mal varlığına
el konuldu. Apartmanda ölen 8 kişinin avukatlığını yapan Avukat
Mustafa Aladağ’ının başvurusu üzerine Erciş Asliye Hukuk
Mahkemesi, Ölmez’in mal varlığına ihtiyati tedbir kararı koydu.
Avukat Mustafa Aladağ, ayrıca ölen 8 kişi için de müteahhit Salih
Ölmez, Erciş Belediyesi ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nda 850
bin TL’lik tazminat davası açtı.




Zeytinburnu’nda 2007’de çöküp 3 kişiye mezar olan Huzur Apartmanı
ile ilgili dava sona erdi. Binayı mührünü söküp kiralayan sahibi 5,
mühendisi 3 yıl 4 ay ceza aldı.
ZEYTİNBURNU’nda, 27 Şubat 2007’de çökerek 3 kişiye mezar olan
Huzur Apartmanı ile ilgili dava 14 Eylül’de sona erdi. Mahkeme, çöken
binanın sahibi ve müteahhiti Ali Aktaş’a dikkatsizlik ve tedbirsizlik
sonucu birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına sebebiyet
vermek suçundan 5 yıl hapis cezası, binanın mühendisi Zülfikar
Aktaş’a da aynı suçtan 3 yıl 4 ay hapis cezası verdi. Ayrıca gerekli
kontrol ve denetimi yapmayan Zeytinburnu Belediyesi görevlileri
hakkında suç duyurusunda bulunuldu.
AFLA İSKAN İZNİ ALDI
Çırpıcı Mahallesi, 3. Taşocağı Sokak, 29 numaradaki 5 katlı Huzur
Apartmanı, 1980’lerin başında müteahhit Ali Aktaş tarafından kaçak
olarak inşa edilmişti. Binada yeteri kadar kolon yoktu, olanlar da
inceydi. Betonda da, deniz kumu kullanılmıştı. Ancak Huzur
Apartmanı’na 1987’de çıkan imar affıyla iskan izni alındı. 1999
Marmara Depremi, Huzur Apartmanı’na büyük hasar verdi. Belediye
apartmanı yüksek riskli binalar sınıfına soktu ve mühürledi. Ancak
bina sahibi Ali Aktaş, mührü söküp yeni kiracılar buldu. Huzur
Apartmanı 27 Şubat 2007’de dış bir etkiye bağlı olmaksızın çöktü.
15
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
16
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
4
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
2013 Savar building collapse
On 24 April 2013, an eight-story commercial building,
Rana Plaza, collapsed in Savar, a sub-district in the
Greater Dhaka Area, the capital of Bangladesh.
The search for the dead ended on 13 May with
the death toll of 1,127. Approximately 2,500
injured people were rescued from the building
alive.
It is considered to be the deadliest garment-factory
accident in history, as well as the deadliest
accidental structural failure in modern human
history.
The building contained clothing factories, a bank,
apartments, and several other shops. The shops
and the bank on the lower floors immediately
closed after cracks were discovered in the
building.Warnings to avoid using the building after
cracks appeared the day before had been ignored.
Garment workers were ordered to return the
following day and the building collapsed during the
morning rush-hour.
17
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
Improperly consolidated Concrete
18
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
ÇİMENTO

Çimento, ana hammaddeleri kalker,kil ve alçıtaşı olan hidrolik bir
bağlayıcıdır.

Kırılmış kalker, kil ve gerekiyorsa demir cevheri ve / veya kum katılarak
öğüt haline getirilir. Bu malzeme 1400-1500°C’de döner fırınlarda pişirilir.
Meydana gelen ürüne “klinker” denilir. Daha sonra klinkere bir miktar alçı
taşı eklenip (%4-5) oranında, çok ince toz halinde öğütülerek çimento elde
edilir.

Beton üretiminde kullanılacak çimento TS EN 197-l’e uygun olmalıdır.
Çimento türleri:

Portland Çimentosu: Betonarme yapılarda kullanımı en yaygın çimento
türüdür. Portland çimentosu belirli oranda kalkertaşı karıştırılıp klinkerde
pişirilmesinden sonra bilyali degirmende öğütülmesiyle elde edilir.
Çimentonun sertleşmesini geciktirmek üzere klinkere bir miktar alçı taşı da
eklenir.

Yüksek Fırın Cüruf Çimentosu: Granüle yakın fırın cürufu ile Portland
çimentosu klinkeri karışımının az miktarda alçıtaşı ile öğütülmesi ile elde
edilir. Genelde bu tür çimentolar deniz suyu ve diğer sülfatlı ortamlarda
portland çimento suna kıyasla daha yavaş dayanım kazanırlar ve daha
yüksek bir dayanıma sahip olurlar. Ancak geçirimlilikleri daha düşüktür.

Traslı Çimentolar: Traslar silisli ve alüminli maddeler içeren volkanik
tüflerdir. Kendi başlarına bağlayıcılık özellikleri olmamasına rağmen
çimentoda mevcut kireçle bu özelliği kazanırlar. Bu tür çimentolar imalat
aşamasında portland çimentosu klinkerine aktif volkanik tüfler veya benzeri
traslar katılarak bunların öğütülmesiyle elde edilir. Karışımda ki tras oranı
%20-%40 düzeyinde tutulur. Bu tür çimentoların geçirimliliği az hidrasyon
ısıları düşük olduğundan genellikle su yapılarında kullanılırlar.
19
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
20
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
5
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
Betonda Bulunmaması Gereken Maddeler
1.
2.
3. Dayanım: Dayanıklı bir beton, maruz kalacağı iklim şartlarına, yani hava şartlarına,
kimyevi tesirlere, ıslanma-kurumaya, ateşe (yangına) ve aşınmaya karşı yeterli bir
derecede dayanıklılık gösterebilen betondur
Hava Şartlarına Dayanıklılık
Kimyevi Tesirlere Karşı Mukavemet
Erozyona Karşı Dayanıklılık
4. Aşınmaya ve Çarpmaya Karşı Mukavemet: Yol, hava alanı, su borularında ve
genel olarak döşeme kaplamalarında kullanılan beton önemli derecede aşınma
etkisinde kalır. Genellikle basınç dayanımı yüksek olan betonlar aşınmaya karşı da
dayanıklıdır. Betonda çimento miktarı agregaya kıyasla az olduğundan asıl aşınma
etkisi agregaya gelir. Bu bakımdın beton üretiminde aşınmaya dayanıklı sert
agregaların kullanılması betonun aşınmaya karşı dayanımını arttırır. Aşınmaya çok
dayanıklı betonlar, özel agregaların kullanılmasıyla elde edilir. Bu amaçla granit,
kuvartz kökenli agrega, demir parçacıkları, çelik tozu ve karborandum gibi yapay
agregalar kullanılır.
5. Permeabilite (Geçirimlilik): Betonun geçirgenliği, beton içerisindeki boşluklar ile
çimento hamuru agrega ara yüzeyindeki mikro çatlakların bir fonksiyonudur. Su
yapılarında betonun su geçirgenliğinin az veya hiç olmaması çok önemlidir.
Betonun su geçirgen bir yapıda olması önemli bir su kaybına neden olduğu gibi,
donma-çözülmeden de çok etkilenmektedir. Geçirimlilik boşluklu bir ortamda
laminer bir akımla sıvının hareket etmesi sonunda meydana gelen bir olaydır.
Betonda geçirgenliği azaltabilmek için şu önlemlerin alınması gerekir;
•
Agrega maksimum tane çapını küçük seçmek ve granülometrisi düzgün (ya da
düzeltilmiş) agrega kullanmak,
•
Karma suyu miktarını optimum miktarda kullanmak,
•
Betonu en yüksek kompasitede (sıklıkta) yerleştirmek,
•
Optimum çimento dozajının altında çimento kullanmamak, öğütülme inceliği ve
kohezyonu yüksek çimentolar kullanmak,
•
Betonu mümkün olduğu kadar fazla kullanmak,
•
Geçirimsizliği sağlayan beton katkıları kullanmak.
Agrega içinde bulunabilen zararlı maddelerin bir kısmı bağlayıcı
maddenin ayrışmasına veya genişlemesine neden olur. Betonun
parçalanmasına yol açar. Bir kısmı da agrega ile çimento hamuru
arasında kuvvetli bir aderansın (birbirine tutunmanın) oluşmasına
engel olur ve beton dayanımı düşer. Şeker vb. maddeler betonun
prizini geciktirici etki yapar. Nitrat gibi tuzlar donatının korozyonuna
yol açan olumsuz etkiler meydana getirebilir.
Organik maddeler zayıf asit karakterindedirler. Agrega içerisindeki
bitki artıkları ve humus gibi bazı organik maddeler çimentonun
hidratasyon reaksiyonuna etki eden organik asitleri içerirler. Bunun
yanında agrega içerisinde sülfat, klorit, karbonat ve fosfat tuzları gibi
maddelerde değişik formlarda bulunabilirler.
•
•
•
BETONDAN BEKLENİLEN ÖZELLİKLER
1.İşlenebilme: Betoniyerden çıkan taze betonun taşıma ve kalıba
yerleştirme sırasında kohezyonunu ve homojenliğini kaybetmemesi ve
kalıplarda kolaylıkla yayılarak kabil olduğu kadar az boşluk bırakarak
bunların doldurma özelliklerini hepsini birden işlenebilme özelliği ifade
eder.
2. Basınç Mukavemeti: Betonun en önemli mekanik özelliği basınç
dayanımıdır. Bunun nedeni; beton gevrek bir malzemedir. Basit
mukavemet değerleri arasında en yüksek olanı basınç, en düşük olanı
çekmedir. Pratikte betonun hiç çekme gerilmesi olmadığı, hemen
çatladığı varsayılır ve beton sadece basınca çalıştırılır.
21
22
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ




FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
6. Hacim Değişimi
Elastisite modülü, bir beton örneğinin içinden geçirilen ses dalgalarının frekansı ile
ölçülebilir. Bu metot genellikle donma-çözünme deneylerinde hızlı ve pratik sonuç
almak için kullanılır
8. Betonların Donmaya Dayanıklılığı
Boşluklu bir cisimdeki boşluklarda bulunan suyun, sıcaklık derecesinin sıfırın altına
düşmesi sonunda, donması cisimlerin mukavemetinin azalmasına ve hatta
parçalanmasına yol açabilir. Böyle bir sonuç suyun donması sonunda hacminin
artmasından ileri gelmektedir.
BETON ÇEŞİTLERİ
Tablo 1. Kıvamlarına göre betonların çökme (slump) değerlerini esas alarak
sınıflandırma
Betonda genel olarak hacim sabitliği aranan özelliklerdendir.
Betonda hacim değişiklikleri betonun servis ömrü boyunca
yapısal yönden önemli bir deformasyon meydana
getirmemelidir. Genel olarak hacim değişimi ıslanma ve
kuruma sonrası meydana gelen genleşme ve büzülmedir.
Rötrenin kelime anlamı hacim büzülmesidir. Rötre olayının
iki önemli zararlı etkisi vardır. Bunlardan biri betonda
çatlakların oluşması, diğeri de betonarme donatıda parazit
gerilmelerin oluşmasıdır. Çatlaklar, betonun özellikle çekme
dayanımını düşürürler. Ayrıca geçirimliliğin artması
nedeniyle betonun kimyasal etkilere ve dona dayanıklılığını
azaltıp, donatının korozyonunu kolaylaştırırlar.
Beton Sınıfı
7. Elastisite
Beton genel olarak elastik bir malzeme değildir. Betonun
gerilme deformasyon ilişkisi genellikle bir eğri şeklindedir.
Eğrinin düz olduğu kısmından eğrinin başlama noktası
gerilme-deformasyon oranı elastisite (Young) modülü olarak
isimlendirilir. Yani şekil değiştirme eğrisinin eğimi elastisite
modülüdür. E=/ dur. Yükleme çalışma bölgesi dışına
çıktığında eğri baş kısmındaki düzgünlükten ayrılacaktır.
Betonun 28 günlük kırılma mukavemetlerinin %75’ine
kadarki basınç dayanımları için gerilme-deformasyon oranı
oldukça üniformdur. Betonların 28 günlük elastisite modülü
yaklaşık olarak 1-4 x 105 kgf/cm2 civarındadır.
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
Kıvam
Çökme (Slump) (cm)
K1
K2
K3
KURU
PLASTİK
AKICI
0≤ç ökme <5
5≤ç ökme <10
10≤çökme <16
K4
K5
ÇOK AKICI
YAYILAN
16≤çökme <22
22≤çökme
Slump (çökme) deneyi : betonun kıvam sınıfını belirlemek için yapılan bir deneydir.
çökme deneyi olarak da bilinir. bu deneyde slump konisi kullanılır. bu koni, betonla 3
seferde doldurulup, her seferde beton 25 defa şişlenerek iyice yerleştirilir. Bu
işlemden sonra slump konisi, 5 saniye içerisinde, hafif bir burgu yapılarak çekilir ve
içindeki beton bir miktar çöker (slump denen şey budur; betonun çökmesidir).
Çökme miktarı (uzunluk olarak) ölçülür. Örneğin; beton 12 cm. çökmüşse, "slump
12" denir. Beton ne kadar akışkan ise, slump o kadar fazladır. Slump konisi tabanı
20cm, kesik tepesi 10 cm çapında yüksekliği 30 cm olan bir kesik konidir
23
24
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
6
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
Taze Betonun Bakımı

Nemli olmalı

Çünkü hidratasyon etkisi
dayanımı azaltmamalı
Özellikle bina sektöründe beton işçiliğinde bilinç ve eğitim düzeyi düşük
olduğundan taşıma, yerleştirme ve mastarlama işlemlerinin kolaylığı açısından 18
- 22 cm çökmeli, çok akıcı kıvamlı beton kullanma, bu amaçla da şantiyede hazır
betona su verme eğilimi çok yüksektir. Bu eğilimin mukavemet düşürücü zararlı
sonucunu yok etmek için Türkiye Hazır Beton Birliği Yönetim Kurulu bir karar
alarak üyelerine şantiye teslimi beton kıvamını K4 düzeyinde (çökme >19 cm)
tutmalarını tavsiye etmiş, bunu yaparken su/çimento oranına (dolayısıyla
mukavemete) dikkatlerini çekmeyi de ihmal etmemiştir. Bu konuda bilgilenen ve
bilinçlenen müşteriler K4 kıvamlı beton sipariş vermektedir.
Kıvam Sınıfı
Çökme (mm)
K1
K2
K3
K4
0 < çökme<50
50 < çökme<100
100 < çökme<160
160 < çökme<220
K5
220 < çökme
Tablo 2. Birim ağırlıklarına göre betonların sınıflandırılması
Beton Sınıfı
Kıvam
Çökme (Slump) (cm)
K1
K2
K3
KURU
PLASTİK
AKICI
0≤ç ökme <5
5≤ç ökme <10
10≤çökme <16
K4
K5
ÇOK AKICI
YAYILAN
16≤çökme <22
22≤çökme
25
26
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
Tablo 3. Karakteristlik
sınıflandırılması
Beton
Sınıfı
C14
C16
C18
Basınç
Karakteristlik Silindir Basınç
Dayanımı (N/mm2)
14
16
18
Dayanımlarına
göre
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
Beton karışım oranı
betonların
Karakteristlik Küp Basınç
Dayanımı (N/mm2)
16
20
22
C20
C25
C30
C35
C40
20
25
30
35
40
25
30
37
45
50
C45
C50
C55
C60
C70
45
50
55
60
70
55
60
67
75
85
C80
C90
C100
80
90
100
95
105
115

1: 2: 4 – concrete consisting of :
1 volume of cement
2 volumes of fine aggregate
 4 volumes of coarse aggregate



Emphasis now on “Water-Cement”
ratio methods of proportioning
27
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
28
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
7
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
Kimyasal Katkılar

Materials added into the standard
concrete mixture for the purpose of
controlling, modifying, or impacting
some particular property of the
concrete mix.

