Crna Gora
ZAVOD ZA ŠKOLSTVO
KATALOG PROGRAMA STRUČNOG
USAVRŠAVANJA NASTAVNIKA
za školsku 2011/2012. godinu
Podgorica
2011.
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
KATALOG PROGRAMA STRUČNOG USAVRŠAVANJA NASTAVNIKA
Izdavač: Zavod za školstvo
Urednik: Pavle Goranović
Redakcija: Pavle Goranović, dr Dušanka Popović, Radovan Popović, mr Zoran Lalović,
Nevena Čabrilo, mr Ljiljana Subotić, Željko Korać
Lektorka: Nada Dragišić, prof.
Tehnička priprema: Nevena Čabrilo
Štampa: „Pobjeda”, Podgorica
Tiraž: 800
Podgorica, 2011.
CIP - Каталогизација у публикацији
Централна народна библиотека Црне Горе, Цетиње
ISBN 978-9940-24-029-5
COBISS.CG-ID 18770960
2
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
Poštovani nastavnici/nastavnice!
U Katalogu programa stručnog usavršavanja nastavnika (u daljem tekstu: Katalog)
objedinjeni su svi odobreni programi stručnog usavršavanja koji su vama namijenjeni.
Programi su odabrani prema proceduri predviđenoj Pravilnikom o programu i organizaciji
oblika stručnog usavršavanja nastavnika („Službeni list RCG”, 20/04), što znači da je
Komisija za akreditaciju programa stručnog usavršavanja nastavnika Zavoda za školstvo,
nakon javnog konkursa, procijenila i prihvatila prijavljene programe na osnovu utvrđenih
standarda.
Ponuđeni programi se nalaze u prvom dijelu Kataloga, dok su u drugom dijelu
predstavljeni naručeni programi koje Zavod za školstvo realizuje u okviru redovne obuke
nastavnika 1. Ponuđeni programi navedeni su po oblastima, a naručeni programi – prema
nivoima obrazovanja za koje su namijenjeni.
Zašto je potrebna akreditacija?
Jedan od oblika profesionalnog usavršavanja zaposlenih u obrazovanju jeste pohađanje
programa obuke koje je akreditovala Komisija Zavoda za školstvo.
Akreditacija programa stručnog usavršavanja važan je dio sistema profesionalnog razvoja
nastavnika a pohađanje akreditovanih programa jedan je od kriterijuma za profesionalno
napredovanje (Pravilnik o vrstama zvanja, uslovima, načinu i postupku predlaganja i
dodjeljivanja zvanja nastavnicima, „Službeni list CG”, 43/09).
Procedura za akreditovanje programa utvrđena je Pravilnikom o programu i organizaciji
oblika stručnog usavršavanja nastavnika i treba da omogući nastavnicima lakše
informisanje o programima koji ih zanimaju i koji odgovaraju njihovim potrebama
vezanim za profesionalni razvoj. Istovremeno, to je način da se poveća broj nastavnika
koji pohađaju te programe ali i da se obezbijede kvalitetni programi.
Zašto je potreban Katalog?
Akreditacijom programa i kataloškom ponudom obezbijeđeno je sljedeće:
1. jasna procedura dobijanja saglasnosti za realizaciju programa (svi programi u
Katalogu su odobreni);
2. javnost kriterijuma za odobravanje programa stručnog usavršavanja;
3. sistematizovana ponuda raznovrsnih programa s relevantnim informacijama (koji
programi stručnog usavršavanja postoje, ciljevi, osnovne teme koje se obrađuju,
trajanje, ko ih realizuje, kontakt-telefon itd.);
4. pravovremena i objektivna informisanost realizatora i korisnika programa;
5. veći stepen uključivanja nastavnika u profesionalni razvoj (izbor programa,
evaluiranje programa, iskazivanje sopstvenih potreba za stručnim usavršavanjem);
6. ponuda kvalitetnih programa koji se odnose na relevantne i aktuelne teme;
7. veće učešće različitih korisničkih grupa;
8. ispitivanje tržišta radi zadovoljavanja potreba nastavnika;
9. formiranje baze podataka o učesnicima seminara (uvjerenja su sastavni dio
profesionalnog portfolija i jedan od uslova za napredovanje u profesiji).
Kako se Katalog koristi?
Ponuđeni programi, s obzirom na sadržinu i teme na koje se odnose, raspoređeni su
prema oblastima: jezik i književnost, prirodne nauke, društvene nauke, fizička kultura i
1
Pod nazivom nastavnik podrazumijevamo nastavnike u predškolskom, osnovnom i srednjem obrazovanju,
direktore, pomoćnike direktora i stručne saradnike u školi.
Zavod za školstvo
Crna Gora
3
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
umjetnost, inkluzivno obrazovanje, obrazovanje za demokratsko građanstvo, metodika,
programi podrške učenicima i unapređenje škole. Međutim, ta podjela je uslovna jer su
mnogi programi interdisciplinarni, te mogu da se odnose na više oblasti.
Za ponuđene programe navedeni su sljedeći podaci:
–
naziv programa,
–
autori programa,
–
organizacija/institucija koja podržava program,
–
koordinator programa,
–
ciljevi programa,
–
profesionalne vještine koje se unapređuju,
–
teme,
–
ciljna grupa,
–
vrijeme trajanja obuke/programa,
–
cijena po učesniku za jedan dan obuke i šta ona uključuje (za većinu
programa),
–
jedan termin za realizaciju programa obuke (za većinu programa).
Zbog specifičnosti realizacije pojedinih programa, cijena je data za čitav program obuke.
Za sve ostale informacije nastavnici treba da se obrate koordinatoru programa
obuke za koji su zainteresovani. Naime, kada pojedinac ili škola pronađu u Katalogu
odgovarajući program, treba da kontaktiraju koordinatora programa, koji prikuplja
informacije o potencijalnim učesnicima i daje obavještenja o načinu učešća u obuci
(mjesto i vrijeme održavanja seminara, način finansiranja itd.). Autor programa dužan je
da svakom učesniku izda potvrdu o pohađanju programa i da Zavodu za školstvo (Odsjek
za kontinuirani profesionalni razvoj) pošalje spiskove učesnika koji su dobili potvrde.
Osim toga, autori programa imaju obavezu da Zavodu/Odsjeku pošalju obavještenje o
mjestu i vremenu održavanja seminara i izvještaj o realizaciji seminara sa evaluacijom
(Pravilnik o programu i organizaciji oblika stručnog usavršavanja nastavnika, „Službeni
list RCG”, 20/04). Svi potrebni formulari nalaze se na sajtu Zavoda za školstvo, u okviru
cjeline Programi obuke (www.zzs.gov.me).
U skladu sa sugestijama koje ste uputili nacionalnom koordinatorima za profesionalni
razvoj tokom savjetnovanja realizovanim u školama i u okviru PRNŠ sistema, u ovom
Katalogu osim uobičajenih podataka o pogramu, predstavili smo i cijenu programa po
učesniku (dnevno), kao i jedan termin realizacije seminara. Za programe obuke čija
organizacija je specifična data je cijena za kompletnu obuku po učesniku.
U petom katalogu ponuda programa stručnog usavršavanja nastavnika obogaćena je
novim temama iz različitih oblasti. Akreditovano je 46 novih programa.
Većina autora programa iz prethodnog kataloga obnovila je svoju ponudu, a posebno je
značajno uključivanje u izradu i ponudu programa stručnog usavršavanja nastavnika
profesora sa Filozofskog fakulteta i nastavnika iz prakse.
Očekujemo da za svaki naredni katalog ta ponuda bude još veća i raznovrsnija. Takođe,
očekujemo da profesori sa fakulteta, osim metodičkih, ponude stručne programe obuke.
Budući da su oni na izvoru informacija o najnovijim dešavanjima u oblasti nauke kojom
se bave, smatramo da te informacije treba da ponude nastavnicima i tako obezbijede
osavremenjavanje struke.
S poštovanjem,
dr Dušanka Popović,
rukovodilac Odsjeka za kontinuirani
profesionalni razvoj
4
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
SADRŽAJ
PONUĐENI PROGRAMI STRUČNOG USAVRŠAVANJA NASTAVNIKA ................... 11
I JEZIK I KNJIŽEVNOST................................................................................... 13
1. Nastava maternjeg jezika i književnosti u prvom ciklusu osnovne škole ................. 13
2. Nastava maternjeg jezika i književnosti u drugom i trećem ciklusu osnovne škole ... 14
3. Razvoj vještina čitanja i pisanja ....................................................................... 15
4. Program obuke za nastavnike ruskog jezika u opštoj gimnaziji i srednjim
stručnim školama .......................................................................................... 17
5. Školovanja na daljinu: Kreiranje nastavne jedinice (Dispositif a distance PRO FLE –
module Construire une unité didactique)........................................................... 18
6. Primjena teorije višestruke inteligencije u nastavi jezika uz kombinovanje sa
stilovima učenja ............................................................................................ 20
II PRIRODNE NAUKE ....................................................................................... 21
7. Nastava biologije u trećem ciklusu devetogodišnje osnovne škole i mjesto
udžbeničkog seta u nastavi ............................................................................. 21
8. Moderni koncept programa Molekularna biologija i genetika i upotreba novih
metoda i sredstava u nastavi biologije .............................................................. 22
9. Savremeni koncept programa Biologija – ekologija i upotreba novih metoda i
sredstava u nastavi biologije ........................................................................... 23
10. Multidisciplinarni pristup edukaciji iz ekologije nastavnika osnovnih škola.............. 24
11. Obuka nastavnika za implementaciju Zelenog paketa ......................................... 25
12. Hemija – savremeni pristup nastavi, korelaciji i planiranju obaveznih izbornih
sadržaja....................................................................................................... 26
III DRUŠTVENE NAUKE.................................................................................... 27
13. Promovisanje novog koncepta sociologije za četvorogodišnje srednje stručne škole i
obuka nastavnika za implementaciju metoda u nastavi sociologije i
građanskog obrazovanja ................................................................................ 27
14. Obuka nastavnika za izvođenje nastave iz predmeta Evropska unija..................... 28
15. Obuka nastavnika za predmet evropske integracije............................................ 29
16. Medijska pismenost – obuka nastavnika za izborni predmet ................................ 30
17. Debatni program 1 (osnovni formati debate) .................................................... 31
18. Izborna nastava šaha od VII do IX razreda – razvoj kreativnosti, darovitosti i
apstraktnog mišljenja na principima šaha ......................................................... 32
IV FIZIČKA KULTURA I UMJETNOST................................................................. 34
19. Organizovanje predškolskog fizičkog vaspitanja u uslovima radne sobe i dvorišta
vrtića........................................................................................................... 34
20. Sportiko zmaj............................................................................................... 35
21. Ocjenjivanje u nastavi fizičkog vaspitanja......................................................... 36
22. Ples – savremeni, klasični i folklor ................................................................... 37
23. Dramska i scenska pedagogija ........................................................................ 38
24. Keramika – tradicija, umjetnost, radost (osnovni program) ................................. 40
25. Dekupaž – radost stvaranja............................................................................ 42
26. Rastimo uz ples ............................................................................................ 44
27. Od priče do scene ......................................................................................... 45
Zavod za školstvo
Crna Gora
5
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
V INKLUZIVNO OBRAZOVANJE ........................................................................ 47
28. Inkluzivno obrazovanje.................................................................................. 47
29. Integracija romske djece u osnovne škole – podrška inkluziji .............................. 49
30. Vrtić kao porodični centar za romsku djecu – podrška inkluziji ............................. 51
31. Specifičnosti vaspitno-obrazovnog rada sa posebnim kategorijama djece .............. 53
32. Ka punoj inkluziji .......................................................................................... 54
33. Ka inkluziji u srednjem obrazovanju ................................................................ 56
34. Prilagođavanje matematičkih sadržaja djeci sa posebnim potrebama .................... 57
35. Indeks za inkluziju ........................................................................................ 59
36. Rad sa nadarenom djecom ............................................................................. 60
37. Uloga pedagoga u sprovođenju inkluzivnog programa i u utvrđivanju kvaliteta rada
vaspitno-obrazovnih ustanova ......................................................................... 61
38. Inkluzivno obrazovanje – praktična primjena defektološke teorije i prakse ............ 63
39. Portidž metod rane stimulacije........................................................................ 64
40. Inkluzivno obrazovanje: vrtić po mjeri djeteta .................................................. 65
41. Individualni razvojni i obrazovni plan – korak ka inkluzivnom obrazovanju ............ 66
42. Inkluzivno obrazovanje – praktična primjena defektološke teorije i prakse u
implementaciji inkluzivnog obrazovanja ............................................................ 67
43. Intenzivna interakcija u grupama djece sa teškim kombinovanim smetnjama ........ 69
44. Ka inkluziji................................................................................................... 71
45. NTC sistem učenja - razvoj kreativnog i funkcionalnog razmišljanja i
efikasnog učenja ........................................................................................... 72
46. Prosec nastajanja smetnje i teškoće u razvoju (DCP model) ................................ 74
47. Rad sa djecom sa teškoćama iz spektra autizma i teškoćama u
komunikaciji i učenju ..................................................................................... 75
48. Razvoj socijalne kompetencije kod djece: Kutija puna osjećaja............................ 76
49. Inkluzivno obrazovanje u srednjoj školi............................................................ 77
VI OBRAZOVANJE ZA DEMOKRATSKO GRAĐANSTVO ........................................ 78
50. Obrazovanje za društvenu pravdu: način izgradnje otvorenog društva – protiv
predrasuda i stereotipa (program za djecu)....................................................... 78
51. Obrazovanje za društvenu pravdu: način izgradnje otvorenog društva – protiv
predrasuda i stereotipa (program za odrasle) .................................................... 79
52. Mi, narod... Ja, građanin ............................................................................... 81
53. Kako izgraditi odnose povjerenja..................................................................... 82
54. Demokratija i obrazovanje ............................................................................. 83
55. Obrazovanjem protiv predrasuda .................................................................... 84
56. Omladinski parlament.................................................................................... 86
57. Podrška procesu reforme obrazovanja u Crnoj Gori – Nansen škola dijaloga i
školska medijacija ......................................................................................... 87
58. Kultura ljudskih prava ................................................................................... 89
59. Ljudska i dječja prava ................................................................................... 90
60. Integrisanje principa rodne ravnopravnosti u obrazovnim institucijama
u Crnoj Gori ................................................................................................. 91
61. Integrisanje principa prevencije u borbi protiv trgovine ljudima u obrazovni sistem
Crne Gore .................................................................................................... 92
62. Metodologija u službi promjene neprihvatljivog ponašanja kod učenika i učenica .... 93
63. Prava djeteta – životne potrebe djeteta............................................................ 94
64. Škola urbane ekologije .................................................................................. 95
65. Učešće roditelja u životu škole ........................................................................ 96
VII METODIKA................................................................................................. 97
66. Interaktivna nastava ..................................................................................... 97
67. Kooperativno učenje ..................................................................................... 99
68. Program Korak po korak – kreiranje vaspitno-obrazovnog procesa u kojem
dijete ima centralnu ulogu (jasleni, vrtićki i predškolski uzrast) .......................... 100
6
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
69. Program Korak po korak – kreiranje vaspitno-obrazovnog procesa u kojem
dijete ima centralnu ulogu (od I do IV razreda devetogodišnje osnovne škole) .....
70. Razvoj kritičkog mišljenja – RWCT (Reading and Writing for Critical Thinking) .....
71. Problemsko učenje......................................................................................
72. Učenje usmjereno na učenika .......................................................................
73. Izmijenjena uloga nastavnika i stilovi učenja ..................................................
74. Aktivno učenje/nastava ...............................................................................
75. Razumijevanje adolescenata u učionici – uloga nastavnika................................
76. Korišćenje Putokaza (test-instrumentarij za prepoznavanje teškoća u procesu
ovladavanja vještinama čitanja i pisanja)........................................................
77. Podizanje svijesti o vrijednosti prostora i njegovoj održivosti .............................
78. Efektivna komunikacija u učionici ..................................................................
79. Primjena računara u nastavi .........................................................................
80. Primjena projekt-metode u nastavi................................................................
81. Projekt-metoda u nastavi u osnovnim i srednjim školama .................................
82. Smisleno učenje .........................................................................................
83. Mjesto udžbeničkih kompleta u prvom ciklusu devetogodišnje osnovne škole.......
84. Obuka za izradu test-zadataka za devetogodišnju osnovnu i reformisanu
srednju školu..............................................................................................
85. Škola u prirodi............................................................................................
86. Program obrazovanja za osposobljavanje nastavnika za realizaciju sadržaja iz
bezbjednosne kulture...................................................................................
87. Program obrazovanja za osposobljavanje nastavnika za realizaciju volonterskih
sadržaja.....................................................................................................
88. Preduzetničko učenje u nastavi osnovnih i srednjih škola ..................................
89. Ocjenjivanje i procjenjivanje putem učeničkih portfolija....................................
90. Komunikativna metoda u nastavi engleskog jezika...........................................
91. Upoznavanje sa Kembridž ESOL ispitom – obuka za nastavnike engleskog
jezika (TKT)................................................................................................
92. Kooperativno učenje u nastavi ......................................................................
93. Razvoj kritičkog mišljenja – RWCT (Reading and Writing for Critical Thinking) za
predškolski uzrast .......................................................................................
94. Edukacija o ranom razvoju djece jaslenog uzrasta ...........................................
95. Planiranje vaspitno-obrazovnog rada u predškolskim ustanovama u skladu sa
važećim programom ....................................................................................
96. Ključna kompetencija: učiti kako se uči ..........................................................
97. Upotreba pitanja u nastavi/učenju.................................................................
98. Planiranje njege i VOR-a u jaslicama..............................................................
99. Uloge nastavnika u kreiranju pedagoške klime ................................................
100. Komunikacijske vještine u nastavi ...............................................................
102
104
105
107
108
109
111
112
113
115
116
117
118
120
122
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
VIII PROGRAMI PODRŠKE UČENICIMA ..........................................................
101. Prevencija narkomanije u osnovnim školama ................................................
102. Škola bez nasilja: ka sigurnom i podsticajnom školskom okruženju ..................
103. Kreativno rješavanje konflikata u učionici .....................................................
104. Osmišljavanje prelaska mladih u svijet rada na Zapadnom Balkanu –
profesionalna orijentacija ...........................................................................
105. Rješavanjem konflikata do međusobnog razumijevanja ..................................
141
141
143
144
IX UNAPREĐENJE RADA ŠKOLE......................................................................
106. Unapređenje škola – podrška razvoju škola...................................................
107. Mentorstvo...............................................................................................
108. Trening za trenere.....................................................................................
109. Osnovi rada na računaru ............................................................................
110. Menadžment i liderske vještine u obrazovanju ...............................................
111. Timski rad – važna komponenta angažovanja ljudskih resursa.........................
147
147
149
150
151
152
153
Zavod za školstvo
Crna Gora
145
146
7
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
NARUČENI PROGRAMI STRUČNOG USAVRŠAVANJA NASTAVNIKA.................. 155
I PREDŠKOLSKO VASPITANJE........................................................................
112. Vaspitač u osnovnoj školi ...........................................................................
113. Muzičke aktivnosti u predškolskim ustanovama .............................................
114. Nadarena djeca – pedagoški izazov..............................................................
115. Realizacija programskih sadržaja fizičkih i zdravstvenih aktivnosti u
predškolskim ustanovama ..........................................................................
116. Posmatranje u cilju praćenja dječjeg razvoja.................................................
117. Vrtić bez konflikata....................................................................................
118. Ekološke aktivnosti u predškolskim ustanovama ............................................
119. Planiranje i programiranje fizičkih i zdravstvenih aktivnosti za djecu
predškolskog uzrasta.................................................................................
120. Realizacija programskih sadržaja za područja aktivnosti u predškolskom
vaspitanju i obrazovanju sa osvrtom na socio-emocionalni aspekt razvoja.........
157
157
158
159
II OSNOVNA ŠKOLA.......................................................................................
121. Obrazovni programi za devetogodišnju osnovnu školu – razredna i predmetna
nastava (svi predmeti) ..............................................................................
122. Neumjetnički tekst u nastavi jezika..............................................................
123. Ocjenjivanje u prvom ciklusu devetogodišnje osnovne škole............................
124. Procjenjivanje i ocjenjivanje u nastavi pojedinih predmeta ..............................
125. Rad sa djecom uzrasta od šest do devet godina – engleski jezik.......................
126. Inkluzivno obrazovanje u osnovnoj i srednjoj školi .........................................
127. Neki aspekti savremene nastave (vaspitno-obrazovni proces
usmjeren na učenika) ................................................................................
128. Obrazovni programi za devetogodišnju osnovnu školu (stručni saradnici) ..........
129. Obuka nastavnika za izvođenje nastave iz građanskog vaspitanja u
VI i VII razredu osnovne škole ....................................................................
130. Interkulturalno obrazovanje u osnovnoj školi i gimnaziji .................................
131. Obuka nastavnika za izvođenje nastave istorije religije u osnovnoj školi
i gimnaziji................................................................................................
132. Istraživanje humanitarnog prava .................................................................
133. Obuka nastavnika za izvođenje nastave iz informatičkih predmeta ...................
134. Interaktivne metode u nastavi ....................................................................
135. Rad sa djecom sa intelektualnim poteškoćama ..............................................
136. Unapređivanje kompetencija vaspitača za vaspitni rad u domovima učenika ......
137. Nastava muzičke kulture u prvom ciklusu devetogodišnje osnovne škole ...........
138. Savremeni pristup nastavi u prvom ciklusu devetogodišnje osnovne škole .........
139. Identifikacija i rad sa darovitim učenicima ....................................................
140. Program obuke za stručne saradnike u osnovnim školama ..............................
141. Procjenjivanje i ocjenjivanje u nastavi (osnovna škola)...................................
142. Zdravi stilovi života ...................................................................................
143. Obuka za primjenu evropskog jezičkog portfolija ...........................................
144. Škola – strateški činilac u obrazovanju za životnu sredinu i održivi razvoj..........
145. Planiranje i realizacija otvorenog dijela programa u nastavi geografije ..............
157
III GIMNAZIJA ..............................................................................................
146. Promjene u gimnaziji i novi obrazovni programi.............................................
147. Metode rada u nastavi ...............................................................................
148. Procjenjivanje i ocjenjivanje u nastavi..........................................................
149. Savremena nastava engleskog jezika u srednjoj školi .....................................
150. Obuka nastavnika za izvođenje nastave građanskog obrazovanja u I, II, III i IV
razredu gimnazije .....................................................................................
151. Kompetencije nastavnika u reformisanoj gimnaziji .........................................
152. Implementacija reforme u opštoj gimnaziji – dosadašnja iskustva ....................
194
194
195
196
197
8
Zavod za školstvo
Crna Gora
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
173
174
175
176
177
178
179
180
181
183
184
185
186
187
188
189
190
191
193
198
199
200
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
153. Planiranje i programiranje nastave fizičkog vaspitanja u trogodišnjim srednjim
stručnim školama ..................................................................................... 201
154. Obuka za nastavnike opšteobrazovnih predmeta u
srednjim stručnim školama ........................................................................ 202
IV DIREKTORI VASPITNO-OBRAZOVNIH INSTITUCIJA .................................. 203
155. Program obuke za direktore vaspitno-obrazovnih institucija............................. 203
156. Program razvoja ustanove koji izrađuje kandidat za direktora.......................... 204
V UNAPREĐENJE RADA ŠKOLE .......................................................................
157. Samoevaluacija škole: kakva je naša škola?..................................................
158. Program obuke za nastavnike nosioce viših zvanja.........................................
159. Profesionalni razvoj na nivou škole (PRNŠ) ...................................................
160. Interaktivna obuka – program za trenere .....................................................
161. Pedagoška upotreba ICT-a .........................................................................
162. Saradnja direktora i stručnih saradnika (pedagozi i psiholozi) ..........................
163. Mentorstvo nastavniku pripravniku ..............................................................
Zavod za školstvo
Crna Gora
205
205
206
207
208
210
211
212
9
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
10
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
PONUĐENI PROGRAMI STRUČNOG
USAVRŠAVANJA NASTAVNIKA
Zavod za školstvo
Crna Gora
11
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
12
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
I JEZIK I KNJIŽEVNOST
1. Nastava maternjeg jezika i književnosti u prvom ciklusu osnovne
škole
Autorke: Dijana Laković i dr Dušanka Popović
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Dijana Kuzmanović
Adresa: OŠ „Radojica Perović”, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 067-507-057
Broj faksa: 020-408-927
Ciljevi programa: da nastavnici razumiju razloge za izmjene u nastavnim programima,
teorijska polazišta u nastavi iz jezika i književnosti u osnovnoj školi, koncept i značaj
trogodišnjeg opismenjavanja i značaj razvoja dvije strategije čitanja (umjetničkog i
neumjetničkog teksta), kao i da razumiju i praktikuju način rada na te dvije vrste
tekstova.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: pripremanje i realizacija
nastave jezika i književnosti u skladu sa novim pristupom; komunikacijski pristup u
nastavi jezika i književnosti; polazak od teorije recepcije u nastavi književnosti; razvoj
vještine čitanja neumjetničkog teksta i uvođenje učenika u proces učenja putem čitanja.
Ciljna grupa: nastavnici u predškolskim ustanovama i nastavnici razredne nastave.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Nastava jezika u I ciklusu osnovne škole
2. Metodski pristup čitanju i tumačenju neumjetničkog teksta
3. Nastava književnosti u I ciklusu osnovne škole
4. Metodski pristup čitanju i tumačenju književnoumjetničkog teksta
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 35 učesnika.
Cijena po učesniku: 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 19. novembar 2011; rok za prijavu učesnika je
5. novembar 2011, a mjesto izvođenja seminara – Podgorica.
Zavod za školstvo
Crna Gora
13
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
2. Nastava maternjeg jezika i književnosti u drugom i trećem ciklusu
osnovne škole
Autorke: Nađa Durković i dr Dušanka Popović
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Nađa Durković
Adresa: Ul. Novaka Miloševa 36, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 020-230-079; 067-588-919
Broj faksa: 020-230-413
Ciljevi programa: da nastavnici razumiju razloge za izmjene u nastavnim programima,
teorijska polazišta u nastavi jezika i književnosti u devetogodišnjoj osnovnoj školi i
značaj razvoja dvije strategije čitanja za dvije vrste tekstova (umjetnički i neumjetnički);
da razumiju i praktikuju odgovarajući način rada na obje vrste tekstova; da znaju da
primijene savremene metode tumačenja književnog teksta; da znaju da primijene znanja
o pozitivnoj atmosferi na času književnosti; da se osposobe za funkcionalnu korelaciju sa
ostalim umjetnostima (likovna i muzička), predmetima građansko vaspitanje, istorija... i
izbornim predmetom računarska obrada i dizajn teksta, i da znaju da na funkcionalan
način koriste udžbenike i priručnike za nastavu iz maternjeg jezika i književnosti.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: pripremanje i realizacija
nastave iz jezika i književnosti u skladu s novim pristupom u toj nastavi; komunikativni
pristup u nastavi književnosti i osvješćivanje svih operacija koje se podrazumijevaju u
pravom čitanju književnih djela; uvođenje učenika u proces učenja putem čitanja i
povezivanje s nastavom iz drugih premeta.
Ciljna grupa: nastavnici maternjeg jezika i književnosti.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Nastava jezika u osnovnoj školi
2. Metodski pristup čitanju i tumačenju neumjetničkog teksta
3. Nastava književnosti u devetogodišnjoj osnovnoj školi
4. Metodski pristup čitanju i tumačenju književnoumjetničkog teksta
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 35 učesnika.
Cijena po učesniku: 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 20. januar 2012; rok prijave učesnika je 31.
decembar 2011, a mjesto izvođenja seminara – Podgorica.
14
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
3. Razvoj vještina čitanja i pisanja
Autori: doc. dr Dijana Vučković, doc. dr Nada Šakotić i doc. dr Veselin Mićanović
Institucija/organizacija koja podržava program: Filozofski fakultet, Nikšić
Odgovorna osoba (koordinatorka): dr Dijana Vučković
Adresa: Ul. Danila Bojović b.b., Nikšić
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 069-540-409
Broj faksa: 040-247-109
Ciljevi programa: informisanje o savremenim istraživanjima iz oblasti metodike
početnog opismenjavanja; ukazivanje na značaj procesa koji prethode opismenjavanju
(auditivna i vizuelna percepcija, analitičko-sintetičke sposobnosti, glasovna osjetljivost,
glasovna osviješćenost...); osposobljavanje za primjenu interaktivnih i problemskih
metodskih postupaka kojima se pomaže djeci da shvate odnose govorenje (usmeni
govor)–pisanje i pisanje–čitanje; ukazivanje na značaj auditivnih, vizuelnih i motoričkih
poteškoća koje se javljaju prilikom početnog opismenjavanja; usvajanje znanja o
razvojnoj disleksiji i disgrafiji i razvijanje vještina neophodnih za adekvatan metodički
pristup uočenim teškoćama; osposobljavanje za uočavanje i otklanjanje poteškoća koje
se javljaju kod učenika u primjeni različitih oblika usmenog i pisanog izražavanja;
osposobljavanje za procjenu složenosti problema u vezi s razumijevanjem i pamćenjem
verbalnog sadržaja (linearan slijed pojmova u govornom nizu); ovladavanje tehnikom
nelinearnog prezentovanja gradiva i razmjena iskustva sa ostalim učesnicima; ukazivanje
na poteškoće na primjerima iz prakse i, pomoću interaktivnog pristupa, na mogućnost
rješavanja problema; informisanje o emocionalnim i socijalnim problemima disleksične i
disgrafične djece; informisanje o disleksičnoj, motornoj, specijalnoj, auditivnoj, vizuelnoj
i jezičkoj disgrafiji i načinima za njihovo otklanjanje u nastavi, i osposobljavanje za
odgovarajuće metodičke postupke ublažavanja i prevazilaženja disortografije.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: upoznavanje teorijskih
osnova metodike nastave čitanja i pisanja (psihološke, lingvističke, fiziološke osnove –
savremena istraživanja razvojne pismenosti, kognitivistička itd.); usvajanje znanja i
razvoj kompetencija prepoznavanja poteškoća koje se javljaju kod učenička u
ovladavanju vještinama čitanja i pisanja; ovladavanje tehnikama nelinearnog
predstavljanja gradiva i razvijanje vještina adekvatnog metodičkog pristupa u nastavi
čitanja i pisanja – zadovoljenje odgovarajućih principa i izbor metoda, metodskih
postupaka i oblika rada.
Ciljna grupa: nastavnici razredne nastave.
Metode i tehnike rada: obuka je interaktivnog tipa (radionice) i pod njom se
podrazumijevaju razmjena (iskustava, znanja, uvjerenja i potreba između voditelja i
učesnika i među učesnicima) i predstavljanje osnovnih teorijskih znanja; povezivanje s
vlastitim iskustvom i praksom (polaženje od iskustva, analiza iskustva i prakse, primjena
i promjena prakse), i saradnja i partnerstvo (kooperativno učenje i odnos zasnovan na
ravnopravnosti, komplementarnosti, kompetentnosti, poštovanju i demokratskoj
proceduri).
Teme:
1. Savremeno shvatanje procesa čitanja i pisanja
2. Različite vrste čitanja
3. Različite vrste pisanja
4. Nedostatak auditivne percepcije i diferencijacije fonema
Zavod za školstvo
Crna Gora
15
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
5. Nesposobnost analize i sinteze riječi na slogove i foneme
6. Poteškoće prilikom čitanja i razumijevanja teksta
7. Predstavljanje verbalnog sadržaja na različite načine (sheme, grafikoni, mape
uma...)
8. Teškoće pri prepisivanju i diktatu
9. Poteškoće u izradi samostalnih pisanih sastava
10. Nedostatak verbalnog pamćenja
11. Nedostatak fonološkog kodiranja i razumijevanja jezika
12. Nedostatak vizuelnih procesa u slučaju disleksije
13. Emocionalni i socijalni problemi disleksične djece
14. Elementi disgrafije
15. Razvojna disgrafija
16. Disleksična disgrafija, motorna disgrafija, specijalna disgrafija
17. Vizuelne disgrafije
18. Auditivna disgrafija
19. Jezičke disgrafije
20. Disgrafičan rukopis
21. Disortografija
22. Neekonomisanje vazdušnom strujom prilikom čitanja dužih tekstova
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): šest dana (48 sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 25 učesnika.
Cijena po učesniku: 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: od 18. do 23. oktobra 2011. godine.
16
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
4. Program obuke za nastavnike ruskog jezika u opštoj gimnaziji i
srednjim stručnim školama
Autori: Jadranka Jestrović, Branka Golubović i Miroljub Ralević
Institucija/organizacija koja podržava program: Gimnazija „Tanasije Pejatović”,
Pljevlja
Odgovorna osoba (koordinatorka): Branka Golubović
Adresa: Plana b.b., Kolašin
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 069-351-229
Broj faksa: 020-865-126
Ciljevi programa: unapređenje sposobnosti nastavnika ruskog jezika za primjenu
aktivnih metoda nastave u razvijanju jezičkih vještina učenika u reformisanoj gimnaziji i
reformisanim odjeljenjima stručnih škola; razvijanje sposobnosti za ciljno planiranje
nastave, tj. određivanje ciljeva časa, i razvijanje sposobnosti evaluacije časa sa aspekta
ostvarenja ciljeva časa radi unapređivanja rada nastavnika.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: analitički pristup izboru
metoda nastave radi ostvarivanja planiranih ciljeva; kreativan pristup u korišćenju
udžbenika i izboru i pripremi dodatnih tekstova i materijala u nastavi, ali i kritički odnos
prema njihovim izvorima; efikasnost u planiranju časa, određivanju ciljeva časa i
ocjenjivanju uspješnosti časa u odnosu na planirani cilj; vještine korišćenja ICT
tehnologija radi unapređenja nastavnog procesa; motivacija učenika i podsticanje radne
atmosfere u učionici; razmjena materijala i ideja, i svijest o potrebi kontinuiranog
profesionalnog razvoja.
Ciljne grupe: nastavnici ruskog jezika u gimnazijama i srednjim stručnim školama.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Planiranje nastave (godišnje, mjesečno, dnevno)
2. Nastava govora, slušanja, čitanja i pisanja
3. Anglicizmi u savremenom ruskom jeziku
4. Upotreba udžbenika u nastavi
5. Dodatni tekstovi i materijali (razmjena, izbori)
6. ICT u funkciji nastave ruskog jezika
7. Profesionalni razvoj nastavnika
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): tri dana (24 sata).
Broj učesnika u grupi: od 16 do 30 učesnika.
Cijena po učesniku: 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 25, 26. i 27. januar 2012. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
17
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
5. Školovanja na daljinu: Kreiranje nastavne jedinice
(Dispositif a distance PRO FLE – module Construire une unité
didactique)
Autori: CIEP (francuski internacionalni centar za pedagoško školovanje)/CNED (francuski
nacionalni centar za školovanje na daljinu)
Institucije/organizacije koje podržavaju program: MAEE (Ministarstvo inostranih
poslova Francuske), Ambasada Francuske u Crnoj Gori i Francuski kulturni centar u
Podgorici
Odgovorna osoba (koordinatorka): doc. dr Ivona Jovanović
Adresa: Dubovica lux C-11, Budva; Fakultet za turizam i hotelijerstvo, Stari grad 320,
Kotor
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 069-616-160; 033-403-460
Broj faksa: 032-325-049
Ciljevi programa: osavremenjivanje (aktuelizacija) znanja i vještina profesora
francuskog jezika stečenih na osnovnim i specijalističkim studijama; poboljšanje kvaliteta
nastave i učenja francuskog kao stranog jezika; primjena preporuka za realizaciju
nastave stranih jezika sadržanih u ključnoj publikaciji Savjeta Evrope: Zajednički
evropski okvir za žive jezike: učenje, nastava, ocjenjivanje, i podsticanje motivacije
nastavnika i učenika francuskog jezika.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: kompetencije kroz
različite aktivnosti na daljinu (individualno i uz pomoć mentora) i vještine i znanja u vezi
s različitim strategijama učenja, prije svega sa autokorekcijom i autoevaluacijom.
Ciljne grupe: diplomirani profesori francuskog jezika nakon inicijalnog obrazovanja
stečenog na osnovnim i specijalističkim studijama.
Metode i tehnike rada: tehnika rada na daljinu, preko Interneta (e-mail, forum,
virtuelna učionica, kalendar, poruke), i eventualni individualni i grupni susreti i telefonski
razgovori.
Teme:
1. i 2. sedmica
– Autonomno učenje na daljinu: obrada tematske jedinice Definisati potrebe učenika
uz konsultacije preko e-maila (ili eventualno preko telefona)
3. i 4. sedmica
– Autonomno učenje na daljinu: obrada tematske jedinice Strukturisati nastavnu
jedinicu. Nakon četvrte sedmice (u toku vikenda) mentor postavlja pedagošku aktivnost
na sajt.
5. i 6. sedmica
– Autonomno učenje na daljinu: obrada tematske jedinice Uvođenje novih sadržaja
7. i 8. sedmica
– Autonomno učenje na daljinu: obrada tematske jedinice Usvajanje nastavnog
sadržaja
18
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
9. i 10. sedmica
– Autonomno učenje na daljinu: obrada tematske jedinice Sistematizacija stečenih
znanja i postavljanje na sajt pedagoške aktivnosti (na kraju desete sedmice) kao vid
pripreme za izradu završnog dosijea (ispit)
11. i 12. sedmica
– Autonomno učenje kandidata na daljinu: obrada nastavne jedinice Produkcija –
izrada određenog zadatka i postavljanje pedagoške aktivnosti na sajt (krajem 12.
sedmice) kao vid pripreme za izradu završnog dosijea (ispit)
13. i 14. sedmica
– Krajnji rok za predaju završnog dosijea (ispit)
15. i 16. sedmica
– Mentor pregleda predate radove kandidata; saopštavanje rezultata
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): 40 sati obuke (30 sati
samostalnog rada i 10 sati rada sa mentorom). Planom je predviđeno da program traje
četiri mjeseca.
Broj učesnika u grupi: od jednog do 10 učesnika.
Cijena po učesniku: 350€ (200€ za 10 sati rada s mentorom, 100€ za procjenu i
evaluaciju personalnog dosijea i 50€ za troškove Francuskog kulturnog centra – troškovi
koji se odnose na stručno usavršavanje mentora i korespondenciju sa CIEP-om i CNEDom).
Zavod za školstvo
Crna Gora
19
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
6. Primjena teorije višestruke inteligencije u nastavi jezika uz
kombinovanje sa stilovima učenja
Autorka: Marina Simović
Institucija/organizacija koja podržava program: Gimnazija „Miloje Dobrašinović”,
Bijelo Polje
Odgovorna osoba (koordinatorka): Marina Simović
Adresa: Ul. omladinska b.b., Bijelo Polje
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 069-081-363
Ciljevi programa: primjena u nastavi raznovrsnih tehnika kojima će se nastavnik
usmjeriti da omogući razvoj ličnosti učenika tako što će uvažavati njegove osobine i
specifičnosti i na taj način mu omogućiti razvoj znanja i vještina.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: interesovanje nastavnika
za sposobnosti učenika i njihovo unapređenje radi sticanja znanja.
Ciljna grupa: nastavnici engleskog jezika.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Teorija višestruke inteligencije kao osnova za određivanje učenikovih jakih strana i
sposobnosti
2. Stvaranje mosta između učenikovih jakih strana i odgovarajućih strategija za
usvajanje znanja
3. Načini na koje se pomoću teorije višestruke inteligencije uvodi i istražuje tema a
učenici pokazuju znanje
4. Integracija višestruke inteligencije sa stilovima učenja
5. Priprema projekata na osnovu okvira koje nudi teorija višestruke inteligencije
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 12 do 24 učesnika.
Cijena po učesniku: 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 5. novembar 2011. godine.
20
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
II PRIRODNE NAUKE
7. Nastava biologije u trećem ciklusu devetogodišnje osnovne škole i
mjesto udžbeničkog seta u nastavi
Autorke: mr Danka Petrović, Desanka Malidžan i Snežana Martinović
Institucija/organizacija koja podržava program: Prirodno-matematički fakultet,
Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): mr Danka Petrović
Adresa: Cetinjski put b.b., Podgorica
E-mail: [email protected]; [email protected]; [email protected]
Broj telefona: 067-512-121; 020-640-809; 067-579-100; 067-605-600
Broj faksa: 020-243-816
Ciljevi programa: objašnjenje učesnicima strategije nastave/učenja koja se promoviše
u novim nastavnim programima; unapređenje i usvajanje novih metodičkih i stručnih
znanja potrebnih za realizaciju nastavnih planova i programa iz biologije u III ciklusu;
praktikovanje nastave u kojoj se favorizuju prirodnjački postupci (posmatranje,
eksperimentisanje, provjera, predviđanje, izvještavanje) koja je podržana udžbeničkim
setovima (udžbenici, prateće radne sveske i priručnici); informisanje o različitim načinima
dizajniranja nastavnih situacija koje su ponuđene u priručnicima iz udžbeničkog seta i
osposobljenost za funkcionalnu korelaciju sa ostalim prirodnjačkim predmetima,
građanskim vaspitanjem i drugim predmetima.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: priprema i realizacija
nastave u skladu s novim pristupom u nastavi; izvođenje tipičnih prirodnjačkih postupaka
i korišćenje udžbenika koji omogućavaju unapređenje odnosa natavnik–učenik i
priručnika za nastavnike koji sadrže rješenja za uspješnu realizaciju nastavnih planova i
programa i dostizanje predviđenih ciljeva i standarda.
Ciljna grupa: nastavnici biologije.
Metode i tehnike rada: prezentacija, interaktivne radionice i diskusija.
Teme:
1. Nastava biologije u devetogodišnjoj osnovnoj školi: značaj iskustvenog učenja
2. Funkcionalno korišćenje svih elemenata udžbenika – strukturna i organizaciona
komponenta udžbenika i njihove didaktičke karakteristike
3. Značaj primjene različitih tipova aktivnosti, oblika i metoda rada ponuđenih u
Priručniku: kreiranje nastavnih situacija za postizanje ciljeva i standarda sadržanih
u nastavnom programu
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (šest sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
Cijena po učesniku: 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 10. decembar 2011. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
21
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
8. Moderni koncept programa Molekularna biologija i genetika i
upotreba novih metoda i sredstava u nastavi biologije
Autorka: dr Svetlana Perović
Institucija/organizacija
Virpazar, Bar
koja
podržava
program:
Ekološko-edukativni
centar
Odgovorna osoba (koordinator): dr Andrej Perović
Adresa: Boljevići, Virpazar
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 030-711-050; 069-072-082
Broj faksa: 030-711-051
Ciljevi programa: razrada novog programa obuke nastavnika za implementaciju
programa Molekularna biologija i genetika putem teorijskog i praktičnog rada u
laboratorijama; informisanje o novim metodama i nastavnim sredstvima i njihova
primjena u nastavi radi postizanja visokih dostignuća u edukaciji učenika; sticanje
dodatnih znanja i informisanje o novim dostignućima u molekularnoj biologiji i genetici.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: korišćenje novih metoda i
tehnika u izvođenju nastave u laboratoriji i edukativnih ogleda i posmatranja u uslovima
školskih laboratorija ili učionica; tehnička priprema i izrada istraživačkih rekvizita i
preparata, i samostalni i timski rad u pripremi i obradi nastavnih sadržaja.
Ciljna grupa: nastavnici biologije u srednjim školama.
Metode i tehnike rada: samostalni rad i rad u grupi uz asistenciju trenera; predavanja i
prezentacija; laboratorijske radionice i interaktivno učenje.
Teme:
1. Savremeni didaktički pristupi u realizaciji novog programa Molekularna biologija i
genetika, inovativne metode i nastavna sredstva i njihova primjena u nastavi
(priprema i razrada nastavne jedinice sa praktičnim radom i primjerima)
2. Edukacija u laboratoriji (korišćenje novih metoda u izvođenju nastave preko
edukativnih ogleda i posmatranja u uslovima školskih laboratorija ili učionica,
izrada preparata i postavljanje jednostavnih ogleda za dokazivanje osnovnih
bioloških zakona i procesa)
3. Obuka za korišćenje savremene opreme – kompjutera, multimedijskog projektora
i fotografskog aparata (kreiranje materijala za prezentaciju, izrada prezentacija –
Power Point, posteri, videomaterijal, izložba, i drugo)
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): četiri dana (32 sata).
Broj učesnika u grupi: od osam do petnaest učesnika.
22
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
9. Savremeni koncept programa Biologija – ekologija i upotreba novih
metoda i sredstava u nastavi biologije
Autorke: dr Svetlana Perović i dr Slađana Krivokapić
Institucija/organizacija
Virpazar, Bar
koja
podržava
program:
Ekološko-edukativni
centar
Odgovorna osoba (koordinator): dr Andrej Perović
Adresa: Boljevići, Virpazar
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 030-711-050; 069-072-082
Broj faksa: 030-711-051
Ciljevi programa: razrada novog programa obuke nastavnika za implementaciju
programa Biologija – ekologija putem teorijskog i praktičnog rada u laboratorijama i na
terenu; informisanje o novim metodama i nastavnim sredstvima i njihova primjena u
nastavi radi postizanja visokih dostignuća u edukaciji učenika; sticanje dodatnih znanja i
informisanje o novim dostignućima u biologiji i ekologiji, ali i u vezi s principima zaštite
biljnih i životinjskih zajednica; jačanje profesionalnih veza između nastavničkog kadra iz
osnovnih škola i kadra iz istraživačkih i visokoobrazovnih institucija; razrada principa
edukacije preko saradnje s lokalnim institucijama koje primjenjuju znanja i tehnike
bioloških ispitivanja i metode u zaštiti životne sredine.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: korišćenje novih metoda i
tehnika u izvođenju nastave na terenu i edukativnih ogleda i posmatranja u uslovima
školskih laboratorija ili učionica; tehnička priprema i izrada istraživačkih rekvizita i
preparata, i samostalni i timski rad u pripremi i obradi nastavnih sadržaja.
Ciljne grupe: nastavnici biologije u osnovnim školama.
Metode i tehnike rada: samostalni rad i rad u grupi uz asistenciju trenera, predavanja i
prezentacije; tehnike sakupljanja i konzerviranja biljnog i životinjskog materijala,
determinacija sakupljenog materijala i izrada terenske dokumentacije; laboratorijske
radionice i interaktivno učenje.
