Igor Mitić
Klinika za nefrologiju i kliničku imunologiju
KC Vojvodine, Novi Sad
Škola nefrologije 2011, Beograd
Definitivna dijagnostika glomerulske bolesti
nije moguća bez biopsije bubrega i PH
Biomarker ?
A biomarker, or biological marker, is
in general a substance used as an
indicator of a biological state
 A biomarker can be defined as a
genetic, biologic, biochemical, or
molecular event whose alterations
correlate with disease pathogenesis or
manifestations that can be evaluated
qualitatively or quantitatively in
laboratories

Wikipedia.org
“Perfektni” biomarker

Rano pojavljivanje u toku bolesti

Precizan, specifičan, tačan

Lako dostupan, brzi rezultati

Isplative cene u odnosu na korist

Ne pokazuje razlike u odnosu na uzrast,
pol i rasu
Biomarkeri
URIN
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
uATII (MzPGN)
u Prostaglandin S (MN)
uMDA (MN)
uNGAL (SLE,IgA)
uPIIINP (GN)
uEndotelin (SLE)
uIgA (IgA)
uExoson Tr F (GN)
u FABP (MN)
u Plasmin (Ac GN)
uIgAIC (IgA)
uIgM (AAV)
uTGF b(AAV)
ub2mikroglobulin (MN)
uMCP1 (AAV,SLE)
uICAM (MN)
uIL6 (MzGN)
SERUM
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
s CTLA4 (LN)
s CD28 (LN)
s ATIIRB (MzGN)
s CCR2 A (LN)
s IL1/IL1a (AAV)
s APOA/Fas (LN)
s PIR-B (GN)
s MDA (GN)
C3 (LN)
C4 (LN)
s pentamerni GNA
(AAV)
s tetraspantin (LN)
s amiloid D (AAV)
s anti a actin A (LN)
s dextroglikan (GN)
s PDGF (IgA)
s angiopoetin 2 (AAV)
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
s C 5-9 (AAV)
s MAGE-B2 (SLE)
s fibroblast SP1 (IgA)
sTPA, s TPAI (MPGN)
s anti C1q (SLE)
s adrenomedulin (SLE)
s fibronectin (FSGS)
s posteopontin (SLE)
s NO (SLE)
s trombomodulin (SLE)
s antilaminin (AAV)
s FSGS faktor (FSGS)
s MAC -1 (AcGN)
s anti GBM (Goodpasture)
sIL-2R (SLE)
C3NEF (MPGN)
ANCA (AAV)
anti dsDNA (SLE)
body size (IgA)
Proteinurija
STANDARDNE TEHNIKE






NOVE TEHNIKE
test traka / precipitacione

tehnike
ukupni (mg/DU)
protein: kreatinin R (mg/mmol)
IgG/ transferin (selektivnost)

proteini tubulskog epitela
(enzimi, filtrirani proteini, b2
mikroglobulin, NGAL...)
Bence – Jones, IEF,
imunofiksacija
novi markeri specifičnih
bolesti koji se mere u
urinu (tubulski proteini,
citokini, inflamatorni
medijatori, faktori rasta)
pregled urina novim
tehnikama
solubilni proteini 49%
urinarni sedimenti 48%
exosomi
3%
Barrat JB et al. CMAJ 2007; 177 (4) 361-66
Proteinurija
Imunoglobulin G
 Imunoglobulin A
 Imunoglobulin M


C3d
FSGS
IgA
AAV, teška lezija BM
MN
G.H.Tesch. Nephrology 2010:15:609-16.
Nove tehnike
(centrifugiranje urina + separacija+spektrometrija)




centrifugiranje
urina
separacija 1
separacija 2
dvo dimenzionalna
elektroforeza
Barrat JB et al. CMAJ 2007; 177 (4) 361-66
Nove tehnike
(centrifugiranje urina + separacija+spektrometrija)
Barrat JB et al. CMAJ 2007; 177 (4) 361-66
Uloga naslednih poremećaja CAP i C3NeF
u nastanku MPGN i sličnih nefropatija
Servais A et al. J Med Genet 2007; 44: 193-99
Aktivacija komplementa u MPGN
Bassam A, Jane D. Pediatr Nephr 2010; 25: 1409-18
Biomarkeri MPGN