Properties affected may include:
 Retarding
or accelerating the time
of set
 Accelerating of early strength
29
BETON DÖKÜLMESİ AŞAMASINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN
NOKTALAR
Dışardan sipariş edilecek beton için ilgili santralin ziyaret edilmesi ve gözle bir
takım kontroller yapılması gereklidir. Bu kontrollerde agrega kalitesi, tipi, çapı,
kırma taş kullanılıyorsa şekli, kalitesi, içinde organik maddeler bulunup
bulunmaması, deniz kumu kullanılıyorsa yıkanmış olması ve tuzdan arındırılması
kontrol edilmelidir. Beton küründe kullanılan suyun kalitesi, içindeki organik
madde muhtevası en azından gözle kontrol edilmelidir. İlgili santral taahhüt ettiği
beton dayanımını yazılı olarak bildirmeli gelen beton beklenen dayanımın altında
kalması durumunda her türlü ceza ve ekstra yapılacak işlemin maliyetine
katlanmalıdır.
• Gelen betondan numune alınmalı ve Slump deneyi yapılmalıdır.
 Gelen betonun miktar ve kalitesi kontrol edilmeli, yazılı belgelere dayalı iş
yapılmalıdır. Bir çok defa transmikserden çıkan beton miktarı sipariş edilenden
düşük kalmaktadır. Bu tarz hırsızlıklar firma politikası olabileceği gibi şoförlerin
hırsızlıklarından da kaynaklanabilmektedir. Bu konuda dikkatli olunmalıdır.
1. Sıkıştırma: Sıkıştırma, beton dökümünün sonuca etki eden en önemli
aşamasıdır. Sıkıştırmanın amacı;
1.1 Betondaki hava boşluklarının dışarı atarak boşluksuz ve geçirimsiz bir
yapı oluşturmak,
1.2 Beton-Donatı arasındaki aderansı tam anlamıyla sağlamak,
1.3 Betonu kalıbın her noktasına yaymak ve segregasyonu engellemektir.
İdeal bir sıkıştırmanın teşkili ancak vibratörlerle olur. Yeni Deprem Yönetmeliğine
göre de kullanılması zorunlu hale getirilen vibratörler, mutlaka kullanılmalıdır. İyi
vibrasyon yapılmayan yapı elemanlarında segregasyon denilen ayrışma ve
boşluklar ortaya çıkar. Derecelerine göre segregasyonun onarımı ve tamiri ciddi
işgücü ve maliyetler getirebilmekte hatta yapı güvenliğini bile tehdit ebilmektedir.
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
Agrega ısıtılabilir.
Prizi hızlandıran ve erken dayanım sağlayan kimyasal katkılar seçilmelidir. Gerekirse
antifirizler kullanılmalıdır.
Dökümden önce kalıba izolasyon yapılabilir. Dökümden hemen sonra da betonun
açık yüzeyleri yalıtkan örtülerle örtülerek hidratıysan ısısının korunması sağlanır.
7. Kritik sıcaklarda (-5ºC’nin altı) kalıp ısıtılmalıdır. Beton dökülen kısımlar geçirimsiz
örtü içerisine alınarak içerdeki havanın sıcaklığını en az +5 ºC’de muhafaza edecek
ısıtma sistemi oluşturulması gerekir.
8. Sık donma-çözülme olaylarının görüldüğü durumlarda, ani sıcaklık değişikliklerinde
koruma 7 ile 14 gün kadar uzatılmalıdır.
9. Beton dökümünün, günün daha sıcak saatleri olan gündüz vakti tamamlanması
avantaj sağlayacaktır.
10.Kalıp sökme süresi uzatılmalıdır. Beton dökümünden alınan numuneler, yapıdaki
betonla aynı koşullarda kür edilerek beton dayanımı saptanmalı sonuca göre kalıp
sökülmesine izin verilmelidir.
Sıcak Havalarda Beton Dökümü
Beton dökümü sırasında ortalama hava sıcaklığının, ardı ardına üç gün süre ile
+30ºC’nin üstünde olduğu durum döküm için sıcak hava koşullarını oluşturur.
Yüksek hava sıcaklığı, hidratasyonu hızlandırmasına, kıvam kaybının artmasına, karışım
suyu ihtiyacının artmasına, dayanım ve dayanıklılığın düşmesine ve buharlaşmanın
artması ile büyük hacim değişikliklerine neden olduğundan, bu olayların olumsuz
etkilerine karşı uygun önlemler alınmalıdır. Bunlar:
1. Hidratasyon ısısı düşük olan çimentolar tercih edilmeli, erken priz yapan
çimentolardan kaçınılmalıdır. Çimento dozajı mümkün olan en düşük miktarda
tutulmalıdır.
2. Agregalar mümkün olduğu kadar direkt güneş ışınlarından korunarak fazla ısınması
önlenmelidir. Agreganın ıslatılarak da soğuması sağlanabilir.
3. Taze beton sıcaklığına en fazla etkiyi karışım suyu yaptığından, kullanılmadan önce
soğutulmalı ve sıcaklık etkisiyle ısınmasını engelleyecek önlemler alınmalıdır.
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
4.
5.
4.
Priz geciktirici ve karışım suyunu azaltıcı (akışkanlaştırıcı) kimyasal
katkılar kullanılabilir.
Taze beton mümkün olan en kısa zamanda yerleştirilmeli, sıkıştırılmalı ve
mastarlanmalıdır.
6. Mümkünse döküm, günün daha serin saatleri olan gece yapılmalıdır.
7. Dökümden önce kalıp ve döküm yerinin çevresi iyice ıslatılarak bölgede
daha düşük sıcaklık ve nem sağlanmalıdır.
8. Betonun yerleştirilmesinin hemen arkasından yapılan ilk mastarlamanın
sonrasında, beton yüzeyine ayakla basıldığında 1-2 mm derinlikte iz
bırakıldığı durumunda ikinci mastarlama işlemi yapılmalıdır.
9. İkinci mastarlamanın hemen arkasından su kürüne başlanmalı, en az 3
gün boyanca, aralıksız bütün beton yüzeyleri ıslak kalacak şekilde bol su
ile sulanmalıdır. Dökümden itibaren en az 14 gün boyunca kurumasına
fırsat vermeden, yüzeyler nemli olacak şekilde su kürüne devam
edilmelidir. Kür suyunun sıcaklığı beton sıcaklığına oranla çok düşük
olmamalı, özellikle priz aşamasında ve sonrasında beton sıcaklığına
olabildiğince yakın olmalıdır.
10. Kalıpsız yüzeylere su kürü uygulaması devam ederken, kalıplı yüzeyler
unutulmamalı, kaplar da nemli tutulmalıdır.
11. Buharlaşma ve su kaybına karşı yüzeyler geçirimsiz örüler, plastik örtü
veya ıslak çuvallarla örtülmeli beton güneşin ve rüzgârın direkt etkisinden
korunmalıdır. Özellikle çuvallar sürekli ıslak kalacak şekilde sulanmalıdır.
12. Rüzgara karşı rüzgar koruyucular yerleştirilmeli, beton rüzgar etkisinden
korunmalıdır.
6.
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
30
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
5.
31
32
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
8
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
ERKEN KALIP ALINMASI VEYA KALIBIN YETERİNCE DESTEKLENMEMESİ DURUMUNDA NE OLUR?
Konya'da inşaat çöktü: 6 yaralı*
•
21.10.2011 Hürriyet gazetesi web sayfasından alınmıştır.
Konya'da inşaat halindeki bir binanın yatay kolonlarının çökmesi sonucu 1'i ağır, 6 kişi yaralandı.
Edinilen bilgiye göre, merkez Karatay ilçesi Şehit Furkan Doğan Caddesi'ndeki bir inşaatın ikinci
katında beton dökme işlemi yapılırken bu sırada inşaatın yatay kolonları çöktü.
Vatandaşların ihbarı üzerine olay yerine çok sayıda ambulans ve polis sevk edildi.
Acil Sivil Savunma ekiplerinin de hazır bulunduğu kurtarma çalışmalarında, Duran Adıgüzel,
Mehmet Sarıçiğdem, Hacı Gümüş (51), Selami Demir (31), Süleyman Zengin (29) ve Adem
Güvercin yaralandı.
Konyadaki çeşitli hastanelere kaldırılan yaralılardan Duran Adıgüzel'in hayati tehlikesinin
bulunduğu bildirildi.
Olayla ilgili başlatılan soruşturma devam ediyor.
DONATI:
Beton teorik olarak çekme kuvveti almaz. Çekme kuvvetinin tamamını donatı
karşılar. Yük taşıma mekanizması olarak betona çekme gerilmesi geldiğinde
beton çekme almaya çalışır ama yapamadığı için çatlar ve yükü donatıya
iletir. Bu çatlaklar genelde dikkate alınmazken su depoları, baraj gövdeleri
gibi yapılarda önemlidir ve oluşmaması istenir.
Beton çeliği (donatı) tanım olarak “demir ve karbon alaşımıdır" denilebilir.
Tanımlamaya biraz daha ayrıntı kattığımızda ise; "İçerisinde %1,7 ye kadar
karbon, %1e kadar mangan, %0,5e kadar silisyum bulunan kükürt ve
fosfor oranı da %0,05ten az olan demir karbon alaşımıdır" demek daha
doğru olur.
İçinde karbon miktarı artan çelik daha sağlamdır ancak sünekliği azalır ve
gevrekleşir (yani çabuk kopar).
SINIFLANDIRMA:
1) Beton çelik çubuklar yüzey şekillerine göre üçe ayrılır
•
Düz yüzeyli çelik çubuk: Yüzeyinde betonla aderansı (kenetlemeyi) artırıcı
nervürler veya profiller bulunmayan yüzeyi düz dairesel kesitli beton çelik
çubuğudur.
•
Profil yüzeyli çelik çubuk : Haddelenme sırasında yüzeyinde betonla
aderansı artırıcı çeşitli şekilli girintiler oluşturulmuş ve genellikle beton
çelik hasırlarında kullanılan beton çelik çubuğudur.
•
Nervürlü çelik çubuk : Haddelenme sırasında yüzeyinde betonla aderansı
artırıcı nervürler (sürekli veya kesintili enine boyuna veya eğimli çıkıntılar
veya fitiller) oluşturulmuş beton çelik çubuğudur
2) Sertliklerine Göre:
•
Sıcakta haddelenme sonucu sertliklerine göre
•
Soğukta işlem görerek sertleştirilmiş (kaynak yapılmamalıdır TS708)
33
34
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
DONATININ RİSKLERİ
3) Minimum Akma Gerilmelerine Göre:
•
BÇ I: ST I: S220: Minimum akma sınırı 2200 kgf/cm2
•
BÇ III: ST III: S420: Minimum akma sınırı 4200 kgf/cm2
•
BÇ IV: ST IV: S500: Minimum akma sınırı 5000 kgf/cm2
Donatılar zaman içinde oksitlenerek paslanabilir (korozyona uğrar)
böylece kesitlerinden kaybeder. Korozyonun sebepleri olarak betonda
bulunan kapiler boşluklardan suyun ilerleyerek donatıyı paslandırması,
pas payının yetersizliği nedeni ile donatının su, hava gibi etkilerden
korunamaması, bina sıhhi tesisatlarındaki kaçakların beton içinde
ilerleyerek donatıya ulaşması gibi sebepler sayılabilir. Bu durumda
betonarme
kendisinden
beklenen
performansı