Teme:
1. Savremeni didaktički pristupi u realizaciji novog programa Biologija – ekologija,
nove metode i nastavna sredstva i njihova primjena u nastavi (priprema i razrada
nastavne jedinice sa praktičnim radom i primjerima)
2. Edukacija u laboratoriji (korišćenje novih metoda u izvođenju nastave preko
edukativnih ogleda i posmatranja u uslovima školskih laboratorija ili učionica;
vježba izrade nastavnih preparata mikroorganizama i drugih organizama i
postavljanje jednostavnih ogleda za dokazivanje osnovnih bioloških zakona i
procesa)
3. Edukacija na terenu (korišćenje novih metoda u izvođenju nastave na terenu,
sakupljanje i konzerviranje biljnog i životinjskog materija, determinacija
sakupljenog materijala, izrada terenske dokumentacije, prepariranje insekata i
izrada herbarskih zbirki)
4. Obuka za korišćenje savremene opreme – kompjutera, multimedijskog projektora
i fotografskog aparata (kreiranje materijala za prezentaciju, izrada prezentacija –
Power Point, posteri, videomaterijal, izložba, i drugo)
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): četiri dana, tj. 32 sata
(program se može sprovesti u dvije smjene).
Broj učesnika u grupi: od osam do petnaest učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
23
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
10. Multidisciplinarni pristup edukaciji iz ekologije nastavnika osnovnih
škola
Autori: prof. dr Slobodan Radonjić i prof. dr Vladimir Pešić
Institucija/organizacija koja podržava program: Prirodno-matematički fakultet,
Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): prof. dr Vladimir Pešić
Adresa: PMF – Studijski program Biologija, Ul. Džordža Vašingtona b.b., Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 067-236-351
Broj faksa: 020-243-816
Ciljevi programa: edukacija iz ekologije nastavnika osnovnih škola koji tokom
školovanja nijesu imali predmete ekologija, zaštita životne sredine i održivi razvoj.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: znanja, vještine, navike i
pravilno ponašanje iz oblasti ekologije i zaštite životne sredine, ali i u vezi s principima
održivog razvoja.
Ciljna grupa: svi nastavnici koji tokom školovanja nijesu stekli znanja iz oblasti
ekologije, zaštite životne sredine i održivog razvoja, oni koji žele da dopune svoja znanja
iz tih oblasti i nastavnici biologije koji tokom svog obrazovanja nijesu imali taj predmet.
Metode i tehnike rada: monološka i dijaloška demonstrativna metoda.
Teme: oblast ekologije, zaštite životne sredine i održivog razvoja
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): četiri dana (za svaku
grupu učesnika pojedinačno), odnosno tri sata dnevno.
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
24
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
11. Obuka nastavnika za implementaciju Zelenog paketa
Autori: prof. dr Kliment Minđov, Mira Vasiljević i Nevena Čabrilo
Institucije/organizacije koje podržavaju program: Zavod za školstvo, Ispitni centar
Crne Gore, Ministarstvo za zaštitu životne sredine i uređenje prostora i Ministarstvo
prosvjete i nauke
Odgovorna osoba (koordinatorka): Mira Vasiljević
Adresa: Bulevar Ivana Crnojevica 16/2, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 20-210 226; 20-210-236
Ciljevi programa: promovisanje obrazovanja za održivi razvoj; izgradnja kapaciteta za
produbljivanje znanja o održivom razvoju; predlaganje metodologija učenja koje
nastavnici mogu da implementiraju saglasno različitim nivoima školovanja i različitim
obrazovnim programima; razumijevanje procesa koji su se odvijali u prirodnoj sredini
tokom vremena; razvijanje kritičkog mišljenja; prikupljanje, analiziranje i prezentovanje
podataka; formulisanje pitanja, vođenje debate i timski rad.
Ciljna grupa: nastavnici koji predaju grupu prirodnih predmeta u osnovnim školama.
Teme:
1. Komponente životne sredine (vazduh, voda, zemljište, biodiverzitet)
2. Prijetnje i izazovi (urbanizacija, buka, otpad, hemikalije)
3. Ljudske aktivnosti (energija, transport, industrija, poljoprivreda, šumarstvo,
turizam)
4. Globalni izazovi (klimatske promjene, uništavanje ozonskog omotača,
zakiseljavanje, mora i okeani)
5. Vrijednosti (potrošačko društvo, životna sredina i zdravlje, ljudska prava, naša
planeta, Zemlja u budućnosti)
Trajanje programa (broja dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
Cijena po učesniku: 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 5. novembar 2011. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
25
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
12. Hemija – savremeni pristup nastavi, korelaciji i planiranju obaveznih
izbornih sadržaja
Autori: Milojka Stijepović i Dragan Planinčić
Organizacije/institucije koje podržavaju program: JU SMŠ „17. septembar” i Centar
za obuku u JU SMŠ „17. septembar”, Žabljak
Odgovorna osoba (koordinatorka): Milojka Stijepović
Adresa: Božidara Žugića b.b., Žabljak
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 052-361-336; 069-609-739
Broj faksa: 052-360-091
Ciljevi programa: unapređenje i usvajanje novih metodičkih i stručnih znanja; sticanje
potrebnih znanja za povećanje kvaliteta nastave; bolja korelacija u nastavi; povećanje
znanja i motivacije učenika; bolja komunikacija sa učenicima i kvalitetnije planiranje.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: timski rad, saradnja,
proširivanje znanja radi bolje realizacije nastave i kreativnost u planiranju.
Ciljna grupa: nastavnici hemije, fizike i biologije.
Metode i tehnike rada: interaktivna obuka.
Teme:
1. Savremene metode u nastavi
2. Korelacija sa drugim prirodnim naukama – usklađivanje načina prezentovanja
zajedničkih tema u različitim prirodnim naukama
3. Planiranje obaveznih izbornih sadržaja (pozitivna iskustva)
4. Korelacija u planiranju obaveznih izbornih sadržaja
Trajanje programa (broja dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati)
Broj učesnika u grupi: od 15 do 20 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 30 € (uračunati su honorar za trenere i troškovi
osvježenja za učesnike).
Termin realizacije jednog seminara: 9. i 10. mart 2012. godine.
26
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
III DRUŠTVENE NAUKE
13. Promovisanje novog koncepta sociologije za četvorogodišnje srednje
stručne škole i obuka nastavnika za implementaciju metoda u nastavi
sociologije i građanskog obrazovanja
Autori: Momir Dragićević i Zorica Kotri
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): Momir Dragićević
Adresa: Ul. Branka Ćopića 4, Herceg Novi
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 031-344-005
Broj faksa: 031-344-005
Ciljevi programa: promovisanje novog koncepta sociologije za četvorogodišnje srednje
stručne škole i obuka nastavnika za implementaciju novih programa; informisanje o
tradicionalnim i aktivnim metodama u nastavi sociologije i njihova komparacija; praktična
primjena znanja i simuliranje vještina koje se odnose na obrađene metode.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: komunikacija; rad u
timu; prepoznavanje ključnih momenata u procesu reforme obrazovanja; prepoznavanje
prepreka prilikom realizacije programa i njihovo prevazilaženje; razumijevanje
taksonomskih nivoa; kreiranje scenarija časa; praktikovanje novih metoda i razmjena
iskustava.
Ciljne grupe: profesori sociologije u srednjim stručnim školama.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Promovisanje novog koncepta sociologije za četvorogodišnje srednje stručne škole
i obuka nastavnika za implementaciju novih programa
2. Metode u nastavi sociologije
3. Implementacija i evaluacija metoda
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): 24 sata.
Broj učesnika u grupi: 24 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
27
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
14. Obuka nastavnika za izvođenje nastave iz predmeta Evropska unija
Autori: prof. dr Gordana Đurović i mr Ćazim Fetahović
Institucije/organizacije koje podržavaju
integracije i Zavod za školstvo, Podgorica
program:
Ministarstvo
za
evropske
Odgovorna osoba (koordinator): mr Ćazim Fetahović
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 020-410-149
Broj faksa: 020-410-154
Ciljevi programa: obučavanje nastavnika za izvođenje programa za predmet Evropska
unija; objašnjenje ideje za nastanak EU, istorijata i nadležnosti institucija EU;
objašnjenje potrebe za širenjem EU na zemlje zapadnog Balkana; informisanje o
kriterijumima za ulazak u EU, osnovnim podacima o EU i njenim članicama i osnivačkim
ugovorima EU, i razvijanje kod nastavnika i učenika pozitivnog odnosa prema
vrijednostima Evropske unije.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: usvajanje stručnih i
metodičkih znanja potrebnih za izvođenje nastave iz izbornog predmeta Evropska unija i
razvijanje pozitivnog odnosa prema ideji o evropskom ujedinjenju.
Ciljne grupe: nastavnici osnovne škole koji su predmetnim programom predviđeni da
predaju izborni predmet Evropska unija.
Metode i tehnike rada: predavanja, radionice, grupni rad i interaktivne metode.
Teme:
1. Upoznavanje sa sadržajem i ciljevima novog obrazovnog predmeta i simbolima
Evropske unije
2. Ideja i istorijat nastanka EU i osnivački ugovori Evropske unije
3. Osnovni podaci o EU i njenim članicama – Evropska unija na svjetskoj sceni
4. Institucija EU i njihove nadležnosti
5. Kriterijumi za pristupanje Evropskoj uniji
6. Koristi za zemlju od ulaska u Evropsku uniju
7. Evropa građana, kvalitet življenja građana, zaštita okoline u EU i programi
Zajednice
8. Ljudska prava sa akcentom na dječja prava, rodnu ravnopravnost i zaštitnika
ljudskih prava i sloboda
9. Evropa unija – društvo utemeljeno za znanju
10. Crna Gora i Evropska unija
11. Budućnost Evropske unije
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva trodnevna
seminara.
Broj učesnika u grupi: od 10 do 30 učesnika.
Cijena po učesniku: 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
28
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
15. Obuka nastavnika za predmet evropske integracije
Autori: prof. dr Gordana Đurović i mr Ćazim Fetahović
Institucije/organizacije koje podržavaju program: Ministarstvo
integracije, Zavod za školstvo i Ekonomski fakultet Univerziteta Crne Gore
za
evropske
Odgovorna osoba (koordinator): mr Ćazim Fetahović
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 020-410-154
Ciljevi programa: objašnjenje ideje o nastanku EU, istorijata i nadležnosti institucija
EU; shvatanje potrebe za širenjem EU na zemlje zapadnog Balkana; informisanje o
osnovnim podacima o EU i njenim članicama i osnivačkim ugovorima EU; objašnjenje
kriterijuma za ulazak u EU i značaja pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji; objašnjenje
uslova i faza u pristupanju zemlje EU, i razvijanje kod nastavnika i učenika pozitivnog
odnosa prema vrijednostima Evropske unije.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: usvajanje stručnih i
metodičkih znanja za izvođenje nastave iz izbornog predmeta evropske integracije i
razvijanje pozitivnog odnosa prema ideji o evropskom ujedinjenju kod nastavnika.
Ciljne grupe: nastavnici srednje škole koji su predmetnim programom predviđeni da
predaju izborni predmet evropske integracije.
Metoda i tehnike rada: predavanja, radionice, grupni rad i interaktivne metode.
Teme:
1. Upoznavanje sa sadržajem i ciljevima novog obrazovnog predmeta i simbolima
Evropske unije
2. Ideja i istorijat nastanka EU i osnivački ugovori Evropske unije
3. Osnovni podaci o EU i njenim članicama, EU na svjetskoj sceni i jedinstveno
tržište Evropske unije
4. Institucije EU i njihove nadležnosti
5. Kriterijumi za pristupanje EU i koristi za zemlju od ulaska u Evropsku uniju
6. Evropa građana, kvalitet življenja građana i zaštita okoline u Evropskoj uniji
7. Jedinstveno tržište EU, mobilnost građana EU i programi mobilnosti
8. Ljudska prava kao izvor prava EU – Evropska konvencija o ljudskim pravima i
osnovnim slobodama
9. Evropska unija kao društvo utemeljeno na znanju i obrazovanje u Evropskoj uniji
10. Crna Gora i Evropska unija i prigovori u vezi s pristupanjem Uniji
11. Budućnost Evropske unije
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva trodnevna
seminara.
Broj učesnika u grupi: od 10 do 30 učesnika.
Cijena po učesniku: 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Zavod za školstvo
Crna Gora
29
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
16. Medijska pismenost – obuka nastavnika za izborni predmet
Autori: mr Božena Jelušić i Tomislav Reškovac; program su dopunili: mr Janko Ljumović,
Dragoljub – Duško Vuković,doc. dr Biljana Maslovarić i dr Dušanka Popović
Institucije/organizacije koje podržavaju program: FOSI ROM i Zavod za školstvo,
Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): doc. dr Biljana Maslovarić
Adresa: Bulevar svetog Petra Cetinjskog 25/V, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 20-248-668
Broj faksa: 20-248-667
Ciljevi programa: osvješćivanje ličnog odnosa prema medijima i medijskim tekstovima;
razvoj sposobnosti kritičke recepcije medijskih tekstova; razvoj sposobnosti produkcije
medijskih tekstova s obzirom na njihov estetski, tehnološki i organizaciono-produkcioni
aspekat, i podsticanje i smisleno i produktivno uključivanje elemenata medijske
pismenosti u ostale predmete, posebno u nastavu jezika i književnosti, sociologije,
psihologije, filozofije i istorije.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: primjena metoda i
tehnika koje praktičari kombinuju, odnosno prilagođavaju specifičnostima programa;
unapređivanje načina i oblika razmjene između vaspitača i djece i između djece;
razvijanje predčitačkih vještina čitanja i pisanja kod djece, i primjena tehnika grupnog i
individualnog rada.
Ciljna grupa: nastavnici duštvenih nauka.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme: definicija i funkcija medija; manipulacija u medijima, medijska pismenost;
predstavljanje predmetnog programa i svake od sedam predmetnih cjelina;
predstavljanje nastavnih materijala; iskustva u implementaciji; rodni stereotipi; jezik
medija; medijska poruka kao konstrukt; recepcija; uvod u obrazovanje za društvenu
pravdu, dubinske odlike kulture i forme represije.
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): četiri dana (32 sata).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 35 učesnika.
Cijena po učesniku: 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 24, 25, 26. i 27. januar 2012. godine.
30
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
17. Debatni program 1 (osnovni formati debate)
Autor: Krsto Vuković
Institucija/organizacija koja podržava program: Centar za kreativnu komunikaciju
„Logos”
Odgovorna osoba (koordinator): Krsto Vuković
Adresa: Jadranski put b.b., Budva
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 067-91-30-169
Ciljevi programa: usvajanje osnovnih znanja o standardizovanim formatima debate Karl
Popper i World Schools; usvajanje metodologije za primjenu osnovnih debatnih formata i
uključivanje nastavnika/polaznika u Debatni program Crne Gore.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: osposobljavanje za
realizaciju sasvim novih programskih sadržaja (uz neophodni materijal, polaznici će dobiti
sertifikat kojim se garantuje prvi stepen stručne zastupljenosti nastave).
Ciljna grupa: nastavnici koji se do sada nijesu edukovali u Debatnom programu Crne
Gore a zainteresovani su za realizaciju nastave izbornog predmeta debata u II razredu
gimnazije, ili za formiranje debatnog kluba u školi (prednost: profesori sociologije,
filozofije, književnosti i psihologije).
Metode i tehnike rada: radioničarski rad, video prezentacija i diskusija.
Teme:
1.
2.
3.
4.
Pojam, elementi i tehnika debate
Osnovni formati debate KP (Karl Poper)
Osnovni formati debate KPP (KP sa planom)
Osnovni formati debate WS (Svjetski format)
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati).
Broj učesnika u grupi: od šest do 21 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 100 € (uračunati su troškovi za puni pansion,
osvježenje, fasciklu, štampani materijal, priručnik za nastavu, DVD snimak KP i WS
debate – autorizovan, i sertifikat).
Zavod za školstvo
Crna Gora
31
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
18. Izborna nastava šaha od VII do IX razreda – razvoj kreativnosti,
darovitosti i apstraktnog mišljenja na principima šaha
Autor: Maksim Lutovac
Institucije/organizacije koje podržavaju program: Šahovski savez Crne Gore i
Šahovski klub „Osnovne i srednje škole”, Pljevlja
Odgovorna osoba (koordinator): Boro Miljanić
Adresa: Ul. Mila Kilibarde 7, Nikšić
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 069-541-137
Broj faksa: 040-200-355
Ciljevi programa: opšti ciljevi – povećanje efikasnosti učenja i razvoja funkcionalnog
mišljenja svih učenika i adekvatan rad s darovitom djecom u redovnim školama;
specifični ciljevi – osposobljavanje nastavnika za rad sa djecom, naročito darovitom, kroz
sticanje funkcionalnih znanja za podsticaj darovitosti u svakodnevnom vaspitnoobrazovnom radu; pedagoško osmišljavanje koncepta primjene u vaspitno-obrazovnom
procesu; stimulacija i rana identifikacija darovite djece, i osposobljavanje nastavnika za
individualizaciju nastavnih sadržaja koja može da se primijeni na svako dijete.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: sticanje znanja i vještina
za njegovanje i stimulaciju intelektualnih sposobnosti, mašte, originalnosti, opažanja i
pamćenja; sticanje funkcionalnih znanja; razvoj samopuzdanja, radoznalosti, motivacije i
kooperacije kod djece; sticanje znanja i vještina rješavanjem tipičnih pozicija i problema
kojima se izuzetno stimulišu mašta, stvaralaštvo, kreativno rješavanje problema i
divergentno mišljenje; sticanje znanja i vještina za lakše prepoznavanje darovite djece i
za stimulaciju njihovog daljeg razvoja; ukazivanje na paradoksalnu prirodu šaha –
zasniva se na logici, a pokreće ga mašta.
Ciljne grupe: nastavnici razredne i predmetne nastave i stručni saradnici u osnovnim
školama.
Metoda i tehnike rada: teorijski uvod u temu – primjena verbalno-tekstualnih metoda
(objašnjavanje,dijalog,diskusija) i ilustrativno-demonstrativne metode; interaktivni i
kooperativni oblici rada (radioničarski rad) i timski rad.
Teme:
1. dan
1.
2.
3.
4.
2. dan
1.
2.
3.
4.
Planetarna ekspanzija šaha – mladi njena matica
Iskustva iz nastave šaha u Crnoj Gori
Struktura i integrativnost šaha
Primjeri i vježbe: elementi i faze šahovske partije
Tehnike učenja
Tehnike učenja
Vježbe koncentracije i rješavanje problema i pozicija
Tehnike učenja, analiza radova, konsultacije (radionice)
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (18 sati – 14
sati praktičnog rada u toku dva dana seminara i četiri sata za primjenu naučenih metoda
u praksi kroz konsultacije sa voditeljima).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 25 učesnika.
32
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
Cijena po učesniku (dnevno): 50 €, bez PDV-a (uračunati su honorar za voditelje
seminara, cijena materijala za učesnike i priručnika za nastavnike i noćenje (ili pansion).
(najmanje 25 učesnika).
Termin realizacije jednog seminara: 26. i 27. januar 2012. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
33
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
IV FIZIČKA KULTURA I UMJETNOST
19. Organizovanje predškolskog fizičkog vaspitanja u uslovima radne
sobe i dvorišta vrtića
Autor: Zlatko Gajić, stručni saradnik za predškolsko fizičko vaspitanje
Institucija/organizacija koja podržava program: Udruženje vaspitača Crne Gore
Odgovorna osoba (koordinatorka): Gordana Mijović
Adresa: Šušanj 19a, Bar
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 069-66-44
Broj faksa: 030-02-01
Cilj programa: unapređenje znanja i vještine za izvođenje fizičkih aktivnosti sa djecom
u radnoj sobi i dvorištu vrtića.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: planiranje sadržaja i
izrada rekvizita i opreme za rad sa djecom u prostoru radne sobe i dvorišta vrtića;
organizovanje djece za rad u centrima za fizičke aktivnosti u radnoj sobi i dvorištu vrtića;
organizovanje praćenja napretka djece u učenju motorike i razvoju fizičkih sposobnosti;
organizovanje roditelja za učestvovanje u fizičkim aktivnostima djece u radnoj sobi i
dvorištu vrtića, i organizovanje roditelja za rad u timovima djece i roditelja (tridovi).
Ciljna grupa: nastavnici u predškolskim ustanovama.
Metode i tehnike rada: radionice: igre uloga, simulacije aktivnosti, diskusije, prikazi i
prezentacije i dr.
Teme:
1. Rad sa djecom u centrima za fizičko vaspitanje u radnoj sobi i dvorištu vrtića
(planiranje, opremanje, izrada rekvizita, ažuriranje centra)
2. Rad sa listama za praćenje napretka u učenju i obrazovanju motorike i u
razvoju i vježbanju fizičkih sposobnosti (planiranje zadataka za praćenje,
evidentiranje, dokumentovanje, analizu, vrednovanje i izvještavanje o dječjem
napredovanju)
3. Rad sa timovima djece i roditelja (tridovi) kao dijelom predškolskog
porodičnog fizičkog vaspitanja u vrtiću (planiranje sadržaja rada, izrada
materijala, edukacija roditelja, domaći zadaci, trid-takmičenja)
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 16 do 48 učesnika.
Cijena po učesniku: 35 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 28. i 29. januar 2012. godine.
34
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
20. Sportiko zmaj
Autor: mr Andrija Pešterac
Institucije/organizacije koje podržavaju program: JPU „Ljubica Popović”,
Podgorica, Udruženje vaspitača Crne Gore i JPU „Vukosava Ivanović-Mašanović”, Bar
Odgovorna osoba (koordinatorka): Sonja Radović
Adresa: Ul. Milana Popovića 1, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 020-202-360
Broj faksa: 020-202-360
Ciljevi programa: opšti cilj je pokretanje procesa, kroz neposrednu aktivnost sa djecom
(uzrasta od četiri do 11 godina), koji vode ka optimizaciji razvoja na osnovu primjene
postupaka i aktivnosti sadržanih u programu, a specifični ciljevi su podizanje stručne
kompetencije polaznika i ponuda šireg izbora igara i aktivnosti pomoću kojih se mogu
rješavati različiti zadaci fizičkog vaspitanja u nastojanju da se postigne opšti cilj.
Ciljna grupa: nastavnici u predškolskim ustanovama i nastavnici razredne nastave i
fizičkog vaspitanja.
Teme:
1. Kooperativna aktivnost
2. Preventivno vježbanje
3. Doziranje i variranje aktivnosti
4. Bitni elementi metodike rada s loptom
5. „Čeličenje” dječjeg organizma
6. Orijentaciono kretanje
7. Aktivnosti „kvalitativne motorike”
8. Značaj i uloga kompleksnijih i ciljanih aktivnosti
9. Poligon, „staza sa preprekama”, stanični metod i aktivnosti vezane za procjene i
zapažanja (nivoa, stanja, statusa)
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): tri dana po šest sati
(ukupno 18 sati).
Broj učesnika u grupi: od 25 do 40 učesnika.
Cijena po učesniku: 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: od novembra do decembra 2012; rok prijave
učesnika je 5. novembar 2011, a mjesto izvođenja seminara – Podgorica.
Zavod za školstvo
Crna Gora
35
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
21. Ocjenjivanje u nastavi fizičkog vaspitanja
Autori: Nermin Hajdarpašić i dr Drago Milošević
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): dr Drago Milošević
Adresa: Ul. Plužinska 41, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 069-093-039
Ciljevi programa: informisanje o osnovnom konceptu ocjenjivanja kroz nastavno-ciljni
kurikulum i mehanizmima za procjenjivanje postignuća; ukazivanje na specifičnosti
procjenjivanja u nastavi fizičkog vaspitanja; identifikovanje ključnih komponenata koje
se procjenjuju u nastavi fizičkog vaspitanja i utvrđivanje načina praćenja postignuća i
načina definisanja očekivanih postignuća.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: razumijevanje suštine
kriterijuma ocjenjivanja u nastavi fizičkog vaspitanja; formiranje i vođenje evidencije o
praćenju, vrednovanju i ocjenjivanju, i primjena novog načina ocjenjivanja u nastavnoj
praksi.
Ciljna grupa: nastavnici predmetne i razredne nastave, pedagozi i psiholozi, pomoćnici
direktora i direktori.
Metode i tehnike rada: obuka je interaktivnog tipa (radionice).
Teme:
1. Praćenje u nastavi fizičkog vaspitanja
2. Praćenje motoričkih sposobnosti
3. Praćenje motoričkog znanja
4. Praćenje odnosa prema nastavi fizičkog vaspitanja
5. Vrednovanje
6. Ocjenjivanje
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
Cijena po učesniku: 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 14. april 2012. godine.
36
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
22. Ples – savremeni, klasični i folklor
Autori: Momir Mijović i Nermin Hajdarpašić
Institucija/organizacija koja podržava program: OŠ „Ivan Vušović”, Nikšić
Odgovorna osoba (koordinator): Momir Mijović
Adresa: Vidrovan b.b., Nikšić
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 069-463-462; 067-243-033
Broj faksa: 040-259-599
Ciljevi programa: stručno osposobljavanje
programa iz izbornih predmeta.
nastavnika
za
realizaciju
obrazovnih
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: razvijanje sklonosti i
sposobnosti za plesne i folklorne tradicije svoga i drugih naroda; informisanje o
dostignućima u savremenom plesu i njihovo savladavanje; jačanje povjerenja u sebe, i
razumijevanje i poštovanje različitosti i tradicije i umjetničkih sadržaja i navika koje treba
ugraditi u svakodnevni život.
Ciljne grupe: nastavnici fizičke kulture i ostali nastavnici koji su zainteresovani za
unapređenje sopstvene prakse.
Metode i tehnike rada: aktivne i interaktivne metode s različitim tehnikama
(prezentacije, diskusije, demonstracije i praktično vježbanje).
Teme:
1. Izborni predmeti u devetogodišnjoj osnovnoj školi i u gimnaziji (kako planirati)
2. Klasični ples
3. Savremeni ples
4. Foklor
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): tri dana (24 sata).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
Cijena po učesniku: 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 5. novembar 2011. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
37
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
23. Dramska i scenska pedagogija
Autor: doc. dr Petar Pejaković
Institucija/organizacija koja podržava program: Zahumlje, Nikšić
Odgovorna osoba (koordinator): doc. Petar Pejaković
Adresa: Ul. V proleterske 17, Nikšić
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 078-103-225, 067-418-348
Broj faksa: 078-103-226
Ciljevi programa: sticanje novih znanja o dramskoj i scenskoj pedagogiji; unapređenje
razumijevanja scenskih umjetnosti kao medija, odnosno njihovih strukturnih i tehničkih
elemenata; sticanje novih znanja o osnovnim istorijskim i savremenim izvedbenim
tendencijama i teorijskim pravcima; informisanje i ovladavanje osnovnim elementima,
tehnikama i sistemima scenskog izražavanja (igra, komunikacija, scenski pokret i govor,
autentičnost, radnja – drama); sticanje novih znanja i informisanje kroz praksu o
osnovnim postupcima u stvaranju scenskih i dramskih formi; razvijanje kreativnosti i
maštovitosti za usklađivanje različitih vještina, žanrova i stilova unutar scenskog
izražavanja; razvijanje sposobnosti za vođenje autorskog tima u smjeru stvaranja
multimedijalnih scenskih formi; informisanje o potencijalima dramskih i scenskih tehnika
kao metoda u opštem pedagoškom pristupu i njihovo savladavanje kroz praksu;
informisanje o najsavremenijim i sistematizovanim metodama u multimedijalnim,
scenskim i dramskim radionicama kao sredstvima za razvijanje kreativnosti i maštovitosti
kod djece i ovladavanje njima, i razvijanje kompetencije u korišćenju sredstava scenskog
izražavanja kao sredstava u pedagoškim procesima koji podstiču oslobađanje emocija,
osamostaljivanje, socijalizaciju, toleranciju i kulturu komunikacije i govora, razvijaju
opštu kulturu i otvaraju za rad sa drugima.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: znanja iz oblasti scenskog
i dramskog obrazovanja; prepoznavanje mogućnosti primjene scenskih i dramskih
tehnika kao metoda opšteg obrazovanja i specifičnih pedagoških pristupa, i proširivanje
teorijskog i, posebno, praktičnog znanja o cjelokupnom radu (rediteljskom) na različitim
oblicima scenskih formi (predstave, igrokazi, recitali, priredbe, video, lukarstvo...).
Ciljna grupa: nastavnici predmetne i razredne nastave.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Igra
2. Komunikacija
3. Imaginacija
4. Percepcija
5. Upoznavanje (samoupoznavanje)
6. Rad na sebi
7. Improvizacija
8. Radnja
9. Sukob
10. Govorne, fizičke i psihofizičke radnje
11. Govor i glas
12. Tijelo
13. Lik
14. Jezik, žanr i stil
15. Dramski tekst, odnos teksta i scene
38
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
16. Funkcije scenskih umjetnosti (umjetnička, društvena, tehnološka, pedagoška,
dramaturška, psihološka, organizacijska, produkcijska)
17. Istorija i poetika scenskih umjetnosti
18. Antropologija scenskih umjetnosti
19. Etika, kritika, menadžment, evaluacija
20. Model scenskog artefakta
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): tri dana (24 sata).
Broj učesnika u grupi: od 15 do 20 učesnika.
Cijena po učesniku: 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 18, 19. i 20. januar 2012. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
39
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
24. Keramika – tradicija, umjetnost, radost
(osnovni program)
Autorke: Maja Stefanović i Vesna Živanović
Institucija/organizacija koja podržava program: Udruženje vaspitača Crne Gore
Odgovorna osoba (koordinatorka): Gordana Mijović
Adresa: Šušanj 19a, Bar
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 069-066-744
Broj faksa: 030-302-101
Ciljevi programa: opšti cilj – profesionalno usavršavanje na polju likovnih aktivnosti,
buđenje i razvoj stvaralačkih sposobnosti kod djece i podsticanje da bolje upoznaju svijet
koji ih okružuje i da ga stvaralački izraze; specifični ciljevi – informisanje o dekupaž
tehnici i sticanje znanja i vještina vezanih za tu tehniku; razvijanje svijesti kod djece o
reciklaži raznih neupotrebljivih predmeta u njihovoj okolini i podizanje nivoa znanja o
očuvanju sredine u kojoj žive; sposobnost izražavanja lične kreativnosti kroz primjenu
dekupaž tehnike; razvijanje osjećaja za vrednovanje sopstvenog rada i jačanje
preduzetničkog duha kod djece; pospješivanje timskog rada i osposobljavanje do nivoa
mogućnosti prenošenja vještina (edukatori).
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: jačanje profesionalnih
kapaciteta i kompetencije zaposlenih, naročito u oblasti inovativnih metoda nastave i
upravljanja odjeljenjem.
Ciljna grupa: nastavnici u predškolskim ustanovama i nastavnici razredne nastave.
Metode i tehnike rada: radionice teorijskog i praktičnog rada.
Teme (programom su predviđene četiri faze rada):
1. Informisanje o materijalu i istorijatu obrade gline – od praistorije do danas – kao
najstarije i najsavremenije grane industrije
2. Rad „iz ruke”, lični doživljaj gline, osnovne karakteristike gline, keramički
materijali (spoj sa prirodom)
3. Rad sa „glisticama” (građenje forme od „glistica”, „glistice” kao dekoracija)
4. Rad sa pločama (pravljenje ploča, isijecanje, rad oko i unutar modela)
5. Sušenje – proces, moguće greške pri sušenju
6. Biskvitiranje – proces, tok, fizičke i hemijske promjene u materijalu
7. Nanošenje glazure: polivanje, umakanje, nanošenje četkom
8. Termički tretman glazure: temperaturni raspon
9. Rad na točku (informisanje o principima rada, razvoj oblika na skici i kolu,
funkcija i oblik, ideja i oblik)
10. Sušenje – proces, moguće greške pri sušenju (nanošenje engobe – dekoracija,
termički tretman, podjela keramičkih proizvoda, pojam sinterovanja, skupljanje i
problemi do kojih dovodi)
11. Biskvitiranje – proces, tok, fizičke i hemijske promjene u materijalu
12. Nanošenje glazure: polivanje, umakanje, nanošenje četkom
13. Termički tretman glazure: temperaturni raspon
14. Upoznavanje s materijalom
15. Izrada kalupa za osnovni oblik činije, skidanje kalupa sa modela (teorijski dio)
16. Mogućnosti: skica, ideja, razrada
40
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
17. Bušenje – proces, moguće greške pri sušenju (nanošenje engobe – dekoracija,
termički tretman, podjela keramičkih proizvoda, pojam sinterovanja, skupljanje i
problemi do kojih dovodi)
18. Biskvitiranje – proces, tok, fizičke i hemijske promjene u materijalu
19. Nanošenje glazure: polivanje, umakanje, nanošenje četkom
20. Termički tretman glazure: temperaturni raspon
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): tri dana (24 sata).
Broj učesnika u grupi: od 15 do 30 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 15 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 23, 24. i 25. mart 2012. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
41
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
25. Dekupaž – radost stvaranja
Autor: Gordana Mijović
Institucija/organizacija koja podržava program: Udruženje vaspitača Crne Gore
Odgovorna osoba (koordinatorka): Gordana Mijović
Adresa: Šušanj 19a, Bar
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 069-066-744
Broj faksa: 030-302-101
Ciljevi programa: opšti cilj – profesionalno usavršavanje na polju likovnih aktivnosti,
buđenje i razvoj stvaralačkih sposobnosti kod djece i podsticanje da bolje upoznaju svijet
koji ih okružuje i da ga stvaralački izraze; specifični ciljevi – informisanje o dekupaž
tehnici i sticanje znanja i vještina vezanih za tu tehniku; razvijanje svijesti kod djece o
reciklaži raznih neupotrebljivih predmeta u njihovoj okolini i podizanje nivoa znanja o
očuvanju sredine u kojoj žive; sposobnost izražavanja lične kreativnosti kroz primjenu
dekupaž tehnike; razvijanje osjećaja za vrednovanje sopstvenog rada i jačanje
preduzetničkog duha kod djece; pospješivanje timskog rada i osposobljavanje do nivoa
mogućnosti prenošenja vještina (edukatori).
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: jačanje profesionalnih
kapaciteta i kompetencija, naročito u sferi inovativnog rada sa djecom i vođenja grupe i
odjeljenja.
Ciljna grupa: nastavnici u predškolskim ustanovama i nastavnici razredne nastave.
Metode i tehnike rada: radionice teorijskog i praktičnog rada, individualni i frontalni
pristup.
Teme:
I faza
1. Istorijat dekupaža (vrsta primijenjene umjetnosti), materijali koji se koriste i gdje
se mogu pronaći, reciklaža starih, neupotrebljivih stvari, atoksičnost premaza koji
se koriste jer su svi na vodenoj bazi
II faza
2. Odabir predmeta za rad, pravljenje skice
3. Odabir boja, pravljenje kompozicije
4. Osnovna tehnika dekupaža, rad na kartonskim podlogama,postupnost tehnike u
procesu nanošenja boje, tj. medijuma, postupnost sušenja, mogući problemi
5. „Shaby shic” tehnika, način rada, nanošenje medijuma, odabir motiva, mogući
problemi u radu
6. Rad na drvenim podlogama, efekat „ispucalosti”, sklapanje kompozicije motiva,
mogući problemi u radu
7. Rad na platnu, sklapanje kompozicije boje i motiva, fiksiranje
8. Rad na staklenim površinama, „obrnuti efekat”, fiksiranje motiva
9. Rad na gipsanim odlivcima, efekat „kore drveta”, kompozicija boje i motiva
10. Pravljenje i upotreba šablona u dekupaž tehnici
11. Rad sa struktur-pastom
12. Retrospektiva urađenog, postavljanje mini izložbe
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati).
Broj učesnika u grupi: od 15 do 30 učesnika.
42
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
Cijena po učesniku (dnevno): 30 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 5. i 6. novembar 2011. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
43
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
26. Rastimo uz ples
Autor: Radomir Krsmanović
Institucija/organizacija koja podržava program: Udruženje vaspitača Crne Gore
Odgovorna osoba (koordinatorka): Gordana Mijović
Adresa: Šušanj 19a, Bar
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 069-066-744
Broj faksa: 030-302-101
Ciljevi programa: opšti ciljevi – unapređenje vještina u ovladavanju kognitivnim i
razvojnim elementima plesa u predškolskim ustanovama radi doprinosa razvoju plesne
kulture kod djece u uzrastu od tri do sedam godina i povećanje kompetencija vaspitača u
predškolskim ustanovama u domenima razumijevanja i podsticanja motoričkog razvoja
djece u tom uzrastu; specifični ciljevi – osposobljavanje za zapažanje ritma i ritmičke
interpretacije i oblika kretanja zavisno od muzike, kao i za izvođenje elemenata plesne
slike (stav, osmjeh, držanje tijela) i plesnu koreografiju.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: usavršavanje u oblasti
plesa kao timskog rada s djecom radi razumijevanja sopstvene uloge i odgovornosti u
procesu učenja djece plesu i jačanja ličnih umijeća, inspiracije, motivacije i kreacije u
profesionalnom radu.
Ciljna grupa: nastavnici u predškolskim ustanovama.
Metode i tehnike rada: verbalna metoda; demonstrativna metoda (prikazivanje
filmova, projekcije realizovanih plesnih projekata, igrovne aktivnosti u tjelesnokinetičkom, vizuelno-prostornom, muzičkom i emocionalno-socijalnom domenu) uz
pomoć audio i audio-vezuelnih sredstava; radionice implementacija plesa kod djece na
osnovu heurističkog pristupa vaspitača (podstiče se stvaralačka aktivnost) i ovladavanje
tehnikama za njegovanje individualne inicijative i samostalnog izražavanja.
Teme:
1. Upoznavanje vaspitača sa vrstama plesa
2. Upoznavanje vaspitača sa varijantama plesa koje omogućavaju precizno i
dosledno uvažavanje načela uzrasne i individualne primjerenosti
3. Izbor plesa u skladu sa iskustvom djece i stepenom razvoja, i prema uzrastu i
individualnim mogućnostima
4. Ples u sistemu aktivnosti i režimu dana
5. Priprema za ples, motivacija djece, o sadržaju igre, doziranje fizičkog napora i
tempo igre
6. Zapažanje ritma, oblici kretanja, plesni korak, formiranje plesne koreografije
7. Mogućnost plesa kao društvene aktivnosti koja utiče na socijalno-emotivni razvoj
djeteta
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): tri dana (24 sata).
Broj učesnika u grupi: od 25 do 35 učesnika.
Cijena po učesniku: 40 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena pisanog i
audio materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 21, 22. i 23. april 2012. godine.
44
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
27. Od priče do scene
Autorka: Radmila Knežević
Insitucije/organizacije koje podržavaju program: NVO Dječiji dramski studio –
Budva i NVO Znakovi, Budva
Odgovorna osoba (koordinatorka): Radmila Knežević
Adresa: Ul. Prva proleterska 27/10, Budva
E-mail: [email protected], [email protected]
Broj telefona: 068-460-221, 069-560-221, 033-454-348
Ciljevi programa: osposobljavanje za primjenu različitih dramskih tehnika u aktivnom
učenju; edukacija za implementiranje različitih dramskih strategija i tehnika u priče za
djecu i, na taj način, uvećanje stepena komunikacijskog procesa dijete – priča –
nastavnik; jačanje profesionalne kompetencije na osnovu novih saznanja o značaju
emocionalne inteligencije i njene povezanosti sa dramskom igrom u djetinstvu;
osposobljavanje za ovladavanje tehnikama pripovijedanja i elementima koji čine
pripovijedački proces interaktivnom formom i kreativnim procesom; podsticaj darovitosti
i kreativnosti; obučavanje načinima i tehnikama koji doprinose aktivnom uključivanju
djece sa smetnjama u razvoju u proces interaktivnog pripovijedanja i glume;
osposobljavanje za dramsku metodu i scenski prikaz kao načine podsticanja verbalne
komunikacije, koncentracije i samostalnosti u radu; ukazivanje na značaj dramskog rada
kao načina da se funkcioniše kao dio tima i da se prihvate i tolerišu različitosti;
ukazivanje na priču i njenu dramsku primjenu kao na sredstvo organskog razvoja tijela,
uma, emocija i duha, i umjetnička edukacija.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: naracija ili
pripovijedanje; umjetnička interpretacija testa; dramatizacija teksta; prepoznavanje
dramskog momenta kao bitnog elementa u rješavanju konflikta (sukobi) i prevladavanju
nesporazuma; pretvaranje priča u malu pozorišnu predstavu u kojoj su glumci djeca; rad
na sceni; rediteljska znanja i njihova praktična primjena; sposobnost planiranja,
organizacije i realizacije; kreativnost i darovitost; umjetničko vrednovanje; sticanje
većeg povjerenja i kvalitetniji odnos između učenika i nastavnika.
Ciljna grupa: nastavnici u predškolskim ustanovama i razredne nastave, nastavnici u
školi za obrazovanje učenika sa smetnjama u razvoju, medicinske sestre i stručni
saradnici.
Metode i tehnike rada: panel-diskusije, predavanje, demostracije, interaktivna obuka,
igra uloga, analiza tekstualnog materijala (priče), tekstualni materijal kao scenski prikaz
(predstave), implementacija pojedinih dramskih metoda u odabranim pričama za
konkretne ciljne grupe, multimedijalna prezentacija, od pojedinačnog ka opštem,
sumiranje, upoređivanje, analiza, osvješćivanje, rad na sebi, pojedinačno, u paru i u
malim i velikim grupama.
Teme:
1. Drama i pozorište u vaspitanju i obrazovanju – istraživanja i preporuke
2. Kakve rezultate možemo očekivati u primjeni dramske igre
3. Emocionalna inteligencija i dramska igra
4. Prikaz dramske tehnike i njihove funkcije
5. Dramski prikaz priče kao način da se razvije govor kod djece, naročito kod djece
sa smetnjama u govoru
6. Dramska i scenska interpretacija priče kao bitnog elementa za emocionalni,
socijalni, saznajni i vaspitni razvoj djeteta
Zavod za školstvo
Crna Gora
45
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
7. Obrada odabranih tekstova (pripovjedačko-scenska) radi podstizanja što veće
doživljajno-saznajne motivacije, naročito kod djece sa posebnim potrebama u
razvoju
8. Predstavljanje dramskih tehnika korak po korak i usmjeravanje učesnika da se
isporbaju na konkretnim sadržajima i u konkretnom stvaranju male predstave
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati)
Broj učesnika u grupi: od 12 do 20 učesnika.
Cijena po učesniku: 45 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
i edukativnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 16. i 17. decembar 2011. godine.
46
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
V INKLUZIVNO OBRAZOVANJE
28. Inkluzivno obrazovanje
Autorke: Ellen Daniels i Key Staford
Institucija/organizacija koja podržava program: NVO Pedagoški centar Crne Gore,
Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): prof. dr Saša Milić
Adresa: Bulevar svetog Petra Cetinjskog 25/V, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 020-248-668
Broj faksa: 020-248-667
Ciljevi programa: ostvarivanje prava djece s posebnim potrebama na obrazovanje i
uključivanje u redovne škole; edukacija nastavnika, stručnih saradnika i roditelja djece s
posebnim potrebama; formiranje modela škola za dalje širenje projekta u osnovnim
školama u Crnoj Gori; adaptacija sistema vaspitanja i obrazovanja u Crnoj Gori –
poštovanje principa jednakih mogućnosti za sve; analiza postojećeg stanja u osnovnim
školama u Crnoj Gori – utvrđivanje motivacije učitelja i broja djece s posebnim
potrebama u nižim razredima (formiranje baze podataka); edukacija učitelja i stručnih
saradnika za trenere; edukacija i priprema nastavnog kadra u reformskim školama;
zastupanje jednakih prava djece putem medijske prezentacije i povezivanje sektora
obrazovanja sa sektorima zdravstva i socijalnog staranja radi sveobuhvatnijeg
sagledavanja potreba djece s posebnim potrebama.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: informisanje nastavnog
kadra o osnovnim teorijskim postavkama inkluzivnog obrazovanja i prednostima u
odnosu na medicinski ili socijalni model zbrinjavanja djece s posebnim potrebama;
postavkama i viđenjima pedagoško-psiholoških teoretičara koristi od inkluzivnog
obrazovanja za djecu s posebnim potrebama, za ostalu djecu, za roditelje djece s
posebnim potrebama, te za vaspitače i učitelje koji rade u inkluzivnim vaspitnim
grupama/odjeljenjima; aktuelnim pedagoško-psihološkim teorijama vezanim za socioemocionalni i afektivni, fizički i intelektualni razvoj djece s posebnim potrebama;
osnovnim elementima efikasne i kvalitetne implementacije inkluzivnog obrazovanja kroz
adaptaciju fizičkog ambijenta u učionici, izradu individualnih edukacionih planova i razvoj
interpersonalne komunikacije djece s posebnim potrebama i ostale djece u odjeljenju;
tehnikama i strategijama kontinuiranog praćenja i evaluacije akademskih i razvojnih
postignuća djece s posebnim potrebama u vaspitno-obrazovnom procesu i konkretnim
primjerima i mogućnostima za uspostavljanje saradnje i partnerskog odnosa sa
roditeljima djece s posebnim potrebama, strategijama podrške tim porodicama i
osnovama timskog rada vaspitača, roditelja i stručnih saradnika iz škole i drugih
relevantnih institucija (pedagozi, psiholozi, defektolozi, ljekari, fizioterapeuti itd.), i
prezentovanje konkretnih primjera i mogućnosti dizajniranja, razvoja i strukturiranja
nastavnog časa baziranog na individualnim edukacionim planovima i načina usklađivanja
individualnog i kolektivnog nastavnog rada.
Ciljne grupe: nastavnici predškolskog vaspitanja, razredne i predmetne nastave
(osnovne i srednje škole), pedagozi, psiholozi, defektolozi i visokoškolski nastavnici.
Metode i tehnike rada: radionice, debate, prezentacije, mini-lekcije, igre uloga itd.
Zavod za školstvo
Crna Gora
47
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
Teme:
1. Temelji integralne vaspitno-obrazovne prakse
2. Uspostavljanje partnerskog odnosa sa porodicama
3. Posmatranje i procjenjivanje
4. Izrada individualnih vaspitno-obrazovnih planova
5. Prilagođavanje škole djeci s posebnim potrebama
6. Tematsko organizovanje vaspitno-obrazovnog rada
7. Podsticanje socijalnog i emocionalnog razvoja
8. Podsticanje razvoja govora
9. Podsticanje intelektualnog razvoja
10. Podsticanje razvoja fizičkih vještina
11. Pronalaženje potrebne podrške
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): 15 radnih dana –
trening (90 sati).
