METEOROLOJİ DERSİ
METEOROLOJİK RASATLAR
METEOROLOJİDE UYDUDAN
YARARLANMA VE RASAT PARKI
Prof.Dr. Ahmet ÖZTÜRK
METEOROLOJİK RASATLAR VE METEOROLOJİDE
UYDUDAN YARARLANMA
Rasat; sıcaklık, basınç, nem, yağış, güneşlenme, rüzgar v.b hava
olaylarını meteorolojik aletlerle ölçerek tutulan kayıtlara verilen addır.
3’e ayrılır:
a.Klimatolojik r.
b.Sinoptik r.
c.Aerolojik r.
a.Klimatolojik rasat: Ülke ve bölgelerin iklim özellik ve
durumlarını incelemek, iklim araştırma ve projeleri için veri elde
etmek amacıyla yapılan rasatlardır.
Mahalli saate göre 7, 14, 21’de yapılır.
Klimatolojik Rasatlarda Mahalli Saatin Belirlenmesi:
Ortalama mahalli saat gerçek mahalli saat (Güneş zamanı saati)
olmayıp boylam derecesine göre bir yaklaşımdır.
Rasatlarda mahalli saat kullanılmasının nedeni okumanın güneşin aynı
açısından yapılmasını sağlamaktır.
Türkeyi’nin en doğusu ile en batısı arasında 76 dakikalık saat farkı
vardır. Meteorolojide mahalli saat 450 boylamına göre bulunur.
Örnek: Ankara için mahalli saate göre 7,14,21 rasatlarının gerçekte
yapılması gereken saatleri bulalım.
Ankara’nın boylamı 320 53’ dır.
450 = 440 60’ - 320 53’ = Fark 120 07’
Her bir boylam arası=4’ dır
120 07’x 4 =48 dakika 28 saniye
Ankara için rasat saatleri 7.48, 14.48, 21.48 dir.
Çalışmak için örnekler
Sinop 35010’ Van 43025’
Sinoptik Rasatlar
Uluslar arası saat dikkate alınarak hava tahminleri için yapılan
rasatlardır. Yapılan rasat sonuçları hemen sinoptik haritaya işlenerek
tahmin yapılır. Sinoptik rasatlar uluslar arası öneme sahip
olduğundan, yapılır yapılmaz WMO’ya bağlı ülkelere bildirilir.
Klimatolojik rasatlar uzun yıllar değerini korurken sinoptik rasatlar
geçicidir. En önemli sinoptik rasat basınçtır. Çünkü hava hareketi
buna bağlı oluşur.
Basınç, rüzgar, yağış, sıcaklık rasatları esastır. Güneşlenme, nem,
radyasyon, toprak sıcaklıkları, güneşlenme şiddeti, buharlaşma
dikkate alınmaz.
Sinoptik rasatlar tüm dünya ülkelerinde GMT’a bağlı olarak aynı
anda yapılır. Örneğin GMT 06’da yapılan rasat Türkiye’de 9.00,
Hindistan’da 12.00, Amerika’da 23.00 da yapılır. Günde 8 defa rasat
yapılır.
Aerolojik Rasatlar
Atmosferin üst katmanlarında yapılan yüksek atmosfer gözlemleri
de denen rasatlardır. Radyo ve balondaki gelişmeler Aerolojik
rasatların gelişmesine neden olmuştur. Yüksek atmosfer ölçümünde
temelde kullanılan araç Radyosonde (Ravin) cihazıdır.
METEOROLOJİDE UYDUDAN YARARLANMA
Uydular hava olaylarını küresel olarak inceleme olanağı sağlayan
uzaktan algılama cihazlarıdır. Dünya çevresindeki yörüngelerinde
hareket ederlerken, sensörleri (radyometre) tarafından kaydedilen
verileri belirli aralıklarla yer istasyonlarına gönderirler. Uyduların en
önemli faydalarından biri, yer gözlem istasyonları kurulamadığı için
verilerin toplanamadığı okyanus, çöl, dağlık alanlar, kutup bölgeleri
vs. gibi çok geniş alanlardan meteorolojik bilgilerin elde edilmesidir.