sergileyemez.
Korozyonun seviyesine bağlı olarak betonarmede çeşitli sorunlar çıkar.
Statik yükler altında veya deprem gibi etkiler altında yapıda çatlaklar
oluşur. “Paspayından atma” olarak isimlendirilen bu çatlaklar donatı
hizasında ortaya çıkar ve paslanan donatı boyunca devam eder. Beton
kırılıp bakıldığında donatıdaki korozyon gözle görülür. Paslanan
donatının pul pul dökülerek kesitten kaybettiği gözlenebilir.
DONATIDAN BEKLENEN ÖZELLİKLER:
1. Görünüş: Çelik yüzeyleri uygulanan biçimlendirme yönteminin
gerektirdiği düzlükte olmalı ve yüzeylerdeki çizik tuhaf çatlak ve çapak
gibi yüzey kusurları uygun bir işlemle giderilmiş olmalı.
2. Biçimlendirilebilirlik: Yapı çelikleri soğukta kırılgan olmamalıdır. Belli
çaptaki elemanlar etrafında 180 derece kıvrıldığında çatlamamalıdır.
3. Çubuk Çekmeye Uygunluk: Çekme deneylerinde belirlenen akma ve
kopma uzunluklarını sağlamalıdır.
4. Gevrek Kırılganlığa Dayanım: Yapı çeliği kırılgan ve gevrek olmamalıdır.
TS269 da belirlenen özelliklere sahip olmalıdır (Çentik vurma deneyi).
5. Kaynaklanabilirlik: TS708 de verilen kaynaklanabilirlik özelliklerine
sahip olmalıdır.
Amerika Birleşik Devletlerinde donatılardaki korozyondan kaynaklanan
hasar, tamir ve bakım masraflarının 150 milyar dolar olduğu tahmin
edilmektedir.
Özellikle don tehlikesi olan otoyol köprülerinde buzlanmayı önlemek
amaçlı kullanılan tuzun betonarmeye sızarak oluşturduğu korozyon ileri
aşamadadır.
Korozyon önlemek için:
•Kalın paspayı
•Çelik koruma: epoksi kaplama veya paslanmaz çelik kullanımı
•Özel donatı kullanımı (karbon esaslı, pahalı ama kalıcı bir çözüm)
Malzeme doğrusal elastiktir ve belirler sınırlar içerisinde HOOKE kanununa
uyar. Yandaki şekilde işaretli bölgede Hooke kanunu geçerlidir. Yük
kalktıktan sonra çelik eski haline döner. Ancak elastik bölgeyi geçtikten
sonra kalıcı şekil değiştirmeler ortaya çıkar.
=E.
E: Elastisite modülü Eçelik=2×1011 N/m2
: Şekil değiştirme. Yükleme sonrası boy/Yükleme öncesi boy
35
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
36
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
9
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
Corrosion of Reinforced Concrete
Reinforced Concrete Corrosion
37
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
38
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
Corrosion of RC
Corrosion Prevention of RC
 In the United States, the overall costs of
reinforcing steel corrosion have been
estimated at more than $150 billion per year.
 Simplest method: Maintain concrete in
compression and provide greater cover of
concrete over rebar
 More complicated and more expensive:
 A particular problem for highway bridges
due to de-icing salts
- Protect steel (with epoxy coating) or by using
stainless steel rebar
- Use non-metallic reinforcing, such as carbon or
kevlar, but these materials are expensive and
energy-intensive
39
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
40
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
10
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
DONATININ RİSKLERİ
Korozyon önlemek için:
•Kalın paspayı
•Çelik koruma: epoksi kaplama veya paslanmaz çelik kullanımı
•Özel donatı kullanımı (karbon esaslı, pahalı ama kalıcı bir çözüm)
*Asıl önemli olan tasarım aşamasından başlayarak yapıya gelen suyu izole
etmektir (yer altı suyu, yağmur suyu ve tesisatlardan sızan sular). Böylece
beton ve çeliğin dolayısı ile yapının ömrü uzamış olur.
ÖNEMLİ TERİMLER:
1.
Aderans:Çelik çubuk yüzü ile çimento harcı arasındaki kimyasal yapışma
sonucu ortaya çıkan birlikte çalışma etkisidir. Donatıya nervür denilen
dişler konularak aderans etkisi arttırılabilir. Özellikle deprem gibi tekrarlı ve
ani yükler altında donatının betondan sıyrılması riskini azaltır. Eğer çelik
çubuğun beton içerisindeki boyu uzunsa veya aderans sağlanmışsa çelik
çubuk sıyrılmadan kopabilir.
2.
Kenetlenme: Donatı devam etmesi gerekmeyen noktadan önce üzerindeki
kuvveti güvenli şekilde betona aktarmalıdır. Güvenli aktarımı sağlayan bu
boya kenetlenme boyu denir. Kenetlenme boyu çelik çubuğun çapı ve akma
gerilmesi ile büyürken, yüksek aderansta azalır. Böylece kenetlenme boyu
azalır ve kullanılan çelik miktarından tasarruf edilmiş olur. Donatı ucu
kanca veya fiyong yapılarak kenetlenme boyu azaltılabilir.
3.
Bindirme: Çelik çubuklar 12m uzuluğunda imal edilirler. Daha uzun
donatılar gerektiğinde veya 12m lik boyu direkt kullanmak mümkün
olmadığından boy değişimlerinde donatılar birbirlerine bindirme yapılarak
eklenir. Bu durumda donatıdaki kuvvet aderans yoluyla betona ordan tekrar
diğer çubuğa geçmektedir. Bindirme boyları yönetmeliklerde detaylı olarak
tarif edilmişlerdir. Yanyana birden fazla donatı için bindirmelerin aynı
bölgede olmaması, şaşırtmalı olarak yapılması gerilme yığılmalarının
engellenmesi bakımından önemlidir.
41
42
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
MALZEME KATSAYILARI:
ÖNEMLİ TERİMLER:
4.
Süneklik (Düktilite): Tanım olarak süneklik akma yerdeğiştirmesinin kopma
yerdeğiştirmesine oranıdır. Aynı zamanda betonarme elemanların enerji
sönümleyebilme kapasitesidir. Özellikle depremde ortaya çıkan tekrarlı
deprem yükleri karşısında yapı elemanlarının süneklik kapasitesi deprem
enerjisini sönümleme bakımından oldukça önemlidir.
Bindirme
boyu
Süneklik, = kopma/ akma
Aşağıdaki sağdaki şekilde görülen numune sünek olduğu için artan yükler
altında önce kılcal çatlaklar oluşur, sonra çatlaklar büyür ve sonunda
numune kırılır. Gevrek numunede ise dayanma kapasitesi aşılan numne
aniden “habersiz” olarak kırılır.
Uygulamada ortaya çıkan belirsizliklerden dolayı hesaplamalarda malzeme
dayanımı olarak kullanılan dayanımlar belli parametrelere bölünerek
karakteristik dayanımlardan daha düşük değerler dikkate alınır.
Karakteristik dayanımların bölündüğü katsayılara emniyet katsayıları denir.
Belirsizlikler ne kadar fazlaysa emniyet katsayıları o kadar fazladır.
•
TS500’e göre hesap dayanımları aşağıdaki şekilde bulunur.
f, Gerilme
Süneklik, = kopma/ akma
fctd=fctk/mc
fu
•
fcd=fck/mc
•
mc=1.5 (Yerinde dökme beton) mc=1.4 (Prefabrike beton)
mc=1.7 (Şantiyede hazırlanan beton ) ms=1.15 (Çelik çubuk için)
•
f, Gerilme
fu
•
fyd=fyk/ms
fyd
fck: Betonun karakteristik basınç dayanımı (characteristic compressive strength of concrete)
fctk:Betonun karakteristik çekme dayanımı (characteristic tensile strength of concrete)
fyk:Çeliin karakteristik akma dayanımı (characteristic yield strength of reinforcement steel)
fcd:Betonun hesap basınç dayanımı (design compressive strength of concrete)
fctd:Betonun hesap çekme dayanımı (design tensile strength of concrete)
fyd:Çeliin hesap akma dayanımı (design yield strength of reinforcement steel)
fyd
akma
kopma
, Şekil
Değiştirme
Hesap
Dayanımı
(MPa)
C14
C16
C20
C25
C30
C35
C40
C45
C50
fck
fcd
fctd
14
9.5
0.85
16
11
0.90
20
13
1.0
25
17
1.15
30
20
1.25
35
23
1.35
40
27
1.45
45
30
1.55
50
33
1.65
akma
, Şekil
Değiştirm
Hesap Akma
Gerilmesi
(MPa)
BÇ I
S22
0
BÇ III
S420
BÇ IV
S500
fyk
fyd
220
191
420
365
500
505
43
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
kopma
44
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
11
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
BETONARME HESAP
Amaç: Yapının öngörülen ekonomik ömrü boyunca karşılaşacağı yüklere karşı
yeterince güvenli olması (Statik-Betonarme projelendirme)
Yükler: Sabit yükler, hareketli yükler, deprem, rüzgar, toprak, su itkisi vb.
Ekonomik ömür: Genel olarak iş yerleri için 50, konutlar için 50-100, yol ve
köprüler için 100-200, mabetler için 500 yıl olarak düşünülür.
• 3) Estetik: Yapılan eserlerin estetik kaygıları karşılaması, çevre ve
doğa ile uyumlu olması, olumlu bir algılama meydana getirmesi
beklenir. Özellikle konser salonu, alışveriş merkezi, sergi salonu
gibi özelliği olan sembolik değeri bulunan yapılarda estetik
kaygılar ön plandadır. Estetik gereksinimleri karşılamak için
taşıyıcı elemanların şekli ve boyutları uygun tasarlanmalıdır
Hesapta Dikkate Alınan ve Optimize Edilen Faktörler (3E+ Kuralı)
• Buna ek olarak engelliler ve çevre faktörleri de sayılabilir. Yapılan
tasarımı engelliler ve yaşlılar kolaylıkla kullanabilmedir.
• Kullanılan malzeme ve üretim sürecinde çevreye zarar
verilmemelidir. Kullanılan yapı ve ince iş malzemeleri insan
sağlığına uygun olmalıdır.
1. Ekonomi: Taşıyıcı sistem tasarımı, malzeme (beton,çelik) ve buna bağlı
inşaat maliyeti kabul edilebilir sınırlar içerisinde olmalıdır. Bu yüzden
hesaplanan betonarme kesitler ve içlerindeki donatı miktarı makul sınırlar
içerisinde olmalıdır. Ulaşılan tasarım, sistem ve kesitler makul işçilikle
makul sürelerde uygulanabilir olmalıdır.
• İLAVE + FAKTÖRLER
2. Emniyet: Tasarlanan sistem yönetmeliklerin öngördüğü güvenlik seviyelerine
haiz olmalıdır. Sabit ve işletme yükleri altında sorunsuz hizmet veren
binalar hedeflenilir. Deprem yüklerinde ise küçük depremlerde hasar