Zavisno od iskazanih potreba zainteresovanih, moguće je organizovati i seminarskomodularni pristup, pod kojim se podrazumijeva obrada jedne ili više tema, u okviru
navedenog programa, u trajanju od najmanje jednog seminarskog radnog dana.
Broj učesnika u grupi: od 25 do 35 učesnika.
Cijena po učesniku: 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
i materijala).
48
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
29. Integracija romske djece u osnovne škole – podrška inkluziji
Autori: autori originalnih modula obuke stručnjaci su OSI (Open Society Institute) i CRI
(Childrens Resources International, SAD) – Kirsten A. Hansen, Roxane K. Kaufmann i
Kate Burke Walsh
Pedagoški centar Crne Gore dobio je licencu od autora programa i ISSA za primjenu
programa obuke u našoj zemlji. Za potrebe u obrazovanju nastavnika i romskih
asistenata program su prilagodili prof. dr Saša Milić, dr Milja Vujačić i dr Dušanka
Popović.
Institucija/organizacija koja podržava program: NVO Pedagoški centar Crne Gore,
Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): prof. dr Saša Milić
Adresa: Bulevar svetog Petra Cetinjskog 25/V, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 020-248-668
Broj faksa: 020-248-667
Ciljevi programa: pružanje podrške romskim zajednicama i romskoj djeci u integraciji u
društvo i obrazovni sistem; obuka odraslih profesionalaca i odraslih Roma, u ulozi
asistenata, za primjenu metodologije Korak po korak u vaspitnom i obrazovnom radu sa
romskom djecom; razvijanje profesinalne osjetljivosti za organizovanje vaspitnoobrazovnog rada na demokratskim principima u nacionalno mješovitoj dječjoj zajednici;
sticanje znanja potrebnih za primjenu instrumenata za sistematsko posmatranje i
praćenje individualnog napredovanja učenika u razvoju i učenju; razvijanje strategija za
prevazilaženje problema vezanih za uključivanje romske djece u obrazovne institucije;
usvajanje znanja i vještina potrebnih za rad sa romskom zajednicom na unapređivanju
vaspitnih i obrazovnih modela i procesa u porodici i lokalnoj zajednici; ovladavanje
bazičnim znanjima i vještinama potrebnim za sveobuhvatno pripremanje romske djece za
školovanje na nematernjem jeziku; unapređenje profesionalnih vještina i sposobnosti na
koje se odnosi ovaj program; razvijanje profesionalne osjetljivosti za prepoznavanje i
uvažavanje specifičnosti romske zajednice i kulture, kao i za potrebe te zajednice u vezi
sa vaspitanjem i obrazovanjem učenika; sticanje vještine potrebne za kreiranje sredine
koja je podsticajna za učenje i pogodna za rad; korišćenje interaktivnih metoda vaspitnoobrazovnog rada pomoću kojih se učenici dovode u poziciju aktivnih učesnika;
ovladavanje vještinom komunikacije potrebne za kreiranje u vaspitnim procesima
atmosfere jednakosti i ravnopravnosti među učenicima, bez obzira na različito porijeklo,
socijalnu sredinu iz koje dolaze i sposobnosti; sticanje vještine tematskog planiranja
vaspitno-obrazovnih aktivnosti; ovladavanje vještinom primjenjivanja individualnog plana
napredovanja učenika prema njihovim individualnim, kulturnim i drugim razlikama;
ovladavanje vještinom rada u timu i upravljanja timom nastavnika, romskih asistenata i
drugih odraslih osoba koje učestvuju u realizaciji programa; sticanje vještina potrebnih
za saradnju sa romskom porodicom i njeno uključivanje u vaspitno-obrazovni proces, i
osposobljavanje za saradnju sa lokalnom zajednicom i njeno uključivanje u procese
vaspitanja i obrazovanja učenika.
Ciljne grupe: nastavnici, romski asistenti (roditelji i članovi lokalne zajednice) i stručni
saradnici (pedagozi i psiholozi).
Metode i tehnike rada: interaktivni seminari intenzivnog tipa.
Zavod za školstvo
Crna Gora
49
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
Teme:
Prva godina – tri modula
– I modul: filozofija programa, specifičnosti razvoja djece u depriviranim uslovima,
specifičnosti vaspitno-obrazovnog rada sa romskom djecom, podsticajna sredina za
razvoj, tematsko planiranje, učenje kroz igru, rad u timu, individualizacija, njegovanje
romskog jezika i kulture, i specifičnosti saradnje sa romskom porodicom i zajednicom.
– II modul: stvaranje zajednice, principi i stilovi učenja, tehnike za posmatranje djece
u vaspitno-obrazovnom radu, uticaj konteksta na posmatranje djece, analiza i
interpretacija prikupljenih podataka, instrumenti za praćenje napredovanja djece u
razvoju i učenju, i uloga nastavnika i romskog asistenta u vaspitno-obrazovnom procesu.
– III modul: dječji portfolio, vrste dječjeg portfolija, grafičko praćenje i predstavljanje
procesa, porodica kao partner u vaspitno-obrazovnom radu, roditelj kao saradnik u
planiranju i realizaciji vaspitno-obarzovnog rada, aktiviranje lokalne zajednice i
planiranje.
Druga godina – dva modula
– I modul: razvoj govora, čitanje i pisanje/bilingvalna sredina, socijalno-emocionalni
razvoj djece, vještine partnerske komunikacije, kooperativne aktivnosti, učenje kroz
projektno planiranje, razvoj matematičkih pojmova, učeničko stvaralaštvo i razvoj
samopoštovanja kod učenika.
– II modul: nastavnik kao refleksivni praktičar, romski asistent – spona između škole i
romske zajednice, evaluacija programa rada sa učenicima, portfolio učenika, nastavnički
profesionalni portfolio i samoevaluacija nastavnika.
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): kompletna obuka za
program traje dvije godine, a sastoji se od pet trodnevnih seminara/modula (po 18 sati).
U prvoj godini su tri seminara, a u drugoj godini – dva seminara (ukupno 90 sati) i
instruktivno-pedagoški rad na terenu najmanje dva dana godišnje za jednu školu
(ukupno 24 sata).
Zavisno od iskazanih potreba zainteresovanih, moguće je organizovati i seminarskomodularni pristup, pod kojim se podrazumijeva obrada jedne ili više tema, u okviru
navedenog programa, u trajanju od najmanje jednog seminarskog radnog dana.
Broj učesnika u grupi: od 30 do 35 učesnika.
50
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
30. Vrtić kao porodični centar za romsku djecu – podrška inkluziji
Autori: autori originalnih modula obuke su stručnjaci OSI i CRI – Kirsten A. Hansen,
Roxane K. Kaufmann i Kate Burke Walsh
Pedagoški centar Crne Gore dobio je licencu od autora programa i ISSA (International
Step by Step Association, Netherland) za primjenu programa obuke u našoj zemlji.
Program su prilagodili potrebama u obrazovanju vaspitača i romskih asistenata u
vaspitnim grupama sa romskom djecom prof. dr Saša Milić, dr Milja Vujačić i dr Katarina
Todorović.
Institucije/organizacije koje podržavaju program: ISSA, Georgetown University
Child Developement Center – USA, i NVO Pedagoški centar Crne Gore, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): doc. dr Biljana Maslovarić
Adresa: Bulevar svetog Petra Cetinjskog 25/V, Podgorica
E-mail: [email protected]; [email protected]
Broj telefona: 020-248-668
Broj faksa: 020-248-667
Ciljevi programa: podrška integraciji romske zajednice i romske djece u društvo i
obrazovni sistem; obuka odraslih profesionalaca (nastavnici predškolskog vaspitanja,
stručni saradnici) i odraslih Roma u ulozi asistenata za primjenu metodologije Korak po
korak u vaspitnom i obrazovnom radu sa romskom djecom; uspostavljanje saradničkih
odnosa između vaspitača i romskih asistenata u primjeni Programa Korak po korak u
radu sa djecom i njihovim porodicama; razvijanje profesionalne osjetljivosti za
organizovanje vaspitnog rada na demokratskim principima u nacionalno mješovitoj
dječjoj zajednici; usvajanje znanja i vještina potrebnih za formiranje i njegovanje
zajednice koja uči na principima uzajamnog poštovanja djece i odraslih; sticanje znanja
potrebnih za primjenu instrumenata za sistematsko posmatranje i praćenje dječjeg
individualnog napredovanja u razvoju i učenju; razvijanje strategija za prevazilaženje
problema vezanih za uključivanje romske djece u obrazovne institucije; usvajanje znanja
i vještina potrebnih za rad sa romskom zajednicom na unapređivanju vaspitnih i
obrazovnih modela i procesa u porodici i lokalnoj zajednici, i ovladavanje bazičnim
znanjima i vještinama potrebnim za sveobuhvatno pripremanje romske djece za
školovanje na nematernjem jeziku.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: osjetljivost za
prepoznavanje i uvažavanje specifičnosti romske zajednice i kulture i njenih potreba
vezanih za vaspitanje i obrazovanje djece predškolskog uzrasta; vještine potrebne za
kreiranje podsticajne sredine za učenje pogodne za rad sa djecom u manjim grupama;
korišćenje interaktivnih metoda vaspitno-obrazovnog rada (kooperativne igre i aktivnosti,
razne tehnike grupnog i individualnog rada...) pomoću kojih se djeca dovode u poziciju
aktivnih učesnika; vještine komunikacije pomoću kojih se u vaspitnim procesima kreira
atmosfera jednakosti i ravnopravnosti među djecom, bez obzira na različito porijeklo,
socijalnu sredinu iz koje dolaze i sposobnosti; vještine tematskog planiranja vaspitnoobrazovnih aktivnosti; vještina primjenjivanja individualnog plana napredovanja djece u
razvoju i učenju prema njihovim individualnim, kulturnim i drugim razlikama; vještine
refleksivnog praktičara koji svoje vaspitne postupke usklađuje s nivoom djetetovog
učešća; vještine rada u timu i upravljanja timom nastavnika, romskih asistenata i drugih
odraslih osoba koje učestvuju u realizaciji programa; vještine potrebne za saradnju sa
romskom porodicom i njeno uključivanje u vaspitno-obrazovni proces u vaspitnoj grupi, i
vještine potrebne za saradnju s lokalnom zajednicom i njeno aktiviranje u procesima
vaspitanja i obrazovanja romske djece.
Zavod za školstvo
Crna Gora
51
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
Ciljne grupe: nastavnici, romski asistenti (roditelji i članovi lokalne zajednice), pedagozi
i psiholozi.
Metode i tehnike rada: interaktivni seminari intenzivnog tipa.
Teme:
Prva godina – tri modula
– I modul: filozofija programa, specifičnosti razvoja djece u socijalno depriviranom
okruženju, specifičnosti vaspitno-obrazovnog rada sa romskom djecom, podsticajna
sredina za razvoj, organizacija rada u sredini strukturiranoj po centrima interesovanja,
učenje kroz igru, rad u timu, individualizacija, njegovanje romskog jezika i kulture i
specifičnosti saradnje sa romskom porodicom i zajednicom.
– II modul: stvaranje zajednice u odjeljenjima, principi i stilovi učenja, tehnike za
posmatranje djece u vaspitno-obrazovnom radu, uticaj postojećih uslova na posmatranje
djece, analiza i interpretacija prikupljenih podataka, instrumenti za praćenje
napredovanja djece u razvoju i učenju i uloga romskog asistenata u vaspitnom procesu.
– III modul: evidentiranje vaspitnog rada, objašnjenje suštine dječjeg portfolija, vrste
dječjeg portfolija, grafičko praćenje i predstavljanje procesa u vaspitnoj grupi, porodica
kao partner u vaspitno-obrazovnom radu, roditelj kao saradnik u planiranju i realizaciji
vaspitnog rada, aktiviranje lokalne zajednice i akciono planiranje.
Druga godina – dva modula
– I modul: razvoj govora, čitanje i pisanje/bilingvalna sredina, socijalno-emocionalni
razvoj djece, vještine partnerske komunikacije, kooperativne igre i aktivnosti, učenje
kroz otkrivanje, razvoj početnih matematičkih pojmova, dječje stvaralaštvo, način
dječjeg samostalnog planiranja i praćenja sopstvenog napretka, i razvoj samopoštovanja
kod djece.
– II modul: vaspitač kao refleksivni praktičar, romski asistent kao spona između
predškolske ustanove i romske zajednice, evaluacija programa rada sa djecom,
vaspitački portfolio za vaspitnu grupu, vaspitački profesionalni portfolio i samoevaluacija
vaspitača praktičara.
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): kompletna obuka za
program traje dvije godine (pet trodnevnih seminara). U prvoj godini su tri seminara, u
drugoj godini – dva seminara (ukupno 90 sati) i instruktivno-pedagoški rad na terenu
najmanje dva dana godišnje za jedan vrtić (ukupno 24 sata). Svi seminari su trodnevni
(šest sati dnevno – 18 sati po seminaru). Zavisno od iskazanih potreba zainteresovanih,
moguće je organizovati i seminarsko-modularni pristup, pod kojim se podrazumijeva
obrada jedne ili više tema, u okviru navedenog programa, u trajanju od najmanje jednog
seminarskog radnog dana.
Broj učesnika u grupi: od 30 do 35 učesnika.
52
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
31. Specifičnosti vaspitno-obrazovnog rada sa posebnim kategorijama
djece
Autori: prof. dr Saša Milić i dr Milja Vujačić
Institucija/organizacija koja podržava program: NVO Pedagoški centar Crne Gore,
Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): prof. dr Saša Milić
Adresa: Bulevar svetog Petra Cetinjskog 25/V, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 020-248-668
Broj faksa: 020-248-667
Ciljevi programa: opšti cilj jeste kreiranje individualizovanog pristupa u nastavi, tj.
edukacionog pristupa sa uzimanjem u obzir svega što dijete unosi u taj proces; posebni
cilj je informisanje nastavnog kadra o specifičnostima vaspitno-obrazovnog rada sa
hiperaktivnom, hipoaktivnom, agresivnom i nadarenom/talentovanom djecom.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: saznanja o osnovnim
teorijskim postavkama individualizovanog nastavnog pristupa, razvojnim specifičnostima,
simptomatologiji hiperaktivne i hipoaktivne djece i raznim pedagoško-psihološkodidaktičkim strategijama i postupcima u vaspitno-obrazovnom radu sa tom kategorijom
djece; razvojnim specifičnostima, simptomatologiji agresivne djece i raznim pedagoškopsihološko-didaktičkim strategijama i postupcima u vaspitno-obrazovnom radu sa tom
kategorijom djece; razvojnim specifičnostima, simptomatologiji nadarene/talentovane
djece i raznim pedagoško-psihološko-didaktičkim strategijama i postupcima u vaspitnoobrazovnom radu sa tom kategorijom djece; različitim praktičnim postupcima i
tehnikama za nesmetano uključivanje posebnih kategorija djece u redovne vaspitne
grupe i odjeljenja, i o uspostavljanju njihove normalne komunikacije i interakcije sa
ostalom djecom.
Ciljna grupa: nastavnici razredne i predmetne nastave (osnovne i srednje škole),
nastavnici predškolskog vaspitanja, pedagozi, psiholozi, defektolozi i visokoškolski
nastavnici.
Metode i tehnike rada: radionice, debate, prezentacije, mini-lekcije, igre uloga itd.
Teme:
1. Teorijske osnove individualizovane nastave
2. Hiperaktivnost kod djece
3. Hipoaktivnost kod djece
4. Agresivnost kod djece
5. Nadarenost kod djece
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): tri dana (24 sata).
Zavisno od iskazanih potreba zainteresovanih, moguće je organizovati i seminarskomodularni pristup, pod kojim se podrazumijeva obrada jedne ili više tema, u okviru
navedenog programa, u trajanju od najmanje jednog seminarskog radnog dana.
Broj učesnika u grupi: od 25 do 50 učesnika.
Cijena po učesniku: 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
i materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 3. i 4. decembar 2011. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
53
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
32. Ka punoj inkluziji
Autorke: Jadranka Radulović, Suzana Koletić, Mirjana Vučinić, Dragana Mijatović,
Ljiljana Krsmanović, Nataša Knežević, Milodarka Vukašević i Senka Živković
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Jadranka Radulović
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 068-355-274
Ciljevi programa: pomoć nastavnom kadru u redovnom sistemu da kvalitetno i ciljano
radi s djecom sa specifičnim smetnjama u razvoju, prije svega za predmete matematika i
maternji jezik.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: razvijanje specifičnosti
metodologija i tehnika u radu s djecom sa specifičnim smetnjama u razvoju koja su
uključena u redovan vaspitno-obrazovni sistem, prvenstveno u predmetima matematika i
maternji jezik.
Ciljne grupe: nastavnici razredne i predmetne nastave.
Metode i tehnike rada: iskustveno-edukativne radionice i praktičan rad.
Teme:
1. Djeca sa intelektualnim smetnjama (pojam, definicije i stepen intelektualne
ometenosti sa karakteristikama), karakteristike djece sa intelektualnim
smetnjama (pažnja, pamćenje, percepcija), karakteristike i osobenosti (Dawnsyndrom, autizam i hiperkinetički sindrom), i posebnosti u radu s djecom sa
intelektualnim smetnjama (individualni pristup, osnovni principi rada, i slično),
maternji jezik – (1) metodičko/didaktička uputstva i (2) svakodnevno iskustvo u
radu s djecom sa intelektualnim smetnjama u redovnom sistemu, matematika –
(1) metodičko-didaktička uputstva i (2) svakodnevno iskustvo u radu s djecom sa
intelektualnim smetnjama u redovnom sistemu
2. Djeca s vizuelnim smetnjama (pojam, definicija oštećenja vida, klasifikacija
oštećenja i učestalost, upis u školu slabovide i slijepe djece, slijepo dijete kao
svako drugo dijete, kako pomoći slabovidom djetetu: uputstvo za rad
nastavnicima, granica korišćenja Brajevog pisma i crnog tiska – I i II razred, III i
IV razred, stariji razredi)
3. Djeca sa slušnim i govorno-jezičkim smetnjama i specifičnim problemima učenja –
disleksija, disgrafija, diskalkulija (vrste govorno-jezičkih smetnji, upis djece sa
smetnjama u razvoju u redovan sistem obrazovanja, dijete s govorno-jezičkim
smetnjama kao svako drugo dijete, posebnosti u radu s djecom koja imaju
smetnje u govoru i jeziku, specifičnosti u načinu rada u nastavi iz maternjeg
jezika s djecom koja imaju smetnje u govoru i jeziku, specifičnosti u radu sa
slušno oštećenom djecom koja za posljedicu imaju smetnje u govoru i jeziku,
specifičnosti u radu s djecom koja imaju u okviru psihomotornih smetnji i smetnje
sa govorom i jezikom)
4. Djeca s tjelesnim smetnjama (pojam i vrste tjelesne smetnje, klasifikacija
tjelesnih smetnji, motorika kao preduslov za razvitak psihomotornih sposobnosti,
djeca sa smetnjama lokomotornog aparata, CNS-a, PNS-a i hronične smetnje,
posebnosti u radu s učenicima i principi rada, indvidualizacija, redukacija i
kompenzacija, prilagođavanje u nastavi učenicima s motoričkim smetnjama,
54
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
izrada IOP-a, ciljevi za matematiku i maternji jezik, uputstva nastavnicima iz
redovnog sistema)
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): osam radionica po
oblasti, tj. pet dvodnevnih seminara.
Broj učesnika u grupi: od 15 do 30 učesnika.
Cijena po učesniku: 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
i materijala).
Zavod za školstvo
Crna Gora
55
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
33. Ka inkluziji u srednjem obrazovanju
Autori: Goran Macanović i Milan Šaranović
Institucija/organizacija koja podržava program: Udruženje mladih sa hendikepom
Crne Gore, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): Milan Šaranović
Adresa: Ul. Gojka Radonjića 85, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 020-623-734, 067-402-714
Broj faksa: 020-623-734
Ciljevi programa: da se podrži razvoj inkluzivnog srednjeg obrazovanja kroz edukaciju
nastavnog i nenastavnog kadra o pitanjima kao što su jezik i terminologija, socijalni
model pristupa hendikepu, izjednačavanje mogućnosti, inkluzivno obrazovanje...
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: senzibilitet nastavnog
kadra u vezi s pitanjima koja se tiču života i rada djece s hendikepom, načini pristupa
djeci s hendikepom...
Ciljne grupe: nastavni i nenastavni kadar u srednjim školama.
Metode i tehnike rada: interaktivne radionice (diskusije, rad u malim grupama,
prezentacije, simulacije itd.).
Teme:
1. Ljudska prava
2. Jezik i modeli pristupa hendikepu
3. Izjednačavanje mogućnosti
4. Inkluzivno obrazovanje
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 15 do 18 učesnika.
Cijena po učesniku: 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
i edukativnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 17. decembar 2011. godine.
56
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
34. Prilagođavanje matematičkih sadržaja djeci sa posebnim potrebama
Autori: doc. dr Veselin Mićanović, doc. dr Dijana Vučković i doc. dr Nada Šakotić
Institucija/organizacija koja podržava program: Filozofski fakultet, Nikšić
Odgovorna osoba (koordinator): doc. dr Veselin Mićanović
Adresa: Ul. Danila Bojovića b.b., Nikšić
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 069-453-936
Ciljevi programa: informisanje učesnika o psihologiji razvoja mišljenja kod djece s
posebnim potrebama osnovnoškolskog uzrasta; razmatranje i analiziranje osobenosti
matematičkog pojma; razmatranje praktičnih modela oblikovanja matematičkog pojma;
sticanje novih znanja o vrstama i načinima pripremanja nastavnika za diferenciranu
realizaciju matematičkiih sadržaja u inkluzivnoj nastavi i obučavanje za izradu
individualnih obrazovnih planova iz matematike; razmatranje mogućnosti prilagođavanja
sadržaja o skupovima djeci s posebnim potrebama; razmatranje različitih problema u
vezi s računanjem u radu sa djecom s posebnim potrebama; razmatranje mogućnosti
prilagođavanja aritmetičkih sadržaja djeci s posebnim potrebama; razmatranje
mogućnosti prilagođavanja algebarskih sadržaja djeci s posebnim potrebama;
razmatranje mogućnosti prilagođavanja geometrijskih sadržaja djeci s posebnim
potrebama; razmatranje mogućnosti prilagođavanja sadržaja o mjerenju i mjerama djeci
s posebnim potrebama; informisanje učesnika o praktičnim idejama o diferenciranom
matematičkom materijalu u inkluzivonoj nastavi matematike; razmatranje mogućnosti
primjene pomoćnih nastavnih sredstva u procesu usvajanja matematičkih sadržaja;
informisanje učesnika o različitim matematičkim igrama koje se mogu koristititi u radu sa
djecom s posebnim potrebama, i utvrđivanje i razmjena primjera dobre prakse.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: praktične sposobnosti za
neposrednu realizaciju matematičkih sadržaja u inkluzivnoj nastavi; poznavanje principa
diferencijacije i kvalitetne primjene inkluzivne nastave iz matematike; informisanost o
sposobnosti mišljenja djece s posebnim potrebama i organizacija, na osnovu toga,
odgovarajućih načina rada; primjena različitih metoda i tehnika rada tokom realizacije
inkluzivne nastave iz matematike; vladanje savremenom tehnologijom u inkluzivnoj
nastavi iz matematike; prepoznavanje važnosti sopstvene aktivnosti u napredovanju
djece s posebnim potrebama; izrada individualnih obrazovnih planova u inkluzivnoj
nastavi matematike i evaluiranje sopstvenog rada u inkluzivnoj nastavi iz matematike.
Ciljne grupe: nastavnici razredne i predmetne nastave (matematika).
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Razvoj mišljenja kod djece s posebnim potrebama
2. Karakteristike matematičkog pojma
3. Praktičan rad na oblikovanju pojmova
4. Pripremanje nastavnika za diferenciranu realizaciju matematičkih sadržaja u
inkluzivnoj nastavi
5. Izrada individualnih obrazovnih planova iz matematike
6. Rad sa skupovima sa djecom s posebnim potrebama
7. Proces usvajanja pojma broja kod djece s posebnim potrebama
8. Problemi računanja
9. Aritmetički sadržaji u radu sa djecom s posebnim potrebama
10. Algebarski sadržaji u radu sa djecom s posebnim potrebama
11. Geometrijski sadržaji u radu sa djecom s posebnim potrebama
Zavod za školstvo
Crna Gora
57
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
12. Mjerenje i mjere u radu sa djecom s posebnim potrebama
13. Praktična uputstva za izradu diferenciranog matematičkog materijala u radu sa
djecom s posebnim potrebama
14. Pomoćna nastavna sredstva u procesu usvajanja matematičkih sadržaja
15. Matematičke igre prilagođene djeci s posebnim potrebama
16. Evaluacija, komentari, sugestije, predlozi
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): četiri dana (32 sata).
Program se može realizovati u dva modula (2+2 dana), zavisno od opterećenja
nastavnika.
Broj učesnika u grupi: od 15 do 25 učesnika.
Cijena po učesniku: 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: od 15. do 18. decembra 2011; rok prijave
učesnika je 5. novembar 2011, a mjesto izvođenja – Podgorica.
58
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
35. Indeks za inkluziju
Autorke: Olivera Leković i Irena Vasiljević
Institucija/organizacija koja podržava program: NVO Djeca Crne Gore
Odgovorna osoba (koordinatorka): Olivera Leković
Adresa: Ul. Zmaj-Jovina b.b., Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 067-244-560; 020-651-502
Ciljevi programa: informisanje učesnika o pravima djece i inkluzivnom pokretu u svijetu
i kod nas i o metodologiji indeksa za inkluziju, osposobljavanje za određivanje prioriteta
unutar škole i osmišljavanje aktivnosti kojima će se unaprijediti rad u školi.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: komunikacija sa djecom i
roditeljima; partnerstvo i timski rad; kreiranje atmosfere prihvatanja u grupi/razredu i
samoevaluacija, samokritičnost i senzibilitet za potrebe različitih aktera u životu škole.
Ciljne grupe: učenici, nastavnici, psihološko-pedagoška služba, uprava škole i roditelji.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Pravo na različitost
2. Inkluzivni pokret
3. Indeks za inkluziju – metodologija
4. Pokazatelji (rad u grupama)
5. Iskustvo u sprovođenju Indeksa (OŠ „Pavle Rovinski” i „M. Lajović-Lalatović’’)
6. Dogovor o narednim aktivnostima (formiranje koordinacionih grupa, upitnica)
7. Iskustva koordinacionih grupa u radu na indeksu, prezentacija upitnika prioriteta
8. Prikaz formulara za grant i osmišljavanje projekta
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): tri dana.
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
Cijena po učesniku: 18 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 1. oktobar 2011. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
59
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
36. Rad sa nadarenom djecom
Autorke: doc. dr Nada Šakotić, mr Jasmina Đorđević i doc. dr Dijana Vučković
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): doc. dr Dijana Vučković
Adresa: Filozofski fakultet, Nikšić
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 069-540-409
Broj faksa: 040-247-109
Ciljevi programa: informisanje učesnika o osnovnim teorijama o nadarenosti;
razmatranje načina identifikacije sposobnosti kod učenika; informisanje o iskustvima u
radu s nadarenom djecom; analiziranje načela i metode Glifordovog modela; analiziranje
načela i metode Gardnerovog modela; objašnjenje načina primjene Glifordovog i
Gardnerovog modela; informisanje o teorijama o mulitploj inteligenciji; razmatranje
načina i metoda podsticanja razvoja multiple inteligencije; razmatranje načina i metoda
podsticanja kreativnosti kod nadarene djece, i indentifikovanje i razmjena primjera dobre
prakse.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: poznavanje osnovnih
teorijskih postavki koncepta nadarenosti; poznavanje osnovnih teorijskih modela rada s
nadarenom djecom; poznavanje načina praćenja i podsticanja kreativnosti kod nadarene
djece i primjena različitih metoda i tehnika rada u podučavanju nadarene djece.
Ciljne grupe: nastavnici predmetne i razredne nastave, pedagozi i psiholozi u osnovnim
i srednjim školama.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa (radionice).
Teme:
1. Identifikacija sposobnosti kod učenika
2. Multipotencijalnost
3. Nadarenost
4. Gilfordov model
5. Gardnerov model
6. Razvijanje multiple inteligencije
7. Podsticanje kreativnosti
8. Evaluacija
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati).
Broj učesnika u grupi: od 15 do 25 učesnika.
Cijena po učesniku: 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 1. oktobar 2011. godine.
60
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
37. Uloga pedagoga u sprovođenju inkluzivnog programa i u
utvrđivanju kvaliteta rada vaspitno-obrazovnih ustanova
Autori: doc. dr Tatjana Novović i Radoje Novović
Institucija/organizacija koja podržava program: Forum pedagoga Crne Gore,
Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): doc. dr Tatjana Novović
Adresa: Ul. Vlada Ćetkovića 11, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 067-527-085
Broj faksa: 020-264-320
Ciljevi programa: prihvatanje ključnih principa iz oblasti inkluzivnog obrazovanja;
sagledavanje mjesta i uloge pedagoga u multiprofesionalnom timu za praćenje djece s
posebnim potrebama; usvajanje ključnih zahtjeva (odrednica) za funkcionalno
oblikovanje IOP-a za djecu s posebnim potrebama; posmatranje, praćenje i ocjenjivanje
djece s posebnim obrazovnim potrebama; pomoć pedagozima u sticanju jasne predstave
o tome šta se želi postići unutrašnjom evaluacijom; sagledavanje mjesta i uloge
pedagoga u planiranju i sprovođenju procesa samoevaluacije, i sticanje znanja i
kompetencija o pravljenju akcionih planova za prevazilaženje nedostataka u radu i
razvojnog plana vaspitno-obrazovnih ustanova.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: osposobljavanje
pedagoga za rad u reformisanoj vaspitno-obrazovnoj ustanovi; instruktivne i
savjetodavne uloge pedagoga; podrška implementaciji inkluzivnog obrazovanja i
utvrđivanju kvaliteta rada u vaspitno-obrazovnim ustanovama; znanja pedagoga o radu
u reformisanim vaspitno-obrazovnim ustanovama kada je riječ o inkluzivnom
obrazovanju i utvrđivanju kvaliteta rada u vrtiću/školi, i kompetencije pedagoga za
implementaciju inkluzivnog obrazovanja (oblikovanje IOP-a) i utvrđivanje kvaliteta rada
škola (izrada akcionih razvojnih planova).
Ciljna grupa: pedagozi.
Metode i tehnike rada: interaktivna obuka pod kojom se podrazumijevaju neposredno
angažovanje iskustvenih potencijala pedagoga i kanalisanje njihovih iskustava u pravcu
prihvaćenih reformskih rješenja.
Teme:
1. Osvrt na dosadašnja postignuća i aktuelnu situaciju na području inkluzivnog
obrazovanja kod nas (prikaz strategije IOP)
2. Uloga pedagoga u multiprofesionalnim timovima za podršku djece s posebnim
potrebama
3. Izrada IOP-a za djecu s posebnim obrazovnim potrebama
4. Praćenje, procjenjivanje i ocjenjivanje djece s posebnim potrebama
5. Značaj, ciljevi i metode utvrđivanja kvaliteta rada vrtića/škola
6. Uloga pedagoga u timu za sprovođenje samoevaluacije u vrtiću/školi
7. Analiza i obrada podataka samoevaluacije
8. Izrada akcionog plana za otklanjanje nedostataka u radu i razvojnog plana
vrtića/škole
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
61
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
Cijena po učesniku: 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 9. i 10. novembar 2011. godine.
62
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
38. Inkluzivno obrazovanje – praktična primjena defektološke teorije i
prakse
Autorke: Svetlana Vukašinovic i Bruna Mudrić-Petrović
Insitucije/organizacije koje podržavaju program: OŠ „Ilija Kišić”, Zelenika i Zavod
za gluvu djecu, Kotor
Odgovorna osoba (koordinatorka): Svetlana Vukašinović
Adresa: Ul. Nikole Ljubibratića 78, Herceg Novi
Broj telefona: 031-342-173; 069-766-898; 069-094-364
E-mail: [email protected]
Ciljevi programa: ovladavanje nastavnika neophodnim minimumom znanja i vještinama
potrebnim za rad sa djecom s teškoćama i smetnjama u razvoju, s naglaskom na
primjeni oligofrenopedagogije i oligofrenometodike.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: prepoznavanje najčešćih
vrsta smetnji i teskoća; primarna reakcija; timski rad, komunikacija s roditeljima; osnove
oligofrenopedagogije, oligofrenometodike i logopedije sa konkretnom primjenom na
konkretnim primjerima; aktivna i usmjerena ciljana opservacija; izrada IROP-a po mjeri
djeteta i prepoznavanje očuvanih i vitalnih kapaciteta djeteta i njihovo stimulisanje.
Ciljna grupa: nastavnici predškolskog vaspitanja, nastavnici razredne i predmetne
nastave, pedagozi, psiholozi i direktori škola i vrtića.
Metode i tehnike rada: interaktivne radionice.
Teme:
1. Uvodna radionica – očekivanja
2. Iskustva u radu s djecom sa smetnjama ili teškoćama u razvoju (razmjena
iskustava)
3. Posebni i prilagođeni programi (prilagođavanje programa)
4. Disleksija
5. Disgrafija
6. Dislalija
7. Diskalkulija
8. Oligofrenometodika u nastavi matematike
9. Oligofrenometodika u nastavi maternjeg jezika
10. Izrada IROP-a, utvrđivanje TNP-a
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 satii).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 25 učesnika.
Cijena po učesniku: 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: novembar 2011. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
63
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
39. Portidž metod rane stimulacije
Autori: Albert Kušlik, osnivač nacionalnog Portidž udruženja Velike Britanije, Jo Birbek,
školski psiholog, trener i supervizor Hampshire Portidž udruženja, i Mollie White, trener,
socijalni radnik i Portidž praktičar iz Velike Britanije. Za potrebe predškolskih ustanova u
Crnoj Gori program su prilagodile psiholozi Mirjana Đurović i Ranka Božović.
Insitucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo Crne Gore,
Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Mirjana Đurović
Adresa: Ul. Svetozara Markovića 32, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 069-039-773
Ciljevi programa: osposobljavanje predškolskih nastavnika i stručnih saradnika za rad
sa djecom sa smetnjama u razvoju; upoznavanje sa Portidž servisima i metodologijom;
rad sa djecom sa smetnjama u razvoju; osposobljavanje za partnerstvo sa roditeljima i
osposobljavanje za izradu IROP-a i plana korekcije problematičnog ponašanja djece
predškolskog uzrasta.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: prepoznavanje
specifičnosti djece sa smetnjama u razvoju; uspostavljanje komunikacije sa djecom sa
smetnjama u razvoju i njihovim roditeljima i prepoznavanje očuvanih potencijala djece;
izrada IROP-a djeteta u saradnji sa roditeljem i stimulisanje kognitivnih, motornih,
socijalnih i jezičkih vještina i vještina samopomoći kod sve djece.
Ciljna grupa: nastavnici i stručni saradnici predškolskih ustanova i roditelji djece sa
smetnjama.
Metode i tehnike rada: interaktivne radionice, diskusije, grupni i individualni rad.
Teme:
1. dan
1. Upoznavanje i očekivanja učesnika
2. Portidž servisi – film i tipična kućna posjeta
3. Portidž materijali – ček-liste po oblastima razvoja
4. Roditelji djece sa teškoćama u razvoju
5. Posmatranje i procjenjivanje dječjih sposobnosti
2. dan
6. Postavljanje ciljeva učenja (dugoročni i kratkoročni)
7. Analiza zadataka i izrada IOP-a
8. Grafikon aktivnosti
9. Problematično ponašanje
10. Korigovanje problematičnog ponašanja
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati)
adaptirana i skraćena verzija osnovnog Portidž treninga.
Broj učesnika u grupi: od 15 do20 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 25 € (uračunati su honorar za trenere i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije seminara: 3. i 4. decembar 2011. god.
64
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
40. Inkluzivno obrazovanje: vrtić po mjeri djeteta
Autorke: Vesna Dimitrijević, doc. dr Tatjana Novović, doc. dr Nada Šakotić, Mirjana
Đurović i Ranka Božović
Insitucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo Crne Gore,
Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Vesna Dimitrijević
Adresa: JPU „Budva”
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 069-513-579
Ciljevi programa: informisanje učesnika o suštini inkluzije i inkluzivnog obrazovanja i o
osnovnim tipovima smetnji, tj. razvojnih teškoća; formiranje, tokom zajedničkog rada,
liste osobina prihvatljivog vaspitača; razumijevanje načina za korišćenje Skale za
procjenu grupe i Bilježaka o razvojnom napretku; informisanje o suštini IROP-a i načinu
njegove izrade,i razumijevanje značaja partnerskog odnosa sa roditeljima.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: poznavanje i
implementacija suštinskih elemenata inkluzivnog obrazovanja; osposobljavanje za
primjenu važnih instrumenata koji se koriste u procjeni razvojnih karakteristika djece i
osposobljavanje za izradu IROP-a.
Ciljna grupa: nastavnici predškolskolskog vaspitanja i obrazovanja.
Metode i tehnike rada: edukativne radionice (prezentovanje – verbalno i uz pomoć
audio-vizuelnih sredstava, diskusija, razmjena iskustava i primjena ranijih i novih znanja
u rješavanju konkretnih zadataka).
Teme:
I modul
1. Inkluzivni pokret
2. Smetnje u razvoju i teškoće u učenju
3. Prihvatanje različitosti
4. Objektivna procjena dječjeg ponašanja
II modul
1. Imlementacija na konkretnom primjeru
2. Izrada IROP-a – I dio
3. Izrada IROP-a – II dio
4. Partnerstvo sa roditeljima
Razmak između dva modula – najmanje dvije nedjelje.
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 25 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 24. mart 2011. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
65
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
41. Individualni razvojni i obrazovni plan –
korak ka inkluzivnom obrazovanju
Autorka: Gojana Đurašković
Insitucija/organizacija koja podržava program: JPU „Ljubica Popovic”, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Gojana Đurašković
Adresa: Ul. arhitekte Milana Popovica 1, Podgorica, Crna Gora
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 069-091-666
Broj faksa: 20-202-360
Ciljevi programa: usvajanje osnovnih smjernica za izradu i realizaciju individualnih
razvojnih i obrazovnih planova i ovladavanje bazičnim znanjima i vještinama potrebnim
za izradu IROP-a.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: osjetljivost na
prepoznavanje i uvažavanje specifičnosti vaspitnih i obrazovnih mogućnosti djece sa
teskoćama/smetnjama u razvoju; ovladavanje osnovnim elementima i tehnikama za
izradu, primjenu, praćenje i evaluaciju individualnih razvojnih i obrazovnih planova;
ovladavanje tehnikama kontinuiranog praćenja razvojnih postignuća djece sa
teskoćama/smetnjama u razvoju i ovladavanje osnovama timskog rada nastavnika,
roditelja, stručnih saradnika škole i drugih institucija.
Ciljna grupa: nastavnici u predškolskim i školskim ustanovama.
Metode i tehnike rada: predavanja, iskustveno-edukativne radionice i individualni i
grupni rad sa i bez mentora.
Teme:
1. dan
1. Uvodna radionica (informisanje o rasporedu, načinu rada i iskustvima učesnika u
radu sa djecom sa teškoćama/smetnjama u razvoju i njihovoj upućenosti u izradu
IROP-a)
2. Šta su individualni razvojni i obrazovni planovi (tim za izradu IROP-a, šta treba da
sadrži IROP, planiranje)?
3. Posmatranje i procjena – prvi korak u izradi IROP-a
2. dan
1. Predavanje „Postupci prilagođavanja ili kako ćemo stići do cilja”
2. Radionica „Postavljanje razvojnih i obrazovnih ciljeva i zadataka kao okosnica
individualnih razvojnih i obrazovnih planova”
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (devet sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 25 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 25 € (pisani materijal sa seminara).
Termin realizacije jednog seminara: 4. februar 2012. godine.
66
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
42. Inkluzivno obrazovanje – praktična primjena defektološke teorije i
prakse u implementaciji inkluzivnog obrazovanja
Autorke: Svetlana Vukašinović i Bruna Mudrić-Petrović
Insitucija/organizacija koja podržava program: JUOŠ „Ilija Kišić’’, Zelenika
Odgovorna osoba (koordinatorka): Svetlana Vukašinović
Adresa: Ul. Nikole Ljubibratića 78 ; Herceg Novi
E-mail: [email protected]; [email protected]
Broj telefona: O31-342-173; 069-094-364; 069-766-898
Ciljevi programa: ovladavanje neophodnim minimumom znanja i vještina potrebnih
nastavnicima za rad sa djecom s teškoćama i smetnjama u razvoju, s naglaskom na
primjeni oligofrenopedagogije i oligofrenometodike.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: prepoznavanje najčešćih
vrsta smetnji i teškoća; primarna reakcija; timski rad; komunikacija sa roditeljima;
osnove oligofrenopedagogije, oligofrenometodike i logopedije s konkretnom primjenom
na konkretnim primjerima; aktivna i usmjerena ciljana opservacija; izrada IROP-a pо
mjeri djeteta i prepoznavanje očuvanih i vitalnih kapaciteta djeteta i njihovo stimulisanje.
Ciljna grupa: nastavnici predškolskog vaspitanja i razredne i predmetne nastave,
pedagozi, psiholozi i direktori škola i vrtića.
Metode i tehnike rada: interaktivne radionice.
Teme:
1. Iskustva u radu s djecom sa smetnjama ili teškoćama u razvoju, pravilna i aktivna
opservacija, adekvatan trijaž i procjena preostalih sposobnosti djeteta, pravilan i
adekvatan pristup različitim vrstama mentalnih smetnji (najčešći tipovi i vrste
smetnji i teškoća)
2. Posebni i prilagođeni programi, segregacija, integracija, inkluzija, način i potreba
prilagođavanja programa i stepen prilagođavanja programa u zavisnosti od vrste
smetnje ili teškoće
3. Disleksija – pojam, prepoznavanje, individualne vježbe na času, vježbe u grupi,
orijentaciona prognoza
4. Disgrafija – pojam, prepoznavanje, adekvatne individualne vježbe na času,
aktivnosti u grupi
5. Dislalija – pojam, prepoznavanje, individualne vježbe na času
6. Diskalkulija – pojam, prepoznavanje, osnovne smjernice u tretiranju, rad na času i
neophodna pomagala i didaktički materijal
7. Osnove oligofrenometodičkog pristupa u nastavi matematike (počev od
neophodnih predvježbi i njihovog trajanja, dinamike i sadržaja, preko svih vježbi
za formiranje pojma kvalitativnih i kvantitativnih karakteristika broja, do
formiranja pojma broja), početak i metoda učenja sabiranja i oduzimanja uz
poštovanje oligofrenopedagoških principa, prepoznavanje potencijala djeteta u toj
oblasti i poštovanje principa „po mjeri djeteta”
8. Osnove oligofrenometodičkog pristupa u nastavi maternjeg jezika (počev od
neophodnih predvježbi za usvajanje osnovnih pojmova vezanih za govor, čitanje i
pisanje do savladavanja nastavnog gradiva pomoću oligofrenopedagoških metoda
u okviru dječjh potencijala ─ „po mjeri djeteta”)
9. Izrada odgovarajućeg individualnog obrazovnog razvojnog plana (IROP) na
osnovu trenutnog nivoa postignuća (TNP) i preostalih razvojnih potencijala djeteta
(vještine prilagođavanja plana i programa i pronalaženja preostalih kapaciteta
djeteta uz poštovanje principa „po mjeri djeteta”)
Zavod za školstvo
Crna Gora
67
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 25 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 15 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 22. i 23. oktobar 2011. godine.
68
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
43. Intenzivna interakcija u grupama djece sa teškim kombinovanim
smetnjama
Autorka: Cath Irvine
Isitucija/organizacija koja podržava program: JU Zavod
profesionalnu rehabilitaciju invalidne djece i omladine, Podgorica
za
školovanje
i
Odgovorna osoba (koordinatorka): Nataša Knežević
Adresa: Ul. princeze Ksenije 6, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 068-529-234
Broj faksa: 020-640-408
Ciljevi programa: sticanje znanja potrebnih za primjenu instrumenata za sistematsko
posmatranje i praćenje dječjeg individualnog napredovanja u razvoju i učenju; razvijanje
profesionalne osjetljivosti za posmatranje razvoja djece i praćenje njihovog individualnog
napredovanja u razvoju; pomoć nastavniku, odnosno osobi koja radi s djetetom sa
teškoćama, da uspostavi bolju komunikaciju sa djecom koja imaju teže smetnje u
razvoju (teže smetnje u intelektualnom razvoju, teški oblici autizma, teži oblici
cerebralne paralize i Daunovog sindroma i druga dijagnosticirana ili nespecifična stanja),
koja ne komuniciraju sa okruženjem i do sada nijesu napredovala ili reagovala na drugu
stimulaciju, i pomoć nastavniku da bolje upozna dijete i bolje razumije i odgovori na
njegove potrebe i razvijanje partnerskog odnosa sa roditeljima (koji bi takođe trebalo da
budu ključeni u obuku).
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: razvijanje specifičnog
načina rada i komunikacije sa djecom s težim smetnjama u razvoju; kreiranje
podsticajne sredine za učenje pogodne za rad s djecom sa smetnjama u razvoju;
usklađivanje rada s nivoom djetetovog učešća bez zauzimanja dominantne pozicije; rad u
timu; vještine i znanja koji su potrebni za praćenje i evidentiranje napredovanja djece u
razvoju i kreiranje i njegovanje partnerskog odnosa sa porodicom i drugim osobama koje
rade sa djetetom.
Ciljna grupa: nastavnici predškolskog vaspitanja, personalni asistenti, stručni saradnici i
medicinsko osoblje (medicinske sestre, fizioterapeuti) u predškolskim ustanovama,
dnevnim centrima i udruženjima roditelja djece sa smetnjama u razvoju i roditelji djece s
posebnim potrebama.
Metode i tehnike rada: iskustveno-edukativne radionice i praktičan rad.