Uyduların uzaktan algılama sistemleri cisimler tarafından yansıtılan
ve cisimlerin vücut sıcaklığına bağlı olarak yaydıkları
elektromagnetik radyasyonun, uzaya yerleştirilen platformlar
(uydu) üzerinde bulunan radyometreler (pasif algılama) ve radarlar
(aktif algılama) tarafından ölçülmesi prensibine dayanır. Bulutluluk,
ozon miktarı ve konsantrasyonu, buzul alanlarının, atmosferik
sıcaklık ve nem profillerinin, yağış miktarının tespiti, kara ve deniz
yüzeyi sıcaklıklarının belirlenmesi pasif algılama ile, okyanus dalga
boyu, dalga yüksekliği, deniz yüzeyi rüzgar hızı ve yönünün tespiti
aktif algılama ile yapılır.
Meteorolojik uydular yörüngelerine göre temel olarak iki kısma
ayrılırlar:
Geostationary (Sabit Yörüngeli ) Uydular
Polar (Kutupsal Yörüngeli) Uydular
NOAA UYDUSU
Meteorolojik rasatlar, aletlerin yerleştirildiği ve
uygun biçimde düzenlendiği bir alanda yapılır. Bu alana
Rasat Parkı ya da Meteoroloji İstasyonu adı verilir.
Rasat parkları düzenlenirken birçok noktanın göz
önünde tutulması ve yerlerinin olanaklar ölçüsünde
gelecekte değişmeyecek biçimde seçilmesi gerekir. Rasat
parkı olarak seçilen yer, yörenin iklimini ortaya
koyabilecek nitelikte olmalı, çevresinde iklim elemanlarını
etkileyecek bir engel bulunmamalıdır. Bu nedenle özellikle
klimatolojik rasat parkının mahalle arasına, çevreye oranla
çok yüksek veya çok alçak bir bölgeye, bataklık, göl ve
nehir kenarlarına, fazla toz veren yol kenarlarına,
ağaçların arasına yerleştirilmemesi gerekir.
Rasat parkı kare biçiminde olup, boyutları park
özelliklerine göre değişir. Ülkemiz rasat parklarında boyutlar
küçük olup, klimatoloji parklarında 6 m x 6 m, büyük klimatoloji
rasat parklarında 9 m x 9 m ya da 10 m x 10 m, fenolojik
rasatların yapıldığı parklarda ise 12 m x 12 m ya da 20 m x
20 m’dir.
Rasat parklarına dışarıdan müdahale yapılmaması için,
çevresinin çitle çevrilmesi gerekir. Çit yüksekliğinin, parka bir
etkisinin olmaması yönünden 110 cm’yi geçmemesi ve beyaz
renge boyanması gerekir. Park yeri düzenlenirken kenarları
dört ana yöne gelmeli ve park girişi kuzey yönüne bakmalıdır.
Kurulacak rasat parkının enlem ve boylam dereceleri de
belirtilmelidir.
Rasat parkı içerisine aletler birbirine engel olmayacak
biçimde yerleştirilir. Basınç ölçerler ile saatlik rüzgar hızı
ölçümü yapan anemograflar bina içerisinde özel yerlerinde
bulunur.
Termograf ve Higrograf
Maksimum ve Minimum ile Islak ve Kuru Termometreler
Kapalı Siper
Termograf (Üstte), Higrograf (Altta)
Kapalı Siper
Maksimum ve Minimum Termometreler ile Islak ve Kuru Termometreler
Kapalı Siper
Maksimum ve Minimum Termometreler ile Islak ve Kuru Termometreler
A Sınıfı Buharlaşma Kabı
Bellani Termometresi
( Maksimum, Minimum ve Anlık Sıcaklık Ölçer )
Anemometre ve Anemoskop
Toprak Termometreleri
Toprak Üstü Termometresi
Toprak Termometreleri ( 5 cm, 10 cm, 20 cm)
Toprak Termometresi (50 cm)
Toprak termometreleri
50 cm (kırmızı) 100 cm (siyah)
Plüviyometre ve Plüviyograf
Plüviyograf
Plüviyometre
Plüviyometre
Helyograf
Aktinometre
Aktinograf
Aktinograf
Açık Kademeli Siper
Maksimum ve Minimum ile Islak ve Kuru Termometreler
Kapalı Siper
Evaporigraf ve Evaporimetre
Evaporimetre ve Evaporigraf
Barometre ve Barograf
Barograf
Anemometre ve Anemoskop
Anemograf
Radar
Radar
Radar
Ravin
Veri Toplama ve Değerlendirme Ünitesi
Ravin
Radyosonda
Balon ve Radyosonda
Download

Meteor_13