oluşmaması, orta büyüklükteki depremlerde tamir edilebilir seviyede hasar
oluşması, büyük depremlerde ise toptan göçme olmaması ve insanların ağır
hasar gören binadan sağ olarak çıkmaları hedeflenir. Okul, hastane, spor
salonu, konferans salonu gibi yapılarda emniyet katsayıları daha yüksektir.
Bu yapılar Bina Önem Katsayısı tanımı ile Deprem Yönetmeliklerinde detaylı
olarak tanımlanmışlardır. Buna ek olarak son dönemde büyük bir
depremden sonra fonksiyonlarına devam etmesi gereken hastane, köprü,
yol viyadükleri gibi kritik yapılar için özel tasarım kriterleri getirilmiştir.
• ÇEVRE: Kullanılan kaba inşaat ve ince iş malzemeleri çevreye
zarar vermeyen, insan sağlığına zararsız, bunu kanıtlayabilen,
Avrupa ve ABD normlarına uygun malzemelerden olmalıdır.
• ERİŞİM: Engelle ve yaşlılar yapılara kolaylıkla erişebilmeli ve
kullanabilmelidir.
• SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK
• ENERJİ ETKİNLİĞİ (GREEN BUILDINGS)
45
46
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
Betonarme Taşıyıcı Elemanlar
• Taşıyıcı Sitemin Belirlenmesi ve Detaylandırılması Aşamaları
1) Döşemeler: Üzerindeki yükleri önce kirişlere oradan da kolonlara aktaran yatay
• Öncelikle Taşıyıcı Sistem belirlenmelidir.
düzlemdeki elemanlardır. Yaşam alanları döşemelerin üzerinde ortaya çıkar.
• Betonarme Sistemde Taşıyıcı Sistem genellikle
•
•
•
•
• A) Kolon-Kirişlerden Oluşan Çerçeve Sistem olabilir.
• B) Perde, kolon ve kirişlerden oluşan perde-çerçeve sistem olabilir
• C) Perde ve kirişlerden oluşan perde-çerçeve sistem olabilir
Kirişli veya Kirişsiz döşeme
Dişli (nervürlü) döşeme
Asmolen döşeme
Kaset(ızgara)-kiriş döşeme
2) Kirişler: Döşemelerden gelen yükü alarak kolon ve perdelere ileten yatayda bulunan
• D) Sadece perdelerden oluşan tünel kalıp sistemi seçilebilir
•
•
• E) Kabuk veya kablolu sistemler
HESAPLAMA SİSTEMATİĞİ
taşıyıcı elemanlardır.
Dikdörtgen, tablalı,
I, kutu kesitli kirişler
3) Kolonlar/Perdeler: Kirişlerden gelen yükü toplayarak temellere aktaran hayati
• 1. YÜKLER BELİRLENİR
öneme sahip düşey taşıyıcı elemanlardır. Deprem esnasında kolonlar çökerse yapı
tamamen göçeceğinden kolonların kirişlere göre daha güçlü tasarlanması gerekir. Bu
ilkeye güçlü kolon-zayıf kiriş ilkesi denilir.
• Dikdörtgen, daire, sekizgen, halka, kutu,
L, I, T, C kesitli kolonlar/perdeler
• 2. BELİRLENEN YÜKLER ALTINDA KESİT TESİRLERİ HESAPLANIR
VE DİYAGRAMLARI ÇİZİLİR (NORMAL KUVVET, MOMENT VE
KESME KUVVETİ)
• 3. HERBİR TAŞIYICI ELEMANDAKİ KESİT TESİRLERİNE GÖRE
4) Temeller: Kolonlardan aldıkları yükü sağlam zemine aktaran yapı elemanlarıdır.
• a) Düşey taşıyıcı elemanların tipi, boyutları, donatılarının
belirlenmesi
•
•
•
•
• b) Yatay taşıyıcı (kiriş, döşeme) elemanların tipi, boyutları,
donatılarının belirlenmesi
• c) Temel sistemi, elemanları, boyutları, donatılarının belirlenmesi
Özellikle deprem esnasında davranışları yapının ayakta kalmasında önemli rol oynar.
Duvaraltı temeli
Tekil temel
Sürekli Temeller
Radye temeller
47
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
48
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
12
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
Temeller
1. YÜKLERİN BELİRLENMESİ:
Ayrıca derin temeller denilen kazık sistemler
kullanılabilir
1.1. Yapının kendi ağırlığı (öz ağırlık, zati yük, sabit yük, gösterimi G)
1.2 Hareketli yükler (çoğu zaman yapı fonksiyonuna balı olarak yönetmelikçe verilir,
gösterim Q-TS500)
1.3. Deprem yükü (deprem bölgesine ve taşıyıcı sistem tipine bağlı olarak yönetmelikçe
verilir, gösterimi E-Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik)
1.4. Hareketli yükler (çoğu zaman yapı fonksiyonuna balı olarak yönetmelikçe verilirTS500)
1.5. Rüzgar yükü (yönetmelikçe verilir-gösterimi W-TS500)
1.6. Kar yükü (yönetmelikçe verilir-TS5080
1.7. Toprak itkisi (istinat duvarlarında), su basıncı (iskele gibi deniz yapıları,
baraj, köprü ayakları, su depoları gibi yapılar)
1.8. Diğer yükler: Yapı tipine balı bazı özel yükler olabilir. Örneğin, köprülerde trafik,
iskele-rıhtım gibi yapılarda forklift, endüstri yapılarında kreyn v.b.
• Uç kazığı
• Sürtünme kazığı
• Çekme kazığı
• Ankraj kazığı
• Kompaksiyon kazığı
Kazıklar, imal edildiği malzemenin cinsine
göre dört ana gruba ayırabilir. Bunlar ;
•Ahşap kazıklar
•Betonarme kazıklar
Sözü edilen yüklerin hangilerinin bir arada kullanılacağı yönetmelikçe
belirlenmiştir. TS500 Betonarme Yapıların Hesap ve Yapım Kurallar adlı
yönetmelikte yük kombinasyonları tanımlanmıştır.
Betonarme Çakma Kazıklar
Betonarme Yerinde Dökme Kazıklar (Sondaj)
•
1.4G+1.6Q
•
1.0G+1.3Q+1.3W
•
1.0G+1.0Q+1.0E veya 1.0G+1.0Q-1.0E
Örneğin deprem ve rüzgar yükünün yapıya aynı anda etkiyeceği düşünülmez.
*TS498: YAPI ELEMANLARININ BOYUTLANDIRILMASINDA ALINACAK
YÜKLERİN HESAP DEĞERLERİ
*TS500: BETONARME YAPILARIN TASARIM VE YAPIM KURALLARI
•Karmaşık kazıklar
•Çelik kazıklar
49
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
50
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
SİSTEM MODELLEMESİ : İdealleştirilmiş sistemin üzerine TS498’de tarif
edilmiş olan yükler, belirlenen kombinasyonlarla büyütülerek etkitilir.
SİSTEM MODELLEMESİ: Hesabı yapılacak olan sistem, taşıyıcı elemanları
idealize edilerek idealleştirilmiş taşıyıcı sistem elde edilir.
51
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
52
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
13
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
SİSTEM MODELLEMESİ : Her bir elemanda yüklerden meydana gelen iç kuvvet
yani kesit tesiri diyagramları çizilere en büyük etkilerin nerede ve ne
boyutta çıktığı hesaplanır.
SİSTEM MODELLEMESİ : Taşıyıcı sistem elemanlarının boyutları belirlenir.
53
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
54
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
SİSTEM MODELLEMESİ : Kesiti belli olan elemanlarda gerilme hesapları yapılarak bu
yükü güvenle taşıyacak donatı miktarı ve kesit tespit edilir veya seçilen kesitini güvenli
olup olmadığı kontrol edilir.
DEPREM
Ülkemizin büyük bölümü deprem riski altındadır.
• Türkiye’nin % 66’sı 1. ve 2. derece deprem bölgesinde yer almaktadır.
• Türkiye nüfusunun %71’i 1. ve 2. derece deprem bölgelerinde yaşamaktadır.
55
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
56
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
14
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
DEPREM
Deprem yapısı itibari ile dinamik yani zamana bağlı olarak değişen bir yüklemedir. 2007 Deprem
DEPREM
Yönetmeliği (Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik) ile deprem riski olan bölgelerde
DEPREM NEDİR?
yapılacak yapıların hesaplama ve inşaatlarına ilişkin kriterler belirlenmiştir. Ancak mimar ve mühendisler
DEPREM YÜKLERİ YAPIYA NASIL ETKİR?
tarafından yapılan tasarım ve hesaplama hataları ciddi hasarlara neden olmaktadır.
YAPI DEPREM ETKİSİNE KARŞI DAVRANIŞI
YAPILARIN DEPREM DAVRANIŞI (LİNEER-NONLİNEER) HESAPLAMASI
DEPREM ESNASINDA YAPI ELEMANLARININ DAVRANIŞI
DEPREM ESNASINDA YAPI ELEMANLARINA DEPREM YÜKLERİNİN GELİŞİ VE
İÇ KUVVETLER OLARAK KARŞILANIŞI
YAPI VEYA YAPI ELEMANI NE ZAMAN DEPREM KUVVETLERİNİ GÜVENLE
KARŞILAR NE ZAMAN KARŞILAYAMAZ?
YAPI VE YAPI ELEMANLARI NE ZAMAN VE NE ŞEKİLDE GÖÇER?
57
58
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
DİNAMİK YÜKLER
•
Moving loads (e.g. traffic)
•
Impact loads
•
Gusts of wind
•
Loads due to cycling machinery
59
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
60
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
15
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
DİNAMİK YÜK ÖRNEĞİ
YÜKLEME ÖRNEĞİ: BARAJDAKİ SU BASINCI
HAVALANDIRMA TESİSATI:KENDİ AĞIRLIĞI+ÇALIŞIRKEN VERDİĞİ YÜK
HVAC
Water,
 = density
F
t
h
p = gh
61
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
62
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
DEPREM YÜKLERİ
•
Structure loaded when base is shaken
•
Response of structure is dependent on the frequency of motion
•
When frequencies match with natural frequency of structure - resonance
Earthquake Load
Earthquake Load
Base Motion
63
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
64
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
16
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
BAZI YAPI TİPLERİ
• Kemer
• Düzlem kafes
• Kiriş/Kolon
• Çaprazlı çerçeve
• Rijit çerçeve
• Uzay kafes
• Asma germe yapılar
(FARKLI) OTURMALAR
65
66
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
KOLON/KİRİŞ
67
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
68
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
17
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
ÇERÇEVE
Çaprazlı
Rijit
69
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
70
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
Structural Elements
YAPIDAKİ YÜKLERİN İLETİMİ
• Yapısal yükler temele iletilirken bir yol izler
• Yapı tiplerine bağlı olarak yapısal yüklerin temele iletimleri farklılık gösterir.