Teme:
1. Teorijski okvir i prikaz programa (kratak pregled emotivnog i socijalnog razvoja:
kako počinje i teče tipičan proces razvoja, kako teče razvoj kod djece sa
teškoćama), kratak pregled toka procesa učenja, Pijažeova teorija ponašanja u
ranom djetinjstvu, terapeutski pristupi u radu sa djecom s teškoćama (pristup
osnovne njege, pristup stimulacije, bihejvioralni pristup i interaktivni pristup),
istorijska perspektiva i teorijski kontekst intenzivne interakcije, efekti i ciljevi
intenzivne interakcije, kako se odvijaju sesije intenzivne interakcije
2. Efekti primjene intezivne interakcije
3. Sistem vođenja bilježaka u okviru intenzivne interakcije (instrukcije popunjavanja
i načina vođenja evidencije – formulari za posmatranje, formulari za posmatranje
u okviru intenzivne interakcije, formulari za sesije intenzivne interakcije, formulari
za bilježenje novih oblika ponašanja i ostvarenog napretka, videosnimak
intenzivne interakcije)
Zavod za školstvo
Crna Gora
69
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
4. Praktičan rad (sesije intenzivne interakcije, pregledanje i analiza videosnimaka,
stila rada učesnika i napretka djece)
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): pet jednodnevnih
seminara (40 sati).
Broj učesnika u grupi: od tri do šest učesnika.
70
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
44. Ka inkluziji
Autori: Jadranka Radulović, Jelisavka Gavranić, Marina Vučeraković, Igor Tomić, Budimir
Mrdak, Mirjana Vučinić i Zoran Bošković
Insitucija/organizacija koja podržava program: JU Zavod
profesionalnu rehabilitaciju invalidne djece i omladine, Podgorica
za
školovanje
i
Odgovorna osoba (koordinatorka): Jadranka Radulović
Adresa: Ul. princeze Ksenije 6, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 067-400-169; 069-560-512.
Broj faksa: 020-640-408
Ciljevi programa: sticanje osnovnih znanja za kvalitetan rad s djecom sa težim
kombinovanim smetnjama radi očuvanja postojećih i podsticanje razvoja novih vještina u
oblasti komunikacije, socijalizacije, samozbrinjavanja, prostorne i vremenske orjentacije i
radne okupacije, i pomoć u radu s roditeljima djece sa težim kombinovanim smetnjama.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: razvijanje specifične
metodologije i tehnike u radu s djecom sa težim kombinovanim smetnjama u razvoju
koja su uključena u program osposobljavanja za samostalan život.
Ciljne grupa: vaspitači, personalni asistenti, stručni saradnici, medicinsko osoblje
(medicinske sestre, fizioterapeuti).
Metode i tehnike rada: iskustveno-edukativne radionice i praktičan rad.
Teme:
1. Komunikacija je u uskoj vezi sa socijalnim vještinama (pozitivan stav prema
vlastitoj ličnosti, jačanje samopuzdanja, sklapanje prijateljstva, iznošenje vlastitog
stava, razvijanje osobina samostalnog i grupnog ponašanja vezanih za život,
verbalna i neverbalna komunikacija)
2. Samozbrinjavanje (njegovanje i razvijanje navika u vezi s higijenom), pravilna i
umjerena ishrana (ponašanje za stolom, upotreba pribora za stolom), samostalno
oblačenje i obuvanje, faktori očuvanja zdravlja (kretanje, zdrava ishrana),
ekonomska korisnost (pripremanje i raspremanje radnog prostora)
3. Radno vaspitanje (skladan razvoj tjelesnih sposobnosti – spretnost ruku i prstiju,
usmjereno rukovanje sredstvima i priborima za rad, održavanje sredstava i
pribora za rad)
4. Rad sa roditeljima (upoznavanje sa smetnjama koje dijete ima, savjetodavne
instrukcije u radu sa djetetom – lična higijena, sređivanje stola nakon obroka...),
rad na svakodnevnoj komunikaciji roditelja i lica koja rade sa djetetom
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): tri dana (24 sata).
Broj učesnika u grupi: od 16 do 22 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 23, 24. i 25. januar 2012. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
71
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
45. NTC sistem učenja - razvoj kreativnog i funkcionalnog razmišljanja i
efikasnog učenja
Autori: Ranko Rajović i Uroš Petrović
Insitucija/organizacija koja podržava program: OŠ „Blažo Jokov Orlandić”, Bar
Odgovorna osoba (koordinatorka): Tatijana Vujović
Adresa: Ul. Mila Boškovića H/13, Bar
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 068-315-330; 030-302-828
Broj faksa: 030-312-347
Ciljevi programa: opšti ciljevi – povećanje efikasnosti učenja i razvoja funkcionalnog
mišljenja svih učenika i adekvatan rad sa darovitom djecom u redovnim školama;
specifični ciljevi – osposobljavanje za rad sa darovitom djecom kroz sticanje
funkcionalnih znanja za podsticaj darovitosti u svakodnevnom vaspitno-obrazovnom radu
sa djecom u školskim institucijama; stimulacija i rana identifikacija darovite djece, i
osposobljavanje učitelja za individualizaciju nastavnih sadržaja koja može biti
primjenljiva na svako dijete.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: njegovanje i stimulacija
intelektualnih sposobnosti, motoričkih sposobnosti i fizičke spremnosti, opažanja i
pamćenja; sticanje funkcionalnih znanja; razvoj samopuzdanja, radoznalosti, motivacije i
kooperacije kod djece; sticanje znanja i vještina za primjenu zagonetnih priča koje
izuzetno stimulišu maštu, stvaralaštvo, kreativno rješavanje problema i divergentno
mišljenje, i sticanje znanja i vještina za lakšu identifikaciju darovite djece i stimulaciju
njihovog daljeg razvoja.
Ciljna grupa: nastavnici razredne i predmetne nastave i stručni saradnici u osnovnim
školama.
Metode i tehnike rada: verbalno-tekstualne i ilustrativno-demonstrativne metode,
interaktivni i kooperativni oblici rada (radioničarski rad) i timski rad.
Teme:
I dan
1. Neurofiziologija učenja
2. Tehnike memorije
3. Funkcionalno razmišljanje
4. Tehnike memorije II
II dan
1. Tehnike učenja I
2. Tehnike učenja II
3. Vježbe koordinacije i koncentracije
4. Tehnike učenja, memorije, analiza radova, konsultacije
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (20 sati – 16
sati praktičnog rada i četiri sata za primjenu u praksi naučenih metoda kroz konsultacije
sa voditeljima).
Broj učesnika u grupi: od 25 do 30 učesnika.
72
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
Cijena po učesniku (dnevno): 30 € (uračunati su honorari za autora i voditelja
seminara, cijena materijala za učesnike i priručnika za nastavnike, i konsultacije sa
autorima tokom šest mjeseci od početka primjene programa u praksi).
Termin realizacije jednog seminara: 16. i 17. februar 2012. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
73
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
46. Prosec nastajanja smetnje i teškoće u razvoju (DCP model)
Autorke: Tamara Milić, Aida Hakimi-Osmanbegović, Sonja Vasić, Jadranka Radulović,
Svetlana Dujović, Marijana Bulatović, Svjetlana Kovačević, Snježana Dašić i Gordana
Mićunović
Institucija/organizacija koja podržava program: Ministarstvo prosvjete i sporta
Odgovorna osoba (koordinatorka): Tamara Milić
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 020-410-156
Ciljevi programa: povećanje znanja o sistemskom pristupu invalidnosti kao teorijskoj
osnovi za optimalno usmjeravanje djece sa posebnim obrazovnim potrebama u obrazovni
sistem.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: razvijanje metodologija i
tehnika u radu s djecom sa smetnjama i teškoćama u razvoju koja su uključena u
vaspitno-obrazovni sistem prema individualnom planu podrške za svako dijete, koje
kreira Komisija za usmjeravanje i izradu IROP-a u skladu sa IPP-om.
Ciljna grupa: nastavnici u redovnom obrazovnom sistemu i u posebnim ustanovama.
Metode i tehnike rada: iskustveno-edukativne radionice i praktičan rad.
Teme:
1. Zakon o vaspitanju i obrazovanju djece sa posebnim obrazovnim potrebama i
Strategija inkluzivnog obrazovanja
2. Inkluzivni pokret
3. Prihvatanje različitosti i tipovi smetnji
4. Partnerstvo sa roditeljima
5. Proces nastajanja smetnje i teškoće u razvoju – DCP model
6. Instrumenti za procjenu – skala sposobnosti, kvaliteta sredine i životnih navika
7. Servisi podrške i mape
8. Predrasude
9. Komunikacija s djecom sa smetnjama u razvoju
10. Saradnja institucija iz oblasti obrazovanja, zdravstvene i socijalne zaštite,
Idividualni plan podrške i Komisije za usmjeravanje
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): tri dana (24 sata).
Broj učesnika u grupi: od 15 do 30 učesnika.
Cijena po učesniku: 100 € (obuhvata honorare za trenere i potrošni materijal)
Termin realizacije jednog seminara: 23, 24. i 25. mart 2012. godine.
74
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
47. Rad sa djecom sa teškoćama iz spektra autizma i teškoćama u
komunikaciji i učenju
Autorka: Nataša Knežević
Insitucija/organizacija koja podržava program: JU Centar za obrazovanje i
osposobljavanje „1. jun”, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Nataša Knežević
E-mail: [email protected]; [email protected]
Broj telefona: 068-529-234
Ciljevi programa: informisanje o principima rada s djecom sa teškoćama iz spektra
autizma i teškoćama u učenju i komunikaciji; sticanje znanja i vještina potrebnih za
primjenu sistema razmjene simbola i slika u komunikaciji i učenju; razvijanje
profesionalne osjetljivosti za posmatranje razvoja djece i praćenje njihovog individualnog
napredovanja u razvoju, i razvijanje partnerskog odnosa sa roditeljima.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: usklađivanje rada s
djetetom sa djetetovim učešćem; kreiranje podsticajne sredine za učenje pogodne za rad
sa djecom sa smetnjama u razvoju; korišćenje različitih formi komunikacije; primjena
različitih metoda i tehnika rada u podučavanju djece s teškoćama iz spektra autizma i
teškoćama u komunikaciji u učenju.
Ciljna grupa: nastavnici predškolskog vaspitanja i razredne i predmetne nastave,
personalni asistenti i stručni saradnici (psiholozi, pedagozi, defektolozi) predškolskih
ustanova, osnovnih škola, dnevnih centara i udruženja roditelja djece sa smetnjama u
razvoju.
Metode i tehnike rada: iskustveno-edukativne radionice.
Teme:
1. Teorijski okvir i prikaz programa (poteškoće koje imaju djeca sa autizmom)
2. Teškoće u komunikaciji kod djece sa autizmom, odnosno kod djece koja imaju
umjerene i kombinovane smetnje, teškoće u komunikaciji i učenju, i tehnike koje
mogu pomoći da se razviju neke forme komunikacije (gestovi, facijalna ekspresija
i govor tijela; konkretni objekti kao znakovi; govor; fotografije; simboli; sistem
razmjene simbola i slika; pisane riječi)
3. Upotreba simbola u svakodnevnim aktivnostima kod kuće i u školi (rasporedi
časova, podjela časa na dionice, grupni rad, rutine..)
4. Optimalni kanali komunikacije (strategije, koraci, aktivnosti, ciljevi)
5. Socijalne priče
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): tri dana (24 sata).
Broj učesnika u grupi: od 10 do 20 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 12, 13. i 14. april 2012. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
75
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
48. Razvoj socijalne kompetencije kod djece: Kutija puna osjećaja
Autorke: Maja Stefanović i Vesna Živanović
Insitucija/organizacija koja podržava program: Udruženje vaspitača Crne Gore
Odgovorna osoba (koordinatorka): Gordana Mijović
Adresa: Šušanj 19a, Bar
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 069-066-744
Broj faksa: 030-302-101
Ciljevi programa: opšti ciljevi – osposobljavanje ciljne grupe za pravovremeno
prepoznavanje djece koja se suočavaju sa određenim problemom u svojoj porodici ili
okruženju radi unapređenja i jačanja kvaliteta vaspitno-obrazovnog procesa; specifični
ciljevi – osposobljavanje vaspitno-obrazovnog kadra i roditelja djece predškolskog
uzrasta za pravovremeno prepoznavanje djece sa teškoćama u razvoju koja ispoljavaju
određeno ponašanje ili stanje (npr. regresija).
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: profesionalni kapaciteti
zaposlenih, naročito u oblasti inovativnih metoda nastave i upravljanja grupom; sticanje
dodatnih vještina za rad s djecom sa teškoćama u razvoju; sticanje dodatnih vještina za
rad s djecom u krizi i rad sa didaktičkim materijalom Kutija puna osećaja.
Ciljna grupa: nastavnici predškolskog vaspitanja, medicinske sestre i stručni saradnici.
Metode i tehnike rada: radionice teorijskog i praktičnog rada, i grupni i individualni
pristup.
Teme:
I faza – Dijete i kriza
II faza – Kutija puna osjećanja
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): tri dana (24 sata).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 40 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 35 € (obuhavta honorare za trenere i potrošni
materijal).
Termin realizacije jednog seminara: 24, 25. i 26. februar 2012. godine.
76
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
49. Inkluzivno obrazovanje u srednjoj školi
Autorke: Mirjana Đurović i Ranka Božović
Insitucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Ranka Božović
Adresa: Ul. Nikole Tesle b.b., Nikšić
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 069-211-505
Broj faksa: 040-247-367
Ciljevi programa: unapređenje kompetencije nastavnika za rad s djecom sa smetnjama
u razvoju ili teškoćama u učenju; informisanje o inkluzivnom pokretu kod nas i u svijetu,
i o tipovima smetnji i teškoćama u učenju; osposobljavanje za partnerstvo i timski rad;
osposobljavanje za izradu IOP-a, primjenu različitih metoda učenja i ocjenjivanje
učenika.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: prepoznavanje učenika
koji imaju teškoće u učenju i razvijanje osjetljivosti za njihove posebne obrazovne
potrebe; prepoznavanje specifičnosti i stilova učenja; prepoznavanje očuvanih potencijala
učenika; korigovanje problematičnog ponašanja učenika i izrada IOP-a učenika.
Ciljna grupa: nastavnici i stručni saradnici srednjih skola.
Metode i tehnike rada: interaktivne radionice.
Teme:
I dan
1. Inkluzivni pokret- pravo na različitost
2. Razvojne smetnje i teškoće
3. Posmatranje u cilju objektivne procjene
4. IROP – I dio
II dan
1. IROP (izrada)– II dio
2. Problematično ponašanje – I dio
3. Problematično ponašanje – II dio
4. Ocjenjivanje
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati).
Broj učesnika u grupi: od 15 do 30 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 16. i 17. mart 2012. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
77
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
VI OBRAZOVANJE ZA DEMOKRATSKO GRAĐANSTVO
50. Obrazovanje za društvenu pravdu: način izgradnje otvorenog
društva – protiv predrasuda i stereotipa (program za djecu)
Autorke: prof. dr Dawn Tankersley, prof. dr Nancy Jean Smith, Alma Flor Ada i F. Isabel
Campoy (za potrebe našeg obrazovnog sistema program je prilagodio stručni tim
Pedagoškog centra Crne Gore)
Institucija/organizacija koja podržava program: NVO Pedagoški centar Crne Gore,
Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): doc. dr Biljana Maslovarić
Adresa: Bulevar svetog Petra Cetinjskog 25/V, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 020-248-668
Broj faksa: 020-248-667
Ciljevi programa: obuka nastavnog kadra za sprovođenje obrazovnog programa na
osnovu kojeg će se unaprijediti odnosi između porodice i škole radi stvaranja u školama
atmosfere u kojoj će svako pojedinačno dijete moći da ostvari svoj cjelokupni potencijal.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: po završenoj obuci
učesnici će razumijeti filozofiju/koncept obrazovanja za društvenu pravdu i značaj njene
primjene u praktičnom radu sa djecom.
Ciljna grupa: nastavnici (prevashodno oni koji rade u nižim razredima osnove škole).
Metode i tehnike rada: radionice su kombinacija prezentacije teorije i aktivnosti
učesnika. Ukupno, za teoriju je predviđeno oko 35 odsto radionice, a za aktivnosti i
obradu oko 65 odsto. Dakle, napravljen je balans imeđu kognitivnih i afektivnih aspekata
rada.
Teme:
1. Teorijski okvir i prikaz programa (uvod u obrazovanje za društvenu pravdu,
multikulturno i transformaciono obrazovanje, osnovni principi i primjena
obrazovanja za društvenu pravdu, transformaciono obrazovanje: širi kontekst,
primjena obrazovanja za društvenu pravdu)
2. Proces transformacionog dijaloga i obrazovanja (nastavne jedinice u kojima se
primjenjuje proces transformacionog dijaloga, korišćenje priča, fotografija,
artefakata)
3. Autori iz učionice (osnaživanje nastavnika u ličnom iskazivanju, knjižice nastale u
učionici kao mostovi između kultura, nastavne jedinice: afirmacija sopstvenosti,
slavljenje ljudskih kvaliteta; osnaživanje ličnog identiteta; izgradnja zajednica;
integracija obrazovanja za društvenu pravdu u kurikulum)
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): trodnevni seminar (18
sati). Zavisno od iskazanih potreba zainteresovanih, moguće je organizovati i
seminarsko-modularni pristup, pod kojim se podrazumijeva obrada jedne ili više tema, u
okviru navedenog programa, u trajanju od najmanje jednog seminarskog radnog dana.
Broj učesnika u grupi: od 25 do 35 učesnika.
Cijena po učesniku: 35 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 29, i 30. i 31. januar 2011. godine.
78
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
51. Obrazovanje za društvenu pravdu: način izgradnje otvorenog
društva – protiv predrasuda i stereotipa (program za odrasle)
Autorke: prof. dr Suzan Rona, prof. dr Nancy Jean Smith, dr Jelena Vranešević i Zorica
Trikić (program je zajednički projekat Fondacije za otvoreno društvo iz Budimpešte i
Centra za interaktivnu pedagogiju iz Beograda)
Institucija/organizacija koja podržava program: NVO Pedagoški centar Crne Gore,
Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): doc. dr Biljana Maslovarić
Adresa: Bulevar svetog Petra Cetinjskog 25/V, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 020-248-668
Broj faksa: 020-248-667
Ciljevi programa: da se povećaju znanje, razumijevanje i osjetljiivost učesnika na
mehanizme koji čine (i pomoću kojih se održavaju) sisteme dominacije; da se razvije
posvećenost procesu izgradnje kapaciteta za promjenu na ličnom, profesionalnom i
institucionalnom planu i interkulturnu osjetljivost; da učesnici shvate kako nastaju
stereotipi i da razviju vještine za njihovo prepoznavanje i prevazilaženje, kao i oblike u
kojima se javlja opresija, i da nauče strategije koje će im pomoći da transformišu okolinu
(kako ličnu, tako i institucionalnu).
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: iniciranje procesa lične i
profesionalne transformacije i izgradnja aktivnog/aktivističkog pristupa u borbi protiv
predrasuda i stereotipa.
Ciljne grupe: nastavnici, ali i svi ostali obrazovni profili (posebno oni koji u
svakodnevnom radu utiču na život djece).
Metode i tehnike rada: radionice su kombinacija prezentacije teorije i aktivnosti
učesnika. Aktivnosti čine individualni rad i rad u malim i velikim grupama. Ukupno, za
teoriju je predviđeno oko 35 odsto radionice, a za aktivnosti i obradu oko 65 odsto.
Dakle, zastupljen je balans imeđu kognitivnih i afektivnih aspekata rada.
Teme:
I modul
1. Uvod u obrazovanje za društvenu pravdu (logistika, ishodi, problematizacija,
očekivanja, priča o imenu)
2. Uspostavljanje pravila i ograničenja (smjernice za život, važnost konteksta)
3. Identifikacija (tri kulture)
4. Imenovanje – ljudska priroda (lični prostor, domeni funkcionisanja,
konstruktivističko slušanje)
5. Konsolidovanje i proširivanje znanja (oglašavanje, etiketiranje)
6. Okrivi okrivljenog (struktura moći)
7. Meta: jesmo–nijesmo (preko crte, reci javno)
8. Moć i oglašavanje (kultura moći)
9. Ramatranje i razumijevanje tuđih realnosti (iskustvo autsajdera, dijalog kao
proces)
10. Od oglašavanja do djelanja
11. Vrednovanje različitosti i stvaranje saveznika
II modul
1. Norme i očekivanja
2. U međuvremenu
Zavod za školstvo
Crna Gora
79
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
3. DEI model (tri fotografije, primjena DEI modela)
4. Forme represije (razumijevanje i manifestacije opresije)
5. Konsolidovanje i proširivanje znanja
6. Inventar potreba (potrebe u vezi s manjinskim grupama)
7. Interkulturna osjetljivost
8. Društvena klasa
9. Konsolidovanje i proširivanje znanja (krugovi nasilja)
10. O opresiji
11. Jezik pozitivne akcije (plan akcije)
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): realizuju se dva modula,
koji traju šest dana. Na prvom, trodnevnom seminaru (ili I modul – Izgradnja kritičke
svijesti) koristi se dijalog i postavljaju problemi da bi se učesnicima pomoglo da imenuju i
da se oglase o temamama koje su povezane s predrasudama i opresijom, dok se na
drugom, trodnevnom treningu (ili II modul – Od refleksije do akcije – sa riječi na djela)
naglašavaju startegije i lična posvećenost koje su potrebne za preduzimanje individualne
i institucionalne akcije. Ukupan efektivni rad traje 36 sati.
Zavisno od iskazanih potreba zainteresovanih, moguće je organizovati i seminarskomodularni pristup, pod kojim se podrazumijeva obrada jedne ili više tema, u okviru
navedenog programa, u trajanju od najmanje jednog seminarskog radnog dana.
Broj učesnika u grupi: od 25 do 35 učesnika.
Cijena po učesniku: 35 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 28, i 29. i 30. mart 2012. godine. i 27, 28. i 29
april 2012.
80
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
52. Mi, narod... Ja, građanin
Autor: Civitas Montenegro
Institucije/organizacije koje podržavaju program: Civitas Montenegro i Zavod za
školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Marijana Cerović
Adresa: Ul. Danila Bojovića b.b., Nikšić
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 040-247-109
Broj faksa: 040-247-109
Ciljevi programa: podsticanje razvoja demokratskih i građanskih vrijednosti nastavnika
i učenika, razvijanje pozitivnih građanskih stavova i informisanje učenika o političkim
procesima, javnoj politici i potrebi učestvovanja u javnom životu.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: komunikacija;
organizovanje timskog rada; vođenje projekta; istraživanje i rješavanje problema.
Ciljne grupe: nastavnici osnovnih škola, gimnazija i srednjih stručnih škola, i direktori
osnovnih škola i gimnazija.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Pojam javna politika
2. Identifikacija problema u lokalnoj sredini
3. Uočavanje mjera javne politike za rješavanje problema
4. Saradnja sa lokalnom zajednicom (posjeta institucijama u lokalnoj zajednici)
5. Predlaganje mjera za rješavanje problema
6. Plan akcije za rješavanje problema
7. Izrada portfolija
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): seminar za nastavnike –
četiri dana (po četiri radionice); rad sa učenicima – 18 sati; prezentacija portfolija na
nivou škole, opštine, regije i države. Ukupno, program traje pet mjeseci.
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
Cijena po učesniku: 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 19. novembar 2011. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
81
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
53. Kako izgraditi odnose povjerenja
Autorke: Vesna Bauković, Radmila Đerković, Azra Jasović, Lidija Stevović i Ilhana
Šabović
Institucija/organizacija koja podržava program: MAXIMA – HUMANITAS, Podgorica
Odgovorne osobe (koordinatorke): Radmila Đerković i Lidija Stevović
Adresa: Ul. Jovana Ćetkovića 14, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 069-870-576
Broj faksa: 020-645-781
Cilj programa: doprinos izgradnji humanijih odnosa u školi i porodici.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: komunikacija i mirno
rješavanje konfliktnih situacija, i podrška ukupnim procesima reforme obrazovanja.
Ciljne grupe: nastavnici, roditelji, psiholozi, pedagozi i svi koji su zainteresovani za
ostvarenje programa.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Značaj povjerenja među svim učesnicima u nastavnom procesu (učenici,
nastavnici, uprava škole, roditelji...)
2. Znanja i vještine potrebni za izgradnju povjerenja
3. Odnosi povjerenja u školi, porodici, društvu...
4. Način donošenja odluka – kako odlučujemo?
5. Prava i obaveze učenika u školi
6. Prava i obaveze mladih u porodici
7. Saradnja između škole i porodice
8. Poštovanje dječjih prava
9. Značaj komunikacije i afirmacije sopstvene ličnosti
10. Načini afirmacije sopstvene ličnosti (pozitivno i negativno ja)
11. Pomoć drugome da nađe rješenja i alternativu
12. Izazovi sa kojima se mladi danas susreću
13. Kako možemo pomoći dragim ljudima da budu iskreni prema nama?
14. Kada djeca zlostavljaju djecu (nasilje – prepoznavanje i prevencija)
15. Kako emocionalno zlostavljanje može ozbiljno ugroziti psihološki i socijalni razvoj?
16. Konflikt ili nenasilna komunikacija?
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): od šest do dvanaest
mjeseci (dva trodnevna seminara, 24 radionice – ukupno 48 sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 25 učesnika.
Cijena po učesniku: 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 19. novembar 2011. godine.
82
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
54. Demokratija i obrazovanje
Autori: Radna grupa Civitas Montenegra i Filozofskog fakulteta u Nikšiću
Institucije/organizacije koje podržavaju program: Civitas Montenegro i Filozofski
fakultet, Nikšić
Odgovorna osoba (koordinator): prof. dr Nikola Mijanović
Adresa: Ul. Danila Bojović b.b., Nikšić
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 043-243-921
Broj faksa: 043-247-109
Ciljevi programa: informisanje učesnika o osnovnim pojmovima demokratije i suštini
ljudskih prava; objašnjenje da učenje o demokratiji i ljudskim pravima ne može biti
odvojeno od učenja o duhu demokratije ljudskih prava; uviđanje da se sadržaji o
demokratiji i ljudskim pravima ne mogu prenositi na akademski način, već
kooprerativnim učenjem, odnosno neposrednim uključivanjem mladih u aktivnosti u
kojima se odlučuje o pitanjima značajnim za njihovu egzistenciju; ovladavanje
vještinama za razvoj demokratije i ljudskih prava i shvatanje, odnosno prihvatanje
činjenice da je učenje o demokratiji i ljudskim pravima nužna potreba, koju treba
zadovoljiti na otpimalan način; informisanje o osnovnim vidovima učenja o demokratiji i
ljudskim pravima; informisanje o organizacionim vidovima i rješenjima koji će omogućiti
da se ciljevi učenja o ljudskim pravima ostvaruju na zadovoljavajući način; informisanje
o najfunkcionalnijim organizacionim oblicima rada, primarnim za ostvarenje ciljeva
učenja o demokratiji i ljudskim pravima, i razvijanje svijesti o demokratiji u školi, za šta
je osnovna pretpostavka neposredna i otvorena međuljudska komunikacija.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: kompetencije nastavnika
građanskog vaspitanja i obrazovanja, ali i ostalih, da praktikuju demokratsku
komunikaciju sa učenicima, šire njihova znanja iz te oblasti i podižu ukupni nivo
kompetenicija za rad u nastavi.
Ciljne grupe: nastavnici osnovnih i srednjih škola koji predaju građansko vaspitanje i
obrazovanje i ostali nastavnici.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Osnove demokratije (demokratija i građansko društvo, lokalna i globalna
solidarnost i međuzavisnost, nacionalni identitet i globalizacija)
2. Ljudska prava i slobode (prava i vrijednost, stablo ljudskih prava)
3. Demokratizacija škole (izgradnja demokratske atmosfere u učionici, stvaranje i
poštovanje pravila)
4. Kako demokratizovati školski sistem? – izvori i kritika (mjesto i uloga studentskog
parlamenta)
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva trodnevna seminara
(24 efektivne radionice).
Broj učesnika u grupi: od 25 do 35 učesnika.
Cijena po učesniku: 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 25. novembar 2011. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
83
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
55. Obrazovanjem protiv predrasuda
Autorka: Sanja Španja
Institucija/organizacija koja podržava program: NVO Djeca Crne Gore
Odgovorna osoba (koordinatorka): Sabra Dragovoja
Adresa: Ul. Vasa Raičkovića 5, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 068-354-629
Ciljevi programa: jačanje temelja uzajamnih odnosa između različitih društava i
različitih većinskih ili manjinskih kulturnih skupina; sticanje profesionalnih vještina i
sposobnosti za prevazilaženje i bolje razumijevanje predrasuda i stereotipa; odbrana i
razvoj kulturnog pluralizma u društvu; uvođenje teme o predrasudama i stereotipima u
nastavi; pomoć djeci da se konstruktivno nose s konfliktima pojašnjavanjem različitih
interesa i traganjem za zajedničkim ciljevima; osposobljavanje nastavnika da pomognu
djeci u prevazilaženju stereotipa i etiketiranja unutar škole i na taj način smanje nasilje u
školi, i osposobljavanje za osmišljavanje aktivnosti kojima će se „poboljšati” škola i
učiniti bezbjednijim okruženjem za svu djecu.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: komunikacija sa djecom i
kolegama; partnertstvo i timski rad; kreiranje atmosfere prihvatanja u grupi/razredu;
sposobnost za prepoznavanje predrasuda i senzibilitet za potrebe različitih aktera u
životu škole.
Ciljne grupe: nastavnici, psihološko-pedagoška služba, uprava škole i roditelji.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
I modul
1. Vrednovanje različitosti
2. Kultura i iskustva iz kulture
3. Aktivnosti – zemlje albatrosa
4. Iskustveno učenje/razgovor o našim predrasudama
5. Etiketiranje – kredo podrške
6. Pravo: moja prava – tvoja prava
7. Grupe kojim pripadamo
8. Evroželjeznice
9. Komunikacija
10. Uticaj prethodno prihvaćenih stavova na donošenje odluka
11. Pružanje podrške – vježbanje empatije i ostalih vidova podrške
II modul
1. Stvarnost naših društava – različitost
2. Multikulturna i interkulturna društva
3. Kultura/subkultura – definicija, strategije
4. Identitet – definicija, stragetije
5. Etnocentrizam, diskriminacija, ksenofobija (definicija, strategija, aktivnost)
6. Antisemitizam (definicija, strategija, aktivnost)
7. Rasizam (definicija, strategija, aktivnost)
8. Netolerancija (definicija, strategija, aktivnost)
9. Moć (definicija, strategija, aktivnost)
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): šest dana (3+3 dana,
24 radionice – 36 sati).
Broj učesnika u grupi: od 15 do 20 učesnika.
84
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
Cijena po učesniku: 18 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 1. novembar 2011. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
85
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
56. Omladinski parlament
Autori: Momir Dragićević, Zorica Kotri i mr Miomirka Lučić
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): Momir Dragićević
Adresa: Ul. Branka Ćopića 4, Herceg Novi
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 031-344-005
Broj faksa: 031-344-004
Ciljevi programa: osposobljavanje nastavnika za pružanje podrške i pomoći učenicima
da „osvoje prostor” za neposredno djelovanje i ostvarivanje sopstvenih prava.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: podsticanje individualnih
sposobnosti; aktivno djelovanje; pozitivan stav prema promjenama i inovacijama;
preuzimanje rizika, kada je to opravdano; podsticanje predispozicija za preuzimanje
incijative; kooperativan i fleksibilan rad; unapređenje komunikacijskih vještina;
informisanje o pravima i obavezama omladinskog parlamenta i davanje uputstava o
preduslovima za formiranje đačkog parlamenta.
Ciljne grupe: nastavnici srednjih škola.
Metode i tehnike rada: radionica iz oblasti komunikacije, timskog rada i izrade
projekata, i SSMO analiza.
Teme: komunikacija, timski rad, izrada projekata i SWOT analize (potrebno je da se
urade po dvije radionice iz svih oblasti).
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (po šest sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 25 učesnika.
86
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
57. Podrška procesu reforme obrazovanja u Crnoj Gori – Nansen škola
dijaloga i školska medijacija
Autorke: prof. dr Sonja Tomović-Šundić i Ivana Gajović
Institucija/organizacija koja podržava program: Nansen dijalog centar Crna Gora,
Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Ivana Gajović
Adresa: Ul. Vukice Mitrović 8, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 020-655-299
Broj faksa: 020-655-305
Ciljevi programa: sticanje novih znanja o kulturi dijaloga, toleranciji i mirnom
rješavanju sporova u školskoj sredini; širenje znanja o novim metodologijama u
društvenim naukama; razmatranje važnosti stvaranja pozitivne sredine za učenje
odraslih; uočavanje i analiza vještine voditelja interaktivne obuke; prepoznavanje
značaja posredovanja medijacije u sporovima koji se dešavaju u školskoj sredini; sticanje
znanja i vještine potrebne da se sukob transformiše i time promijeni negativan stav
prema konfliktu – sagledavanje konflikta kao katalizatora pozitivnih promjena; uočavanje
i usvajanje vještina interaktivne nastave u grupi društvenih predmeta; razmatranje uloge
podrške individualnog i kontinuiranog učenja odraslih; unapređenje znanja i vještina iz
oblasti multikulture i mulitetničkih odnosa u sistemu obrazovanja; identifikovanje potrebe
uključivanja brojnih aktera koji učestvuju u sistemu obrazovanja (učenici, roditelji,
nastavnici, uprava škole, roditelji i šira zajednica); identifikovanje i razmjena primjera
dobre prakse; širenje znanja iz grupe društvenih predmeta i posredovanje u sporovima u
školskoj sredini.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: poznavanje principa
efikasne i kvalitetne primjene interaktivne obuke u nastavnom radu; primjena različitih
metoda i tehnika rada tokom interaktivne obuke; bolje razumijevanje „drugog” i
„dugačijeg”; uvid u model multikulturnog obrazovanja; poznavanje i osnaživanje
primjene savremenih metodologija u grupi društvenih predmeta; poznavanje i primjena
posredovanja u školskim sporovima kao najboljeg metoda za alternativno rješavanje
sporova; izrada plana primjene i uspostavljanja medijacijskog ugla u školi; primjena
različitih znanja i vještina radi naprijeđenja „Whole school approach” – cjelovitog pristupa
školi.
Ciljne grupe: nastavnici predmetne i razredne nastave, stručne službe, školska
adminsitracija, roditelji, učenici i predstavnici obrazovnih institucija (MPS, ZzŠ, CSO,
ICCG).
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Uvodne naznake o dijalogu i komunikaciji
2. Aktivno slušanje i nenasilna komunikacija
3. Etika u dijalogu
4. Demitologizacija istorije
5. Religijski dijalog
6. Predavanje istorije i dijalog u istoriji
7. Vještine pregovaranja
8. Uloga dijaloga u prevenciji konflikata
9. Dijalog među rodovima
10. Tolerancija
Zavod za školstvo
Crna Gora
87
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
11. Socio-lingvistička dimenzija dijaloga
12. Transformacija konflikata
13. Savremene metodologije društvenih nauka
14. Praksa i vrijednosti Nansen dijaloga
15. Antropološka dimenzija dijaloga, završne naznake o dijalogu
Teme
1.
2.
3.
za program Školska medijacija:
Školska medijacija
Strategijska medijacija
Napredna obuka za školsku medijaciju
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): 15 radnih dana,
odnosno 45 sati efektivnog rada (tokom četiri mjeseca).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 28 učesnika.
88
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
58. Kultura ljudskih prava
Autorka: doc. dr Ivana Jelić
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): doc. dr Ivana Jelić
Adresa: Pravni fakultet, Ul. 13. jula 2, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 067-879-498
Broj faksa: 020-408-992
Ciljevi programa: da učesnici shvate građanska, politička, socijalna i ekonomska prava,
prava u oblasti kulture, prava djeteta, prava manjina i multikulturu; usvajanje evropskih
vrijednosti u obrazovanju o ljudskim pravima i osnovnim slobodama, i širenje kulture
ljudskih prava.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: razvijanje svijesti o
pripadanju prava čovjeku na osnovu njegovog dostojanstva i samosvojne ljudske
prirode; razumijevanje ideje o evropskim vrijednostima u sferama socijalnog života i
razumijevanje koncepta zabrane diskriminacije i njenih savremenih oblika.
Ciljne grupe: nastavnici građanskog vaspitanja i građanskog obrazovanja u osnovnim i
srednjim školama.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Koncept savremene zaštite ljudskih prava
2. Evropski sistem zaštite ljudskih prava
3. Implementacija ljudskih prava
4. Zabrana diskriminacije u međunarodnom pravu i pravu Crne Gore
5. Građanska i politička prava
6. Ekonomska i socijalna prava
7. Kolektivna prava
8. Kulturna prava
9. Prava djeteta
10. Pravo i multikultura
11. Interkulturni dijalog
12. Zaštita prava manjina
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): tri seminara od po 12
radionica (24 sata).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika (po seminaru).
Cijena po učesniku: 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 25. novembar 2011. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
89
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
59. Ljudska i dječja prava
Autori: Nadežda Vujašković, Nikolaj Knežević, Olivera Pavićević, Momir Dragićević, Leon
Đokaj i Zlata Crnogorčević
Institucija/organizacija koja podržava program: Kultur Kontakt Austrija
Odgovorna osoba (koordinatorka): Nadežda Vujašković
Adresa: Ul. Bijelog Pavla 16, Danilovgrad
Telefon: 069-435-908
Cilj programa: osposobljavanje nastavnika za razumijevanje i primjenu sadržaja
vezanih za ljudska i dječja prava.
Ciljne grupe: nastavnici građanskog vaspitanja i obrazovanja.
Teme:
1. Istorija ljudskih prava
2. Dokumenti o ljudskim i dječjim pravima
3. Mehanizmi zaštite
4. Osnovne vrijednosti ljudskih prava
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva i po dana (15 sati).
Broj učesnika u grupi: od 15 do 25 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 27. januar 2012. godine.
90
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
60. Integrisanje principa rodne ravnopravnosti u obrazovnim
institucijama u Crnoj Gori
Autorka: Nada Drobnjak
Institucija/organizacija
koja
podržava
ravnopravnost Vlade Crne Gore, Podgorica
program:
Kancelarija
za
rodnu
Odgovorna osoba (koordinatorka): Irena Bošković
Adresa: Ul. Stanka Dragojevića 2, Podgorica
E-mail: [email protected], gendervrcg@ t-com.me
Broj telefona: 020-244-145
Broj faksa: 020-244-149
Ciljevi programa: jedan od osnovnih uslova za razvoj demokratskog društva jeste
ostvarenje principa rodne ravnopravnosti. U skladu s tim, cilj ovog programa je
unapređivanje znanja i razumijevanja rodne ravnopravnosti, razumijevanje stereotipa i
razvijanje vještina za njihovo prepoznavanje i prevazilaženje. Takođe, cilj programa je
formiranje ličnosti koje će kreirati društvo u kojem će biti ostvareni principi rodne
ravnopravnosti.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: znanje o rodnoj
ravnopravnosti (i bolje razumijevanje tog pitanja) da bi ga nastavnici mogli primjenjivati
u svakodnevnom radu.
Ciljne grupe: nastavnici/e u vrtićima i osnovnim školama.
Metode i tehnike rada: predavanja, radionica, interaktivni rad i alternativno učenje.
Teme:
1. Teorija i pojmovi rodne ravnopravnosti
2. Ostvarivanje rodne ravnopravnosti u Crnoj Gori
3. Upotreba rodno-senzitivnog jezika
4. Međunarodni i domaći zakonodavni okvir rodne ravnopravnosti i primjena u praksi
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 25 učesnika/ca.
Cijena po učesniku (dnevno): 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 21. i 22. oktobar 2011. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
91
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
61. Integrisanje principa prevencije u borbi protiv trgovine ljudima u
obrazovni sistem Crne Gore
Autorke: mr Marijana Radunović, Sonja Perišić i Tijana Šuković
Institucije/organizacije koje podržavaju program: Ministarstvo prosvjete i sporta,
Ministarstvo kulture i medija, Ministarstvo za ljudska i manjinska prava, MO IOM, MO
UNICEF i Save the Children
Odgovorna osoba (koordinatorka): Sonja Perišić
Adresa: Ul. Jovana Tomaševića b.b., Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefon: 067-425-001; 020-241-313
Broj faksa: 020-235-845
Cilj programa: proširivanje znanja o važnosti adekvatnog pristupa problemu trgovine
ljudima; sticanje znanja i vještina neophodnih za prenošenje znanja o fenomenu trgovine
ljudima, rizicima i opasnostima vezanim za proces vizne liberalizacije i otvaranja granica;
prepoznavanje potrebe uključivanja različitih aktera koji učestvuju u sistemu obrazovanja
(učenici, roditelji, nastavnici, uprava škole, šira zajednica itd.); prepoznavanje važnosti
pružanja pomoći mladima da donesu što pravilniju odluku u vezi sa izborom zanimanja;
jačanje sposobnosti za pravovremeno prepoznavanje pojave i savladavanje vještina
otpora potrebnih u eventualnim situacijama u kojima postoji rizik od trgovinu ljudima, i
identifikovanje i razmjena primjera dobre prakse između obrazovnog kadra i Ministarstva
prosvjete i nauke radi razrade i uključivanja odgovarajućih (realističnih) obrazovnih
modula u nastavne programe škola.
Ciljne grupe: nastavnici građanskog vaspitanja (treneri).
Teme:
1. Trgovina ljudima, osnovni pojmovi
2. Trgovina ljudima – međunarodni standardi i domaće zakonodavstvo
3. Institucijalni okvir i interagencijska saradnja
4. Posljedice trgovine ljudima, primjeri iz prakse
5. Načini preventivnog djelovanja
6. Primjeri sudske prakse u slučajevima trgovine ljudima
7. Načini uključivanja trgovine ljudima u redovne društvene tokove – primjeri
reintegracije
8. Najbolje metode prenošenja znanja o trgovini ljudima
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): tri dana (24 sata).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 25 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno)e: 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 4, 5. i 6. novembar 2011. godine.
92
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
62. Metodologija u službi promjene neprihvatljivog ponašanja kod
učenika i učenica
Autori: Sava Kovačević i Aleksandra Radoman
Institucija/organizacija
obrazovanje, Podgorica
koja
podržava
program:
NVO
Centar
za
obuku
i
Odgovorna osoba (koordinator): Sava Kovačević
Adresa: Ul. Veljka Vlahovića 5, Podgorica
E-mail: [email protected], [email protected]
Telefon: 069-433-868
Broj faksa: 020-656-695
Ciljevi programa: informisanje o tehnikama za analizu ponašanja učenika,
razumijevanje problematike društveno neprihvatljivog ponašanja i stvaranje pozitivnog
okruženja u kojem učenici mogu razviti i korisno upotrijebiti sve svoje potencijale na
kognitivnom, emocionalnom i socijalnom planu, i o različitim metodologijama koje
doprinose promjeni ponašanja učenika i njihovom korišćenju radi smanjivanja rizika od
društveno neprihvatljivog ponašanja i strukturiranog i sistematskog djelovanja ka
promjeni takvog ponašanja kod djece.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: razumijevanje uticaja
različitih teorija na djelovanje nastavnika i učenika u školskom okruženju; uspješna i
efektna komunikacija kroz govor, prilagođavanje komunikacije ciljnoj grupi (učenici) i
vođenje razgovora uz poštovanje principa povjerljivosti; stavovi i vrijednosti: sposobnost
da se učenik posmatra kao inidividua koja ima stavove, vrijednosti i uvjerenja, odnosno
kao ravnopravan pojedinac, sa potpunim poštovanjem; rad na sebi: sposobnost da se
razlikuju sopstvene potrebe od potreba učenika i analiza sopstvenih postupaka, stavova i
ponašanja; pristup usmjeren ka individui, prepoznavanje značaja individualnog rada sa
učenicima i omogućavanje identifikacije osjećanja, stavova, potreba i vjerovanja.
Ciljne grupe: nastavnici razredne i predmetne nastave (prvenstveno nastavnici
odjeljenjske starješine).
Metode i tehnike rada: interaktivne radionice, prezentacije, simultana individualna
aktivnost, studije slučaja, igre uloga, akvarijum, mini-lekcije, grupne diskusije,
pojedinačne i grupne prezentacije, rad u parovima, rad u malim grupama, tehnika
akvarijuma, kooperativno učenje, timski rad i davanje/primanje povratne informacije.
Teme:
1. Društveno neprihvatljivo ponašanje kod djece i mladih – pojam i definicija
2. Uzroci, posljedice i vrste društveno neprihvatljivog ponašanja
3. Tipovi učenika prema problematici društveno neprihvatljivog ponašanja
4. Metodologije rada koje doprinose promjeni ponašanja učenika
5. Analiza problema (istraživanje uzroka, prepoznavanje potreba, donošenje
zajedničkog cilja, plan akcije i praćenje promjene ponašanja)
6. Prevencija i promjena društveno neprihvatljivog ponašanja kod djece i mladih
7. Planiranje akcije za strukturirano i sistematsko djelovanje
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 25 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 20 € (uračunat je honorar za voditelje seminara).
Termin realizacije jednog seminara: 20. i 21. januar 2012. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
93
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
63. Prava djeteta – životne potrebe djeteta
Autori: Olivera Leković
Institucija/organizacija koja podržava program: OŠ „Pavle Rovinski”, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Tanja Crvenica
Adresa: Ul. Miloša Obilića S2b, Podgorica
E-mail: [email protected]
Telefon: 067-320-452
Ciljevi programa: motivacija i podsticaj nastavnika da učenicima kreairaju, samostalno
ili u saradnji, pedagoške radionice o dječjim pravima i obuka da demokratskim
pristupima podstiču učenika i pomažu mu u aktivnom procesu učenja (nastava je
efikasnija ako slijedi životne potrebe djeteta).
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: realizacija nastavnih
časova o dječjim pravima; osposobljavanje za optimalni razvoj djeteta i učenje kako da
štiti vlastita i tuđa prava, i razumijevanje praktične primjene dječjih prava.