Tip I MPGN

Tip II MPGN

Tip III MPGN
C3
=
C4
CH 50
C3
C4
=
CH 50
C3
=
C4
=
CH 50
C5-C9

C3 NeF je prisutan
42% Tip I
83% Tip II
50% Tip III
Anti PLA2-receptor autoantitela u
membranskoj nefropatiji
Ronco P, Debiec H.JASN 2010; 21: 564-569
Anti PLA2-receptor autoantitela u membranskoj
nefropatiji
Uzroci membranske nefropatije:
Idiopatski:
anti fosfolipaza 2R (75%)
nepoznat Ag (25%)
Sekundarni:
SLE
Hepatitis B
Malaria
Malignitet
Aloimuni:
fetomaternalni
de novo posle Tx
posle Tx koštane srži
Salant DA Kidney Int 2010; 77:765-770
Antiendotelna antitela u membranskoj
nefropatiji
Urinarni neutrofilni gelatinaza asocirani
lipokalin (uNGAL )u IgA nefritisu
Urin
Urin
Serum
Urin
Dong H et al. Clinical Immunol 2007; 123 (2): 227-234
uNGAL u IgA nefritisu
Dong H et al. Clinical Immunol 2007; 123 (2): 227-234
Korelacija koncentracije urinarnih i
serumskih citokina sa PH nalazom
u IgA nefropatiji

u IL – 1b IgA > u IL – 1b zdravih osoba

u TNF a IgA > u TNF a zdravih osoba

u IL-6 sa fokalnim IgA > u IL-6 sa difuznim IgA

u IL-6 IgA > u IL-6 minimal change GN
Maksić Đ i sar. Vojnosanit Pregl 1997:53(5);167-72.
Određivanje citokina kao markera
glomerulonefritisa
PRO




relativno jednostavno
tehnički jednostavni kitovi
moguće i u serumu i u
urinu istog bolesnika
razlikovanje sistemskog i
renalnog događanja
CONTRA
 skupo
 varijabilnosti između kitova
različitih proizvođača
 velike inter-individualne
genetske razlike u nivoima
 lučenje inhibitornih
receptora i citokina od
strane iste ćelije
 istovremeno lučenje pro i
anti inflamatornih citokina
od strane limfocita, ali i
mezangijalnih ćelija
 pleiotropičnost
 lučenje IL-10 kao
citokinskog inhibitora
 odsustvo specifičnosti
Broj tubulskih ćelija u urinu korelira sa
inflamacijom a ne sa bubrežnom funkcijom u
proliferativnim GN
Biomarkeri SLE