• Bazı yapılar bu yükleri doğrudan iletirler.
• Bazı yapılar bu yükleri dolaylı olarak iletirler
Any reinforced concrete structure consists of :
– Slabs
– Columns
– Shear walls
– Foundations
71
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
72
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
18
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
Flat Slab Structural System
Types of Flat slab
Flat slab is a concrete slab which is reinforced in two directions
– Advantages
– Disadvantages
73
74
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
KONTROLLER
• Deflection
•
GERİLME KONTROLU
•
DEPLASMAN-SEHİM KONTROLÜ
• ZIMBALAMA KONTROLÜ:
Betonarme döşemelerde, kayma ve eğik çekme gerilmeleri
çok düşüktür. Genellikle, denetlenmesine gerek kalmaz.
Ancak bazı özel durumlarda önem kazanırlar .Bunlar, yükün
bölgesel olarak belirli bir alana yayıldığı durumlardır. Tekil
temel plağına oturan kolon, ya da doğrudan kolonlara
mesnetlenen kirişsiz döşeme gibi. Gerekli önlem
alınmamışsa eğik çekme gerilmeleri betonun çekme
mukavemetini aşar ve kolon döşemeyi zımbalayarak kırar.
Olaya zımbalama ;biçimine de zımbalama kırılması denir.
Çok ani ve gevrek olan bu kırılma bu nedenle çok
tehlikelidir. Kırılma anında kolon döşemeden kesik bir
piramit ya da koni biçiminde bir parça koparır.
75
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
76
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
19
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ
BÖLÜMÜ
Limit durumlara göre hesap (Limit state design):Limit durumlara göre hesapta, taşıyıcı sistem elemanları son limit
duruma ulaşma riskinden belirli bir olasılıkla uzak kalacak şekilde projelendirilirler. Daha sonra da kullanılabilirlik kontrolü
yapılır. Limit durumlara göre hesabın, kesit hesapları ile ilgili bölümüne “taşıma gücü yöntemi” yada “taşıma gücüne
göre hesap” denir.
BETONARME HESAP
•
TEMEL HESAPLAMA YAKLAŞIMLARI
•
KABULLER
Bernoilli Navier Teoremi geçerlidir. Yani eğilmeden önce düzlem ve çubuk
eksenine dik kesitler, eğilmeden sonra da düzlem kalırlar. Bu varsayımın
gerçeğe yeterince yakın olduğu deneysel olarak kanıtlanmıştır.
Bu yöntemin temel kabulleri;
•
•
•
Beton çekme kuvveti almaz, çekme kuvvetini direkt donatıya iletir.
Bernouilli-Navier hipotezi geçerlidir.
Çelik elasto-plastiktir. Beton tek eksenli basınç etkisindeki Gerilme-Şekildeğiştirme f- diyagramına uygun davranır.
Yükler yük katsayılarıyla çarpılarak arttırılır. Malzeme mukavemetleri malzeme katsayılarına bölünerek azaltılır. Böylece
yüklerin ve mukavemetlerin hesap değerleri elde edilir.
Limit Durumlara Göre Hesap (Limit State Design):Limit durum, yapının tamamının
ya da bir bölümünün herhangi bir nedenle yıkılma durumuna gelmesi yada kullanım
dışı kalmasıdır.Taşıyıcı sistemin bütünün yada elemanlarının limit duruma gelmeleri
engellenecek şekilde projelendirilmesi gerekir.
SON LİMİT DURUM (Ultimate Limit State): Yapının tamamının ya da bir bölümünün
herhangi bir nedenle yıkılma durumuna gelmesidir. Buna “Taşıma gücü limit
durumu” da denebilir.
KULLANILABİLİRLİK LİMİT DURUMU (Serviceability Limit State): İşletme yükleri
altında (zati+hareketli) aşırı şekil değiştirme, çatlakların genişlemesi yada titreşim gibi
nedenlerle yapının kullanılabilirliiğini kaybetmesi durumudur. Örneğin; yıkılmayan,
üzerindeki yükleri taşıyabilen ancak titreşen bir döşeme.
f, Gerilme
Beton
s, Şekil
Değiştirme
c, Şekil
77
s,akma
s,kopma
78
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZDeğiştirme
TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
PROJE MİMARI İLE ÖN GÖRÜŞME
YAPILMASI
MİMARİ KAT PLANI
BETONARME YAPILAR
• * Plak Döşeme ve Kirişli Sistemler
* Asmolen Kirişli Sistemler
* Mantar Döşemeli Sistemler
* Kaset Kirişli Sistemler
* Tünel Kalıp Sistemler
* Prefabrik Sistemler 79
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
80
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
20
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
MİMARİ GÖRÜNÜŞLER
MİMARİ KESİTLER
81
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
82
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
BİNA VE ZEMİN BİLGİLERİNİN ELDE
EDİLMESİ
TAŞIYICI SİSTEME KARAR VERİLMESİ
KAT KALIP PLANLARININ OLUŞTURULMASI
• BİNA BİLGİLERİ
•
Deprem Bölgesi , Bina Kullanım Amacı , Yapı Önem Katsayısı vb…
• ZEMİN BİLGİLERİ
•
Zemin Etüdünün Yapılmış Olması ve İçeriğinde Zemin Emniyet Gerilmesi , Zemin Yatak Katsayısı (Düşey ve Yatay) , Yeraltı Su Seviyesi , Zemin Sıvılaşma Riski , Kazıklı Temel Yapılması Durumunda Zemin Raporuna Göre Uç Kazığı veya Sürtünme Kazığına Karar Verilmesi , Kazık Yük Deformasyon Bilgilerinin Bulunması 83
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
84
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
21
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
BETONARME KAT KALIP PLANI (Plak Döşeme + Kiriş Sistem)
BETONARME KAT KALIP PLANI (Mantar Döşeme Sistem)
85
86
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
BİNA ANALİZİNİN YAPILMASI
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
3 BOYUTLU BİNA MODELİ
HESAP SONUÇLARINA GÖRE PROJENİN
DETAYLANDIRILMASI
•
•
•
•
•
•
•
‐ Temel Kalıp Planları
‐ Temel Donatı Detayları
‐ Kolon Aplikasyon Planları
‐ Kalıp Planları
‐ Döşeme Donatı Planları
‐ Kiriş Detayları
‐ Merdiven Detayları
87
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
88
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
22
10.3.2014
TEMEL KALIP PLANLARI
TEMEL KİRİŞ DETAYLARI
TEMEL DONATI DETAYLARI
KOLON APLİKASYON PLANLARI
23
10.3.2014
KAT KALIP PLANLARI
DÖŞEME DONATI PLANLARI (Mantar Döşeme Sistem)
DÖŞEME DONATI PLANLARI (Plak Döşeme + Kiriş Sistem
KİRİŞ DETAYLARI
24
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
MERDİVEN DETAYLARI
BİLGİSAYAR PROGRAMLARI
•
•
•
•
•
•
•
‐ SAP 2000
‐ ETABS
‐ PROBİNA
‐ STA 4CAD
‐ BABALIOĞLU
‐ SAFE
‐ AUTOCAD
98
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
99
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
100
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
25
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
101
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
102
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
103
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
104
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
26
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
105
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
106
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
107
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
108
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
27
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
109
110
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
BETONARME II KONULARI
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Yapıların sınıflandırılması
Taşıyıcı sistem seçimi
Nerelere kiriş, kolon, döşeme konur? Boyutları nasıl seçilir?
Kalıp planı hazırlanması, çizimi
Düzensizlikler
Yapıya etkiyen yükler, yük analizi
Döşemeler, döşeme tipleri, sınır koşulları
Modelleme, analiz, çizim
Temeller, temel tipleri, modelleme- analiz-çizim
111
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
112
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
28
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
Yapıların sınıflandırılması
Taşıyıcı sistemler
•Salt çerçeveli sistem: Taşıyıcı sistem kolon, kiriş ve döşeme elemanlardan oluşur.
Kolon ve kirişlerin birleşiminden oluşan sisteme çerçeve sistem denir.
Yüklerin(düşey-yatay) tamamı çerçeveler tarafından taşınır.
•Salt perdeli sistem(perde duvarlı sistem): Taşıyıcı sistem genelde sadece perde
ve döşeme elemanlardan oluşur. Nadiren, az sayıda çerçeve de olabilir. Yatay
yüklerin tamamının perdeler tarafından karşılandığı, çerçevelerin sadece düşey yük
taşıdığı varsayılır.
•Perde-çerçeveli sistem (karma sistem): Perde, kiriş, kolon ve döşeme
elemanlardan oluşur. Düşey ve yatay yükler perde ve çerçeveler tarafında beraber
karşılanır. Ancak, yatay yüklerin çoğunu(yaklaşık %75 ini) perdeler taşır.
•Kabuklar(eğrisel yüzeyli taşıyıcılar): Kubbe, silindirik sıvı tankı, soğutma bacası,
…
•Kablolu sistemler: Teleferik, enerji hatları, asma köprü,…
113
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
Taşıyıcı sistem seçimi
Taşıyıcı sistem seçimi
KİRİŞLER
•Kiriş mümkün olduğunca aks boyunca sürekli devam etmeli.
•Kiriş kesiti açıklıktan-açıklığa, değişmemeli.
•Ters kirişten kaçınılmalı.
•Konsol kirişlerin yapı içinde devamı olmalı, sadece kolona bağlı konsollardan şiddetle kaçınılmalı.
•Saplama kirişten elden geldiğince kaçınılmalı.
•Saplaması olan kiriş başka bir kirişe asla saplanmamalı.
•Kiriş-kolon aksı elden geldiğince çakıştırılmalı.
•Zorunlu olmadıkça, yastık kirişten kaçınılmalı.
• Ekonomi
• Emniyet
• Estetik
• Sürdürülebilirlik
• Erişilebilirlik
• Çevresel faktörler
*Taşıyıcı sistem seçiminde temel kural : Düşey olsun yatay olsun, yükler en kısa yoldan temele ulaşmalı, yapı