Ciljne grupe: nastavnici (nastavnici razredne nastave, razredne starješine, nastavnici
građanskog vaspitanja i obrazovanja), psihološko-pedagoška služba i učenici.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Uvod u dječja prava, dokumenta i zakoni o pravima djeteta
2. Konvencija o pravima djeteta – pravo djeteta da zna svoje pravo
3. Klima u školi – prepoznavanje i uklanjanje nepovoljnih činilaca koji otežavaju
njegovanje prava djeteta
4. Prava djece sa smetnjama u razvoju – Konvencija UN o pravima osoba sa
invaliditetom, socijalni model, nediskriminacija, pristupačnost i samostalan život,
obrazovanje
5. Prava preživljavanja – pravo na zdravlje, pravo na zdravu okolinu
6. Razvojna prava – pravo na obrazovanje, pravo na jezik i njegovanje vlastite
kulture, pravo na igru
7. Zaštitna prava – pravo na zaštitu od zloupotrebe, zaštita od droga, alkohola,
duvana
8. Prava na učešće – pravo na slobodu govora i mišljenja, pravo na udruživanje
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): tri dana (24 sata).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 25 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 14. april 2012. godine.
94
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
64. Škola urbane ekologije
Autor: Aleksandar Perović
Institucija/organizacija koja podržava program: Ekološki pokret „Ozon”
Odgovorna osoba (koordinator): Milan Korać
Adresa: Ul. beogradska S6-A, Nikšić
E-mail: [email protected]
Telefon: 068-497-754
Broj faksa: 040-213-586
Cilj programa: unapređenje stučnih znanja vezanih za poznavanje nadležnosti i
mogućnosti učešća u donošenju odluka iz oblasti životne sredine; uspostvaljanje
međusektorske saradnje i promovisanje primjera dobre prakse kroz interaktivne
radionice i panel diskusije o aktuelnim temama.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju:
komunikacijski segment u radu kroz primjenu stečenih iskustava.
organizacioni
i
Ciljne grupe: rukovodioci ekoloških sekcija i nastavnici biologije, geografije i
menadžmenta.
Metode i tehnike rada: panel diskusije, vježbe i radionice.
Teme:
I modul, 1. dan
1. Vježba: Ekološki otisak
2. Panel diskusija: Važnost učešća javnosti u donošenju odluka iz oblasti životne
sredine
3. Prezentacija: Procjena uticaja na životnu sredinu i učešće javnosti
4. Prezentacija: Arhuska konvencija u Crnoj Gori
2. dan
1. Predavanje: Planiranje održivih gradova
2. Predavanje: Urbana ekologija – menadžment životne sredine
3. Predavanje: Energetska efikasnost i obnovljivi izvori energije
II modul, 1. dan
1. Predavanje: Očuvanje zdravlja i životne sredine od uticaja raznih štetnih faktora
2. Predavanje: Reciklaža i separatno razdvajanje otpada
3. Panel diskusija: Posebni tokovi otpada – kako dalje?
2. dan
1. Predavanje: Odnosi sa javnošću i bioetičko novinarstvo
2. Predavanje: Civilno društvo i uloga u zaštiti životne sredina
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): četiri dana (24 sata).
Broj učesnika u grupi: od 10 do 15 učesnika.
Cijena po učesniku: 120 € (uračunata je cijena potrebnog materijala, smeštaja i hrane,
osvježenja na pauzama i putni troškovi).
Termin realizacije jednog seminara: I modul: 3. i 4. mart 2012. godine; II modul:
17. i 18. mart 2012. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
95
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
65. Učešće roditelja u životu škole
Autori: Sava Kovačević i Aleksandra Radoman
Institucija/organizacija
obrazovanje, Podgorica
koja
podržava
program:
NVO
Centar
za
obuku
i
Odgovorna osoba (koordinator): Sava Kovačević
Adresa: Ul. Veljka Vlahovića br. 5, Podgorica
E-mail: [email protected], [email protected]
Telefon: 069-433-868
Broj faksa: 020-656-695
Ciljevi programa: osvješćivanje uloge roditelja u školskoj zajednici u cilju kvalitetnijeg
života škole ostvarivog kroz holistički pristup u radu i učenje djece u nastavi i van nje;
ostvarivanje udruženog i sinhronizovanog djelovanja za dobrobit djeteta/mlade osobe i
usvajanje navedenih znanja i vještina u radu sa roditeljima na postupan, planiran,
sistematski i kvalitetan način kako bi usvojena znanja i vještine mogli dugoročno
primjenjivati, prenositi i dijeliti sa kolegama u školskoj zajednici i šire.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: analize stanja i mapiranje
resursa u zajednici (analiziranje stanja i definisanje uloga roditelja, uključivanje roditelja
u proces zdravog razvoja škole i rada u školi, i društvene i građanske kompetencije);
komunikacijske vještine (uspješna i efektna komunikacija kroz govor, izvođenje
uobličenih argumenata i njihovo tačno i uspješno prenošenje, vođenje razgovora uz
poštovanje principa demokratičnosti i zajedničkog djelovanja i odlučivanja sa
roditeljima); stavovi i vrijednosti (posmatranje učenika kao inidividue sa stavovovima,
vrijednostima i uvjerenjima koje treba istraživati i razvijati, korišćenje resursa u
holističkom pristupu u radu sa djecom kroz učešće roditelja, sposobnost prepoznavanja
resursa koji postoje u lokalnoj zajednici i sposobnost korišćenja resursa iz lokalne
zajednice); organizatorske vještine u kreiranju i vođenju života u školi (inicijativa i
preduzetništvo koji čine dio ključnih kompetencija za cjeloživotno učenje) i planiranje
(sposobnost analize i planiranja dugoročnih aktivnosti sa roditeljima koje utiču na
kvalitetniji život u školi).
Ciljne grupe: nastavnici predmetne i razredne nastave i uprava škole.
Metode i tehnike rada: interaktivne radionice, prezentacije, simultana individualna
aktivnost, studije slučaja, igre uloga, akvarijum, mini-lekcije, grupne diskusije,
pojedinačne i grupne prezentacije, rad u parovima, rad u malim grupama, tehnika
akvarijuma, kooperativno učenje, timski rad i davanje/primanje povratne informacije.
Teme:
1. Resursi u zajednici, definisanje i analiza odnosa zajednica – škola
2. Roditelji kao vrijedan resurs u zajednici
3. Metode rada sa roditeljim;
4. Predstavljanje mehanizama kako da se roditelji uključe u proces vaspitanja i
obrazovanja djece/mladih
5. Načini definisanja vrijednosnih kategorija bitnih za zdrav razvoj djeteta;
6. Planiranje akcije za strukturirano i sistematsko djelovanje u cilju uključivnja
roditelja u život škole
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 25 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 25 € (uračunat je honorar za voditelje seminara).
Termin realizacije jednog seminara: 12. maj 2012. godine.
96
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
VII METODIKA
66. Interaktivna nastava
Autori: autori originalnih modula obuke Korak po korak za osnovne škole su Kate Burke
Walsh, CRI, i stručnjaci Georgetown University – Washington DC, SAD
Pedagoški centar Crne Gore dobio je licencu od autora programa i ISSA za primjenu
programa obuke u Crnoj Gori. Program su za potrebe implementacije u obrazovnim
institucijama naše zemlje adaptirali: prof. dr Saša Milić, mr Milja Vujačić, dr Dušanka
Popović, Miodrag Vučeljić, Sofija Klikovac i dr Biljana Maslovarić.
Institucija/organizacija koja podržava program: NVO Pedagoški centar Crne Gore,
Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): prof. dr Saša Milić
Adresa: Bulevar svetog Petra Cetinjskog 25/V, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 020-248-668
Broj faksa: 020-248-667
Ciljevi programa: stručno osposobljavanje nastavnika i stručnih saradnika u školama za
primjenu metodologije rada u programu usmjerenom na dijete; sticanje znanja i
neposrednog iskustva za kreiranje sredine koja kod djece podstiče aktivan i istraživački
odnos prema procesu učenja i sticanju znanja, organizovanje po centrima aktivnosti i
interesovanja; usvajanje znanja i vještina potrebnih za formiranje i njegovanje zajednice
(u učionici, odjeljenju, školi) koja uči na principima uzajamnog poštovanja djece i
odraslih, kao i na demokratskim principima rada i življenja u zajednici; razvijanje
profesionalne osjetljivosti za sistematsko posmatranje razvoja i praćenje individualnog
napredovanja djece u učenju radi autentičnog procjenjivanja; usvajanje osnovnih znanja
i vještina potrebnih za konceptualno/tematsko planiranje i evaluaciju nastave, kao i za
samoevaluaciju nastavnika; ovladavanje bazičnim vještinama potrebnim za integrisano
podučavanje djece na nivou opštih znanja i na nivou pojedinih obrazovnih oblasti i
predmeta, i podrška reformi obrazovnog sistema primjenom savremenih obrazovnih
metodologija zasnovanih na opšteprihvaćenim pedagoškim i psihološkim znanjima o
razvoju djece i mladih i o procesu učenja i sticanja znanja.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju potrebne su za:
organizovanje podsticajne i dinamične sredine za učenje u skladu sa dječjim
interesovanjima i savremenim konceptom našeg obrazovnog sistema; primjenu
interaktivnih metoda u nastavi maternjeg jezika i književnosti; primjenu interaktivnih
metoda u nastavi matematike; primjenu interaktivnih metoda u nastavi prirode i društva;
primjenu interaktivnih metoda u nastavi iz umjetničkih predmeta; integrisano
podučavanje i tematsko (konceptualno) planiranje obrazovnih procesa i nastave, i
individualizovani pristup u podučavanju.
Ciljna grupa: nastavnici predškolskog vaspitanja i razredne i predmetne nastave
(osnovne i srednje škole), pedagozi, psiholozi, defektolozi i visokoškolski nastavnici.
Metode i tehnike rada: interaktivni seminari intenzivnog tipa (radionice, debate,
prezentacije, mini-lekcije, igre uloga, i slično) i supervizijske posjete na terenu
(instruktivno-pedagoški rad).
Zavod za školstvo
Crna Gora
97
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
Teme:
Modul za nastavnike I razreda
1. Ambijent u učionici i odgovarajuća organizacija rada
2. Interaktivna nastava iz maternjeg jezika i književnosti
3. Interaktivna nastava iz matematike
4. Interaktivna nastava iz prirode i društva
5. Kooperativno učenje
Modul za nastavnike II razreda
1. Individualizacija vaspitno-obrazovnog procesa
2. Integrisano podučavanje u prvom ciklusu – tematsko planiranje
3. Saradnja između škole i porodice
4. Interaktivna nastava iz umjetnosti
5. Savremeni pristup nastavi iz matematike i maternjeg jezika i književnosti (za program
su obezbijeđeni odgovarajući priručnici).
Trajanje programa: kompletna obuka traje dvije godine – dva seminara/modula od po
četiri i po dana (svaki po 36 sati), po jedan svake godine (ukupno 72 sata). Instruktivnopedagoški rad na terenu: u prvoj godini dva dana godišnje za jednu školu; u drugoj
godini dva dana (ukupno, najmanje 10 sati). Broj sati efektivnog rada i broj dana: devet
radnih dana, tj. 72 sata seminarske obuke, i 10 sati instruktivnog rada na terenu (u
nastavi), ukupno 13 radnih dana.
Zavisno od iskazanih potreba zainteresovanih, moguće je organizovati i seminarskomodularni pristup, pod kojim se podrazumijeva obrada jedne ili više tema, u okviru
navedenog programa, u trajanju od najmanje jednog seminarskog radnog dana.
Broj učesnika u grupi: od 25 do 40 učesnika.
Cijena po učesniku: 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
98
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
67. Kooperativno učenje
Autor: prof. dr Saša Milić
Institucija/organizacija koja podržava program: NVO Pedagoški centar Crne Gore,
Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): prof. dr Saša Milić
Adresa: Bulevar svetog Petra Cetinjskog 25/V, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 020-248-668
Broj faksa: 020-248-667
Ciljevi programa: unapređenje komunikacije na relaciji nastavnik – učenik kroz
primjenu kooperativnog učenja; inoviranje i povećanje kvaliteta rada nastavnika i
doprinos aktuelnoj reformi vaspitno-obrazovnog procesa u obrazovnom sistemu.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: poznavanje teorijskih
postavki kooperativnog učenja i njegovih prednosti i eventualnih nedostataka u odnosu
na ostale nastavne pristupe ili strategije (individualistički i takmičarski), kao i pravilno
definisanje pojma kooperativno učenje u sistemu pedagoško-psiholoških pojmova;
poznavanje pedagoško-psiholoških teorija iz prošlosti vezanih za kooperativno učenje i
poznavanje praktičnih pokušaja implementacije tog nastavnog pristupa u prošlosti;
poznavanje i razumijevanje aktuelnih pedagoško-psiholoških teorija vezanih za
kooperativno učenje i aktuelnih operativnih obrazovnih modela zasnovanih na, između
ostalog, učeničkoj kooperaciji; poznavanje i primjena ključnih elemenata efikasne i
kvalitetne implementacije kooperativnog učenja, i poznavanje konkretnih primjera i
sposobnost dizajniranja, razvoja i strukturiranja nastavnog časa baziranog na osnovnim
principima kooperativnog učenja kao nastavnog pristupa.
Ciljna grupa: nastavnici razredne i predmetne nastave (osnovne i srednje škole),
nastavnici predškolskog vaspitanja, pedagozi, psiholozi, defektolozi i visokoškolski
nastavnici.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Teorijske osnove pojma kooperativno učenje
2. Osnovni elementi kooperativnog učenja kao nastavnog pristupa
3. Kriterijumi za formiranja grupa za kooperativno učenje
4. Uloga i mjesto nastavnika u kooperativnom učenju
5. Uloga i mjesto učenika u kooperativnom učenju
6. Nastava iz maternjeg jezika i kooperativno učenje
7. Nastava iz prirode i društva i kooperativno učenje
8. Nastava iz umjetnosti i kooperativno učenje
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): četiri dana (32 sata).
Zavisno od iskazanih potreba zainteresovanih, moguće je organizovati i seminarskomodularni pristup, pod kojim se podrazumijeva obrada jedne ili više tema, u okviru
navedenog programa, u trajanju od najmanje jednog seminarskog radnog dana.
Broj učesnika u grupi: od 25 do 50 učesnika.
Cijena po učesniku: 35 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 26, 27, 28. i 29. septembar 2012. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
99
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
68. Program Korak po korak – kreiranje vaspitno-obrazovnog procesa u
kojem dijete ima centralnu ulogu (jasleni, vrtićki i predškolski uzrast)
Autori: autori originalnih modula obuke Programa Korak po korak za osnovne škole su
Kate Burke Walsh, CRI i stručnjaci Georgetown University – Washington DC, SAD
Pedagoški centar Crne Gore dobio je licencu od autora programa i ISSA za primjenu
programa obuke u Crnoj Gori. Program su za potrebe implementacije u obrazovnim
institucijama Crne Gore adaptirali: prof. dr Saša Milić, mr Milja Vujačić, dr Dušanka
Popović, Sofija Klikovac i dr Biljana Maslovarić.
Institucija/organizacija koja podržava program: NVO Pedagoški centar Crne Gore,
Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): prof. dr Saša Milić
Adresa: Bulevar svetog Petra Cetinjskog 25/V, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 020-248-668
Broj faksa: 020-248-667
Ciljevi programa: obuka odraslih profesionalaca (medicinske sestre, vaspitači i stručni
saradnici) za primjenu metodologije Korak po korak u vaspitno-obrazovnoj praksi;
sticanje znanja i neposrednog iskustva za kreiranje sredine (organizovane po centrima
interesovanja) koja podstiče razvoj djece i njihov aktivan i istraživački odnos prema
okruženju i novim saznanjima; usvajanje znanja i vještina potrebnih za formiranje i
njegovanje zajednice (u vaspitnoj grupi i vrtiću) koja uči na principima uzajamnog
poštovanja djece i odraslih i na demokratskim principima rada i življenja u zajednici;
razvijanje profesionalne osjetljivosti za sistematsko posmatranje razvoja djece i praćenje
njihovog individualnog napredovanja u razvoju; usvajanje osnovnih znanja i vještina
potrebnih za konceptualno (tematsko) planiranje i evaluaciju vaspitno-obrazovnog rada i
za samoevaluaciju medicinskih sestara i vaspitača; ovladavanje bazičnim vještinama
potrebnim za integrisano podučavanje djece na nivou opštih saznanja i na nivou
pojedinih vaspitno-obrazovnih oblasti, i podrška reformi obrazovnog sistema pomoću
primjene savremenih obrazovnih metodologija zasnovanih na opšteprihvaćenim
pedagoškim i psihološkim znanjima o razvoju djece i procesu učenja i sticanja znanja.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: organizovanje
podsticajne sredine za učenje u skladu sa dječjim interesovanjima i obrazovnim i drugim
potrebama djece i odraslih; korišćenje interaktivnih metoda u podučavanju i
kooperativnih igara, i integrisano podučavanje i tematsko planiranje vaspitno-obrazovnih
aktivnosti; vještine refleksivnog praktičara, koji svoje podučavanje usklađuje s nivoom
djetetovog učešća; rad u timu i upravljanje timom; upravljanje procesima i dinamikom u
vaspitnoj grupi kao zajednici; individualizovan pristup u planiranju i organizovanju
aktivnosti za djecu; vještine i znanja potrebna za praćenje i evidentiranje napredovanja
djece u razvoju; kreiranje i njegovanje partnerskog odnosa sa porodicom i drugim
učesnicima u vaspitno-obrazovnom procesu i saradnja s lokalnom zajednicom uopšte i u
vezi s njenim uključivanjem u život vaspitne grupe.
Ciljna grupa: nastavnici predškolskog vaspitanja, medicinske sestre zaposlene u vrtiću,
direktori i stručni saradnici iz predškolske djelatnosti, roditelji, predavači i studenti
predškolskog vaspitanja, nadzornici i savjetnici.
Metode i tehnike rada: osnovni oblik rada je seminar intenzivnog tipa, a osnovna
metoda – interaktivna edukativna radionica. Supervizija na terenu (u vrtiću, jaslama)
praćena je instruktivno-pedagoškim radom sa vaspitačima i medicinskim sestrama.
100
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
Teme:
Prva godina – tri modula
– I modul: motivacija za iskorak, filozofija programa, podsticajna sredina za razvoj,
organizacija rada u sredini strukturiranoj po centrima interesovanja, učenje kroz igru, rad
u timu, individualizacija i partnerstvo u vaspitanju.
– II modul: stvaranje zajednice u vaspitnoj grupi, pravila i rutine u funkciji
osamostaljivanja djece, principi i stilovi učenja, tehnike za posmatranje djece u vaspitnoobrazovnom radu, uticaj životne sredine na posmatranje djece, analiza i interpretacija
prikupljenih podataka, instrumenti za praćenje napredovanja djece u razvoju i učenju, i
uloga vaspitača u programu usmjerenom na dijete.
– III modul: evidencija vaspitnog rada, šta je dječji portfolio?, vrste dječjeg portfolija,
grafičko praćenje i predstavljanje procesa u vaspitnoj grupi, porodica kao partner u
vaspitno-obrazovnom radu, roditelj kao saradnik u planiranju i realizaciji vaspitnog rada,
aktiviranje lokalne zajednice i akciono planiranje.
Druga godina – dva modula
– I modul: razvoj govora, radionica za čitanje i pisanje, socijalno-emocionalni razvoj i
vještine komunikacije, kooperativne igre i aktivnosti, učenje kroz otkrivanje, stvaralaštvo
i prljavi materijali, razvoj početnih matematičkih pojmova, kako dijete samostalno planira
i prati sopstveni napredak, i razvoj samopoštovanja kod djece.
– II modul: vaspitač kao refleksivni praktičar, učenje i podučavanje postavljanjem
pitanja, evaluacija programa rada sa djecom, vaspitački portfolio za vaspitnu grupu,
vaspitački profesionalni portfolio i samoevaluacija vaspitača praktičara.
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): kompletna obuka traje
dvije godine – pet trodnevnih seminara/modula (svaki po 18 sati), i to: u prvoj godini tri
seminara, u drugoj godini dva seminara (ukupno 90 sati) i instruktivno-pedagoški rad na
terenu najmanje dva dana godišnje za jedan vrtić (ukupno, najmanje 24 sata).
Zavisno od iskazanih potreba zainteresovanih, moguće je organizovati i seminarskomodularni pristup, pod kojim se podrazumijeva obrada jedne ili više tema, u okviru
navedenog programa, u trajanju od najmanje jednog seminarskog radnog dana.
Broj učesnika u grupi: od 30 do 35 učesnika.
Cijena po učesniku: 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Zavod za školstvo
Crna Gora
101
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
69. Program Korak po korak – kreiranje vaspitno-obrazovnog procesa u
kojem dijete ima centralnu ulogu (od I do IV razreda devetogodišnje
osnovne škole)
Autori: autori originalnih modula obuke Programa Korak po korak za osnovne škole su
Kate Burke Walsh, CRI, i stručnjaci Georgetown University – Washington DC, SAD.
Pedagoški centar Crne Gore dobio je licencu od autora programa i ISSA za primjenu
programa obuke u Crnoj Gori. Program su za potrebe implementacije u obrazovnim
institucijama naše zemlje adaptirali: prof. dr Saša Milić, dr Milja Vujačić, dr Dušanka
Popović, Sofija Klikovac i dr Biljana Maslovarić.
Institucija/organizacija koja podržava program: NVO Pedagoški centar Crne Gore,
Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): prof. dr Saša Milić
Adresa: Bulevar svetog Petra Cetinjskog 25/V, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 020-248-668
Broj faksa: 020-248-667
Ciljevi programa: stručno osposobljavanje nastavnika i stručnih saradnika u školama za
primjenu metodologije rada u programu usmjerenom na dijete; sticanje znanja i
neposrednog iskustva za kreiranje sredine koja kod djece podstiče aktivan i istraživački
odnos prema procesu učenja i sticanja znanja organizovane po centrima aktivnosti i
interesovanja; usvajanje znanja i vještina potrebnih za formiranje i njegovanje zajednice
(u učionici, odjeljenju, školi) koja uči na principima uzajamnog poštovanja djece i
odraslih, ali i na demokratskim principima rada i života u zajednici; razvijanje
profesionalne osjetljivosti za sistematsko posmatranje razvoja i praćenje individualnog
napredovanja djece u učenju radi autentičnog procjenjivanja; usvajanje osnovnih znanja
i vještina potrebnih za konceptualno/tematsko planiranje i evaluaciju nastave i za
samoevaluaciju nastavnika; ovladavanje bazičnim vještinama potrebnim za integrisano
podučavanje djece na nivou opštih znanja i na nivou pojedinih obrazovnih oblasti i
predmeta, i podrška reformi obrazovnog sistema pomoću primjene savremenih
obrazovnih metodologija zasnovanih na opšteprihvaćenim pedagoškim i psihološkim
znanjima o razvoju djece i mladih i procesu učenja i sticanja znanja.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju potrebne su za:
organizovanje podsticajne sredine za učenje prema dječjim interesovanjima i obrazovnim
potrebama; primjenu interaktivnih metoda u podučavanju, kooperativnog učenja i raznih
tehnika grupnog i individualnog rada; integrisano podučavanje i tematsko (konceptualno)
planiranje obrazovnih procesa i nastave; refleksivno podučavanje (metod kojim se
usklađuje podučavanje s nivoom učešća učenika); rad u timu i upravljanje timom,
procesima i dinamikom u odjeljenju; individualizovani pristup u podučavanju; praćenje i
evidentiranje napredovanja djece i autentično procjenjivanje; kreiranje i njegovanje
partnerskog odnosa sa porodicom, i ostvarivanje saradnje sa lokalnom zajednicom i
njeno uključivanje u školski život.
Ciljna grupa: nastavnici razredne i predmetne nastave (osnovne i srednje škole),
nastavnici predškolskog vaspitanja, pedagozi, psiholozi, defektolozi i visokoškolski
nastavnici.
Metode i tehnike rada: interaktivni seminari intenzivnog tipa (radionice, debate,
prezentacije, mini-lekcije, igre uloga, i slično) i supervizijske posjete na terenu
(instruktivno-pedagoški rad).
102
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
Teme:
Prvi razred – tri modula (trodnevna)
– I modul
1. Filozofija i osnovna polazišta za program
2. Organizacija rada u učionici, principi učenja djece i odraslih
3. Rad u timu
4. Saradnja sa porodicom
– II modul
5. Kreiranje SbS učionice
6. Individualizovani pristup u podučavanju
7. Tematsko planiranje
8. Praćenje i posmatranje u funkciji planiranja
– III modul
9. Polazišta i strategije u početnom čitanju i pisanju
10. Vođeno čitanje
11. Radionica za pisanje
12. Interaktivne metode u nastavi iz matematike
13. Građevinski blokovi kao nastavno sredstvo
14. Svojstva autentičnog procjenjivanja
Drugi
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
Treći
1.
2.
3.
4.
5.
razred – jedan modul (trodnevni)
Izrada očiglednih sredstava u nastavi
Kooperativno učenje
Uloge učitelja
Dječji i nastavnički potfolio
Interaktivna nastava iz jezika
Interaktivna nastava iz matematike
Interaktivna nastava iz prirode i društva
razred – jedan modul (trodnevni)
Individualizacija – djetetov individualni plan napredovanja
Centri interesovanja i njihova funkcija u nastavi
Evaluacija i samoevaluacija
Interaktivna nastava iz umjetnosti
Demokratizacija vaspitno-obrazovnog procesa
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): kompletna obuka za
program traje tri godine – pet trodnevnih seminara/modula (po 18 sati), i to: u prvoj
godini tri seminara, u drugoj i trećoj godini po jedan seminar (ukupno 90 sati) i
instruktivno-pedagoški rad na terenu (u prvoj godini tri dana za jednu školu, a u drugoj i
trećoj godini po dva dana – ukupno, najmanje 42 sata).
Zavisno od iskazanih potreba zainteresovanih, moguće je organizovati i seminarskomodularni pristup, pod kojim se podrazumijeva obrada jedne ili više tema, u okviru
navedenog programa, u trajanju od najmanje jednog seminarskog radnog dana.
Broj učesnika u grupi: od 20 do 50 učesnika.
Cijena po učesniku: 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Zavod za školstvo
Crna Gora
103
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
70. Razvoj kritičkog mišljenja – RWCT (Reading and Writing for Critical
Thinking)
Autori: dr Jeannie L. Steele, dr Kurtis S. Meredith, dr Charles Temple i Scott Walter.
Program Razvoj kritičkog mišljenja zajednički je projekat International Reading
Association, Univerziteta Sjeverna Ajova i Fondacije za otvoreno društvo iz Njujorka.
Institucija/organizacija koja podržava program: NVO Pedagoški centar Crne Gore,
Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): doc. dr Biljana Maslovarić
Adresa: Bulevar svetog Petra Cetinjskog 25/V, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 020-248-668
Broj faksa: 020-248-667
Ciljevi programa: ovladavanje načinom podučavanja koji doprinosi razvoju kritičkog
mišljenja; sticanje znanja i vještina o metodama i tehnikama interaktivne nastave;
razvijanje spremnosti za saradnju, razmjenu iskustva i učenja od kolega; promovisanje
ideje o refleksivnom praktičaru i razvijanje nastavnika refleksivnog praktičara (koji
kontinuirano preispituje, usavršava i prilagođava svoj rad potrebama obrazovne prakse),
i jačanje nastavnika kao nosioca reforme obrazovanja.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: vještine i sposobnosti
potrebne za primjenu nastavnih metoda i tehnika koje praktičari kombinuju, tj.
prilagođavaju predmetu koji predaju i specifičnostima programa; načini i oblici razmjene
između nastavnika i učenika i između učenika; vještine čitanja i pisanja kod djece;
primjena tehnika grupnog i individualnog rada, i preispitivanje odnosa nastavnika prema
obrazovanju i nastavi.
Ciljna grupa: nastavnici predškolskog vaspitanja i razredne i predmetne nastave u
osnovnoj i srednjoj školi, stručni saradnici (pedagozi, psiholozi) i visokoškolski nastavnici.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Okvirni sistem za razvijanje kritičkog mišljenja
2. Metode unapređivanja kritičkog mišljenja
3. Čitanje, pisanje i diskusija u svim nastavnim predmetima
4. Kooperativno učenje
5. Planiranje nastavne jedinice
6. Ocjenjivanje
7. Pisanje kao sredstvo samoizražavanja
8. Kritičko čitanje
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): osam dana (četiri
dvodnevna seminara – 48 sati). Praktična primjena metoda u nastavi između seminara
traje ukupno 42 sata.
Važna napomena: neophodno je da se napravi razmak između seminara u trajanju od
jednog do dva mjeseca da bi učesnici imali vremena za praktičnu primjenu programa.
Zavisno od iskazanih potreba zainteresovanih, moguće je organizovati i seminarskomodularni pristup, pod kojim se podrazumijeva obrada jedne ili više tema, u okviru
pomenutog programa, u trajanju od najmanje jednog seminarskog radnog dana.
Broj učesnika u grupi: od 30 do 35 učesnika.
Cijena po učesniku: 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
104
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
71. Problemsko učenje
Autori: Mira Soldo, Slavoljub Marsenić, Slavko Peković, Biljana Terzić, Tanja Jokanović,
Milan Jocić, Đorđina Markuš, Milica Kostić, Dragan Nikčević, Vesna Pavićević, Branislav
Pavićević, Bosiljka Milošević, Duško Lučić, Vesna Damjanović, Vasilije Kovačević,
Ljeposava Vuksanović i Senka Petrović
Institucija/organizacija koja podržava program: Centar za stručno obrazovanje,
Crna Gora
Odgovorna osoba (koordinatorka): Mira Soldo
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 067-341-298
Ciljevi programa: uvođenje tehnika i materijala koji se odnose na problemsko učenje
(PBL) u stručnim predmetima; uvođenje tehnika i materijala koji se odnose na kreativno
rješavanje problema (CPS) u učionicama i radionicama u stručnom obrazovanju, i izrada
akcionih planova za korišćenje tih tehnika (učesnici).
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: kreativno rješavanje
problema; rješavanje problema u formi problemskog učenja; razvoj konvergentnog i
divergentnog mišljenja; kooperativno učenje; razvoj kritičkih vještina; efikasnost u
podučavanju učenika; ključne vještine građanina; razvoj emocionalne inteligencije;
primjena
znanja
iz
kognitivne
psihologije
i
neuroloških
nauka;
samorazumijevanje/razumijevanje; nastavnik kao aktivni, samousmjereni, reflektivni,
prilagodljivi i sveživotni učenik, i komunikacija, timski rad i saradnja, tolerancija,
kreativnost, vođenje i moderacija.
Ciljna grupa: nastavnici i zainteresovani pojedinci profesionalci (ili grupe) koji se bave
procesom obrazovno-vaspitnog rada, učenja i podučavanja.
Metode i tehnike rada: teorijska razmatranja uvodnog karaktera, diskusija,
pojedinačne i grupne prezentacije, predavanja, rad na konkretnom primjeru, podjela
uloga, rad na bazi instrukcija i igranje uloga.
Teme:
Sesija I – Analiza implementirane akcije i uvod u PBL
1. Predstavljanje PBL i uvod
2. Analiza implementacije akcionog plana
3. Upoređivanje SCAL i PBL
4. Vježba za poboljšanje pamćenja
5. Razumijevanje PBL ciklusa
6. Čitanje teksta i diskusija
Sesija 2 – Uvod u kooperativno učenje (CL) i alate za PBL
1. Obnavljanje metode za formiranje malih timova učenika radi učenja
2. Uvod u kooperativno učenje
3. Čitanje štiva i diskusija
4. Predstavljanje liste izazova i upitnik za učenike
Sesija 3 – Uvježbajte i dizajnirajte projekat koristeći PBL
1. Rekapitulacija principa i tehnika PBL
2. Vježbanje dizajniranja PBL izazova za projekat iz svog predmeta
3. Razmjenjivanje povratnih informacija o individualnim dizajnima
4. Metakomuniciranje o načinu davanja povratne informacije
Sesija 4 – Uvod u kreativno rješavanje problema (CPS)
1. Šta je to rješavanje problema?
2. Uvod u CPS metod – šta čini uspješni rješavalac problema?
Zavod za školstvo
Crna Gora
105
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
3.
4.
Sesija
1.
2.
3.
Elaboracija CPS metoda
Uvježbavanje CPS metoda
5 – Vježbajte dizajniranje projekata za korišćenje CPS
Rekapitulacija CPS principa i tehnika
Vježbanje dizajniranja CPS aktivnosti iz svog predmeta
Simulirani CPS čas koji izvodi dobrovoljac na osnovu aranžiranja i planiranja
tokom večeri uoči simulacije
4. Ispitivanje učesnika nakon simulacije i konstruktivna povratna informacija
Sesija 6 – Prezentacija PBL i CPS projekata sa uvježbavanjem i povratnom informacijom
1. Uvod u finalnu pripremu za sesiju
2. Demonstracija odabranih akcionih planova
3. Koje kompetencije treba da ima moderni nastavnik, koji učenika stavlja u centar, i
kako da ih razvije?
4. Evaluacija radionice
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan i po dan (12 sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 18. i 19. novembar 2011. godine.
106
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
72. Učenje usmjereno na učenika
Autori: Marry Williams, Janet Swainger i Dragutin Šćekić
Naziv institucije/organizacije
obrazovanje, Podgorica
koja
podržava
program:
Centar
za
stručno
Odgovorna osoba (koordinator): Dragutin Šćekić
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 032-330-275
Ciljevi programa: jačanje kapaciteta za praktično znanje i vještine kojima se podržava
prelaz sa pristupa umjerenog na nastavnika na pristup usmjeren na učenika (Student
Cetred Learning) i individualni pristup s naglaskom na razvoj stavova i ključnih
kompetencija koje su neophodne za razvoj konkurentne i stručne radne snage i njeno
zapošljavanje.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: primjena savremenih
metoda podučavanja/učenja; nastavno-ciljni pristup obrazovnom procesu; kreativnost u
planiranju nastavnih aktivnosti; facilitiranje, umrežavanje i saradnja nastavnika;
pružanje konstruktivnih povratnih informacija i kreiranje okruženja koje podržava učenje
usmjereno na učenika.
Ciljna grupa: predmetni nastavnici (viši razredi osnovne škole i srednja škola).
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Stilovi učenja i motivacija za učenje
2. Od tradicionalne nastave ka učenju usmjerenom na učenika
3. Šta je učenje usmjereno na učenika i kako ono utiče na razvoj ključnih
kompetencija za cjeloživotno učenje?
4. Učenje usmjereno na učenika – teorijske osnove
5. Konstruktivna povratna informacija
6. Aktivnosti zasnovane na aktivnom učenju
7. Podrška učenicima u učenju usmjerenom na učenike
8. Uloga nastavnika kao facilitatora u procesu učenja
9. Kako osmisliti i obezbijediti aktivno učenje putem projekta?
10. Stvaranje okruženja za aktivno učenje ili učenje usmjereno na učenika
11. Kontinuirana evaluacija postignuća uečnika u odnosu na postavljene ciljeve
Trajanje programa (broja dana i broj sati efektivnog rada): tri dana (24 sata).
Broj učesnika u grupi: od 15 do 25 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 25, 26. i 27. januar 2012. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
107
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
73. Izmijenjena uloga nastavnika i stilovi učenja
Autori: Mira Soldo, Slavoljub Marsenić, Slavko Peković, Biljana Terzić, Tanja Jokanović,
Milan Jocić, Đorđina Markuš, Milica Kostić, Dragan Nikčević, Vesna Pavićević, Branislav
Pavićević, Bosiljka Milošević, Duško Lučić, Vesna Damjanović, Vasilije Kovačević,
Ljeposava Vuksanović i Senka Petrović
Institucija/organizacija koja podržava program: Centar za stručno obrazovanje,
Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Mira Soldo
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 067-341-298
Ciljevi programa: sticanje znanja o elementima efikasnog učenja; razumijevanje nove,
izmijenjene uloge nastavnika; razmjena ideja; sticanje znanja o različitim stilovima
učenja u teoriji i praksi, i informisanje o karakteristikama učenja odraslih.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: komunikacija; rad u
timu; saradnja; samorazumijevanje/razumijevanje; tolerancija; kreativnost, vođenje i
moderacija, i rješavanje različitih problemskih situacija.
Ciljna grupa: nastavnici i zainteresovani pojedinci profesionalci (ili grupe) koji se bave
procesom obrazovno-vaspitnog rada, učenja i podučavanja.
Metode i tehnike rada: teorijska razmatranja uvodnog karaktera, diskusija,
pojedinačne i grupne prezentacije, predavanja, rad na konkretnom primjeru, podjela
uloga, rad na bazi instrukcija i igranje uloga.
Teme:
1. Uvod, lična iskustva u učenju, elementi efikasnog učenja
2. Shvatanja uloge nastavnika
3. Nastavnik u novoj ulozi u CG
4. Kolbov ciklus učenja, stilovi učenja
5. Stilovi učenja u praksi – rad na problemu
6. Korišćenje poznavanja stilova učenja u školi
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan i po dan (12 sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 30. i 31. mart 2012. godine.
108
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
74. Aktivno učenje/nastava
Autori: prof. dr Ivan Ivić, prof. dr Ana Pešikan i Slobodanka Antić
Institucije/organizacije koje podržavaju program: UNICEF-ova kancelarija u
Podgorici i UNICEF-ova kancelarija u Beogradu
Odgovorna osoba (koordinatorka): Tatjana Vujović
Adresa: OŠ „Blažo Jokov Orlandić”, Bar
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 068-315-330
Broj faksa: 030-312-347
Ciljevi programa: unapređenje pedagoških kompetencija i uvođenje aktivnih,
participativnih i interaktivnih metoda nastave/učenja u osnovne i srednje škole.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: primjena metoda
aktivne/participativne/interaktivne nastave; projektovanje (koncipiranje) časova aktivnog
učenja/nastave; analiziranje i samoanaliziranje projektovane i izvedene nastave
(scenariji za izvođenje nastave), i sposobnost za sve faze timskog rada – projektovanje
(koncipiranje), izvođenje i analizu nastave.
Ciljna grupa: nastavnici, bez obzira na nivo obrazovanja na kojem rade i tip i vrstu
škole u kojoj predaju (osnovna škola, gimnazija, srednja stručna škola).
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
Bazični interaktivni seminari aktivnog učenja
1. Obrazovni sistem i njegove komponente
2. Tradicionalna i aktivna koncepcija nastave
3. Položaj učenika u školi
4. Participacija učenika u procesu nastave
5. Aktivnosti nastavnika
6. Postupci aktiviranja učenika
7. Uloge nastavnika
8. Metode nastave/učenja
9. Edukativna radionica i njena primjena u nastavnom procesu
10. Ciljevi obrazovanja i aktivna škola
11. Priroda školskih predmeta naspram oblika nastave
12. Aktivna škola i realni uslovi u školskoj praksi
Supervizijski interaktivni seminari aktivnog učenja
1. Saopštavanje i analiza prvih iskustava nastavnika u koncipiranju časova aktivnog
učenja/nastave
2. Aktivnosti i uloge djece u aktivnom učenju/nastavi
3. Postupak analize scenarija za čas aktivnog učenja
4. Vježba u analizi scenarija
5. Uvođenje pojma sekvencijalna analiza
6. Demonstracija sekvencijalne analize na primjeru snimljenog (ili uživo izvedenog)
časa
7. Timski rad u postupku analize scenarija ili izvedene nastave
8. Planiranje daljeg rada na AU/N
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): bazični seminar traje tri
dana (24 sata), a supervizijski seminar – dva dana (ukupno 16 sati).
Broj učesnika u grupi: od 15 do 35 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
109
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
Cijena po učesniku (dnevno): 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 24, 25. i 26. februar 2012. godine (bazični
seminar).
110
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
75. Razumijevanje adolescenata u učionici – uloga nastavnika
Autorke: Ajša Hadžibegović i Tamara Čirgić
Institucija/organizacija koja podržava program: NVO Forum MNE (Forum mladi i
neformalna edukacija), Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Tamara Čirgić
Adresa: Ul. bratstva i jedinstva 4, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 020-602-710
Broj faksa: 020-602-710
Cilj programa: uspostavljanje odnosa sa adolescentima u obrazovnom procesu koji će
im omogućiti da ostvare svoje potencijale i, u skladu sa njima, postignu najbolje
rezultate.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: komunikacija; stavovi i
vrijednosti; stavovi i ponašanje, i rad sa učenicima adolescentima.
Ciljna grupa: nastavnici u osnovnim i srednjim školama koji rade sa adolescentima.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Prepoznavanje važnosti i definisanje različitih uloga (odgovornosti) koje ima
nastavnik u odnosu na adolescente u obrazovnom procesu
2. Imajući u vidu sve teorije o adolescenciji (npr. biosocijalna teorija, organizmička
teorija, teorije učenja, bihevioristička teorija, teorije socijalnog učenja i sociološke
teorije), prepoznati metode koje učenicima mogu pomoći tokom njihovog
emocionalnog i intelektualnog razvoja a primjenljive su u učionici
3. Teorije na osnovu kojih se oblikuje, tj. koje karakterišu rad sa adolescentima
individualno i u odjeljenju kao široj sredini
4. Teorije i praktična primjena nenasilnih komunikacijskih metoda i konkretnih
razvojno-usmjerenih aktivnosti u kojima učenici imaju centralnu ulogu
5. Sistemi vrijednosti i postojećih uvjerenja, rad na emocijama i stavovima i načini
njihovog potencijalnog uticaja na izgradnju odnosa sa adolescentima u
obrazovnom procesu
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati).
Broj učesnika u grupi: od 15 do 25 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: maj – jun 2012. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
111
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
76. Korišćenje Putokaza (test-instrumentarij za prepoznavanje teškoća
u procesu ovladavanja vještinama čitanja i pisanja)
Autorke: doc. dr Ritva Ketonen i Anita Marić
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Anita Marić
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 067-831-689
Broj faksa: 020-203-045
Ciljevi programa: unapređenje profesionalnih vještina i sposobnosti neophodnih za
korišćenje instrumenta i razvijanje profesionalne osjetljivosti za uviđanje problema u
ovladavanju vještinama čitanja i pisanja.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: prihvatanje i rad sa
djecom koja imaju teškoće sa usvajanjem čitanja i pisanja; posmatranje, procjenjivanje i
izrada IOP-a djeteta s teškoćama u savladavanju čitanja i pisanja; kreativnost i
inventivnost u radu; sloboda izbora i odgovornost; informisanje nastavnog kadra o
bazičnim karakteristikama djece sa problemima u čitanju i pisanju; primjena instrumenta
za prepoznavanje teškoća u savladavanju čitanja i pisanja Putokaz, i analiziranje i
samoanaliziranje izvedenog testiranja.
Ciljna grupa: nastavnici razredne nastave.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Disleksija i disgrafija
2. Početne teškoće u ovladavanju vještinama čitanja i pisanja
3. Izrada instrumenta
4. Struktura instrumenta
5. Kako koristiti instrument
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 15 do 30 učesnika.
Cijena po učesniku: 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 19. novembar 2011. godine.
112
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
77. Podizanje svijesti o vrijednosti prostora i njegovoj održivosti
Autori: prof. dr Ilaria Garogolia, Fakultet za arhitekturu i urbani dizajn, Univerzitet u
Trstu; mr Stefania Bertolino, Fakultet za urbanizam i grafički dizajn, Univerzitet u Trstu;
mr Polona Demšar-Mitrovič, Ministarstvo zaštite životne sredine i uređenje prostora,
Slovenija; prof. dr Tatjana Resnik-Planinc, Fakultet za geografiju, Univerzitet u Ljubljani;
dr Mimi Urbanac, Zavod za urbanizam i grafički dizajn, Ljubljana; dr Maja Simoneti,
Fakultet za geografiju, Univerzitet u Ljubljani; Barbara Fabro, CEI Chiara Cecchetto CEI;
mr Claudia Ferluga, Fakultet za arhitekturu i urbani dizajn, Univerzitet u Trstu; dr Elena
Marchigiani, Fakultet za arhitekturu i urbani dizajn, Univerzitet u Trstu; Vanessa
Linardou, mr Maciein Borsa i mr Jerzy Zaborowski, Inovacija fondacija, Univerzitet u
Varšavi, i Nevena Čabrilo, Zavod za školstvo, Podgorica
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): mr Marijana Ojdanić
Adresa: Osnovna škola „Vlado Milić”, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 069-236-700
Broj faksa: 020-260-206
Ciljevi programa: stručno osposobljavanje nastavnika za realizaciju obrazovnih
programa iz izbornih predmeta, vrednovanje prostora i istraživanje prostora; primjena
planom i programom predviđene metodologije; unapređivanje znanja o prostoru kao
resursu, vrednovanju prostora i prostornom planiranju u smislu njegovog održivog
razvoja; simuliranje i testiranje mogućih etapa procesa učenja s osvrtom na podizanje
svijesti o vrijednosti prostora za život; predlaganje metodologija učenja koje nastavnici
mogu da implementiraju saglasno različitim nivoima školovanja i različitim obrazovnim
programima; razumijevanje procesa koji su se, tokom vremena, odvijali u prirodnoj
sredini; razvijanje kritičkog mišljenja; prikupljanje, analiziranje i prezentovanja
podataka; formulisanje pitanja; širenje znanja o vrednovanju prostora, i razumijevanje
odnosa između prirodnih, ekonomskih, kulturnih i socijalnih resursa.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju:
pristup u razvijanju sposobnosti učenika da učestvuju i podržavaju
način; kritičko mišljenje; interdisciplinarni pristup; multidisciplinarni
orijentisano učenje; kako se do sadržinskih znanja dolazi kroz
projektna organizacija.
aktivno orijentisan
promjene na održiv
pristup; problemski
procesno učenje i
Ciljna grupa: nastavnici osnovnih i srednjih škola.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa i istraživanje terena.
Teme:
1. Održivi razvoj i dokumenti kojima se definiše
2. Pojam i elementi prostora
3. Istraživanje prostora
4. Uočavanje i vrednovanje elemenata prostora
5. Raznovrsnost upotrebe prostora
6. Upotreba javnog prostora
7. Pejzaži
8. Opažanje prostora svim čulima
9. Prostor i biodiverzitet
10. Elementi prostora
11. Planiranje prostora
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): tri dana (24 sata).
Broj učesnika u grupi: od 15 do 30 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
113
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
Cijena po učesniku: 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: od 22. oktobra 2011. godine.