markeri koji ukazuju na moguće postojanje
SLE
biomarkeri potvrde dijagnoze oboljenja
biomarkeri aktivnosti oboljenja
markeri zahvatanja bubrega u toku bolesti
biomarkeri “renal flare”
The traditional clinical biomarkers for SLE, including complement components 3
and 4 (C3, C4) and anti-double-stranded DNA antibodies (ADNA) have low
sensitivity (49 to 79%) and specificity (51 to 74%) for concurrent renal flare and
do not reliably predict impending flare when measured serially, with sensitivities
and specificities around 50 and 70%, respectively.
Rovin BH et al. CJASN 2009; 5: 1858-65
Nukleozomi su glavni antigenski stimulator
formiranja autoantitela u SLE
Munoz LEW et al. Lupus 2008; 17:371-75
Antinukleozomna At u bolesnika sa
SLE, LN i LN sa terminalnom HBI
Nalaz antinukleozomskh At blesnika sa SLE povećava rizik za
terminalnu HBI (OR 16.5 [95%,2.5, 125.7], P= 0.0005)
Učestalost nalaza anti-dsDNA antitela se ne razlikuje značajno
između ovih bolesnika (prosek 58%)
Stinton LM et al. Lupus 2007; 15: 394 - 400
Predominacija citokina Th1
sistema marker je LN
Calvani N.et al.Clin Exp Immun 2004; 138: 171-178
Povišena ekspresija i serumska
koncentracija IL-18 je marker LN
Calvani N.et al.Clin Exp Immun 2004; 138: 171-178
Chen DZ et al. Lupus 2009; 18: 29-37
Lupus nephritis: urinarni citokini
Li Autoimmunity Rev 2006
CXCR3+ CD4+ T limfociti
u intersticijumu i urinu bolesnika sa LN
Adiponektin u lupus nefritisu
Rovin BH et al.Kidney Int 2005; 68: 1825-33
Adiponectin u
lupus nefritisu
Rovin BH et al.Kidney Int 2005; 68: 1825-33
IL-2 /IL-6 odnos u SLE i lupus nefritisu
karakteristika
(broj ispitanika)
srednja vrednost
IL-2 / IL-6
p
bolesnici SLE (67) :
kontrole (16)
aktivni SLE (35) :
neaktivni SLE (29)
SLEDAI >8 (32) :
SLEDAI <8 (35)
sa LN (25) : bez LN (39)
23.30 : 34.31
ns
10.81 : 40.31
0.0025
7.63 : 37.64
0.0004
27.43 : 19.14
ns
Mitić I, Doktorska disertacija 2001
Korelacija TNF- a i SLEDAI u lupus nefritisu
Indeks
aktivnosti (AI)
broj bolesnika
sICAM-1
(ng/ml)
sVCAM-1
(ng/ml)0-4
0-4
11
416+/-139
1802+/-523
>4
19
376+/-129
2991+/-756
0.44
< 0.001
p
Ilić T i sar. Med Pregl 2007; 60(2): 128-132
Novi biomarkeri u dijagnostici i
praćenju lupusnog nefritisa
•senzitivnost veća od “klasičnih” biomarkera (C3,C4, proteinurija, anti dsDNA)
•ne mogu diferencirati klasu LN (biopsija !!!)
•niska specifičnost za ostale aspekte inflamacije u bubrezima
DhaunN, Kluth D. Arthritis Research Therapy 2009; 11:133
Novi biomarkeri u dijagnostici i
praćenju lupusnog nefritisa
•senzitivnost veća od “klasičnih” biomarkera (C3,C4, proteinurija, anti dsDNA)
•ne mogu diferencirati klasu LN (biopsija !!!)
•niska specifičnost za ostale aspekte inflamacije u bubrezima
DhaunN, Kluth D. Arthritis Research Therapy 2009; 11:133
Novi biomarkeri u dijagnostici i
praćenju lupusnog nefritisa
Rovin B,Zhang X. Clin JAm Soc Nephrol 2009; 4: 1858-665
SELDI-TOF-MS proteonomics kao urinarni
biomarkeri lupusnog nefritisa
ANCA : Dijagnostika
IIFT
jasna IIF slika
cANCA
nejasna IIF slika
pANCA
monospecifična ELISA
potvrda +
diferencijacija
rezultati
Nalaz ANCA (anti PR3 i anti MPO) u
vaskulitisima



nalaz ANCA ukazuje
na postojanje
vaskulitisa
verovatno renalno
zahvatanje
tipizacija tipa
vaskulitisa na snovu
tipa ANCA, ali je
biopsija bubrega
neiphodna

nema korelacije titra
anti PR3 i anti MPO
antitela sa
aktivnosti bolesti

samo negativni
nalaz antitela je
veoma sugestivan
za odsustvo relapsa
vaskulitisa
Cirkulišući neutrofilni gelatinaza asocirani lipokalin
(sNGAL) kao marker postojanja bubrežnog oštećenja u
ANCA asociranim vaskulitisima
Chen M et al. Rheumatology 2009; 48: 355-58
Prediktivna vrednost novih
biomarkera
Proteonomics:
IgA nefropatija : normalni urin
90% specifičnost
IgA nefropatija : McGN, MN, FSGS 100% specifičnost
Biomarkeri u GN



niska specifičnost
potreba za serijskim
određivanjem zbog
ogromnih interindividualnih razlika
visoka cena

jedini neinvazivni
pristup bolesnicima
pošto nije moguće
uzimati uzorke
bubrega svaki put kada
želimo da proverimo
aktuelno stanje
bubrežnih promena
Biomarkeri u GN
 jedini neinvazivni
niska specifičnost
pristup bolesnicima
 potreba za serijskim
pošto nije moguće
određivanjem
zbog
Samo serijsko praćenje bolesnika,
određivanje
za
uzimati
uzorke
ogromnih interbolest specifične kombinacijebubrega
biomarkera
uput
serumu
i
svaki
kada
individualnih razlika
urinu može nam pomoći za:želimo
procenu
potrebe za
da proverimo
 visoka cena
dužinu lečenja GN, vrste terapije,
i procene
aktuelnokao
stanje

bubrežnih
promena
nastanka remisije ili relapsa
bolesti.
NEMA JEDINSTVENOG MARKERA KOJI ĆE
ZAMENITI RAD NEFROLOGA !!!
Download

Biomarkeri u primarnim i sekundarnim glomerulonefritisima