içinde dolanmamalıdır.
115
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
114
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
KOLONLAR
•Kolon sayısının yarısı bir yönde diğer yarısı diğer yönde yerleştirilmeye çalışılmalı.
•Simetrik yerleştirilmeye çalışılmalı.
•Rijitlik ve kütle merkezleri çakıştırılmaya çalışılmalı.
•Dikdörtgen ve dairesel kesitli kolon öncelikle tercih edilmeli. L, T, Z, v.b. Kesitlerden kaçınılmalı.
•Guseden kaçınılmalı.
•Kolon yerine perde daima tercih edilmeli.
•Alttan veya üsten kesik kolon/perde asla kullanılmamalı.
•Kirişlere, konsollara kolon/perde asla oturtulmamalı.
•Perde kesiti temelden çatıya sabit kalmalı.
•Üst kolon-alt kolon aksları elden geldiğince çakıştırılmalı.
•Kolon kesiti ani olarak çok fazla değişmemeli.
•Kolon kesit tipi yapı yüksekliğince aynı kalmalı.
•Kısa kolon oluşumu önlenmeğe çalışılmalı.
116
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
29
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
Taşıyıcı sistem seçimi
Taşıyıcı sistem seçimi
DÖŞEMELER
•Çok ince olmamalı.
•Döşemeye yarım duvar oturtulması halinde ağırlığı döşeme hareketli yüküne eklenmeli (en az 1.5 kN/m2).
•Merdiven yükü sahanlık döşemesi kenarına çizgisel yük olarak aktarılmalı.
•Büyük açıklıklı balkon döşemeleri kirişli düzenlenmeli.
•Büyük boşlukları olan döşemeler kalın yapılmalı.
•Kirişsiz, dişli, asmolen ve düşük döşemeden kaçınılmalı. Kaçınılamıyorsa deprem perdeleri düzenlenmelidir.
KAÇINILMASI GEREKEN NOKTALAR
Düzensizlikler. İç kuvvetlerin yapı içinde dolanmasına, giderek büyümesine ve zayıf noktalarda hasara
neden olan taşıyıcı sistem türüdür.
•Döşeme süreksizliği
•Planda girinti-çıkıntı düzensizliği
•Burulma düzensizliği
•Taşıyıcı eleman eksenlerinin birbirine paralel olmaması
•Komşu katlar arası dayanım farklılığı (Zayıf kat)
•Komşu katlar arası rijitlik farklılığı (Yumuşak kat)
•Kiriş ve kolonların süreksizliği
Düzensizlik nedeni nedir?
•Yapı sahibinin istekleri.
•Arsanın düzensizliği.
•Mimarın deneyimsizliği, sadece fonksiyonelliği ve estetik görünüşü önemsemesi.
•Mimar ve mühendis işbirliğinin yoksunluğu.
•Mühendisin deneyimsizliği, taşıyıcı sistem seçimine yeterli zaman ayırmaması, mimari nedenlerle çaresiz
kalması.
•Mühendisin yazılıma aşırı güveni: Mühendisin yazılımı değil, yazılımın mühendisi yönetmesi.
•Diğerleri…
•Yapımcının projeye uymaması.
•Kalfa ve ustaların “Ben bu işi yıllardır yapıyorum, daha iyi bilirim” savı.
•Denetim yetersizliği.
•Yapı sigorta sisteminin bulunmayışı
•Yasaların yetersiz kalması veya uygulanmayışı.
117
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
118
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
Tasarımda Derzler
Derz: İki yapı bloğu arasındaki boşluk
Sıcaklık, deprem, farklı oturma gibi nedenlerle oluşabilecek etkileri önlemek amacıyla yapının,
aralarında boşluk (derz) bulunan,
bloklar halinde inşa edilmesi gerekebilir. Farklı amaçlı derzler olmakla birlikte biri diğeri için de
fayda sağlar.
Genleşme derzi: Sıcaklık farkı ve büzülme nedeniyle yapı boyu değişir. Bu değişimden doğacak
etkilerini azaltmak,
Farklı oturma derzi: Temelin farklı oturmasından oluşacak etkileri azaltmak,
Deprem derzi: Bitişik veya çok yakın yapıların çarpışmasını veya düzensiz yapıların depremde
hasar görmesini önlemek amacıyla kullanılır.
119
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
120
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
30
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
İstenmeyen düzensizlik: Kolon ve perdelerin tümü aynı yönde olması
Tüm kolon ve perdeleri, uzun kenarları yapının sadece bir yönünde olacak şekilde
yerleştirmek çok sık karşılaşılan bir düzensizliktir. Bu durumda yapı, yatay kuvvetlere karşı,
bir yönde güçlü diğer yönde ise zayıf olmaktadır. Genelde iki farklı düşünce bu düzensizliğe
neden olur:
1) Tüm kolon ve perdelerin yapının giriş cephesine dik doğrultuda yerleştirilmesi:
Yapı sahibi ve/veya mimar, zemin kattaki iş yerlerinde girişin olduğu cepheye paralel geniş
yüzeyli kolon ve perde olmasını istemez.
2) Uzun yapılarda tüm kolon ve perdelerin kısa doğrultuda yerleştirilmesi:
Yapının uzun kenarlı cephe alanı diğer cephe alanından büyüktür. Rüzgâr yükü cephe alanı
ile orantılı olduğundan, uzun kenarlı cepheye etkiyen rüzgar kuvveti kısa kenarlı
cephedekinden büyük olacaktır. Bu nedenle mühendis, rüzgâr kuvvetinin büyük olduğu
yönde yapının daha güçlü olmasını istemektedir.
Ne yapılmalı ?
Kolon ve perdelerin bir yöndeki toplam rijitlikleri diğer yöndekine eşit (veya yakın) olmalıdır.
Kolon ve perdeler, elden geldiğince, kütle merkezine göre simetrik olmalıdır.
Perdeler, elden geldiğince, yapı cephelerine yakın yerleştirilmelidir (burulma rijitliğini artırmak
için).
İstenmeyen düzensizlik: Çerçevelerde süreksizlikler
•Rijitliklerde ani değişiklik önlenmeli
•Kolonlar kirişlerden daha kuvvetli olmalı.
•Kolonlar temelden çatıya kesilmeden devam etmeli.
•Perdeler temelden çatıya kesilmeden ve kesit değişmeden devam etmeli.
•Kesik kolonlar varsa, bunlar kat yüksekliğince sık etriye ile sarılmalı
•Kirişe kolon oturtulmamalı. Önlenemiyorsa Deprem Yönetmeliği Madde 2.3.2.4
maddesi titizlikle uygulanmalı
•Kirişler, elden geldiğince, aks boyunca kesit değişmeden devam etmeli.
121
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
122
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
TDY 2007’ye göre izin verilmeyen düzensizlikler
TDY 2007’ye göre izin verilmeyen düzensizlikler: YUMUŞAK KAT
Yapıların genellikle zemin katı, bazen de üst katlarından bazıları, otopark veya cam vitrinli dükkan
yapılmakta, diğer katlar ise dolgu duvar ile örülmektedir. Ülkemizde çok sık görülen bir uygulamadır.
Dolgu duvarlı katlar duvarsız veya vitrinli katlara göre çok daha rijit olmakta, duvarsız veya vitrinli katlar
zayıf kalmaktadır. Sadece yeni inşaatlarda değil, eski konutların iş yerine dönüştürülmesi sonucunda da
bu durum ortaya çıkmaktadır.
Bu tür zayıf katlara “yumuşak kat” denilmektedir. Bir katın yüksekliğinin diğer katlardan fazla olması da
yumuşak kat düzensizliğine neden olur.
Sakıncaları:
•Otopark veya dükkan katında kolon/perde ve duvar istenmemekte, taşıyıcı sistem bu katlara göre
Yumuşak kat düzenlenmektedir. Bunun sonucunda depreme dayanıklı olmayan, taşıyıcı sistemi kötü ve yıkılma
riski yüksek yumuşak katlı yapılar oluşmaktadır.
•Yumuşak kat düzensizliği, çok katlı yapıların depremde yıkılmasının ana nedenidir. Deprem kuvvetinden
oluşan yatay yer değiştirmenin %70-80’ i yumuşak katta oluşur.
•Yumuşak kat kolonları aşırı yatay yer değiştirerek kırılırlar ve yapı aniden yıkılır.
Çözüm
•Otopark ve dükkan katı yapılmayabilir(yapı sahibi ve mimar!)
•Yumuşak kat oluşum nedeni ortadan kaldırılabilir, vitrin yerine duvar yapılabilir (yapı sahibi ve mimar!).
•Taşıyıcı sistem sadece kolonlardan oluşmamalı, perde taşıyıcıya ağırlık verilmeli, deprem kuvveti
mutlaka perdeler ile karşılanmalıdır.
•Yumuşak kattaki tüm kolonlar kat yüksekliği boyunca sık etriye ile sarılmalıdır.
•R katsayısı düşük alınabilir (örneğin: R=4) veya yumuşak kat kolonları tasarım kuvvetleri 2.5 kat
artırılarak betonarme hesap yapılabilir
123
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
124
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
31
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
TDY 2007’ye göre izin verilmeyen düzensizlikler: YUMUŞAK KAT
İstenmeyen düzensizlikler: ASMA KAT
Yapıların genellikle iş yeri olarak kullanılan zemin katı ile 1.
katı arasında bulunur. Plandaki alanı zemin kat alanından
küçüktür. Kolonları üst kat kolonlarından uzundur.
Asma kat yapıda döşeme süreksizliğine, kısa kolon
oluşumuna, bölgesel yumuşaklığa, deprem kuvvetinin
kolondan kolona aktarılmasının zorlaşmasına ve yapının
burulmasına neden olur. Yumuşak kat düzensizliğine benzer
bir davranış sergiler.
İstenmeyen düzensizlikler: ÇEKME KAT
Yapının son katı cepheden geri çekilerek yapılmış, plandaki
alanı normal kat alanından küçük olan kat.
Çekme katların hacimleri alt kat hacimleri ile genelde
uyuşmaz. Özel kiriş ve kolonlar gerektirir ve bu nedenle
taşıyıcı sistemde düzensizliğe neden olur. Çekme kat
binanın rijitlik ve ağırlık merkezinin de kaymasına, burulma
etkisi oluşmasına da neden olabilir.
125
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
126
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
TDY 2007’ye göre izin verilmeyen düzensizlikler: KISA KOLON
Yapıdaki kolonlardan birinin veya bir kaçının diğerlerinden kısa olması bu düzensizliği oluşturur.
Bodrum katların aydınlatılması için konulan bant pencereler, kat ara kirişleri, tesisat katı, asma kat,
merdiven ara sahanlıkları, guseli kiriş veya guseli kolonlar, kademeli temeller kısa kolonların
oluşmasına neden olur.
Sakıncaları:
Kısa kolonlar diğer normal boylu kolonlara göre çok rijit davranarak çok büyük kesme kuvvetinin