114
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
78. Efektivna komunikacija u učionici
Autori: Marry Wiliams i Dragutin Šćekić
Institucija/organizacija koja podržava program: program je razvijen 2008. godine
u okviru CARDS-ovog projekta Reforma tržišta rada i razvoj radne snage
Odgovorna osoba (koordinator): Dragutin Šćekić
Adresa: Dobrota b.b., Kotor
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 032-330-275
Broj faksa: 032-330-275
Ciljevi programa: osnaženje nastavnika da način komunikacije sa učenicima prilagode
potrebama obrazovnog sistema koji funkcioniše u društvu znanja; osposobljavanje da na
osnovu promjene načina komunikacije motivišu učenike za kritičko razmišljanje i time
utiču na razvoj interpersonalnih vještina, individualne kreativnosti i preduzetničkih
vještina, i osposobljavanje za efektivno pružanje konstruktivnih povratnih informacija o
tome kako da povećaju nivo učenja u učionici.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: demokratizacija odnosa u
učionici; pružanje konstruktivnih povratnih informacija; efektivna komunikacija u učionici
i motivisanje učenika za učenje.
Ciljna grupa: predmetni nastavnici (viši razredi osnovne škole i srednja škola).
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
Prepreke učenju u učionici
Vještine koje su potrebne na radnom mjestu
Šta je komunikacija?
Vrste komunikacije u učionici
Teorija konstruktivne povratne informacije
Davanje povratne informacije u učionici
Kako pružiti konstruktivnu povratnu informaciju?
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 15 do 25 učesnika.
Cijena po učesniku: 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 5. novembar 2011. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
115
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
79. Primjena računara u nastavi
Autori: doc. dr Veselin Mićanović, doc. dr Dijana Vučković i doc. dr Nada Šakotić
Institucija/organizacija koja podržava program: Filozofski fakultet, Nikšić
Odgovorna osoba (koordinator): dr Veselin Mićanović
Adresa: Ul. Danila Bojovića b.b., Nikšić
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 069-453-936
Ciljevi programa: osposobljavanje nastavnika za savremeniji model prenošenja znanja
u nastavi; informisanje o različitim modelima primjene računara u nastavi; informisanje o
brojnim praktičnim modelima primjene računara u različitim vaspitno-obrazovnim
područjima; analiziranje eventualnih problema oko uvođenja računara u nastavni proces;
razmatranje etapa primjene računara u nastavnom procesu; dovođenje učenika u
poziciju aktivnog učesnika u nastavnom procesu i kada nije fizički prisutan na času;
informisanje o procesu planiranja i realizaciji nastavnih sadržaja uz primjenu računara, i
identifikovanje i razmjena primjera iz dobre prakse.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: teorijska i praktična
znanja o primjeni računara u realizaciji planiranih sadržaja; primjena računara u
realizaciji nastavnih sadržaja u vaspitno-obrazovnom procesu; poznavanje mogućnosti
kvalitetne primjene računara u nastavi; primjena različitih metoda i tehnika rada tokom
realizacije nastave uz primjenu računara; vladanje savremenom tehnologijom u
nastavnom procesu; korišćenje gotovih i izrada novih obrazovnih programa i materijala u
nastavi prilagođenih novom modelu učenja uz računar i evaluiranje sopstvenog rada u
novoj poziciji nastavnika.
Ciljna grupa: nastavnici predškolskog vaspitanja (vaspitači), nastavnici razredne i
predmetne nastave u osnovnoj školi (prvi, dugi i treći ciklus osnovne škole), nastavnici u
srednjoj školi, direktori, pomoćnici direktora, pedagozi i psiholozi.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Mjesto i uloga računara u vaspitno-obrazovnom procesu
2. Modeli primjene računara u vaspitno-obrazovnom procesu
3. Praktični primjeri neposredne realizacije planiranih sadržaja uz primjenu računara
4. Problemi oko uvođenja računara u nastavni proces
5. Etape primjene računara u nastavi
6. Učenje na daljini
7. Planiranje toka realizacije nastavnog sadržaja uz primjenu računara
8. Evaluacija, komentari, sugestije i predlozi
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati) –
može se realizovati tokom jednog vikenda.
Broj učesnika u grupi: od 15 do 25 učesnika.
Cijena po učesniku: 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: od 28. januara 2012. godine.
116
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
80. Primjena projekt-metode u nastavi
Autori: prof. dr Nikola Miljanović, Radovan Damjanović, doc. dr Dijana Vučković i
mr Mirko Đukanović
Institucija/organizacija koja podržava program: Filozofski fakultet, Nikšić
Odgovorna osoba (koordinatorka): doc. dr Dijana Vučković
Adresa: Ul. Danila Bojovića b.b., Nikšić
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 069-540-409
Broj faksa: 040-247-109
Ciljevi programa: informisanje nastavnika o teorijskoj osnovi projekt-metode;
shvatanje značaja, prednosti, nedostataka i mogućnosti primjene projekt-metode u
procesu nastave; osposobljavanje za primjenu projekt-metode u nastavi; sticanje
vještina potrebnih za izradu modela nastave projekt-metodom i procjena mogućnosti
primjene projekt-metode u nastavi predmeta koje nastavnici predaju; razmjena iskustva
sa ostalim učesnicima; identifikovanje poteškoća na primjerima iz prakse i ukazivanje na
mogućnosti rješavanja problema interaktivnim pristupom.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: upoznavanje teorijskih
osnova projekt-metoda; usvajanje znanja i razvoj kompetencija za primjenu projektmetode u nastavi.
Ciljna grupa: nastavnici razredne i predmetne nastave.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Prezentovanje pojma, uloge i značaja projekt-metode, i prednosti i nedostaci
projekt-metode
2. Učenje putem rješavanja problema
3. Postavljanje pitanja i zadataka problemskog i istraživačkog tipa
4. Etape učenja u slučaju primjene projekt-metode
5. Analiza nastavnih programa i izdavanje ciljeva i sadržaja pogodnih za primjenu
projekt-metode
6. Modelovanje egzemplarnih primjera – primjena projekt-metode
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati).
Broj učesnika u grupi: od 25 do 35 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 20. i 21. januar 2012. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
117
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
81. Projekt-metoda u nastavi u osnovnim i srednjim školama
Autorke: Milodarka Popović i Vesna Radulović
Institucija/organizacija koja podržava program: OŠ „Dušan Bojović”, Župa Nikšićka
Odgovorna osoba (koordinatorka): Vesna Radulović
Adresa: Ul. Ratka Vujovića 27, Nikšić
Broj telefona: 068-593-172
Broj faksa: 040-250-001
Ciljevi programa: podrška nastavniku u izmijenjenoj ulozi – kao organizatoru rada i
aktivnom sudioniku u procesu učenja. Primjenom projekt-metode ostvaruje se opšte i
posebne vrijednosti timskog rada. Opšte vrijednosti su: pedagoške (višesmjerna
komunikacija učenika, pomoć u radu, dopunjavanje u radu i znanju, povezivanje
teorijskog i praktičnog, rješavanje problema, efikasno savladavanje metoda i tehnika
učenja, sticanje radnih navika itd.); psihološke (napuštanje egocetričnog stava učenika,
brže prilagođavanje novim situacijama, razvijanje svestrane misaone aktivnosti,
produkovanje novih ideja itd.); socijalne (svijest o korisnosti zajedničkog rada, bolje
upoznavanje vlastitog identiteta, razvijanje ljubavi, brige, pažnje i drugarstva, formiranje
vlastitih stavova, interesa i ubjeđenja, i slično) i didaktičke (ekonomičnost u radu,
suzbijanje monometodizma, dinamičnost rada i pozitivan transfer učenja). Posebne
vrijednosti te metode su: učenje istraživačkih metoda, tehnika i instrumenata; statistička
obrada podataka; prepoznavanje kompleksnosti realnog problema; timski rad na
kompleksnom problemu; angažovanje svih učesnika projekta; razvijanje sposobnosti za
kritiku vlastitog i tuđeg rada; korišćenje različitih sredstava za rad i pravilno
procjenjivanje raspoloživih resursa; integrisanje zajednički dobijenih informacija i
rezultata, i stvaranje proizvoda za vlastito korišćenje ili za korišćenje od strane drugih.
Vrhunski cilj je metakognitivno znanje učenika.
.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: istraživački duh, tako da
nastavnik, zajedno sa učenicima, prolazi kroz faze naučnog istraživanja (istorijska,
empirijska i racionalna); obnavlja ranije stečena znanja i vještine i prenosi ih na učenike;
nalazi se u jedinstvenoj situaciji, u nastavnoj praksi, da bude dio tima, odnosno prvi
među jednakima; razvija empatiju sa učenicima; svakom učeniku prilazi pojedinačno i
koordinira rad grupa; aktivno učestvuje u rješavanje teškoća i nesporazuma; gubi
autoritarni položaj i zamjenjuje ga demokratskim; prekida sa lošim navikama
(monometodizam i slično); uviđa i obrazovne i vaspitne vrijednosti timskog rada, i
pomaže učenicima da steknu funkcionalna znanja.
Ciljna grupa: nastavnici prirodne, društvene i jezičke grupe predmeta u osnovnoj i
srednjoj školi.
Metode i tehnike rada: radionice su kombinacija prezentacije teorije i aktivnosti
učesnika (aktivnosti se izvode u manjim grupama).
Teme:
1. Definisanje pojmova projekt i projekt-metoda; istorijski pregled razvoja projektmetode; vrste projektne nastave; ciljevi projektne nastave; faze projekta
2. Prezentacija projekta Tradicionalna arhitektura u Župi Nikšićkoj (prezentacija
pripremnih faza projekta, prezentacija rada i završnih faza, odnosno valorizacije
projekta)
3. Izrada dizajna projekta u grupama na osnovu prethodno dogovorene teme. IV
radionica: Prezentacija dizajna projekta i valorizacija programa
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 25 učesnika.
118
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
Cijena po učesniku (dnevno): 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 29. oktobar 2011. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
119
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
82. Smisleno učenje
Autori: doc. dr Dijana Vučković, doc. dr Nada Šakotić i doc. dr Veselin Mićanović
Institucija/organizacija koja podržava program: Filozofski fakultet, Nikšić
Odgovorna osoba (koordinatorka): doc. dr Dijana Vučković
Adresa: Ul. Danila Bojovića b.b., Nikšić
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 069-540-409
Broj faksa: 040-247-109
Ciljevi programa: sticanje novih saznanja o unapređenju procesa podučavanja;
informisanje o različitim strategijama djelotvornog učenja, osposobljavanje za
uvažavanje, podržavanje i razvoj stilova učenja; informisanje o vrstama učenja
verbalnog gradiva i nivoa znanja; razvijanje kompetencije za kontinuirano praćenje,
mjerenje i vrednovanje postignuća učenika kako u pogledu dostignutog nivoa znanja,
tako i u odnosu na razvoj strategija djelotvornog učenja; usvajanje načina na koje se
prilikom planiranja polazi od postignuća i mogućnosti učenika; unapređivanje procesa
samostalnog učenja; razvijanje vještina učenja; informisanje o troslojnom modelu
pamćenja i učenja; ovladavanje nekim mnemotehnikama; rad na unapređivanju procesa
obrade i pamćenja podataka; informisanje o strategijama nelinearnog predstavljanja
gradiva (kognitivne mape, Venovi i drugi dijagrami, skice...), i razvijanje metakognitivnih
vještina.
.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: proširivanje znanja o
tehnikama smislenog verbalnog učenja; informisanje o strategijma nelinearnog
prezentovanja gradiva; prepoznavanje mogućnosti poboljšanja vlastitog učenja i učenja
učenika, i uočavanje značaja i rad na razvoju metakognitivnih sposobnosti.
Ciljna grupa: nastavnici predmetne i razredne nastave.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Podučavanje
2. Smisleno učenje verbalnog gradiva – teorijska polazišta
3. Kompetencije kao ishod učenja i trajnog obrazovanja
4. Učenje učenja
5. Razvijanje strategije djelotvornog učenja
6. Stilovi i vrste učenja
7. Troslojni model pamćenja i učenja
8. Nivoi znanja
9. Praćenje, mjerenje i vrednovanje znanja
10. Učenička postignuća
11. Mnemotehnike
12. Proces zaboravljanja
13. Kodiranje i pohranjivanje podataka
14. Kognitivne mape
15. Dijagrami, skice, grafikoni i drugi načini predstavljanja sadržaja
16. Strategije učenja
17. Metakognitivne vještine
18. Vođenja bilježaka na nastavi
19. Predstavljanje gradiva pojedinih predmeta na nelineran način
20. Izrada modela
21. Samoevaluacija procesa učenja
120
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): šest dana (48 sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
Cijena po učesniku: 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: od 25. marta 2012. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
121
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
83. Mjesto udžbeničkih kompleta u prvom ciklusu devetogodišnje
osnovne škole
Autori: Snežana Martinović, Nađa Durković i Lazo Leković
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za udžbenike i nastavna
sredstva, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Snežana Martinović
Adresa: Ul. Novaka Miloševa 36, Podgorica
E-mail: [email protected]; [email protected]; [email protected]
Broj telefona: 020-230-413, 020-210-185, 067-605-600
Broj faksa: 020-230-406
Ciljevi programa: opšti cilj su edukacija nastavnika razredne nastave za uspješno
korišćenje udžbenika i priručnika za nastavnike u realizaciji nastavnih planova i programa
i razumijevanje strategije učenja koja je promovisana u novim programima – prevođenje
percepcijskog u pojmovno znanje. Posebni ciljevi su: unapređenje znanja nastavnika o
značaju i važnosti udžbenika; informisanje o strukturnoj i organizacionoj komponenti
udžbenika i njihovom didaktičkom potencijalu; usvajanje teorijskih polazišta u
udžbenicima maternjeg jezika i književnosti (funkcionalni pristup jeziku i komunikacijski
model u nastavi književnosti); shvatanje mogućnosti da se pomoću udžbeničkih kompleta
razvijaju sve četiri jezičke vještine (recepcijske – čitanje i slušanje, i produkcijske –
govor i pisanje); shvatanje mogućnosti da se pomoću udžbenika razvijaju dvije strategije
čitanja za dvije vrste tekstova: umjetničkih i neumjetničkih tekstova; razumjevanje i
praktikovanje načina rada na obje vrste teksta; ukazivanje na osnovni sistem
matematičkih pojmova, tj. na strukturu matematičkih oblasti predviđenih za određeni
razred; omogućavanje nastavnicima da lakše koriste priručnike, odnosno informisanje o
različitim modusima dizajniranja nastavnih situacija i ukazivanje na vezu operativnih
ciljeva, metoda rada i sadržaja putem kojih će se dostići ciljevi i standardi znanja;
razumijevanje i izvođenje nastave u kojoj se favorizuju tipični prirodnjački postupci:
posmatranje, eksperimentisanje, predviđanje, provjera predviđanja i izvještavanje;
razumijevanje značaja upoznavanja svijeta kroz praksu i mogućnost primjene
konstruktivističke strategije koja je ponuđena u udžbeničkim kompletima prirode i
društva, i realizacija funkcionalnih korelacija između različitih predmeta u skladu sa
idejom o holističkom obrazovanju.
.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: korišćenje udžbenika kao
osnovnog nastavnog sredstva za organizovanje procesa učenja i unapređivanje
pedagoške interakcije nastavnika i učenika i priručnika za nastavnike kao putokaza za
uspješnu realizaciju nastavnih planova i programa – dostizanje predviđenih operativnih
ciljeva i standarda.
Ciljna grupa: nastavnici razredne nastave.
Metoda i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Značaj i važnosti udžbenika i njihove didaktičke karakteristike, strukturna i
organizaciona komponenta udžbenika, značaj priručnika za nastavnike i njegova
adekvatna primjena
2. Funkcionalno korišćenje tekstova iz udžbenika maternjeg jezika i književnosti za
razvijanje vještine čitanja, koja je osnova uspješnog učenja uopšte
3. Osnovni spoznajni postupci u udžbeniku prirode i društva
4. Osnovni matematički pojmovi (koji su to pojmovi i kako su predstavljeni i
udžbeničkom kompletu po razredima)
122
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
Cijena po učesniku: 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: od 19. novembra 2011. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
123
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
84. Obuka za izradu test-zadataka za devetogodišnju osnovnu i
reformisanu srednju školu
Autori: Divna Paljević-Šturm, Dragana Nenadović, Ligj Berisha, Tatjana Vujošević,
Tatijana Čarapić, Dragoje Đokić i Verica Ivanović
Institucija/organizacija koja podržava program: Ispitni centar Crne Gore, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Divna Paljević-Šturm
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 020-667-823
Broj faksa: 020-665-590
Ciljevi programa: informisanje o metodologiji izrade zadataka kojima se provjeravaju
znanja u osnovnoj i srednjoj školi i kvalitativna i kvantitativna analiza zadataka i testova.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: stručna i metodička
znanja o ocjenjivanju; podsticanje kreativnosti u izradi zadataka i objektivnosti u
ocjenjivanju i timski rad.
Ciljna grupa: nastavnici naznačenih predmeta u osnovnim i srednjim školama.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Ispitni programi, nivoi i kognitivne sposobnosti
2. Tipovi zadataka, njihove dobre strane i mogući rizici
3. Izrada zadataka otvorenog i zatvorenog tipa (edukativna radionica)
4. Kvalitativna analiza zadataka
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 10 do 20 učesnika.
Cijena po učesniku: 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: od 5. novembra 2011. godine.
124
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
85. Škola u prirodi
Autori: prof. dr Slobodan Radonjić i prof. dr Vladimir Pešić
Institucija/organizacija koja podržava program: Prirodno-matematički fakultet,
Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Snežana Jočić
Adresa: Ul. Borisa Kidriča 42, Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 067-871-386; 067-311-811
Ciljevi programa: osposobljavanje nastavnika koji predaju predmete priroda i društvo
(I ciklus) i priroda i biologija (II ciklusu devetogodišnje osnovne škole) za uspješno
organizovanje i vođenje škole u prirodi koja ne bi bila ekskurzija ili izlet (kao što je do
sada bio slučaj), već prava nastava u prirodi.
.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: metoda rada u
organizaciji škole u prirodi po principu radionice i simulacije časova.
Ciljna grupa: nastavnici koji predaju predmete priroda i društvo (I ciklus) i priroda i
biologija (II ciklus devetogodišnje osnovne škole).
Metode i tehnike rada: monološka, dijaloška, laboratorijska i demonstrativna metoda.
Teme: oblast biologije, ekologije, zaštite životne sredine i održivog razvoja.
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): četiri dana za svaku
grupu učesnika pojedinačno (tri sata dnevno).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
125
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
86. Program obrazovanja za osposobljavanje nastavnika za realizaciju
sadržaja iz bezbjednosne kulture
Autori: Slobodan Bošković, Ljiljana Garić i Gordana Bošković
Institucije/organizacije koje podržavaju program: Zavod za školstvo i Centar za
stručno obrazovanje, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Gordana Bošković
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 069-371-648
Broj faksa: 020-664-713
Ciljevi programa: osposobljavanje za realizaciju sadržaja iz bezbjednosne kulture;
osposobljavanje za organizovanje aktivnosti na podizanju svijesti roditelja, drugih
nastavnika i građanstva, i unapređenje profesionalne kompetencije za uspješno
prenošenje znanja i vještina iz oblasti bezbjednosti i jačanje veza i različitih oblika
saradnje sa relevantnim institucijama na planu prevencije i podizanja bezbjednosne
kulture.
.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: socijalna kompetencija,
inventivnost, altriuzam, primjena stečenih znanja i iskustava u praksi, i sposobnost
prepoznavanja predispozicija i preduslova za devijantno ponašanje.
Ciljna grupa: nastavnici koji relaizuju sadržaje iz bezbjednosne kulture u osnovnim
školama, srednjim stručnim školama i gimnazijama.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Bezbjednosna kultura i društvo (pojam, značaj, oblici i prinicipi)
2. Bezbjednosna kultura kao preventiva asocijalnog ponašanja
3. Unapređenje socijalne kompetencije nastavnika (timski rad, rješavanje konflikata,
interpersonalni odnosi i komunikacijske sposobnosti za život u društvenoj
zajednici).
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): pet dana (40 sati).
Broj učesnika u grupi: od 14 do 18 učesnika.
Cijena po učesniku: 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: od 23. do 27. januara 2012. godine.
126
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
87. Program obrazovanja za osposobljavanje nastavnika za realizaciju
volonterskih sadržaja
Autori: Igor Milošević, Aleksandra Gligorović, Ljiljana Garić i Gordana Bošković
Institucije/organizacije koje podržavaju program: Zavod za školstvo i Centar za
stručno obrazovanje, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Ljiljana Garić
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 069-371-647
Broj faksa: 020-664-713
Ciljevi programa: osposobljavanje za realizaciju volonterskih sadržaja kroz povećanje
nivoa znanja nastavnika o volonterizmu uopšte i iskustvima drugih zemalja na polju
volonterizma; osposobljavanje za pružanje podrške u radu volonterskih klubova i servisa,
i jačanje profesionalnih kompetencija za uspješno prenošenje vještina i znanja o
volonterizmu.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: socijalna kompetencija,
kreativnost, inventivnost, altriuzam i primjena stečenih znanja i iskustava u praksi.
Ciljna grupa: nastavnici koji realizuju volonterske sadržaje u osnovnim školama,
srednjim stručnim školama i gimnazijama.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Volonterizam (pojam, značaj i međunarodna iskustva o volonterizmu) i primjena i
koristi od volonterizma u različitimim sektorima društvene djelatosti
2. Unapređenje socijalne kompetencije nastavnika (timski rad, rješavanje konflikata,
interpersonalni odnosi i komunikacijske sposobnosti i sposobnosti za život u
društvenoj zajednici)
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): četiri dana (32 sata).
Broj učesnika u grupi: od 14 do 18 učesnika.
Cijena po učesniku: 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: od 19. do 22. aprila 2012. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
127
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
88. Preduzetničko učenje u nastavi osnovnih i srednjih škola
Autori: Ljerka Petković i Sreten Lutovac
Institucija/organizacija koja podržava program: Gimnazija „Panto Mališić”, Berane
Odgovorna osoba (koordinator): Sreten Lutovac
Adresa: Ul. svetog Save 25, Berane
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 051-230-104, 068-844-000
Broj faksa: 051-230-104
Ciljevi programa: izgradnja preduzetničke kompetencije i primjene cjeloživotnog
učenja.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: primjene preduzetničkog
učenja u nastavi i sposobnost primjene učenja usmjerenog na učenika.
Ciljne grupe: nastavnici osnovnih i srednjih škola.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Ključne kompetencije u okviru cjeloživotnog učenja
2. Tradicionalne metode u nastavi – slabosti
3. Prednosti učenja usmjerenog na učenika
4. Timski rad – ključ uspjeha
5. Izgradnja preduzetničke kompetencije
6. Preduzetničko učenje kao horizontalni element u nastavi
7. Formiranje reusursnog centra učenja
8. Praktična primjena preduzetničkog učenja – primjena
preduzetničkih vještina
modula
fleksibilnih
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana.
Broj učesnika u grupi: od 10 do 20 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 24. i 25. februar 2012. godine.
128
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
89. Ocjenjivanje i procjenjivanje putem učeničkih portfolija
Autorka: Biljana Vukmanović
Institucija/organizacija koja podržava program: OŠ „Jugoslavija”, Bar
Odgovorna osoba(koordinatorka): Biljana Vukmanović
Adresa: Polje b.b., Bar
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 030-341-195; 069-485-098
Ciljevi programa: unapređenje kvaliteta ocjenjivanja kao kompleksnog procesa;
stvaranje ambijenta koji tokom savladavanju nastavnih sadržaja podsticajno djeluje na
učenike; poboljšanje interakcijskog odnosa nastavnik – učenik; osavremenjivanje
metoda procjene postignuća učenika i uspostavljanje savremenog vida komunikacije
između nastavnika i učenika.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: kontinuirano praćenje
rada učenika tokom godine; opisno ocjenjivanje učenika i ovladavanje modelima
(metodički, psihološki, pedagoški) za vođenje portfolija; kreativne sposobnosti
nastavnika; profesionalna osjetljivost za nove tendencije u procjeni znanja kao važnom
segmentu nastavnog procesa i poseban odnos prema specifičnosti učenika kao pojedinca.
Ciljna grupa: nastavnici maternjeg jezika.
Metode i tehnike rada: predavanja teorijskog tipa, individualni rad, grupni rad,
prezentacije, diskusije i nacrti.
Teme:
1. Problemi ocjenjivanja u postojećoj nastavnoj praksi
2. Faktor ocjenjivanja kao važan činilac interakcijskog odnosa nastavnik – učenik
3. Procjenjivanje i ocjenjivanje znanja kao faktor motivisanosti učenika
4. Usklađenost brojčane i opisne ocjene
5. Učenički portfolio – imperativ kvalitetne procjene znanja
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: od 3. decembra 2011. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
129
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
90. Komunikativna metoda u nastavi engleskog jezika
Autorka: Lea Lonza, Škola za strane jezike Wave
Institucija/organizacija koja podržava program: British Council Montenegro
Odgovorna osoba (koordinatorka): Lea Lonza
Adresa: Ul. I proleterske b.b., Budva
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 033-451-208; 069-331-994
Cilj programa: obučavanje učesnika za korišćenje komunikativnih aktivnosti u nastavi
engleskog jezika u grupama/odjeljenjima sa različitim nivoom znanja.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: komunikativne aktivnosti;
grupisanje učenika i organizacija rada u učionici; autonomija učenika i samostalno
učenje.
Ciljna grupa: nastavnici osnovne škole.
Metode i tehnike rada: radionice interaktivnog tipa.
Teme:
1. Komunikativne aktivnosti
2. Organizacija rada u učionici
3. Profil i karakteristike učenika
4. Grupisanje i oblici interakcije, autonomija učenika
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: 30 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 26. novembar 2011. godine.
130
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
91. Upoznavanje sa Kembridž ESOL ispitom – obuka za nastavnike
engleskog jezika (TKT)
Autori: Lea Lonza i Dragiša Vukotić
Institucija/organizacija koja podržava program: British Council Montenegro
Odgovorna osoba (koordinatorka): Lea Lonza
Adresa: Škola za strane jezike Waves, Ul. I proleterske b.b., Budva
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 033-451-208; 069-331-994
Cilj programa: da se učesnici obavijeste o Kembridž ESOL ispitu Teaching Knowledge
Test i osvježe znanja iz metodike nastave engleskog jezika.
Profesionalne vještine i kompentencije koje se unapređuju: komunikativne
aktivnosti; grupisanje učenika i organizacija rada u učionici; autonomija učenika i
samostalno učenje.
Ciljna grupa: nastavnici osnovne škole.
Metode i tehnike rada: radionice interaktivnog tipa.
Teme koje se obrađuju: motivacija, stilovi učenja, nastavna pomagala, nastavni ciljevi,
referentni izvori, dopunski materijal, ispravljanje grešaka, davanje povratne informacije i
evaluacija.
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati).
Broj učesnika u grupi: 30 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 9. i 10. mart 2011. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
131
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
92. Kooperativno učenje u nastavi
Autorka: Mladenka Perić
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba(koordinator): Mladenka Perić
Adresa: Bulevar maršala Tita b.b., Ulcinj
E-mail: [email protected]
Broj telefona: 067-803-814
Broj faksa: 030-411-587
Ciljevi programa: osavremenjivanje i unapređenje nastavnog procesa, ali i života u
školi uopšte; stvaranje ambijenta u kojem je moguće aktivno, kompleksno i napredno
učenje radi poboljšanja uspjeha; omogućavanje istovremenog sticanja stručnih znanja i
socijalnih vještina, veoma bitnih za razvoj ličnosti, kao što su samopouzdanje,
samovrednovanje, preuzimanje odgovornosti za svoje učenje i za učenje drugih,
spremnost za timski rad, razvoj kritičkog mišljenja, prevazilaženje slabosti i socijalnih
razlika itd.; izgradnja pozitivnog odnosa prema samom sebi, vršnjacima, učenju i
nastavnicima, i priprema učenika da svaki pojedinačno bude građani demokratskog
društva i za tržište rada.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: poznavanje modela
kooperativnog učenja i njegove prednosti u odnosu na takmičarskio ili individualističko
učenje; vještina organizovanja kooperativnog učenja u učionici i uključivanje svakog
učenika u ativno učenje podjelom uloga/zadataka; uspješno prevazilaženje eventualnih
problema unutar grupe; vještina korišćenja različitih načina za formiranje grupe i
poboljšanje saradnje i partnerstva među kolegama.
Ciljna grupa: nastavnici predmetne i razredne nastave (osnovne i srednje škole),
pedagozi, psiholozi, pomoćnici direktora škola i direktori škola.
Metode i tehnike rada: obuka je interaktivnog tipa po modelu kooperativnog učenja.
Teme:
1. Model kooperativnog ili saradničkog učenja (definicija pojma kooperacija)
2. Šta je kooperativno učenje i po čemu se razlikuje od takmičarskog i individualnog
učenja (prednosti ili eventualni nedostaci)
3. Pet osnovnih elemenata kooperativnog učenja
4. Razlika između kooperativno učenje i tradicionalnog grupnog rada
5. Strategije kooperativnog učenja i načini na koje se može implementirati
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: od 12. novembra 2011. godine.
132
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
93. Razvoj kritičkog mišljenja – RWCT (Reading and Writing for Critical
Thinking) za predškolski uzrast
Autori: dr Jeannie L. Steele, Dr Kurtis S. Meredith, dr Charles Temple, Scott Walter
International Reading Association Program „Razvoj kritičkog mišljenja” zajednični je
projekat International Reading Associationa i Univerziteta Severna Ajova i Fondacije za
otvoreno društvo iz Njujorka
Institucija/organizacija koja podržava program: Pedagoški centar Crne Gore,
Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): doc. dr Biljana Maslovarić
Adresa: Bulevar svetog Petra Cetinjskog 25/V, Podgorica
Broj telefona: 020-248-668; 020-248-667
E-mail: biljanam@pccg.co.me
Ciljevi programa: ovladavanje pristupom poučavanju koji doprinosi razvoju kritičkog
mišljenja kod djece; sticanje znanja i vještina o metodama i tehnikama interaktivnog
pristupa; razvijanje spremnosti za saradnju, razmjenu iskustva i učenja od kolega;
promovisanje ideje o refleksivnom praktičaru i razvijanje vaspitača refleksivnih praktičara
(koji kontinuirano preispituju, usavršavaju i prilagođavaju svoj rad potrebama u praksi);
jačanje vaspitača kao nosioca obrazovane reforme; kombinovanje uže shvaćenih
kognitivnih ciljeva (kritičko mišljenje kod djece u užem smislu) sa razvojem vještina i
stavova potrebnih za svakodnevni život (izražavanje, slušanje, otkrivanje prethodnih
znanja, uvjerenja, doživljaja i iskustava, osposobljavanje za zauzimanje stava,
odlučivanje, sticanje komunikativnih vještina, tolerancije...) i doživotno obrazovanje
(učenje kako se uči).
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: primjena metoda i
tehnika koje praktičari kombinuju, odnosno prilagođavaju specifičnostima programa;
unapređivanje načina i oblika razmjene između vaspitača i djece i između djece;
razvijanje predčitačkih vještina čitanja i pisanja kod djece i primjena tehnika grupnog i
individualnog rada.
Ciljna grupa: nastavnici u predškolskim ustanovama i pedagoško-psihološka služba
predškolskih ustanova.
Metode i tehnike rada: interaktivne metode.
Teme:
1. Okvirni sistem za razvijanje kritičkog mišljenja
2. Metode unapređivanja kritičkog mišljenja i kooperativno učenje
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): tri dana (24 sata).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 35 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
133
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
94. Edukacija o ranom razvoju djece jaslenog uzrasta
Autori: Ljiljana Krkeljić i Radoje Novović
Institucija/organizacija koja podržava program: Forum pedagoga Crne Gore,
Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Ljiljana Krkeljić
Adresa: Ul. Slobodana Škerovića 86, Podgorica
Broj telefona: 067-241-567
E-mail: krkeljic@t-com.me
Ciljevi programa: podizanje nivoa informisanosti o ranom razvoju djece sa psihološkopedagoškog aspekta; razvijanje vještina u radu sa djecom; povećanje kapaciteta timskog
rada (vaspitači i medicinske sestre) u jaslicama i povećanje psihološko-pedagoških
kompetencija na relaciji medicinska sestra – roditelj.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: nivo pedagoškopsihološkog znanja i vještina u radu sa djecom jaslenog uzrasta; prepoznavanje
socijalno-emocionalnih potreba djece i adekvatnog „odgovora” na te potrebe;
usmjeravanje medicinskih sestara i nastavnika u predškolskim ustanovama na stvaranje
uslova za stimulativniji socijalno-emocionalni dječji razvoj i preveniranje „burn out”
sindroma.
Ciljna grupa: nastavnici u predškolskim ustanovama i medicinske sestre zaposlene u
jaslicama.
Metode i tehnike rada: iskustveno-edukativne grupe i radionice, inetraktivne metode.
Teme:
I dan
1. Značaj edukacije o ranom razvoju za medicinske sestre i vaspitačice (iskustvena
grupa)
2. Prva godina života (emocionalni i intelektualni razvoj djeteta, praktičan značaj tih
znanja u svakodnevnom radu)
3. Prva godina života (odnos prema djetetu i djetetov odnos prema objektima,
praktičan značaj tih znanja u svakodnevnom radu)
4. Druga godina života (emocionalni i intelektualni razvoj djeteta, praktičan značaj
tih znanja u svakodnevnom radu)
II dan
1. Druga godina života (odnos prema djetetu i djetetov odnos prema objektima,
praktičan značaj tih znanja u svakodnevnom radu)
2. Treća godina života (emocionalni i intelektualni razvoj djeteta, praktičan značaj tih
znanja u svakodnevnom radu)
3. Treća godina života (odnos prema djetetu i djetetov odnos prema objektima,
praktičan značaj tih znanja u svakodnevnom radu)
4. Evaluacija i buduće aktivnosti
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati).
Broj učesnika u grupi: od 15 do 25 učesnika.
Cijena po učesniku: 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 24. i 25. novembar 2011. godine.
134
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
95. Planiranje vaspitno-obrazovnog rada u predškolskim ustanovama u
skladu sa važećim programom
Autorke: Vesna Dimitrijević i doc. dr Tatjana Novović
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Vesna Dimitrijević
Adresa: JPU „Ljubica V. Jovanović Maše”, Budva
E-mail: nikiva@t-com.me
Broj telefona: 069-513-579
Ciljevi programa: da učesnici povećaju svoja znanja i shvate važnost praćenja pojedinih
oblasti razvoja za adekvatno planiranje rada sa djecom; da postanu kompetentniji u
izradi plana vaspitno-obrazovnog rada u kojem se uvažavaju različitosti; da razumiju
značaj tematskog planiranja za dodatno podsticanje dječjeg razvoja i da uvide značaj
posmatranja i odgovarajućeg bilježenja za dalje planiranje podsticanja dječjeg razvoja.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: planiranje u funkciji
vaspitno-obrazovnog rada; poznavanje i implementacija suštinskih elemenata
individualizacije u radu sa djecom predškolskog uzrasta i korišćenje posmatranja i
adekvatnog bilježenja tokom praćenja dječjeg postignuća u određenom periodu, ali i u
procesu izrade plana vaspitno-obrazovnog rada za naredni period.
Ciljna grupa: nastavnici predškolskog vaspitanja.
Metode i tehnike rada: edukativne radionice (prezentovanje – verbalno i uz pomoć
audio-vizuelnih sredstava, diskusija, razmjena iskustava i primjena ranijih i novih znanja
u rješavanju konkretnih zadataka). Obuka je interaktivnog tipa.
Teme
1.
2.
3.
:
Domeni dječjeg razvoja i područja aktivnosti
Kako planirati uz uvažavanje različitosti
Posmatranje i bilježenje u cilju praćenja dječjeg razvoja i izrade plana podsticanja
za naredni period
4. Tematsko planiranje i izrada konkretnog plana
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
Cijena po učesniku: 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 28. januar 2012. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
135
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
96. Ključna kompetencija: učiti kako se uči
Autori: Hans – Jorgen Knusden i Elvira Hadžibegović-Bubanja.
Institucije/organizacije koje podržavaju program: Forum MNE (Forum mladi i
neformalna edukacija)
Odgovorna osoba (koordinatorka): Elvira Hadžibegović-Bubanja
Adresa: Bratstva jedinstva 4, Podgorica
E-mail: elvira.hb@forum-mne.com
Broj telefona: 069-364-199
Broj faksa: 020-602-710
Ciljevi programa: informisanje nastavnog
kompetencije učiti kako se uči kod učenika.
kadra
o
metodama
razvoja
ključne
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: odnos sa učenicima kroz
razumijevanje obrazovnih potreba pojedinca; komuniciranje i saradnja (efektivno
komuniciranje sa učenicima radi obezbjeđivanja pravovremene i relevantne informacije o
postignućima i oblastima razvoja koje tek treba da unaprijede, i efektivno komuniciranje
sa kolegama i drugim osobljem u školi); lični i profesionalni razvoj nastavnika (rad na
evaluiranju sopstvene prakse i na načinima za njeno unapređenje, kreativni,
konstruktivni i kritički odnos prema inovacijama i spremnost za prilagođavanje sopstvene
prakse primjerima najbolje prakse); identifikovanje postignuća i različitosti učenika,
odnosno stilova učenja svakog učenika, i razvijanje strategija sopstvenog učenja;
efektivno planiranje nastave i učenja prema uzrastu i sposobnostima učenika;
angažovanje i motivisanje učenika podizanjem nivoa njihovih postignuća i razvijanjem
samostalnosti u učenju i obrazovanju; organizovanje prostora za učenje prema
potrebama učenika, uz stvaranje mogućnosti za nesmetanu komunikaciju, i saradnja,
timski rad i učenje u kolektivu (predstavljanje i mogućnost uključivanja u udruženja
nastavnika).
Ciljna grupa: nastavnici u srednjem stručnom obrazovanju.
Metode i tehnike rada: radionice, prezentacije, simultana individualna aktivnost,
studije slučaja, igre uloga, akvarijum, mini-lekcije, grupne diskusije, pojedinačne i
grupne prezentacije, rad u parovima, rad u malim grupama i davanje/primanje povratne
informacije.
Teme
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
:
Osam ključnih kompetencija za cjeloživotno učenje
Ključna kompetencija: učiti kako se uči
Stilovi učenja i piramida usvajanja znanja
Organizacija učenja
Nastava – koncept
Projektni metod kao način rada
Prostor kao sredstvo
Akciono učenje
Razvoj kompetencija škole
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): tri dana (24 sata).
Broj učesnika u grupi: od 15 do 25 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 25, 26. i 27. januar 2012. godine.
136
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
97. Upotreba pitanja u nastavi/učenju
Autorke: Radmila Bajković i Tatijana Vujović
Institucija/organizacija koja podržava program: JU OŠ „Blažo Jokov Orlandić’’, Bar
Odgovorna osoba (koordinatorka): Radmila Bajković
Adresa: Ul. Jovana Tomaševića 16/6, Bar
E-mail: r.bajkovic@gmail.com
Broj telefona: 067-588-919; 030-313-803
Broj faksa: 030-312-347
Ciljevi programa: unapređivanje pedagoške komunikacije i stvaranje pozitivne
atmosfere u učionici koja će omogućiti misaono aktiviranje učenika i uspješno učenje;
sticanje znanja o značaju i funkciji pitanja, kako nastavničkih tako i učeničkih, u procesu
učenja/nastave.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: formulisanje pitanja
različitih nivoa težine i ovladavanje metodama i tehnikama obuke učenika za postavljanje
pitanja u procesu samostalnog učenja i u procesu učenja tokom nastave, i znanja i
vještine za misono aktiviranje učenika u nastavi i za razvijanje kreativnosti i logičkog
mišljenja.
Ciljna grupa: nastavnici razredne i predmetne nastave i stručni saradnici u osnovnoj
školi.
Metode i tehnike rada: obuka je interaktivnog tipa (obuhvata i teorijski uvod u temu i
povezivanje sa praktičnim iskustvima učesnika).
Teme
1.
2.
3.
4.
5.
:
Da li ste danas postavili dobro pitanje?
Kako mjeriti kvalitet pitanja?
Zašto je važno postavljanje pitanja?
Kako nastavnici mogu unaprijediti svoju vještinu postavljanja pitanja u učionici?
Kako naučiti učenike da postavljaju pitanja?
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 25 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijenu i potrošnog materijla).
Termin realizacije jednog seminara: 3. i 4. februar 2012. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
137
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
98. Planiranje njege i VOR-a u jaslicama
Autorke: Vesna Dimitrijević i doc. dr Tatjana Novović
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Vesna Dimitrijević
Adresa: Slovenska obala 17, Budva
E-mail: nikiva@t-com.me
Broj telefona: 069-513-579
Broj faksa: 033-451-679
Ciljevi programa: povećanje znanja i shvatanje važnosti praćenja pojedinih oblasti
razvoja za adekvatno planiranje rada sa djecom; shvatanje značaja realno planiranih
ciljeva podsticanja dječjeg razvoja i učenja; sticanje većih kompetencija za izradu plana
vaspitno-obrazovnog rada u kojem se uvažavaju različitosti i uviđanje značaja
posmatranja i odgovarajućeg bilježenja za dalje planiranje podsticanja dječjeg razvoja.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: planiranje u funkciji
vaspitno-obrazovnog rada, poznavanje i implementacija suštinskih elemenata
individualizacije u radu sa djecom uzrasta do tri godine i korišćenje posmatranja i
adekvatnog bilježenja tokom praćenja dječjeg postignuća u jednom periodu, ali i u
procesu izrade plana vaspitno-obrazovnog rada za naredni period.
Ciljna grupa: nastavnici predškolskolskog vaspitanja i obrazovanja.
Metode i tehnike rada: edukativne radionice (prezentovanje – verbalno i uz pomoć
audio-vizuelnih sredstava, diskusija, razmjena iskustava i primjena ranijih i novih znanja
u rješavanju konkretnih zadataka).
Teme :
1.
2.
3.
4.
Ključne dimenzije planiranja u jaslicama
Kako podsticati razvoj djece do tri godine
Kako individualizovati planiranje
Izrada konkretnog plana
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 25 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena za potrošni materijal).
Termin realizacije jednog seminara: 26. april 2012. godine.
138
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
99. Uloge nastavnika u kreiranju pedagoške klime
Autorka: doc.dr Katarina Todorović
Institucija/organizacija koja podržava program: na Filozofskom fakultetu u Nikšiću,
u okviru studijskog programa Pedagogija i predškolsko vaspitanje, realizuje se nastavni
predmet pedagoška komunikologija koji se smatra neophodnom pedagoškom disciplinom
u procesu formiranja pedagoškog kadra. Ovaj program je zasnovan na toj univerzitetskoj
disciplini i nastavnici se o njenom značaju informišu na osnovu sadržaja koji je prilagođen
za jednodnevni program.
Odgovorne osobe (koordinatorke): doc. dr Biljana Maslovarić i doc. dr Katarina
Todorović
Adresa: Bulevar Svetog Petra Cetinjskog 25/V, Podgorica
E-mail: katarinat@t-com.me
Broj telefona: 069-029-551;
Broj faksa: 020-248-668; 020-248-667
Ciljevi programa: informisanje o ulogama nastavnika u kreiranju klime u odjeljenju i
njenom značaju; unapređenje vještina u procesu kreiranja klime u nastavnom procesu i
informisanje o putevima i efektima kreiranja adekvatne klime u odjeljenju.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: izvođenje nastave uz
intenzivnije i cjelishodnije vođenje računa o sopstvenim ulogama u formiranju klime u
školi i odjeljenju; partnerski rad svih učesnika nastavnog procesa na ostvarivanju
vaspitno-obrazovnih ciljeva; kreiranje kvalitetnog časa i adekvatno, individualizovano
motivisanje učenika za aktivizaciju u nastavi.
Ciljna grupa: nastavnici, stručni saradnici i direktori osnovnih i srednjih škola.
Metode i tehnike rada: interaktivni i radioničarski rad, sa mini-lekcijama koje prethode
svakoj temi i na kraju se koriste za sistematizuju.
Teme
1.
2.
3.
4.
:
Nastavnik
Nastavnik
Nastavnik
Nastavnik
– planer i realizator kvalitetnog časa
– vješti komunikator
– saradnik svima i u svemu
– motiv učenicima za učenje
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 35 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 40 € (uračunati su honorar i putni troškovi za voditelje
seminara i troškovi za nabavku i pripremu materijala za radionicu).
Termin realizacije jednog seminara: 15. oktobar 2011. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
139
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
100. Komunikacijske vještine u nastavi
Autorka: doc.dr Katarina Todorović
Institucija/organizacija koja podržava program: na Filozofskom fakultetu u Nikšiću,
u okviru studijskog programa Pedagogija i predškolsko vaspitanje, realizuje se nastavni
predmet pedagoška komunikologija koji se smatra neophodnom pedagoškom disciplinom
u procesu formiranja pedagoškog kadra. Ovaj program je zasnovan na toj univerzitetskoj
disciplini i nastavnici se o njenom značaju informišu na osnovu sadržaja prilagođenog za
jednodnevni program.
Odgovorne osobe (koordinatorke): doc. dr Biljana Maslovarić i doc. dr Katarina
Todorović
Adresa: Bulevar Svetog Petra Cetinjskog 25/V, Podgorica
E-mail: katarinat@t-com.me
Broj telefona: 069-029-551
Broj faksa: 020-248-668; 020-248-667
Ciljevi programa: unapređenje komunikacije u nastavnom procesu; informisanje
nastavnika o značaju komunikacije za razvoj čovjeka, njegovih vrijednosnih stavova i
odnosa s društvenom sredinom; sticanje znanja i vještina u vezi s tipovima komunikacije
i mogućnostima koje pruža u procesu ostvarivanja ciljeva u vaspitno-obrazovnom
procesu, i osnaživanje nastavnika za adekvatan proces komunikacije, na kojem je
baziran kompletan rad u nastavnom procesu.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: realizacija kvalitetne
nastave; ostvarivanje vaspitno-obrazovnih ciljeva za koje se pretpostavlja adekvatan
odnos pojedinca sa grupom, grupe sa pojedincem i pojedinca sa pojedincem, i namjerna
individualizacija nastavnog procesa.
Ciljna grupa: nastavnici, stručni saradnici i direktori osnovnih i srednjih škola.
Metode i tehnike rada: interaktivni i radioničarski rad, sa mini-lekcijama koje prethode
svakoj temi i na kraju se koriste za sistematizaciju.
Teme
1.
2.
3.
4.
5.
:
Značaj komunikacije za efekte nastavnog procesa
Priroda i principi adekvatne komunikacije u nastavi
Vrste komunikacije u vaspitno-obrazovnom radu
Vrste poruka, barijere i njihove posljedice
Aktivno slušanje
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jednodnevni seminar
(osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 35 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 40 € (uračunati su honorar i putni troškovi za voditelje
seminara i troškovi za nabavku i pripremu materijala za radionicu).
Termin realizacije jednog seminara: 24. mart 2012. godine.
140
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
VIII PROGRAMI PODRŠKE UČENICIMA
101. Prevencija narkomanije u osnovnim školama
Autori: dr sci. Dragan Laušević, mr sci. Boban Mugoša i Anđa Backović
Institucija/organizacija koja podržava program: UNICEF-ova kancelarija u Podgorici
podržala je izradu Programa 1999. godine, obuku nastavnika i izradu priručnika za
nastavnike Program prevencije narkomanije u osnovnim školama (2001). Od 2003.
godine Program se realizuje kroz Akcioni plan za prevenciju narkomanije kod djece i
omladine Vlade Crne Gore.
Odgovorna osoba (koordinatorka): Jadranka Gavranović
Adresa: OŠ „Savo Pejanović”, Podgorica
E-mail: jadraga@gmail.com
Broj telefona: 067-383-251
Ciljevi programa: usavršavanje nastavnika za rad sa djecom koncipirano na osnovama
savremenih preventivnih programa, odnosno prema ciljevima preventivnog obrazovanja.
To su: razvojno prilagođeno informisanje djece o vrstama i uticajima droga na zdravlje;
razvoj i podsticanje konstruktivnih stavova i odgovornosti i razvoj vještina (tehnike
otpora socijalnim pritiscima, kontrola osjećanja, odlučivanje u rizičnim situacijama,
traženje i pružanje pomoći, inicijativnost itd.).
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: ovladavanje metodama
(inter)aktivne nastave; razvijanje sopstvene interospektivnosti i introspektivnosti djece;
razumijevanje razvojnih karakteristika djece (intelektualne, emocionalne, socijalne);
unapređivanje vještina vođenja grupe; savjetovanja roditelja, djece i osoblja škole, i
razvijanje inicijativnosti kod djece da preuzmu aktivnu i odgovornu ulogu u prevenciji i
praktikovanju zdravih stilova života.
Ciljne grupe: stručni saradnici (pedagozi i psiholozi) i nastavnici.
Metode i tehnike rada: radionice (kratki edukativni blokovi radi boljeg informisanja o
navedenim temama; pitanja i diskusija učesnika; praktične vježbe – istraživanje,
simuliranje životnih situacija, igranje uloga, uvježbavanje i analiza iskustava i stavova).
Učesnici prolaze kroz sve sadržaje obuke na način na koji se očekuje da će u radu sa
njima proći djeca.
Teme:
1. Možemo se upoznati još bolje!
2. Zdravlje je...
3. Bolesti zavisnosti i narkomanija
4. Narkomanija – rizik od drugih bolesti i poremećaja odnosa sa ljudima
5. Zašto se postaje narkoman?
6. Većina mladih ne koristi droge, alkohol, duvan!
7. Kada me nagovaraju ...
8. Kako sve mogu da kažem NE?
9. Da li su reklame istinite?
10. Moje vrijednosti, moji uzori...
11. Mogu (naučiti) mudro da odlučujem!
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan i po dan (12 sati).
Broj učesnika u grupi: od 15 do 25 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
141
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
Cijena po učesniku (dnevno): 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: od 3. decembra 2011. godine.
142
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
102. Škola bez nasilja: ka sigurnom i podsticajnom školskom okruženju
Autor: Ljiljana Krkeljić
Institucije/organizacije koje podržavaju program: Forum pedagoga Crne Gore i
UNICEF
Odgovorna osoba (koordinatorka): Ljiljana Krkeljić
Adresa: Ul. Slobodana Škerovića 86, Podgorica
E-mail: krkeljic@t-com.me
Broj telefona: 067-241-567
Ciljevi programa: podizanje nivoa svjesnosti i znanja o pojavi vršnjačkog nasilja u
školi; definisanje i funkcionisanje zaštitne mreže kao odgovora cijele škole na pojavu
vršnjačkog nasilja i povezivanje škole i lokalne zajednice radi unapređenja i održivosti
aktivnosti u školi.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: podizanje nivoa
svjesnosti i znanja o nasilju u školi; učenje novih metoda i vještina rada (intervencija) u
slučajevima pojave nasilja; razvoj kooperativnih odnosa između svih zaposlenih u školi;
vještina rada u grupi i razvijanje kooperativnih odnosa sa roditeljima.
Metode i tehnike rada: metode interaktivnog rada.
Ciljna grupa: nastavnici i vannastavno osoblje.
Teme:
1. Upoznavanje i integracija grupe, značaj i razlozi za realizovanje projekta
2. Organizacija u školi kao preduslov realizacije projekta
3. Nasilje i vrste nasilja u školi
4. Potrebe: šta nas pokreće na određeno ponašanje?
5. Kako potrebe mogu biti zadovoljene
6. Kako odrasli reaguju na potrebe djece
7. Kako odrasli reaguju na neprimjereno ponašanje djeteta
8. Disciplinovanje
9. Restitucija
10. Primjeri restitucije
11. Posljedice koje smišlja dijete
12. Evaluacija i plan budućih aktivnosti.
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): tri dana (24 sata).
Broj učesnika u grupi: od 15 do 25 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 20 € (uračunati su honorar za trenere i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 8. oktobar 2011. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
143
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
103. Kreativno rješavanje konflikata u učionici
Autorke: Dijana Uljarević i Tamara Čirgić
Institucija/organizacija koja podržava program: NVO Forum MNE (Forum mladi i
neformalna edukacija)
Odgovorna osoba (koordinatorka): Tamara Čirgić
Adresa: Ul. bratstva i jedinstva 4, Podgorica
E-mail: tamara.krivokapic@forum-mne.com
Broj telefona: 020-602-710
Ciljevi programa: obuka nastavnog kadra u oblasti transformacije konflikta u učionici, s
posebnim akcentom na istraživanju uloge nastavnika, ali i na mehanizmima uspješnog
suočavanja sa tim problemom, i usmjeravanje obrazovnog procesa ka grupnom i
individualnom pristupu konfliktu (na mikronivou i makronivou), ka razvijanju vještina i
znanja za kreativni rad s obzirom na različitosti i ka razumijevanju različitih percepcija i
predrasuda. Putem obuke, programom će se podržati stručno usavršavanje nastavnika u
skladu sa prioritetima u reformi našeg obrazovanja, uz uzimanje u obzir aktuelnog
konteksta i izazova sa kojima se susreću današnji adolescenti. Takođe, programom bi
trebalo da se doprinese osnivanju struktura koje će osigurati kvalitetan rad sa učenicima
u najosjetljivijem periodu njihovog razvoja.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: komunikativne vještine u
radu sa učenicima u konfliktnim situacijama; rad na konfliktima i prihvatanju razlika,
stavovima i vrijednostima, i posvećenost kontinuiranom profesionalnom usavršavanju i
razvoju.
Ciljna grupa: nastavnici u osnovnim i srednjim školama i vaspitači u institucijama koji
se bave vaspitanjem i obrazovanjem adolescenata.
Metode i tehnike rada: radionice, prezentacije, simultana individualna aktivnost,
studije slučaja, igre uloga, akvarijum, mini-lekcije, grupne diskusije, pojedinačne i
grupne prezentacije, rad u parovima, rad u malim grupama i davanje/primanje povratne
informacije.
Teme:
1. Razumijevanje i prepoznavanje konflikta
2. Misli, osjećanja i reakcije u konfliktnim situacijama
3. Teorije i praktična primjena nenasilnih komunikativnih metoda i konkretnih
razvojno-usmjerenih aktivnosti u kojima učenici/ce imaju centralnu ulogu
4. Funkcionalnost i funkcije konflikta
5. Kreativne metode transformacije konflikta
6. Kako raditi sa teškim temama
7. Kako raditi sa snažnim emocijama
8. Uloga percepcije u konfliktu
9. Zaštita djece i mladih – polise i procedure
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati).
Broj učesnika u grupi: od 15 do 20 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 12 i 13. maj 2012. godine.
144
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
104. Osmišljavanje prelaska mladih u svijet rada na Zapadnom Balkanu
– profesionalna orijentacija
Autori: GTZ (Ervin Kemerer), i treneri: Branka Kankaraš (Ministarstvo prosvjete i
nauke), Jasmina Đukić (Zavod za zapošljavanje), Jelena Knežević (Centar za stručno
obrazovanje), Rada Mujović (OŠ „Sutjeska”) i Katarina Vučinić (OŠ „Mileva LajovićLalatović”)
Institucije/organizacije koje podržavaju program: Ministarstvo prosvjete i nauke,
Centar za stručno obrazovanje, Zavod za zapošljavanje (CIPS)
Odgovorna osoba (koordinator): Uroš Zeković
Adresa: Ul. Bregalnička 7, Podgorica
E-mail: uros.zekovic@gtz.de
Broj telefona: 020-227-266
Broj faksa: 020-627-226
Ciljevi programa: informisanje nastavnika o značaju profesionalne orijentacije za
mlade; sticanje profesionalnih vještina neophodnih za pružanje kontinuirane podrške i
usmjeravanje mladih u procesu donošenja što pravilnije odluke o izboru škole, odnosno
zanimanja; osposobljavanje nastavnika za realizaciju sadržaja programa profesionalne
orijentacije:
samospoznaja
(prepoznavanje
svojih
sposobnosti,
interesovanja,
vrijednosnih orijentacija), informisanje o postojećim školama i zanimanjima, realni
susreti i odlučivanje; unapređenje kompetencija za uključivanja različitih aktera koji
učestvuju u sistemu obrazovanja (učenici, roditelji, nastavnici, psiholozi, pedagozi,
uprava škole, šira zajednica...); unapređenje sposobnosti za jačanje veza sa relevantnim
institucijama značajnim za proces profesionalne orijentacije; indentifikovanje potrebe za
saradnjom svih relevantnih institucija značajnih u procesu profesionalne orijentacije
(obrazovne institucije, Zavod za zapošljavanje, privreda) radi organizovanog prelaska
mladih na tržište rada.
Ciljna grupa: nastavnici predmetne nastave, stručne službe, roditelji, učenici i
predstavnici Zavoda za zapošljavanje.
Teme:
1.
2.
3.
4.
Uvod u profesionalnu orijentaciju i samospoznaja
Informisanje
Realni susreti
Odlučivanje
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): pet mjeseci (10 radnih
dana po osam sati, tj. ukupno 80 sati).
Broj učesnika u grupi: od 18 do 20 učesnika.
Cijena po učesniku: 70 € (uračunati su honorar i putni troškovi za voditelje seminara,
troškovi osvježenja za učesnike i potrošni materijal).
Termin realizacije jednog seminara: od 22. oktobra 2011. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
145
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
105. Rješavanjem konflikata do međusobnog razumijevanja
Autorka: Dragana Radoman
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): Dragana Radoman
Adresa: Stubička 7/2, Nikšić
E-mail: dragana_radoman@yahoo.com
Telefon: 068-081-180
Ciljevi programa (osmišljeni na osnovu Pestalozzi programa Ključna znanja, vještine i
stavovi za sve nastavnike): informisanje o posebnim tehnikama za rješavanje sukoba,
strategijama za rješavanje problema i tehnikama pozitivne discipline; sticanje novih
znanja o fazama kroz koje konflikt prolazi i o modelima ponašanja u konfliktu; stvaranje
bezbjednog okruženja za učenje koje doprinosi razvoju samopouzdanja, samopoštovanja
i samosvjesnosti učesnika; sticanje vještina za primjenu formalnih i neformalnih metoda
rada, i naglašavanje i preispitivanje mogućnosti saradnje svih aktera uključenih u školski
sistem (učenički parlament, udružene inicijative sa roditeljima i učenicima, realizacija
lokalnih, nacionalnih i međunarodnih projekata).
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: razumijevanje faza kroz
koje konflikt prolazi i upravljanje konfliktima; davanje i primanje povratne informacije;
prepoznavanje stilova reagovanja u konfliktnim situacijama; ostvarivanje uspješne
saradnje na lokalnom, nacionalnom i međunarodnom nivou; razmjena informacija i
iskustava nastavnika i razvijanje timskog rada i međusobne saradnje; preuzimanje
inicijative i posvećenost kontinuiranom profesionalnom usavršavanju i razvoju.
Ciljne grupe: nastavnici predmetne i razredne nastave u osnovnim školama i
pedagoško-psihološka služba.
Metode i tehnike rada: radionice interaktivnog tipa (individualni rad, radu u paru,
grupni rad, davanje i primanje povratne informacije, power point prezentacija, igra
uloga, plenum, grupne diskusije, pojedinačne i grupne prezentacije, kooperativno učenje,
kreativni način izražavanja, bujica ideja).
Teme:
1. Važnost saradnje, timskog rada i zajedničkih inicijativa
2. Upoznavanje sa tehnikama za rješavanje konflikata i fazama kroz koje konflikt
prolazi
3. Uloge u konfliktnim situacijama
4. Kreiranje sigurnog okruženja za učenje
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 25 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 12 € (honorar za voditelje seminara).
Termin realizacije jednog seminara: 26. novembar 2011. godine.
146
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
IX UNAPREĐENJE RADA ŠKOLE
106. Unapređenje škola – podrška razvoju škola
Autorke: prof. dr Linda Lee i prof. dr Susan Rona (autorke originalnih modula obuke)
Program su adaptirali za potrebe naših obrazovnih institucija prof. dr Saša Milić, mr Milja
Vujačić i dr Biljana Maslovarić.
Institucija/organizacija koja podržava program: NVO Pedagoški centar Crne Gore,
Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): dr Biljana Maslovarić
Adresa: Bulevar svetog Petra Cetinjskog 25/V, Podgorica
E-mail: biljanam@pccg.co.me
Broj telefona: 020-248-668
Broj faksa: 020-248-667
Ciljevi programa: podizanje nivoa svijesti učesnika u obrazovanju o potrebi
samoorganizovanja (na nivou obrazovne institucije i lokalne zajednice) za iniciranje i
pokretanje procesa promjene, reforme i razvoja obrazovne institucije; podizanje na viši
nivo motivacije i samopoštovanja kod profesionalaca koji se bave obrazovanjem, ali i kod
svih ostalih saradnika i obrazovnih institucija, za djelovanje u pravcu reformisanja i
uvođenja savremenih obrazovnih tehnologija; integrisanje u život obrazovne institucije
savremenih znanja i vještina vezanih za organizovanje, rukovođenje, odlučivanje i timski
rad u obrazovanju; podizanje nivoa kompetencija učesnika za programiranje i realizaciju
različitih programa i sadržaja koji doprinose kvalitetnom i sadržajnom ostvarivanju
vaspitne i obrazovne funkcije obrazovne institucije; sticanje potrebnih znanja za
razvijanje metoda i strategija neposrednog uključivanja djece/mladih, roditelja i
predstavnika lokalne zajednice u donošenje odluka i upravljanje svim procesima u
instituciji koji imaju ključnu važnost za njenu vaspitnu i obrazovnu funkciju.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: kritičko sagledavanje
trenutnog stanja i perspektive razvoja institucije; korišćenje proaktivnog stava u
profesionalnom domenu; kreiranje i upravljanje promjenama u instituciji; partnerska
komunikacija; konstruktivno prevazilaženje konfliktnih situacija; formiranje zajednice
koja uči na svim nivoima obrazovne institucije; rukovođenje, kooperacija i saradnja u
timu i zajednici; strateško i akciono planiranje; implementiranje i upravljanje različitim
programima, i zastupanje, prezentovanje, lobiranje i pregovaranje u procesu realizacije
planova i akcija.
Ciljne grupe: profesionalci iz predškolskih ustanova i osnovnih i srednjih škola
(nastavnici predškolskog vaspitanja, nastavnici razredne i predmetne nastave, pedagozi,
psiholozi, direktori), učenici, roditelji, spoljni saradnici, volonteri i predstavnici lokalne
zajednice.
Metode i tehnike rada: interaktivni seminari intenzivnog tipa.
Teme:
I modul – otvorenost za promjene i upravljanje promjenom; formiranje proaktivnog
stava prema razvoju obrazovne institucije; strategije za kreiranje i funkcionisanje
obrazovne sredine u funkciji razvoja i učenja; vještine komunikacije; klima povjerenja i
uzajamnog podržavanja; konstruktivni pristup problemima i konfliktima, i kooperacija i
saradnički odnosi u kolektivu/timu.
II modul – usmjerenost ka ciljevima u okviru zajedničke vizije; organizaciona
struktura koja doprinosi razvoju institucije; vještine upravljanja, rukovođenja i
odlučivanja u timu; vještine planiranja; formiranje partnerskih odnosa kao preduslova za
Zavod za školstvo
Crna Gora
147
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
zajedničke akcije, prezentovanje, lobiranja i pregovaranje, i akciono i strateško
planiranje.
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): obuka se sastoji od dva
modula, koji se organizuju u razmaku od šest mjeseci kako bi se obezbijedio kontinuitet,
ali i vrijeme za implementaciju elemenata obuke. Oba modula traju po tri dana (po 24
sata – ukupno, 48 sati).
Zavisno od iskazanih potreba zainteresovanih, moguće je organizovati i seminarskomodularni pristup, pod kojim se podrazumijeva obrada jedne ili više tema, u okviru
navedenog programa, u trajanju od najmanje jednog seminarskog radnog dana.
Broj učesnika u grupi: od 30 do 35 učesnika.
148
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
107. Mentorstvo
Autori: prof. dr Saša Milić i doc. dr Biljana Maslovarić
Institucija/organizacija koja podržava program: NVO Pedagoški centar Crne Gore,
Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): prof. dr Saša Milić
Adresa: Bulevar svetog Petra Cetinjskog 25/V, Podgorica
E-mail: sasam@pccg.co.me
Broj telefona: 020-248-668
Broj faksa: 020-248-667
Ciljevi programa: obuka za mentorstvo, tj. za kvalitetno praćenje i podršku nastavnika
početnika/pripravnika (pomoć mladim kolegama u profesionalnom razvoju).
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: upućivanje nastavnog
kadra (budući mentori) u osnovne teorijske postavke mentorskog rada; informisanje
nastavnog kadra (budući mentori) o bazičnim karakteristikama efektivnog mentorstva,
principima učenja odraslih i stilovima učenja; refleksija mentorovog profesionalnog
iskustva na njegov mentorski rad; informisanje nastavnog kadra (budući mentori) o
načinima komunikacije na relaciji mentor – pripravnik i načinima prevazilaženja
eventualnih nesuglasica u toku trajanja pripravničkog staža; predstavljanje nastavnom
kadru (budući mentori) načina planiranja i implementacije akcionog plana mentorstva;
upućivanje nastavnog kadra (budući mentori) u načine pružanja podrške nastavniku
pripravniku pri izboru teme za stručni rad i pripremi nastavnih aktivnosti za stučni ispit.
Ciljna grupa: nastavnici razredne i predmetne nastave (osnovne i srednje škole),
nastavnici predškolskog vaspitanja, pedagozi, psiholozi, defektolozi i visokoškolski
nastavnici.
Metode i tehnike rada: radionice, debate, prezentacije, mini-lekcije, igre uloga itd.
Teme:
1. Uvod u mentorstvo
2. Učenje odraslih i mentorstvo
3. Karakteristike efektivnog mentorstva
4. Mentorski proces
5. Mentorske uloge i stilovi
6. Komunikacijske vještine u mentorstvu
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): četiri dana (32 sata).
Zavisno od iskazanih potreba zainteresovanih, moguće je organizovati i seminarskomodularni pristup, pod kojim se podrazumijeva obrada jedne ili više tema, u okviru
navedenog programa, u trajanju od najmanje jednog seminarskog radnog dana.
Broj učesnika u grupi: od 25 do 50 učesnika.
Cijena po učesniku: 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 25, 26, 27. i 28. okotbar 2012. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
149
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
108. Trening za trenere
Autori: prof. dr Saša Milić i doc. dr Biljana Maslovarić
Institucija/organizacija koja podržava program: NVO Pedagoški centar Crne Gore,
Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): prof. dr Saša Milić
Adresa: Bulevar svetog Petra Cetinjskog 25/V, Podgorica
E-mail: sasam@pccg.co.me
Broj telefona: 020-48-668
Broj faksa: 020-248-667
Ciljevi programa: opšti cilj je diseminacija znanja i vještina interaktivne obuke na veći
broj potencijalnih trenera/voditelja. Posebni ciljevi su: podizanje nivoa kompetentnosti
voditelja seminara; kvalitativno unapređenje cjelokupnog programa stručnog
usavršavanja nastavnog kadra; decentralizacija programa stručnog usavršavanja
nastavnog kadra i aktivnije uključivanje visokoškolskih institucija, posebno onih koje
pripremaju budući nastavni kadar, u procese stručnog usavršavanja nastavnika.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: poznavanje osnovnih
teorijskih postavki interaktivne obuke, prednosti i eventualnih nedostataka takvog načina
rada u odnosu na ostale tradicionalne pristupe (plenumi, kongresi, konferencije itd.);
informisanost o postavkama pedagoško-psiholoških teoretičara u prošlosti vezanim za
interaktivne oblike stručnog usavršavanja nastavnika; poznavanje osnovnih elemenata
efikasne i kvalitetne implementacije interaktivne obuke; poznavanje konkretnih primjera
i mogućnosti dizajniranja, razvoja i strukturiranja seminarskog dana baziranog na
osnovnim principima interaktivne obuke u skladu sa programima, propozicijama i
regulativima stručnog usavršavanja nastavnog kadra Republike Crne Gore; sposobnost
za primjenu kooperativnog učenja, različitih oblika komunikacije, trening-strategija, i
slično.
Ciljne grupe: nastavnici razredne i predmetne nastave (osnovne i srednje škole),
nastavnici predškolskog vaspitanja, pedagozi, psiholozi, defektolozi i visokoškolski
nastavnici.
Metode i tehnike rada: radionice, debate, prezentacije, mini-lekcije, igre uloga itd.
Teme:
1. Vještine, strategije i tehnike interaktivnog treninga
2. Vještine komunikacije interaktivnog treninga
3. Metode interaktivnog treninga
4. Specifičnosti interaktivnog treninga za različite nastavne sadržaje
5. Timski rad trenera
6. Evaluacija treninga
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): osam dana (dva
četvorodnevna seminara – 64 sata obuke).
Zavisno od iskazanih potreba zainteresovanih, moguće je organizovati i seminarskomodularni pristup, pod kojim se podrazumijeva obrada jedne ili više tema, u okviru
navedenog programa, u trajanju od najmanje jednog seminarskog radnog dana.
Broj učesnika u grupi: od 25 do 30 učesnika.
Cijena po učesniku: 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
150
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
109. Osnovi rada na računaru
Autori: Stojka Leković i Živorad Bojović
Institucije/organizacije koje podržavaju program: JU SMŠ „17. septembar” i Centar
za obuku u JU SMŠ „17. septembar”, Žabljak
Odgovorna osoba (koordinator): Milojka Stijepović
Adresa: Ul. Božidara Žugića b.b., Žabljak
E-mail: 17.septembar@t-com.me
Broj telefona: 052-361-336; 069-609-739
Broj faksa: 052-360-091
Ciljevi programa: podizanje nivoa informatičke pismenosti, uvođenje savremenih
obrazovnih tehnologija i sticanje znanja potrebnih za povećanje kvaliteta nastave.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: timski rad i saradnja,
realizacija nastave i praćenje novina u nauci preko Interneta radi unapređenja nastave.
Teme koje se obrađuju: rad na računaru (Windows, Word, Power, Point; Excel;
Internet; Explorer).
Ciljna grupa: nastavnici.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): četiri dana (32 sata).
Broj učesnika u grupi: do 25 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: od 16. do 19. januara 2012. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
151
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
110. Menadžment i liderske vještine u obrazovanju
Autor: mr Srđan Vukčević
Institucija/organizacija koja podržava program: Blue Coach d.o.o.
Odgovorna osoba (koordinator): mr Srđan Vukčević
Adresa: Podgorica, Cetinjski put b.b., Podgorica
E-mail: srdjanv@t-com.me
Broj telefona: 020-290-208
Broj faksa: 020-290-208
Cilj programa: poboljšanje menadžmentskih i liderskih vještina u obrazovanju.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: organizacija, planiranje,
donošenje odluka, inovativnost i liderstvo.
Ciljna grupa: nastavni kadar, menadžment obrazovnih institucija.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Menadžment obrazovnih institucija
2. Organizacija i upravljanje
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati).
Broj učesnika u grupi: od 12 do 35 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 11. i 12. novembar 2011. godine.
152
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
111. Timski rad – važna komponenta angažovanja ljudskih resursa
Autori: Ljerka Petković i Sreten Lutovac
Institucija/organizacija koja podržava program: Gimnazija „Panto Mališić”, Berane
Odgovorna osoba (koordinator): Sreten Lutovac
Adresa: Gimnazija „Panto Mališić”, Ul. svetog Save 25, Berane
E-mail: gimpm@t-com.me
Broj telefona: 051-230-104, 068-844-000
Cilj programa: unapređenje kvaliteta rada u školi putem ulaganja u ljudske resurse.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: uspješno upravljanje
ljudskim resursima i sposobnost primjene timskog rada na svim nivoima.
Ciljna grupa: nastavnici osnovnih i srednjih škola.
Metode i tehnike rada: predavanja, prezentacije i radionice.
Teme:
1. Ljudski resursi
2. Motivacija
3. Tim, timski rad
4. Timski rad u učionici
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 10 do 20 učesnika.
Cijena po učesniku (dnevno): 25 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i
cijena potrošnog materijala).
Termin realizacije jednog seminara: 8. oktobar 2011. godine.
Zavod za školstvo
Crna Gora
153
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
154
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
NARUČENI PROGRAMI STRUČNOG
USAVRŠAVANJA NASTAVNIKA
Zavod za školstvo
Crna Gora
155
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
156
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
I PREDŠKOLSKO VASPITANJE
112. Vaspitač u osnovnoj školi
Autorke: doc. dr Tatjana Novović, dr Dušanka Popović i Vesna Dimitrijević
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): Željko Korać
Adresa: Obala b.b., Bijelo Polje
E-mail: zeljkoko@t-com.me
Broj telefona: 050-432-870
Broj faksa: 050-432-870
Ciljevi programa: analiza obrazovnih programa za predškolsko vaspitanje i prvi razred
osnovne škole; planiranje u skladu s novim obrazovnim programima; posmatranje,
praćenje, procjenjivanje i ocjenjivanje djece, i timski rad vaspitača i učitelja.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: razumijevanje i primjena
nastavno-ciljnog kurikuluma; podsticanje kreativnosti i inventivnosti; komunikacija i
sloboda izbora, i vještina timskog i partnerskog rada u školi.
Ciljna grupa: nastavnici predškolskog vaspitanja.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Teorijske osnove kurikuluma za predškolsko vaspitanje i obrazovanje i osnovno
obrazovanje i vaspitanje
2. Planiranje u osnovnoj školi
3. Svrha i tipovi procjenjivanja i ocjenivanja
4. Timski rad u školi
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 35 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
157
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
113. Muzičke aktivnosti u predškolskim ustanovama
Autor: dr Slobodan Jerkov
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): dr Slobodan Jerkov
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: slobodan.jerkov@zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-924
Ciljevi programa: objašnjenje razloga za izmjene u nastavnim programima;
informisanje o teorijskim polazištima osnova tonalnosti djece u Crnoj Gori; sticanje
znanja o razvoju muzikalnosti kod djece jaslenog i predškolskog uzrasta; osposobljavanje
za primjenu savremenih metoda rada u muzičkim aktivnostima u predškolskim
ustanovama; osposobljavanje za primjenu funkcionalne korelacije sa ostalim
aktivnostima (životno-praktične i spontane aktivnosti); obučavanje za rad sa horom i
orkestrom predškolskog uzrasta; obučavanje za funkcionalno korišćenje priručnika i
primjenu znanja o pozitivnoj atmosferi tokom muzičkih aktivnosti.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: pripremanje i realizacija
muzičkih aktivnosti u skladu sa novim pristupom u toj oblasti; komunikacijski pristup u
muzičkim aktivnostima i korišćenje muzičkih instrumenata i audio-vizulenih sredstava.
Ciljna grupa: nastavnici u predškolskim ustanovama.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Tonalne osnove muzičkog folklora u Crnoj Gori i rezultati ispitivanja muzikalnosti
kod djece
2. Metodski pristup u radu sa djecom na razvijanju muzikalnosti
3. Muzičke aktivnosti u jaslenom i predškolskom uzrastu
4. Praktičan rad (trener realizuje dvije pokazne muzičke aktivnosti)
5. Analiza posmatrane aktivnosti (diskusija, razmjena iskustava, mišljenja...)
6. Rad sa Orfovim instrumentarijumom i horskom sekcijom
7. Praktičan rad (učesnici seminara realizuju po jednu aktivnost u grupama različitog
uzrasta)
8. Analiza posmatrane aktivnosti (diskusija, razmjena iskustava, mišljenja...)
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): tri dana (najmanje po
pet sati).
Broj učesnika u grupi: od 10 do 30 učesnika.
158
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
114. Nadarena djeca – pedagoški izazov
Autor: Fran Vuljaj
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): Fran Vuljaj
Adresa: Ul. Vaka Đurovića bb, Podgorica
E-mail: fran.vuljaj @zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-946; 069-439-675
Broj faksa: 020-408-992
Cilj programa: unapređivanje rada sa nadarenom djecom u predškolskim ustanovama.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: praćenje, posmatranje,
rano uočavanje i prepoznavanje posebnosti, i pravovremeno i pravilno usmjeravanje
nadarene djece.
Ciljna grupa: nastavnici predškolskog vaspitanja i obrazovanja.
Metode i tehnike rada: interaktivna obuka radioničarskog tipa.
Teme:
1. Teoretsko-pojmovni okvir nadarenosti
2. Stanje u sistemu – dosadašnja iskustva
3. Perspektiva nadarene djece u odnosu na društvene-razvojne izazove
4. Prepoznavanje i inicijalna identifikacija nadarene djece
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
159
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
115. Realizacija programskih sadržaja fizičkih i zdravstvenih aktivnosti
u predškolskim ustanovama
Autori: Pero Vuksanović i mr Miodrag Brajković
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): Pero Vuksanović
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: pero.vuksanovic@zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-923; 069-093-013
Broj faksa: 020-408-927
Ciljevi programa: informisanje o načinu realizacije nekih praktično-primjenjivih tema iz
područja fizičkih, zdravstvenih i interdisciplinarnih aktivnosti u predškolskim ustanovama
(srednja i starija uzrasna grupa djece); povećanje teorijskih i praktičnih znanja iz
planiranja načina realizacije konkretnih tema iz programskih sadržaja; povećanje znanja
o potrebi i značaju tematskog planiranja u radu za podsticanje prirodnih oblika kretanja,
fizičkog razvoja i razvoja intelektualnih, emotivnih, estetskih i drugih oblika i sposobnosti
djece za iskazivanje i dokazivanje, i za socijalizaciju i jačanje zdravlja kroz sticanje
higijenskih navika.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: planiranje i realizacija
praktično-primjenjivih tema iz područja interdisciplinarnog pristupa u potenciranju
razvoja djece i planiranje različitih sadržaja rada i aktivnosti u realizaciji operativnih
zadataka u predškolskim ustanovama.
Ciljna grupa: nastavnici predškolskog vaspitanja i stručni saradnici.
Metode i tehnike rada: edukativne radionice za svaku ponuđenu temu, sa kraćim
dijaloškim blokom u cilju davanja osnovnih napomena, i praktičan prikaz moguće
realizacije više ponuđenih tema.
Teme:
1. Zdrav sam kada sam...
2. Jedan moj dan...
3. Carstvo – drugarstvo
4. Fizička aktivnost i boravak u prirodi...
5. Ovo sam ja...
6. Put do pravilne ishrane
7. Čistoća je pola zdravlja – značaj zdravlja
8. Prevencija povreda – bezbjednost
9. To hoću, to neću...
10. Korisno–štetno, bezbjedno je srećno djetinjstvo
11. Sticanje samopuzdanja
12. Zlostavljanje i zanemarivanje
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati –
po četiri sata prije i poslije podne).
Broj učesnika u grupi: od 25 do 30 učesnika.
160
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
116. Posmatranje u cilju praćenja dječjeg razvoja
Autorke: Vesna Dimitrijević, Tatjana Novović i Gordana Knežević
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): Željko Korać
Adresa: Obala b.b., Bijelo Polje
E-mail: zeljkoko@t-com.me
Broj telefona: 050-432-870; 067-607-897
Broj faksa: 050-432-870
Ciljevi programa: uviđanje značaja posmatranja dječjeg ponašanja za planiranje i
realizovanje VOR-a sa djecom; uočavanje mogućih izvora podataka o djeci;
razmjenjivanje iskustava o tome kada, gdje, šta i kako posmatramo; shvatanje važnosti
objektivnog bilježenja posmatranog ponašanja; razmjenjivanje iskustva u čuvanju
podataka o djeci (dječji portfolio) i uviđanje kako likovni izraz djeteta može biti indikator
dječjeg razvoja.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: objektivno praćenje
dječjeg razvoja; objektivno bilježenje posmatranog ponašanja; adekvatno podsticanje
dječjeg razvoja na osnovu prethodnog posmatranja i korišćenje crteža kao indikatora
dječjeg razvoja.
Ciljna grupa: nastavnici predškolskog vaspitanja.
Metode i tehnike rada: obuka je interaktivnog tipa (radionice). Podrazumijevaju se
razmjena iskustava, znanja, uvjerenja i potreba između voditelja seminara i učesnika i
između učesnika, i predstavljanje osnovnih teorijskih znanja; povezivanje sa vlastitim
iskustvom i praksom (polaženje od iskustva, analiza iskustva i prakse, primjena i
promjena prakse) i saradnja i partnerstvo (kooperativno učenje i odnos baziran na
ravnopravnosti, komplementarnosti, kompetentnosti, poštovanju i demokratskoj
proceduri).
Teme:
1. Na osnovu čega određujemo šta ćemo i kada posmatrati?
2. Izvori podataka o djeci, način prikupljanja i čuvanja
3. Šta posmatramo tokom pripreme i realizacije raznih internih manifestacija i javnih
nastupa
4. Likovni izraz kao indikator dječjeg razvoja
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 25 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
161
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
117. Vrtić bez konflikata
Autori: Radoje Novović i Ljiljana Krkeljić
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): Radoje Novović
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: radoje.novovic@zzs.gov.me
Broj telefona: 069-093-073
Broj faksa: 020-408-992
Ciljevi programa: podizanje nivoa svjesnosti i znanja o pojavi vršnjačkog nasilja u
predškolskoj ustanovi; definisanje mogućnosti rada u vrtiću i saradnje i edukacije
roditelja kada je u pitanju vršnjačko nasilje u vrtiću, i povezivanje vrtića i lokalne
zajednice radi unapređenja i održivosti aktivnosti u vrtiću.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: podizanje nivoa
svjesnosti i znanja o nasilju u vrtiću; učenje novih metoda i vještina rada (intervencija) u
slučajevima pojave nasilja; razvoj kooperativnih odnosa između svih zaposlenih u vrtiću;
vještina rada u grupi i razvijanje kooperativnih odnosa sa roditeljima.
Ciljna grupa: svi zaposleni u vrtiću.
Metode i tehnike rada: metode interaktivnog rada.
Teme:
1. Konflikti i vrste konflikata među djecom u vrtiću
2. Potrebe: šta nas pokreće na određeno ponašanje?
3. Kako potrebe mogu biti zadovoljene
4. Kako odrasli reaguju na potrebe djece
5. Kako odrasli reaguju na neprimjereno ponašanje djeteta
6. Disciplinovanje
7. Restitucija i primjeri restitucije
8. Posljedice koje smišlja dijete
9. Ekstremni oblici ispoljavanja bijesa
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati).
Broj učesnika u grupi: od 15 do 25 učesnika.
162
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
118. Ekološke aktivnosti u predškolskim ustanovama
Autori: Danka Novović, Sanja Laban i Željko Korać
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): Željko Korać
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b. Podgorica
E-mail: zeljkoko@t-com.me
Broj telefona: 067-607-897; 050-432-807
Broj faksa: 050-432-870
Ciljevi programa: unapređenje stručnih znanja, vještina i sposobnosti nastavnika u
predškolskim ustanovama za što uspješniju pripremu i realizaciju ekoloških aktivnosti u
radu sa djecom uzrasta od tri do šest godina.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: teorijska znanja iz oblasti
ekologije, zaštite životne sredine i održivog razvoja; planiranje vaspitno-obrazaovnog
rada iz te oblasti; izrada različitih sredstava, materijala i opreme za realizaciju ekoloških
aktivnosti; uređenje centra za ekološke aktivnosti; raznovrsne ekološke aktivnosti u radu
sa djecom (eko-priče, eko-pjesme, eko-aktivnosti, eko-zadaci, eko-eksperimenti, ekoradionice, eko-istraživanja, eko-akcije, eko-izleti, eko-filmovi...) i raznovrsni oblici
saradnje sa roditeljima i lokalnom zajednicom radi uspješnije realizacije ekoloških
aktivnosti.
Ciljna grupa: nastavnici u predškolskim ustanovama koji rade sa djecom uzrasta od tri
do šest godina.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Osnovni pojmovi i principi ekologije, zaštite životne sredine i održivog razvoja
2. Zemljište, voda, vazduh i njihova zaštita
3. Biljni i životinjski svijet i njihova zaštita
4. Energija i njena pravilna upotreba
5. Ciljevi ekolških aktivnosti u radu sa djecom uzrasta od tri do šest godina
6. Uloga vaspitača u pripremi i realizaciji ekoloških aktivnosti
7. Ekološke aktivnosti koje vaspitači mogu primjenjivati u vaspitnim grupama
8. Saradnja sa roditeljima i lokalnom zajednicom u cilju uspješnije realizacije
ekoloških aktivnosti.
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (po osam sati
– 16 sati).
Broj učesnika u grupi: od 15 do 25 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
163
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
119. Planiranje i programiranje fizičkih i zdravstvenih aktivnosti za
djecu predškolskog uzrasta
Autori: mr Miodrag Brajković, Nevenka Kruščić i Pero Vuksanović
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): mr Miodrag Brajković
Adresa: Ul. Vaka Đurovića bb, Podgorica
E-mail: miodrag.brajkovic@zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-919; 069-286-885
Broj faksa: 020-408-927
Ciljevi programa: sticanje novih znanja u vezi s načinima planiranja rada u okviru
programskih aktivnosti s obzirom na prostorno-tehničke, materijalne i higijenske uslove u
ustanovi; morfološke, funkcionalne, motoričke i kognitivne karakteristika razvoja djece u
uzrastu od tri do šest godina; razlike između hronološke i biološke starosti djece tog
uzrasta; neke bio-psihosocijalne karakteristike djece tog uzrasta; potrebe i značaj
tematskog planiranja za dodatno podsticanje razvoja prirodnih oblika kretanja, jačanja
zdravlja i održavanja higijene, razvoja opažanja i sposobnosti za izražajno estetsko
iskazivanje kroz pokret i kretanje.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: planiranje i
programiranje kretnih aktivnosti u radu sa djecom predškolskog uzrasta, s posebnim
osvrtom na individualne motoričke sposobnosti i karakteristike; planiranje različitih
sadržaja rada i aktivnosti u realizaciji operativnih zadataka i cilja fizičkih i zdravstvenih
aktivnosti za djecu tog uzrasta; upoznavanje bio-psihosocijalnih karakteristika djeteta u
tom uzrastu, što će pomoći u rešavanju praktičnih problema vezanih za pitanje šta dijete
u okviru svog uzrasta može, a šta ne može da uradi, odnosno šta je ispod, a šta iznad
njegovih sposobnosti, kao i koje su aktivnosti najcjelishodnije i koji se ishodi rada mogu
očekivati, i kako da se organizuje sredina za rad s obzirom na materijalne, prostornotehničke i higijensko-bezbjednosne karakteristike u predškolskoj ustanovi.
Ciljna grupa: nastavnici predškolske nastave i stručni saradnici.
Metode i tehnike rada: edukativna radionica (s kraćim dijaloškim blokom o svakoj
navedenoj temi); praktičan prikaz nekoliko odgovarajućih igara za kretno angažovanje
odgovarajućih mišićnih grupa u cilju razvijanja prirodnih oblika kretanja; pitanja i
diskusije učesnika seminara.
Teme:
1. Osnovne karakteristike tjelesnog i motoričkog razvoja djece uzrasta od tri do četiri
godine, od četiri do pet godina i od pet do šest godina
2. Programski zadaci i ciljevi za jačanje zdravlja i održavanje higijene kod djece u
predškolskom uzrastu
3. Preventivne zdravstvene aktivnosti u radu vaspitača
4. Osnovne karakteristike razvoja opažanja kod djece u predškolskom uzrastu
5. Rad vaspitača na razvoju sposobnosti za izražajno i estetsko iskazivanje djece
kroz kretne aktivnosti
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
164
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
120. Realizacija programskih sadržaja za područja aktivnosti u
predškolskom vaspitanju i obrazovanju sa osvrtom na socioemocionalni aspekt razvoja
Autori: Stela Martinović i Pero Vuksanović
Naziv institucije/organizacije
Podgorica
koja
podržava
program:
Zavod
za
školstvo,
Odgovorna osoba (koordinator): Pero Vuksanović
Adresa: Ul. Vaka Đurovića, b.b., Podgorica
E-mail: pero.vuksanovic@zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-923; 069-093-013
Broj faksa: 020-408-927
Ciljevi programa: informisanje o izmjenama i dopunama javno važećeg programa i
realizaciji praktično-primjenjivih tema za područja aktivnosti u predškolskom vaspitanju i
obrazovanju (mlađa, srednja i starija uzrasna grupa djece); povećanje teorijskih i
praktičnih znanja iz planiranja načina realizacije konkretnih tema iz programskih sadržaja
vezanih za socio-emocionalni razvoj; sticanje novih znanja o potrebi i značaju tematskog
planiranja po područjima aktivnosti u radu radi podsticanja sveukupnog ranog razvoja i
osposobljavanje nastavnika da se, osim životnim praktično-spontanim aktivnostima,
putem planiranja i realizacije planiranog sadržaja posvete iznalaženju mogućnosti za
primjenu programa vezanog za specifične i kompleksne aktivnosti.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: usmjerenost na
sveukupnu (sedam područja aktivnosti) primjenu programa za područja aktivnosti u
predškolskom vaspitno-obrazovnom procesu; planiranje različitih sadržaja rada iz
različitih područja aktivnosti prilikom realizacije operativnih zadataka u predškolskim
ustanovama i različite mogućnosti korišćenja centara interesovanja u neposrednom radu
putem korelacije socio-emocionalnog razvoja sa više pdručja aktivnosti.
Ciljna grupa: nastavnici predškolskih ustanova i stručni saradnici.
Metode i tehnike rada: edukativne radionice za svaku ponuđenu aktivnost (životnopraktične, specifične, kompleksne), s posebnim osvrtom na socio-emocionalni razvoj i
kraćim dijaloškim blokom u cilju davanja osnovnih napomena, i praktičan prikaz moguće
realizacije više ponuđenih tema.
Teme:
1. Ciljevi za područja aktivnosti u radu sa djecom predškolskog uzrasta
2. Tipovi aktivnosti u radu sa djecom predškolskog uzrasta
3. Poglavlja: Metodska uputstva i Uloga vaspitača
4. Šta je emocionalna inteligencija i na koja se područja odnosi
5. Sposobnosti koje čine emocionalnu inteligenciju
6. Modeli za razumijevanje emocionalne inteligencije
7. Kako razvijati emocionalnu inteligenciju
8. Dječja prava (primjer teme i kako u okviru nje razvijati emocionalnu inteligenciju)
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
165
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
II OSNOVNA ŠKOLA
121. Obrazovni programi za devetogodišnju osnovnu školu – razredna i
predmetna nastava (svi predmeti)
Autori: tim trenera Zavoda za školstvo.
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorne osobe (koordinatori): dr Dušanka Popović, dr Snežana Grbović,
mr Ljiljana Subotić i Željko Korać
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: suboticlj@t-com.me, gsnezana@t-com.me, zeljkoko@t-com.me
Broj telefona: 050-432-870, 040-212-552, 032-670-100
Broj faksa: 050-432-870, 040-212-552, 032-670-100
Ciljevi programa: usvajanje principa promjena u obrazovanju; usvajanje metodologije
izrade obrazovnih programa za devetogodišnju osnovnu školu; analiza novih obrazovnih
programa i planiranje u skladu s novim obrazovnim programima.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: razumijevanje i primjena
nastavno-ciljnog kurikuluma; podsticanje kreativnosti i inventivnosti; komunikacija;
sloboda izbora i odgovornost, i timski rad.
Ciljna grupa: nastavnici predškolskog vaspitanja i razredne i predmetne nastave u
osnovnoj školi.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
Razredna nastava
1. Teorijske osnove kurikuluma
2. Predmetni programi
3. Planiranje
4. Opisno ocjenjivanje
Predmetna nastava
1. Teorijske osnove kurikuluma
2. Predmetni programi
3. Planiranje i ocjenjivanje
4. Nastavne metode
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 35 učesnika.
166
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
122. Neumjetnički tekst u nastavi jezika
Autorka: dr Dušanka Popović
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): dr Dušanka Popović
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: dusanka.popovic@zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-931
Broj faksa: 020-408-927
Ciljevi programa: objašnjenje razloga za razvoj vještine čitanja neumjetničkih tekstova,
metodskog pristupa obradi i rada na naučno-popularnom neumjetničkom tekstu, kao i
značaja razvoja te vještine za učenje putem čitanja.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: rad na neumjetničkim
tekstovima u okviru nastave jezika i metodski pristup neumjetničkim tekstovima raznih
vrsta (posebno naučno-popularnom tekstu), čitanje neumjetničkih tekstova radi
uspješnog učenja učenika i učenje putem čitanja.