etkisinde kalırlar. Gevrek olan kesme kırılması sonucu kolon taşıma gücünü yitirir, yapı ağır hasar
alır veya yıkılır.
Çözüm:
•Kısa kolon oluşum nedeni ortadan kaldırılabilir.
•Pencere küçültülerek, kolon etrafına da dolgu duvar örülebilir.
•Kısa kolonlar Deprem Yönetmeliği-2007, Madde 3.3.8 e göre boyutlandırılmalıdır.
•Kısa kolonların tümü kat yüksekliği boyunca sık etriye ile sarılmalıdır.
•Kolon ile dolgu duvar arasında 3-5 cm derz bırakarak ezilebilir bir madde ile (köpük, bitüm gibi)
doldurulmalı, duvarın yanal devrilme tehlikesine karşı tedbir alınmalıdır.
•Perdeye ağırlık verilebilir
•R katsayısı düşük alınabilir (örneğin: R=4)
İstenmeyen düzensizlikler: ÇIKMALI YAPILAR/BÜYÜK KONSOLLAR
Sakıncaları:
•Üs katların cephe kirişleri genellikle kolonlara bağlı değildir, çerçeve davranışı
yoktur. Cephe kirişlerin yatay rijitliğe katkısı yoktur.
•Üst kat duvarları kolonların dışındadır, yatay rijitliğe katkısı yoktur.
•Üst katların cephe duvarları konsol kirişler tarafından taşınır. Bu kirişler sadece
düşey yükler altında dahi çok zorlanırlar. Mevcut yapılar gözlendiğinde, hemen tümünün konsollarındaki
sarkma ve çatlaklar kolayca görülür.
•Yapı kütle merkezi çıkmalı yapı cephesine doğru kayar.
•Temelde kolon kuvvetlerinin bileşkesi geometrik merkezden kaçık olur, ek momentler doğar, temel altında
oluşan gerilme düzgün yayılı olmaz.
•Bu tür yapılarda genelde yumuşak kat düzensizliği, kısa kolon düzensizliği ve bir sonraki sayfada
açıklanan köşe kolon düzensizliği de oluşur.
Çözüm:
•Bu tür yapılardan kaçınılması gerekir (Tasarım)
•Taşıyıcı sistem sadece kolonlardan oluşmamalı, perde taşıyıcıya ağırlık verilmeli.
•Kolon ve perdeler temelden çatıya sürekli olmalı.
•Konsollara kolon veya perde oturtulmamalı.
•Konsol boyu en fazla 150 cm olmalı (Tasarım)
•Konsol kiriş sadece kolona bağlanmamalı, konsol kirişin yapı içinde devamı olmalı.
•Konsollara düşey deprem yükü yüklenmeli (Deprem Yönetmeliği-2007, Madde
2.11), özenli boyutlandırılıp detaylandırılmalı/inşa edilmeli.
•Konsolun bağlandığı kolon, konsol ve konsolun devamındaki kiriş sık etriye ile sarılmalı.
127
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
128
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
32
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
İstenmeyen düzensizlikler: Saplama kiriş
İstenmeyen düzensizlikler: Saplama kiriş
Sakıncaları:
•Kiriş yükü en kısa yoldan kolonlara değil, dolaylı yollardan, birikerek kirişten kirişe aktarılır.
•Taşınan kirişin reaksiyonu taşıyan kirişe tekil kuvvet olarak etkir.
•Taşıyan kirişin moment ve kesme kuvveti yüksek olur.
•Taşıyan kirişte büyük sehim oluşur.
•Taşıyan kirişte burulma momenti oluşur.
•Taşıyan kirişte belirgin kesme, çekme ve burulma çatlakları oluşur.
•Yatay kuvvetin kolondan kolona aktarımı zorlaşır.
•Taşıyan kirişe depremde yatay kuvvet etkir, düşey eksen etrafında moment oluşur.
Sakıncaları:
•Kiriş yükü en kısa yoldan kolonlara değil, dolaylı yollardan, birikerek kirişten kirişe aktarılır.
•Taşınan kirişin reaksiyonu taşıyan kirişe tekil kuvvet olarak etkir.
•Taşıyan kirişin moment ve kesme kuvveti yüksek olur.
•Taşıyan kirişte büyük sehim oluşur.
•Taşıyan kirişte burulma momenti oluşur.
•Taşıyan kirişte belirgin kesme, çekme ve burulma çatlakları oluşur.
•Yatay kuvvetin kolondan kolona aktarımı zorlaşır.
•Taşıyan kirişe depremde yatay kuvvet etkir, düşey eksen etrafında moment oluşur.
Çözüm:
•Bu tür yapılardan kaçınılması gerekir (Tasarım)
•Taşıyıcı sistem sadece kolonlardan oluşmamalı, perde taşıyıcıya ağırlık verilmeli.
•Kolon ve perdeler temelden çatıya sürekli olmalı.
•Konsollara kolon veya perde oturtulmamalı.
•Konsol boyu en fazla 150 cm olmalı (Tasarım)
•Konsol kiriş sadece kolona bağlanmamalı, konsol kirişin yapı içinde devamı olmalı.
•Konsollara düşey deprem yükü yüklenmeli (Deprem Yönetmeliği-2007, Madde
2.11), özenli boyutlandırılıp detaylandırılmalı/inşa edilmeli.
•Konsolun bağlandığı kolon, konsol ve konsolun devamındaki kiriş sık etriye ile sarılmalı.
Çözüm:
•Kolon koyarak, kiriş kaldırılarak saplama kiriş önlenmeye çalışılmalıdır.
•Taşınan kirişin taşıyan kirişe özel tedbirler ile bağlanması gerekir (askı çubukları).
•Saplaması olan kiriş sık etriye ile sarılmalıdır.
129
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
130
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
İstenmeyen düzensizlikler: Düzensiz geometrili arsa, Çarpık mimari, Çarpık taşıyıcı sistem
Sakıncaları:
•Sistem aksları birbirine paralel olmaz, kırık akslı kirişler oluşur.
•Kolonlar/perdeler planda düzensiz yerleşir.
•Kolon/perde kesitleri çokgen olur.
•Düzgün çerçeveler oluşamaz.
•Yatay yükler kolondan-kolona düzenli aktarılamaz, kuvvet yapı içinde yön değiştirir.
•Yapının burulma tehlikesi yüksektir.
İstenmeyen düzensizlikler: Kademeli temel, karma temel, farklı kat seviyesi
•Eğimi fazla olan arsalarda inşa edilen yapılarda kademeli temel yapılmamalı, temel elemanları aynı kotta
olmalıdır. Temeller birbirlerine düzenli olarak bağlanamaz depremde bir bütün davranamaz. Ayrıca kısa
kolon oluşumu önlenemez. Eğimli arazide inşa edilen uzun yapılar derzler ile bloklara ayrılarak her bloğun
temeli aynı kotta yapılabilir.
•Temel tipi tüm yapı bloğu altında aynı olmalıdır, karma temel yapılmamalıdır. Aksi durumda, farklı rijitlik ve
farklı zemin gerilmeleri nedeniyle, farklı oturmalar ve uyumsuz deprem davranışı oluşacaktır. Nasıl
davranacağı belirlenemeyen karmaşık bir tekil veya sürekli temel yerine, zemin sağlam olsa dahi, radye
temel yapmak daha uygun olur.
Çözüm:
•Arsa çıkıntıları boş bırakılarak düzgün bir taşıyıcı sistem oluşturulabilir (Tasarım).
•Arsa çıkıntılarını balkon olarak kullanan daha düzgün bir taşıyıcı sistem oluşturulabilir (Tasarım!).
•Arsa çıkıntıları kısa konsollu çıkma olarak kullanılabilir (Tasarım!).
•Kolon yerine perdelere ağırlık verilmelidir
•Kolon ve perdelerde sık etriye kullanılmalıdır.
•Kolon ve perdeler burulmayı önleyecek şekilde özenle yerleştirilmelidir.
•R katsayısı düşük alınabilir (örneğin: R=4)
•Yan yana inşa edilen iki bloğun kat seviyeleri aynı olmalıdır. Uygulamada bu genelde sağlanamaz. Yeterli
derz yoksa; bloklar çarpışır, kat duvarı yıkılır, kolon kırılır ve yapı göçer. O halde yeterli derz bırakılmalıdır.
131
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
132
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
33
10.3.2014
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
Depreme Karşı Güvenli tasarım: perde kullanımı
İstenmeyen düzensizlikler: Alt-üst kolon düşey aksı çakışmazlığı
Yapı yüksekliğince kolon kesiti küçültüldüğünde üst kat ve alt kat kolonu aksları uygulamada hemen
çakıştırılmamakta ve dış merkezliğe neden olunmaktadır. dışmerkezlik dışmerkezlik
Sakıncası:
Dışmerkezlik nedeniyle, hesaplarda dikkate alınmayan, ek moment oluşur.
Çözüm:
•Kolonlar düşey aksları çakışacak şekilde düzenlenmelidir. İçteki kolonlarda bunu gerçekleştirmek kolay
olmakla birlikte cephe kolonlarında dişler oluşur. Dolgu duvar ile bu sorun giderilebilir. Ancak bu, cephe
duvarların çerçeve dışına çıkmasına neden olur. Duvarın devrilmemesi için özel tedbir gerekir.
Perdeler yatay kuvvetlere karşı en büyük direnci gösteren, yapının göçmesini zorlaştıran elemanlardır. Kolonlara
nazaran çok büyük olan rijitlilkleri nedeniyle deprem kuvvetinin çok büyük bir kısmını taşırlar, yatay yer
değiştirmelerin küçük kalmasını sağlarlar, doğru yerleştirildiği taktirde yapının burulmasını önlerler. Ancak,
yapının sünekliğini azaltırlar.
Perdelerin yukarıda belirtilen işlevleri sağlayabilmesi için bilinçli yerleştirilmesi gerekir. Aksi halde, yarar yerine
zarar verirler. Perde ve kolonlar kat kütle merkezinden (yaklaşık olarak: kat alanının geometrik merkezi) geçen x
ve y eksenlerine göre simetrik yerleştirilmezlerse kat rijitlik merkezi kütle merkezi ile çakışmaz, ex ve ey
dışmerkezlikleri oluşur.
Deprem kuvveti daima kütle merkezinden geçer. Deprem x yönünden geldiğinde, yapı x yönünde ötelenir ve ey
dışmerkezliğinin oluşturduğu burulma momenti yapıyı rijitlik merkezi etrafında dönderir. Deprem y yönünden
geldiğinde, yapı y yönünde ötelenir ve ex dışmerkezliğinin oluşturduğu burulma momenti yapıyı rijitlik merkezi
etrafında dönmeye zorlar.
*Halen ülkemizde yürürlükte olan ve betonarme yapıların inşasıyla ilgili
TS500 standardına göre “betonarme duvarlar planda uzun kenarın kısa
kenara (kalınlığa) oranı en az 7 olan düşey taşıyıcı elemanlar”dır.
133
134
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
FATİH ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ
İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
Depreme Karşı Güvenli tasarım: perde kullanımı
KAYNAKLAR
TOPÇU, A., Betonarme II, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, 2012
KUTANİS, M, Sakarya Üniv., 2012.
135
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
136
Dr. DENİZ GÜNEY – YILDIZ TECHNICAL UNIVERSITY - ISTANBUL - TURKEY
34
Download

betonarme 2 dersi ım 310 genel tanıtım