Ciljna grupa: nastavnici maternjeg jezika i književnosti i razredne nastave.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Vrste, osobine i struktura neumjetničkog teksta i razlozi za njihovo izučavanje u
nastavi jezika
2. Naučno-popularni i naučni tekst u nastavi jezika
3. Metodski pristup neumjetničkom tekstu
4. Strategija čitanja neumjetničkog teksta
5. Učenje putem čitanja
6. Stvaranje sličnih tekstova
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 35 učesnika.
Cijena po učesniku: 20 € (uračunati su honorar za voditelje seminara i cijena potrošnog
materijala).
Zavod za školstvo
Crna Gora
167
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
123. Ocjenjivanje u prvom ciklusu devetogodišnje osnovne škole
Autori: doc. dr Tatjana Novović, Zorica Minić, Zorica Radović i Miodrag Vučeljić
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): Miodrag Vučeljić
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: miodragv@mn.yu
Broj telefona: 020-408-940
Broj faksa: 020-408-927
Ciljevi programa: informisanje o elementima opisnog ocjenjivanja (deskriptivnoanalitičko ocjenjivanje).
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: opisno ocjenjivanje u
svjetlu nastavno-ciljnog kurikuluma; unapređenje posmatranja, praćenja i evaluacije
ukupnih postignuća; timski rad; podsticanje kreativnosti i inventivnosti, i sloboda izbora i
odgovornost.
Ciljna grupa: nastavnici predškolskog vaspitanja i razredne nastave.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Predmet ocjenjivanja (analitičko-evaluativna funkcija ocjenjivanja – povezivanje
aktivnosti usmjerenih na sadržaje s kriterijumima za procjenjivanje uspješnosti
realizacije i kvalitetom ishoda, razlika između opisnih i numeričkih ocjena – analitičko i
sumativno ocjenjivanje, funkcije ocjenjivanja u odnosu na nastavu – informativno,
formativno, sumativno ocjenjivanje)
2. Opisno ocjenjivanje – načela koncipiranja opisnog ocjenjivanja (mogući problemi i
prednosti)
3. Naš model opisnog ocjenjivanja – analiza programskih ciljeva, uopštavanje i
formulisanje standarda koji se provjeravaju i ocjenjuju
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 35 učesnika.
168
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
124. Procjenjivanje i ocjenjivanje u nastavi pojedinih predmeta
Autori: dr Slobodan Jerkov, dr Lidija Srefanović-Kaljaj, dr Dušanka Popović, mr Vesna
Bulatović, Nermin Hajdarpašić, Radovan Popović, dr Snežana Grbović, Nada Maras,
Radomir Sušić, Petar Špadijer, Dragan Berilažić, Vidoje Šćepanović, Koviljka Teodorović,
mr Ljiljana Subotić, Željko Korać i Milica Čabarkapa
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): Nataša Gazivoda
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: natasa.gazivoda@zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-941
Broj faksa: 020-408-992
Ciljevi programa: procjenjivanje i ocjenjivanje u skladu s novim predmetnim
programima; vrste procjenjivanja i ocjenjivanja u odnosu na specifičnost predmeta;
tehnike procjenjivanja i ocjenjivanja; kriterijumi za procjenjivanje i ocjenjivanje;
eksterna i interna provjera znanja i testovi; usvajanje novih tendencija u provjeravanju
znanja i vještina, i samoocjenjivanje u okviru pojedinog predmeta.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: planiranje i korišćenje
ocjenjivanja kao sredstva za unapređenje nastave i primjena dobrih kriterijuma
procjenjivanja i ocjenjivanja kao integralnog dijela nastave i učenja u okviru pojedinih
nastavnih predmeta.
Ciljna grupa: nastavnici predmetne i razredne nastave.
Metode i tehnike rada: interaktivne radionice.
Teme:
1. Načini procjenjivanja i ocjenjivanja učenika za pojedine oblasti predmeta
2. Mogućnosti formativne i sumativne procjene i ocjene znanja
3. Načini praćenja i vrednovanja učeničkih znanja (vrste vježbi, metode i tehnike
vjerodostojnog ocjenivanja)
4. Kontinuirano praćenje rada i napredovanja učenika
5. Registrovanje podataka i zapažanja i druge važne pojedinosti
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 25 do 30 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
169
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
125. Rad sa djecom uzrasta od šest do devet godina – engleski jezik
Autori: Nada Mišetić, Mirjana Đukanović, Milovan Đukanović, Fadila Kajević, Lea Lonza,
Ivana Vukićević, Žana Bulajić i Dragiša Vukotić
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): mr Ljiljana Subotić
Adresa: Ul. Nikole Đurkovića b.b., Tivat
E-mail: suboticlj@t-com.me
Broj telefona: 032-670-100
Broj faksa: 032-670-100
Cilj programa: osposobljavanje za rad sa učenicima uzrasta od šest do devet godina.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: primjena metoda rada sa
učenicima uzrasta od šest do devet godina.
Ciljna grupa: nastavnici engleskog jezika.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Karakteristike učenika uzrasta od šest do devet godina
2. Kreativnost u radu sa učenicima uzrasta od šest do devet godina
3. Nastava slušanja, govora, čitanja i pisanja
4. Komunikativna nastava jezika
5. Nastava gramatike
6. Planiranje i ocjenjivanje
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): tri i po dana (28 sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 35 učesnika.
170
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
126. Inkluzivno obrazovanje u osnovnoj i srednjoj školi
Autori: doc. dr Tatjana Novović, dr Nada Šakotić, Ranka Božović, Vesna Dimitrijević,
Mirjana Đurović i mr Vanja Stanišić
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): Željko Korać
Adresa: Obala b.b., Bijelo Polje
E-mail: zeljkoko@t-com.me
Broj telefona: 050-432-870
Broj faksa: 050-432-870
Cilj programa: obuka nastavnika za primjenu inkluzivnog obrazovanja u osnovnim
školama i vrtićima sa naglaskom na primjeni interaktivnih metoda rada sa djecom s
posebnim potrebama.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: komunikacija sa djecom i
roditeljima, partnerstvo i timski rad; metode rada sa svom djecom; uočavanje i
prepoznavanje dječjih sposobnosti i očuvanih potencijala; izrada individualnog
obrazovnog plana; prepoznavanje i korigovanje dječjeg problematičnog ponašanja i
kreiranje atmosfere prihvatanja u grupi/razredu.
Ciljne grupe: nastavnici, pedagozi, psiholozi i direktori predškolskih ustanova i škola.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme: obuka nastavnika obuhvata osnovni i napredni program. Osnovni program čine tri
dvodnevna ili dva trodnevna modula (sa razmakom od najmanje 15 dana, kako bi
nastavnici u međuvremenu uradili domaći zadatak). U okviru svakog modula organizuju
se po četiri interaktivne radionice dnevno a teme su sljedeće:
1. Uvodna radionica – krug briga i očekivanja
2. Inkluzivni pokret i UNESCO-ov film
3. Pravo na različitost
4. Strategija za IO, dokumenta i zakoni
5. Djeca sa smetnjama u razvoju – tipovi smetnji
6. Djeca sa teškoćama u razvoju – vrste teškoća
7. Iskustva u radu s djecom sa teškoćama
8. Skala procjene i IROP (domaći zadatak)
9. Prihvatanje različitosti (djeca i nastavnici)
10. Posmatranje u cilju objektivne procjene
11. Metode podsticanja dječjeg razvoja
12. Evaluacija
13. IOP formulisanje TNP-a i ciljeva (I dio – analiza domaćeg zadatka)
14. IOP formulisanje TNP-a i ciljeva (II dio – suština)
15. IOP formulisanje TNP-a i ciljeva (III dio – način izrade)
16. Komunikacija sa djecom
17. Podsticanje dječjeg razvoja i učenja
18. Ocjenjivanje dječjih postignuća (I i II)
19. Partnerstvo sa roditeljima
20. Problematično ponašanje (I dio)
21. Predstavljanje Indeksa za inkluziju
22. Izrada ličnog plana (kako uključiti dijete, poboljšati kvalitet nastave, prenijeti
znanje kolegama...)
23. Evaluacija seminara (na kraju šestog dana) i podjela sertifikata
Zavod za školstvo
Crna Gora
171
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
Napredni program traje dva dana i sadrži sljedeće teme:
1. Rezultati primjene Indeksa za inkluziju
2. Problematično ponašanje i korigovanje (II dio)
3. Problematično ponašanje i korigovanje (III dio)
4. IOP formulisanje TNP-a i ciljeva (IV dio – iskustva i teškoće)
5. Timski rad i uloge u timu (Balbijev test), I dio
6. Timski rad i uloge u timu (Balbijev test), II dio
7. Ocjenjivanje dječjih postignuća – primjeri iz prakse
8. Alternativne metode komunikacije
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): osnovni program traje
šest dana (42 sata), a napredni program – dva dana (14 sati).
Broj učesnika u grupi: od 15 do 30 učesnika.
172
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
127. Neki aspekti savremene nastave (vaspitno-obrazovni proces
usmjeren na učenika)
Autori: Miodrag Vučeljić, mr Zoran Lalović, doc. dr Tatjana Novović,
Popović, Zorica Minić i mr Ljiljana Subotić
dr Dušanka
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): dr Dušanka Popović
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: dusanka.popovic@zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-931; 069-093-046
Broj faksa: 020-408-927
Cilj programa: informisanje učesnika o teorijskim polazištima u nastavi usmjerenoj na
učenika i praktičnim rješenjima koja su na njima izgrađena.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: razumijevanje teorijskih
postavki u nastavnom procesu usmjerenom na dijete/učenika; razumijevanje i primjena
u praksi nastavno-ciljnog kurikuluma; primjena u nastavi savremenih oblika i metoda
rada; razumijevanje značaja odgovarajućeg ambijenta u učionici za realizaciju nastavnog
procesa usmjerenog na dijete/učenika; izgradnja sposobnosti da se procijeni radna klima
u odjeljenju; razumijevanje značaja saradnje sa porodicom i lokalnom zajednicom;
razumijevanje potrebe za uvođenjem inkluzije u obrazovni sistem; prepoznavanje
individualizacije u radu nastavnika i razumijevanje savremenih pogleda na ocjenjivanje
(posebno na opisno ocjenjivanje učenika).
Ciljne grupe: direktori i pomoćnici direktora osnovnih škola, nastavnici i stručni
saradnici.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Osnovni principi vaspitno-obrazovnog procesa usmjerenog na dijete
2. Teorijske osnove savremene nastave
3. Savremeni oblici i metode rada I
4. Savremeni oblici i metode rada II
5. Inkluzivno obrazovanje
6. Saradnja porodice i škole
7. Planiranje i pripremanje za nastavu
8. Procjenjivanje i ocjenjivanje u nastavi
9. Ambijent u učionici (fizičko okruženje)
10. Ambijent u učionici (komunikacija)
11. Individualizacija vaspitno-obrazovnog procesa
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): I varijanta dva dana (16
sati); II varijanta dva i po dana (20 sati). U okviru I varijante izostavlja se tema
Procjenjivanje i ocjenjivanje u nastavi, dok se teme Savremeni oblici i metode rada I i II i
Ambijent u učionici (fizičko okruženje i komunikacija) sažimaju u po jednu radionicu.
Broj učesnika u grupi: od 20 do 35 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
173
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
128. Obrazovni programi za devetogodišnju osnovnu školu (stručni
saradnici)
Autori: mr Zoran Lalović i Zorica Minić
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): mr Zoran Lalović
Adresa: Ul. Nikole Đurkovića b.b., Tivat
E-mail: lalovici@t-com.me
Broj telefona: 032-670-101
Broj faksa: 032-670-101
Ciljevi programa: analiza postojeće nastavne prakse, principi promjena u obrazovanju i
osnovni dokumenti; informisanje o metodologiji izrade novih nastavnih programa
(struktura programa); analiza novih nastavnih programa (uočavanje razlike između
nastavno-sadržajnog i nastavno-ciljnog kurikuluma), i preciznije definisanje mjesta i
uloge stručnih saradnika u reformisanoj školi.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: timski rad; razumijevanje
i primjena nastavno-ciljnog kurikuluma; podsticanje kreativnosti i inventivnosti;
komunikacijske vještine; sloboda izbora i odgovornost.
Cljna grupa: stručni saradnici u školama (psiholozi i pedagozi).
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Osnovni problemi u postojećoj nastavnoj praksi (identifikovanje problema,
definisanje uzroka i rješenja problema)
2. Teorija kurikuluma: sadržaj pojma kurikulum, konzistentnost kurikuluma, otvoreni
i zatvoreni kurikulum, autonomija škole i nastavnika
3. Različiti pristupi u planiranju nastave/učenja: sadržajno planiranje, ciljno
planiranje i razvojno planiranje, i njihov uticaj na položaj nastavnika i učenika u
nastavi (na nastavu i učenje)
4. Struktura usvojenog programa: ciljevi nastave/učenja, metode nastave/učenja i
očekivani uticaj na nastavu i učenje
5. Planiranje kurikuluma i uloga stručnih saradnika u razvoju školskog kurikuluma
6. Unapređenje kvaliteta učenja i nastave u školi (razvojni plan škole)
7. Savjetodavni i instruktivni rad pedagoga i psihologa (sa nastavnicima, sa
učenicima, sa roditeljima) u školi
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva i po dana (20 sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 35 učesnika.
174
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
129. Obuka nastavnika za izvođenje nastave iz građanskog vaspitanja u
VI i VII razredu osnovne škole
Autor: Aktiv za građansko vaspitanje i obrazovanje u Zavodu za školstvo
Institucij/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Vidosava Kašćelan
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: vidosava.kascelan@zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-938
Broj faksa: 020-408-927
Ciljevi programa: osposobljavanje nastavnika različitih struka da predaju predmet
građansko vaspitanje u VI i VII razredu osnovne škole i pomoć nastavnicima da povećaju
znanje iz oblasti koje nedostaju njihovom bazičnom obrazovanju i tako ojačaju
profesionalni identitet nastavnika građanskog vaspitanja.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: poznavanje koncepta
reforme; razumijevanje i primjena novog kurikuluma; razumijevanje povezanosti
predmeta građansko vaspitanje sa osnovnim principima i ciljevima reforme; vođenje časa
i primjena savremenih metoda; podsticanje kreativnosti i aktivnog učešća u životu škole i
lokalne zajednice, i sloboda izbora i odgovornost.
Ciljna grupa: nastavnici građanskog vaspitanja u osnovnim školama.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Moduli:
1. Promjene u osnovnoj školi i nastavni program za građansko vaspitanje
2. Metode rada u nastavi iz građanskog vaspitanja
3. Ocjenjivanje i procjenjivanje
4. Politička filozofija
Moduli za unaprijeđenu obuku:
1. Identitet (lični i kolektivni), ja i drugi
2. Demokratija i obrazovanje, demokratske vrijednosti kao princip u nastavi
3. Stavovi, dijalog, tolerancija i način razrješenja konflikata
4. Ljudska i dječja prava, evropske vrijednosti u obrazovanju
5. Program za trenere
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): 11 dana (76 sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 25 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
175
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
130. Interkulturalno obrazovanje u osnovnoj školi i gimnaziji
Autori: Aktiv za građansko vaspitanje i obrazovanje Zavoda za školstvo
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo
Odgovorna osoba (koordinator): Vidosava Kašćelan
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b.Podgorica
E-mail: vidosava.kascelan@zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-938
Broj faksa: 020-408-938
Ciljevi programa: unapređenje znanja o interkulturalnom obrazovanju, pluralizmu
kultura i potrebi zajedničkog življenja i poštovanja različitosti.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: razumijevanje i primjena
principa interkulturalnosti u nastavi i životu škole i kreiranje škole kao demokratske
zajednice u kojoj su svi ravnopravni i uvaženi i u kojoj je postignuta demokratska klima
za rad.
Cljna grupa: nastavnici svih struka osnovnih i srednjih škola.
Metode i tehnike rada: obuka je interaktivnog tipa.
Teme:
1. Šta je kultura
2. Uticaj obrazovanja na razvoj kulturnih vrijednosti
3. Multikulturalnost, interkulturalnost, princip poštovanja različitosti
4. Interkulturalno obrazovanje i njegov uticaj na stvaranje pozitivne klime za učenje
u školi
5. Podizanje svijesti o sebi i drugima
6. Interkulturalno učenje kroz različite predmete i vannastavne aktivnosti u školi,
izrada projekata
7. Primjeri suživota u lokalnoj sredini, regiji i državi, afirmacija pozitivnih iskustava
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): seminari se mogu
organizovati kao jednodnevni, ali i višednevni, ukoliko za to postoje potreba i
mogućnosti.
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
176
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
131. Obuka nastavnika za izvođenje nastave istorije religije u osnovnoj
školi i gimnaziji
Autori: mr Jasmina Đorđević, Radovan Popović i Dragoje Đokić
Institucije/organizacije koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): Radovan Popović
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b. Podgorica
E-mail: radovan.popovic@zzs.gov.me; jasmina.djordjevic@zzs.gov.me
dragoje.djokic@iccg.co.me
Broj telefona: 067-654-110; 069-093-017; 069-043-613
Broj faksa: 020-408-927
Ciljevi programa: osposobljavanje za predavanje predmeta istorija religije u osnovnoj
školi i gimnaziji; sticanje znanja koja nedostaju bazičnom obrazovanju nastavnika i
jačajnje, na taj način, profesionalnog identiteta nastavnika istorije religije; podrška za
preuzimanje novih raznovrsnih i kompleksnih uloga u reformi osnovne škole i gimnazije
kroz jačanje ukupnih kompetencija i razvijanje sposobnosti ispoljavanja sopstvenih
kreativnih potencijala i kreativnih potencijala učenika; analiza postojeće nastavne
prakse; multikonfesionalnost u nastavi istorije religije i izbjegavanje religijskih dogmi.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: razumijevanje koncepta
reforme; razumijevanje i primjena novog kurikuluma; razumijevanje i primjena
nastavno-ciljnog planiranja; planiranje u skladu s novim obrazovnim programom;
razumijevanje povezanosti predmeta istorija religije sa osnovnim principima
multikonfesionalnog i multikulturnog društva kao što je Crna Gora; vještina vođenja
nastavnog časa i primjena savremenih metoda; podsticanje kreativnosti i aktivnog
učenja u životu škole i lokalne zajednice, i sloboda izbora i odgovornosti za unapređenje
praćenja, vrednovanja i ocjenjivanja postignuća učenika.
Cljna grupa:
gimnazijama.
nastavnici
istorije,
filozofije
i
sociologije
u
osnovnim
školama
i
Metode i tehnike rada: obuka je interaktivnog tipa (radionice).
Teme:
1. Primjena u osnovnoj školi nastavnog programa istorija religije
2. Primjena u gimnaziji nastavnog programa istorija religije
3. Filozofija promjena u osnovnoškolskom i gimnazijskom obrazovanju, suština
promjena i planiranje u skladu sa novim obrazovnim programom
4. Uloga nastavnika u isticanju i jačanju multikonfesionalnosti i multikulturalnosti
crnogorskog društva
5. Savremeni oblici i metode rada (interaktivne strategije i metode rada, uloga
nastavnika i uloga učenika i pristupci aktiviranja učenika u nastavi)
6. Procjenjivanje i ocjenjivanje u nastavi (razmjena iskustava i razrešavanje
konkretnih problema vezanih za ocjenjivanje)
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati).
Broj učesnika u grupi: od 16 do 25 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
177
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
132. Istraživanje humanitarnog prava
Autorke: Vidosava Kašćelan, dr Ivana Jelić, Slobodanka Žižić, Nadežda Vujašković i
Snježana Bošković
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Vidosava Kašćelan
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: vidosava.kascelan@zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-938
Broj faksa: 020-408-927
Ciljevi programa: informisanje nastavnika o osnovnim pojmovima međunarodnog
humanitarnog prava, osnovnim temama i ciljevima obrazovnog programa istraživanje
humanitarnog prava; obučavanje za izvođenje nastave iz obaveznog izbornog predmeta
istraživanje humanitarnog prava u VIII ili IX razredu i usvajanje osnovnih koncepata
programa, razumijevanje njegovog značaja i način realizacije sa učenicima.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: razvijanje kod djece ideje
i svijesti o vrijednosti humanosti i poštovanja života i ljudskog dostojanstva u svim
situacijama, ratu i miru.
Ciljna grupa: nastavnici koji predaju IHP u osnovnoj školi.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Pojam međunarodnog humanitarnog prava, istraživanje humanitarnog prava,
humanitarne organizacije
2. Posmatrači i šta mogu da učine
3. Očevidac, ljudsko dostojanstvo i socijalni pritisak
4. Osnovna pravila MHP, razlikovanje vojnih i civilnih ciljeva
5. Međunarodno humanitarno pravo i pravo ljudskih prava
6. Kodeksi tokom vremena
7. Kršenje MHP (otkrivanje kršenja i razlozi za pravdu)
8. Sankcionisanje kršenja MHP
9. Posljedice ratnih razaranja (izbjeglice, kampovi, obnavljanje porodičnih veza)
10. Etika humanitarne akcije
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva i po dana (20 sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 27 učesnika.
178
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
133. Obuka nastavnika za izvođenje nastave iz informatičkih predmeta
Autori: Radovan Rutešić, mr Goran Šuković, dr Božo Krstajić i mr Vesna Bulatović
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): mr Vesna Bulatović
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: vesna.bulatovic@zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-936; 069-093-077
Broj faksa: 020-408-927
Ciljevi programa: unapređenje stručnih i metodičkih znanja iz obaveznog nastavnog
predmeta tehnika i informatika i iz izbornih informatičkih predmeta.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: stručna i metodička ICT
znanja nastavnika, ovladavanje grupnim i interaktivnim metodama nastave i animiranje
djece za korišćenje ICT-a.
Ciljne grupe: nastavnici koji izvode nastavu iz predmeta tehnika i informatika i nastavu
iz izbornih informatičkih predmeta.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Savremeni didaktički pristup u predavanju ICT predmeta
2. Osnovni pojmovi u informatici i osnovne komponente računara
3. Operativni sistemi
4. Alati za obradu teksta
5. Alati za tabelarni račun
6. Alati za prezentacije
7. Korišćenje globalne Internetove mreže
8. Elektronska pošta
9. Korelacija sa drugim predmetima
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): osam dana (64 sata).
Nakon četiri dana poželjno je da se napravi pauza od približno 10 dana.
Broj učesnika u grupi: od 10 do 16 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
179
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
134. Interaktivne metode u nastavi
Autori: dr Lidija Stefanović-Kaljaj, Radovan Popović, dr Dušanka Popović, dr Snežana
Grbović, Ljuba Samardžić, Radomir Sušić, dr Slobodan Jerkov, mr Blaženka Petričević,
mr Jasmina Đorđević, Vidoje Šćepanović, Almir Martinović, Marko Mrvaljević, Željko
Jaredić, Koviljka Teodorović i mr Vesna Bošković
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): dr Snežana Grbović
Adresa: Ul. Karađorđeva 4, Nikšić
E-mail: gsnezana@t-com.me
Broj telefona: 069-093-016; 040-212-552
Broj faksa: 040-212-552
Ciljevi programa: prepoznavanje različitih stilova učenja; sagledavanje mogućnosti za
praktičnu primjenu znanja o stilovima učenja; sagledavanje prednosti interaktivne
nastave u odnosu na tradicionalnu nastavu i sticanje znanja i vještina u vezi s
metodama, odnosno tehnikama, interaktivne nastave i u svom radu na osnovu njihove
primijene.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: poznavanje teorijskih i
praktičnih pristupa neophodnih da bi se odgovorilo na različite potrebe djece; planiranje
aktivnosti učenja u skladu s različitim potrebama učenika; planiranje aktivnosti učenja
prema ciljevima predmeta koji nastavnici predaju; poznavanje teorijskih postavki
interaktivne nastave – učenja, i primjena interaktivnih metoda u nastavi i njihovo
kombinovanje, tj. prilagođavanje predmetu koji predaju.
Ciljna grupa: nastavnici predmetne nastave (maternji jezik i književnost, matematika,
biologija, geografija, hemija, likovna kultura, muzička kultura i fizika).
Metode i tehnike rada: interaktivne radionice u kojima se podrazumijevaju aktivnosti
učesnika.
Teme:
1. Stilovi učenja – teorijski okvir i korišćenje poznavanja stilova učenja u školi
2. Tradicionalna nastava nasuprot interaktivnoj nastavi
3. Metode unapređivanja interaktivnog učenja (pojam i vrste metoda)
4. Primjena i demonstracija interatkivnih metoda
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
180
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
135. Rad sa djecom sa intelektualnim poteškoćama
Autorke: dr Nada Šakotić i mr Jasmina Đorđević
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): mr Jasmina Đorđević
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: jasmina.djordjevic@zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-971
Broj faksa: 020-408-923; 020-408-992
Ciljevi programa: informisanje o osnovnim načelima inkluzivnog obrazovanja; sticanje
slike o inkluzivnoj praksi u osnovnim školama u Crnoj Gori; informisanje o iskustvima u
radu s djecom sa usporenim kongnitivnim razvojem; analiziranje mape razvoja djeteta
od rođenja do 15 godine; informisanje o teorijama o mentalnoj ometenosti; analiziranje
kompleksne situacije pri podučavanju djece s kombinovanim smetnjama; razmjena
načina primjene instrumenta za početno čitanje i pisanje; razmatranje osnovnih
elemenata posmatranja i procjenjivanja; informisanje o skali procjene; analiziranje
principa funkcionanlog učenja i taksonomskih stepena; objašnjenje osnovnih elemenata i
načina izrade IOP-a; analiziranje ključnih uputstava za rad sa djecom sa intelektualnim
poteškoćama za predmete: maternji jezik, matematika, priroda i društvo, likovna
kultura, muzička kultura i fizičko vaspitanje; definisanje ključnih elemenata prilikom
praćenja i ocjenjivanja postignuća; informisanje o principima rada s djecom sa
elementima autizma i principima rada s djecom sa specifinim poteškoćama u učenju, i
indentifikovanje i razmjena primjera dobre prakse.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: poznavanje osnovnih
teorijskih postavki inkluzivnog obrazovanja i današnjeg stanja u vezi sa inkluzivnim
obrazovanjem kod nas i u svijetu; poznavanje osnovnih teorija o mentalnoj ometenosti;
poznavanje ključnih elemenata rada s djecom sa intelektualnim poteškoćama;
poznavanje metodskih principa rada s djecom sa intelektualnim poteškoćama iz
maternjeg jezika, matematike, prirode i društva, likovne kulture, muzičke kulture i
fizičkog vaspitanja; poznavanje načina praćenja i ocjenjivanja djece sa intelektualnim
poteškoćama, i primjena različitih metoda i tehnika rada u podučavanju djece sa
intelektualnim poteškoćama.
Ciljne grupe: nastavnici predmetne i razredne nastave i pedagozi i psiholozi u osnovnim
i srednjim školama.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Inkluzivni pokret
2. Efekti inkluzivne prakse u osnovnim školama u Crnoj Gori (trenutna situacija)
3. Iskustva u radu s djecom sa usporenim kognitivnim razvojem
4. Mapa razvoja djeteta
5. Teorije o mentalnoj ometenosti
6. Kombinovane smetnje I (disgrafija, disleksija)
7. Instrumenti za početno čitanje i pisanje
8. Kombinovane smetnje II (diskalakulija, disortografija, dispraksija)
9. Posmatranje i procjenjivanje
10. Skala procjene
11. Funkcionalno učenje – taksonomski stepeni
12. IOP
13. Metodska uputstva – maternji jezik
Zavod za školstvo
Crna Gora
181
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
14. Metodska uputstva – likovna kultura
15. Metodska uputstva – matematika
16. Metodska uputstva – muzička kultura
17. Metodska uputstva – priroda i društvo
18. Metodska uputstva – fizičko vaspitanje
19. Praćenje postignuća – ocjenjivanje
20. Autizam
21. Specifične poteškoće u učenju
22. Evaluacija
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): šest dana (dva modula
od po tri dana – 48 sati).
Broj učesnika u grupi: od 15 do 25 učesnika.
182
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
136. Unapređivanje kompetencija vaspitača za vaspitni rad u domovima
učenika
Autori: Ljiljana Krkeljić, Vojin Cicmil i Pero Vuksanović
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): Vojin Cicmil
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: vojin.cicmil@zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-916; 020-408-992
Broj faksa: 020-408-927
Ciljevi programa: razvoj komunikacijskih vještina (preveniranje konfliktnih situacija) i
strategija mirnog rješavanja problema radi unapređivanja odnosa vaspitač – učenik,
učenik – učenik i vaspitač – roditelj kao neophodnog polazišta za pedagoški rad i
kvalitetniji život u učeničkim domovima, i teorijsko i praktično osposobljavanje vaspitača
za organizaciju i planiranje vaspitnog rada u domovima učenika.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: razvoj socijalnih
kompetencija (komunikacijske vještine, kooperacija i tolerancija prema različitosti –
preveniranje konflikata) i učenje strategije nenasilog rješavanja problema; medijacija u
konfliktima; rad sa grupom i razumijevanje dinamike grupe; mogućnosti podsticanja i
mijenjanja obrasca ponašanja u skladu sa nenasilnom komunikacijom i rješavanjem
problema mirnim putem, i metodološke osnove za organizaciju vaspitnog rada.
Ciljna grupa: vaspitači u domovima učenika.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Komunikacijske vještine
2. Kooperativna komunikacija
3. Afirmacija i tolerancija prema različitosti
4. Stilovi rješavanja konflikata
5. Promjene pozicije u konfliktu, eskalacija i deeskalacija konflikata
6. Mirno rješavanje konflikata između dvije strane (medijacija)
7. Rješavanje konflikata u grupi
8. Organizacija vaspitnog rada
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): tri dana (24 sata).
Broj učesnika u grupi: više od pet članova – najviše 25 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
183
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
137. Nastava muzičke kulture u prvom ciklusu devetogodišnje osnovne
škole
Autor: dr Slobodan Jerkov
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): dr Slobodan Jerkov
Adresa: Ul. Svetozara Markovića 26, Podgorica
E-mail: slobodan.jerkov@zzs.gov.me
Broj telefona: 069-093-056
Ciljevi programa: edukacija nastavnika za rad sa učenicima na časovima muzičke
kulture u prvom ciklusu devetogodišnje osnovne škole.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: upoznavanje sa
muzičkom kulturom Crne Gore; učenje novih metoda i vještina rada na razvijanju
muzikalnosti kod učenika; osposobljavanje nastavnika za rad sa muzičkim instrumentom
i osposobljavanje nastavnika za rad sa muzičkim ansamblima.
Ciljna grupa: nastavnici razredne nastave.
Metode i tehnike rada: metode interaktivnog rada.
Teme:
I dan
1. Kratak istorijat muzike u Crnoj Gori
2. Tonalne osnove muzičkog folklora
3. Pojam muzikalnosti i muzikalnost djece u Crnoj Gori
4. Metodski postupak u razvijanju muzikalnosti djece u ranoškolskom uzrastu
II dan
1. Priprema za čas muzičke kulture
2. Rad sa muzičkim instrumentom
3. Pokazni časovi autora
4. Rad sa Orfovim instrumentarijumom
III dan
1. Kratka uputstva za rad na igrama (plesovi)
2. Pokazni časovi nastavnika
3. Rad sa muzičkim ansamblima
4. Završna razmatranja
Trajanje programa (broja dana i broj sati efektivnog rada): tri dana (24 sata).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
184
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
138. Savremeni pristup nastavi u prvom ciklusu devetogodišnje osnovne
škole
Autori: dr Dušanka Popović i Miodrag Vučeljić
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): Miodrag Vučeljić
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: miodrag.vuceljic@zzs.gov.me
Broj telefona: 060-093-014; 020-408-940
Broj faksa: 020-408-927
Ciljevi programa: razumijevanje i primjena principa individualizacije u nastavi;
razumijevanje i primjena integrisanog podučavanja u I ciklusu; razumijevanje i primjena
komunikacijskog modela u nastavi maternjeg jezika i književnosti u skladu sa
obrazovnim programom; razumijevanje i primjena različitih metoda, strategija i tehnika
učenja prilagođenih uzrastu, i razmijevanje pojmova čitalačka pismenost, matematička
pismenost i naučna pismenost.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: integrisano podučavanje i
tematsko planiranje vaspitno-obrazovnih aktivnosti; individualizovan pristup u planiranju
i organizovanju nastavnog procesa; organizovanje podsticajne sredine za učenje u skladu
sa dječjim uzrastom i njihovim interesovanjima, i korišćenje interaktivnih metoda u
podučavanju i kooperativnih igara.
Ciljne grupe: nastavnici razredne nastave, pedagozi i psiholozi.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Individualizacija nastavnog procesa sa posebnim osvrtom na nastavu maternjeg
jezika i književnosti i nastavu matematike
2. Integrisano podučavanje u I ciklusu
3. Savremeni pristup nastavi maternjeg jezika i književnosti
4. Savremeni pristup nastavi matematike
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
185
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
139. Identifikacija i rad sa darovitim učenicima
Autorke: Nataša Gazivoda i Nađa Luteršek
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Nataša Gazivoda
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: natasa.gazivoda@zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-941; 069-093-072
Broj faksa: 020-408-927
Ciljevi programa: sticanje novih znanja o pojmu darovitost i osobinama darovite djece;
informisanje o načinima identifikovanja darovite djece (postupci procjenjivanja) i ulozi
nastavnika u tom procesu; informisanje o strategiji rada s darovitim učenicima i sticanje
novih znanja o načinima pružanja socio-emocionalne podrške darovitoj djeci.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: prepoznavanje i procjena
darovite djece i pružanje podrške (kognitivne, socijalne i emocionalne) darovitoj djeci.
Ciljne grupe: nastavnici razredne i predmetne nastave i pedagozi i psiholozi u osnovnim
školama.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Darovitost i osobine darovite djece
2. Identifikacija darovitih i mjesto i uloga nastavnika u tom procesu
3. Strategije rada sa darovitim učenicima
4. Socio-emocionalna podrška darovitoj djeci
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 25 učesnika.
186
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
140. Program obuke za stručne saradnike u osnovnim školama
Autori: Nađa Luteršek, Nataša Gazivoda i Radoje Novović
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorne osobe (koordinatorka): Nađa Luteršek
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: nadja.lutersek@zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-930; 069-092-094
Broj faksa: 020-408-927
Ciljevi programa: informisanje učesnika o metodologiji izrade novih nastavnih planova i
programa (predmetni programi i programi rada pedagoga i psihologa); informisanje
pedagoško-psihološke službe o značaju, karakteristikama i načinima interdisciplinarnog
pristupa u realizaciji i rješavanju važnih vaspitno-obrazovnih problema; unapređenje
znanja učesnika o ocjenjivanju kao sastavnom dijelu procesa nastave i unapređenje
znanja i vještine učesnika za praćenje i evaluaciju nastavnog časa.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: ciljni pristup u planiranju
nastave kao vještina neophodna za instruktivno-pedagoški rad sa nastavnicima;
organizovanje timskog rada u školi i prepoznavanje „jakih strana” pojedinaca u kolektivu
kao nosiocu različitih uloga u timu, i opservacija školskog časa na osnovu parametara
koji su u skladu sa primjenom savremenih metoda i oblika rada u nastavi.
Ciljne grupe: pedagozi i psiholozi u osnovnim školama.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Planiranje
2. Timski rad
3. Ocjenjivanje
4. Opservacija školskog časa
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 25 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
187
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
141. Procjenjivanje i ocjenjivanje u nastavi (osnovna škola)
Autori: dr Dušanka Popović, Miodrag Vučeljić i doc. dr Tatjana Novović,
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): Miodrag Vučeljić
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: miodrag.vuceljic@zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-940; 069-093-014
Broj faksa: 020-408-927
Ciljevi programa: sagledavanje ocjenjivanja kao sredstva za unapređenje nastave i
učenja; informisanje o osnovnim principima na kojima se zasnivaju aktivnosti koje čine
proces ocjenjivanja; uočavanje razlike između formativnog ili razvojnog ocjenjivanja i
sumativnog ili zaključnog ocjenjivanja i specifičnosti uloge koje te dvije vrste ocjenjivanja
imaju u nastavi i učenju; sagledavanje ocjenjivanja kao dijela procesa nastave i učenja;
razmatranje faza procesa ocjenjivanja; ukazivanje na višestruke funkcije ocjenjivanja;
sagledavanje uloge nastavnika u tom procesu; sagledavanje uloge učenika u tom
procesu; informisanje o različitim tehnikama kontinuiranog ocjenjivanja i razmatranje
karakteristika dobrog procjenjivanja i ocjenjivanja.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: planiranje i korišćenje
ocjenjivanja kao sredstva za unapređenje nastave; primjena dobrih kriterijuma
ocjenjivanja i primjena procjenjivanja i ocjenjivanja kao integralnog dijela nastave i
učenja.
Ciljne grupe: nastavnici predmetne i razredne nastave, pedagozi, psiholozi, pomoćnici
direktora i direktori.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Osnovni koncepti (znanje, razumijevanje, vještine, stavovi, kompetencije)
2. Svrha i tipovi procjenjivanja i ocjenjivanja
3. Tehnike ocjenjivanja
4. Standardi i kriterijumi ocjenjivanja
5. Ocjenjivanje za razvoj učenika
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
188
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
142. Zdravi stilovi života
Autori: Anđa Backović, Slavica Vujović, Tamara Milić, Tatijana Mandić, dr Boban Mugoša,
dr Dragan Laušević, dr Dragan Likić, dr Olivera Mijanović, dr Ljiljana Žižić, dr Žarko
Mićović, dr Elvir Zvrko i dr Gordana Rašović
Institucije/organizacije koje podržavaju program: Zavod za školstvo, UNDP
(Program Ujedinjenih nacija za razvoj, Kancelarija za Crnu Goru) i Globalni fond za borbu
protiv AIDS-a, tuberkuloze i malarije, koji pruža finansijsku pomoć
Odgovorna osoba (koordinator): Radoje Novović
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: radoje.novovic@zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-979; 069-093-073
Broj faksa: 020-408-927
Ciljevi programa: stručno osposobljavanje za realizaciju programa u nastavi za učenike
VIII ili IX razreda osnovne škole; informisanje o nastavnom programu (ciljevi, sadržaj,
teme, aktivnosti); obuka za najvažnije metode rada u nastavi i dobijanje sugestija od
nastavnika u vezi s budućom organizacijom nastave.
.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: usvajanje i primjena
aktivnih i interaktivnih metoda u nastavi iz zdravih stilova života; razvijanje spsobnosti
kod nastavnika za pružanje podrške učenicima u njegovanju zdravog životnog stila;
pomoć djeci na osnovu primjene savremenih metoda u sticanju znanja, razvijanju
stavova i ovladavanju vještinama neophodnim za njegovanje zdravog životnog stila, i
izgradnja spsobnosti za procjenu radne klime u odjeljenju.
Ciljna grupa: nastavnici biologije, pedagozi i psiholozi.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Prezentacija nastavnog programa i priručnika
2. Čovjekov odbrambeni sistem, zarazne bolesti i HIV/AIDS
3. Mentalno zdravlje i vještine komunikacije
4. Zdrava ishrana
5. Lična higijena tijela i kultura odijevanja
6. Prevencija fizičkog i psihičkog nasilja
7. Reproduktivno zdravlje
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
189
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
143. Obuka za primjenu evropskog jezičkog portfolija
Autorke programa: mr Ljiljana Subotić i Nataša Perić
Naziv institucije/organizacije
Podgorica
koja
podržava
program:
Zavod
za
školstvo,
Odgovorna osoba (koordinatorka): mr Ljiljana Subotić
Adresa: Ul. Nikole Đurkovića b.b., Tivat
E-mail: suboticlj@t-com.me
Broj telefona: 032-670-100
Broj faksa: 032-670-100
Ciljevi programa: unapređenje znanja i vještina potrebnih nastavnicima za primjenu
evropskog jezičkog portfolija.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: poznavanje strukture
ELP-a; razumijevanje pedagoške funkcije ELP-a; poznavanje povezanosti ELP-a i CEF-a;
unapređenje vještina samoprocjenjivanja i refleksije; razumijevanje autonomije učenika i
učenja učenja, i primjena crnogorskog modela ELP-a u nastavi.
Ciljna grupa: nastavnici stranih jezika u osnovnim školama.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. ELP i CEF
2. ELP – struktura, funkcije, implementacija
3. Pedagoška funkcija ELP-a
4. Autonomija učenika i učenje učenja
5. Samoprocjenivanje i refleksija
6. ELP i savremena nastava stranih jezika
7. Crnogorski model ELP-a (uzrast od 12 do 15 godina)
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: do 30 učesnika.
190
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
144. Škola – strateški činilac u obrazovanju za životnu sredinu i održivi
razvoj
Autori: dr Snežana Grbović i Vuko Nikolić
Institucije/organizacije koje podržavaju program: Zavod za školstvo, Podgorica i
JU Prva srednja stručna škola, Nikšić
Odgovorna osoba (koordinator): Vuko Nikolić
Adresa: JU Prva srednja stručna škola, Ul. Vuka Karadžića 3, Nikšić
E-mail: vukonikolicc@gmail.com
Broj telefona: 067-311-990; 040-217-039
Broj faksa: 040-212-552
Ciljevi programa: opšti ciljevi su pokretanje i podrška razvoju kompetencija nastavnika
neophodnih za uspješnu implementaciju ciljeva i zadataka obrazovanja o životnoj sredini
i održivom razvoju unutar škole. Specifični ciljevi su: upoznavanje i razumijevanje
savremenih koncepata životne sredine i održivog razvoja, kao i koncepata obrazovanja za
životnu sredinu i održivi razvoj; podizanje nivoa znanja i vještina za primjenu ekološke
paradigme (životna sredina i održivi razvoj) prema specifičnostima pojedinih
programa/predmeta; usavršavanje metoda aktivnog učenja koje su specifične u oblasti
saznanja životne sredine; osposobljavanje za korišćenje saznanja iz oblasti životne
sredine i održivog razvoja u kontekstu škole kao dijela lokalne sredine; povezivanje
teorije i prakse – praktična primjena znanja o životnoj sredini i održivom razvoju, i razvoj
kritičkog mišljenja i elemenata stvaralačkog mišljenja (originalnost, fleksibilnost,
osjetljivost na problem).
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: integralno savladavanje
ključnih elemenata koncepta životna sredina, koncepta održivi razvoj i koncepta
obrazovanje o životnoj sredini i održivom razvoju; identifikovanje i razumijevanje
problema u životnoj sredini; razumijevanje ciljeva i zadataka obrazovanja za životnu
sredinu i održivi razvoj; razvoj sposobnosti primjene novih saznanja u školskoj praksi
prema specifičnostima predmetnih programa/područja aktivnosti; primjena savremenih
oblika i metoda rada u saznanju životne sredine i podsticanje učenika na samostalno,
kreativno i praktično stvaranje u oblasti lokalnog ekološkog djelovanja.
Ciljna grupa: nastavnici u predškolskim ustanovama i osnovnim i srednjim školama.
Metode i tehnike rada: radioničarski rad (kombinuju se i razni oblici rada: od
individualnog rada, preko rada u parovima i malim grupama ili timovima, do rada u
velikoj grupi i plenarnog nastupa) interaktivnog tipa koji je osmišljen kao aktivni,
iskustveni, refleksivni i kooperativni proces učenja. Takođe, koristiće se i kratka teorijska
izlaganja za objašnjavanje prirode ključnih pojmova i fenomena i njihovo povezivanje sa
postojećim znanjima i iskustvima učesnika.
Teme:
Modul 1
1. Teorijske osnove životne sredine
2. Načela i principi održivog razvoja
3. Stanje i problemi životne sredine na globalnom i lokalnom nivou – indikacije i
uzroci propadanja životne sredine, društveni pristup zaštiti životne sredine
4. Polazišta i pristupi obrazovanju za životnu sredinu i održivi razvoj
Modul 2
1. Analiza nastavnih programa/područja aktivnosti – primjena ekološke paradigme
(životna sredina i održivi razvoj) unutar različitih nastavnih programa/područja
aktivnosti
Zavod za školstvo
Crna Gora
191
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
2. Interaktivne metode i modeli obrazovanja u oblasti životne sredine
3. Lokalna zajednica kao partner u obrazovanju za životnu sredinu i održivi razvoj
4. Povezivanje teorije i prakse – razvoj preduzetničkog duha kod
polaznika/nastavnika (po grupama učesnika)
Trajanje programa (broja dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
192
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
145. Planiranje i realizacija otvorenog dijela programa u nastavi
geografije
Autorke: dr Snežana Grbović i Nada Maras
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Nada Maras
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: nada.maras@.zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-956; 069-093-006
Broj faksa: 020-408-927
Ciljevi programa: opšti cilj ovog programa jeste podrška nastavnicima geografije u
planiranju i realizaciji ciljeva i ishoda nastave koji nijesu centralno planirani a koji
uključuju sadržaje vezane za lokalnu sredinu. Posebni ciljevi programa su: proširivanje
saznanja o mjestu i ulozi sadržaja vezanih za lokalnu sredinu u obrazovanju iz geografije,
razumijevanje značaja unošenja takvih sadržaja u nastavne programe, poznavanje i
razumijevanje načina i postupaka ugrađivanja tih sadržaja u nastavni program,
adekvatan izbor didaktičko-metodičkih rješenja u izučavanju geografskih sadržaja
vezanih za lokalnu sredinu i izrada scenarija za odabrane sadržaje u vezi s lokalnom
sredinom, planiranim ciljevima i postavljenim ishodima.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: sposobnost izbora
najpogodnijih sadržaja vezanih za lokalnu zajednicu u skladu s planiranim ciljevima i
ishodima nastave geografije i, u vezi s tim, izbor i primjena najefikasnijih oblika i
metoda.
Ciljna grupa: nastavnici geografije u osnovnim i srednjim školama.
Metode i tehnike rada: interaktivan rad u paru i grupama, debata o ponuđenim
rešenjima, diskusija i evaluacija sopstvenog rada i rada drugih grupa.
Teme:
1. Lokalni sadržaji i načelo lokalnih zahtjeva u vezi s obrazovanjem iz geografije –
temeljne pretpostavke takvog obrazovanja
2. Pristupi geografskim saznanjima u lokalnoj sredini – metode i tehnike utemeljene na
načelu zavičajnosti
3. Fizičko-geografska obilježja – podrška planiranju
4. Društveno-ekonomska obilježja – podrška planiranju
Trajanje programa (broja dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
193
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
III GIMNAZIJA
146. Promjene u gimnaziji i novi obrazovni programi
Autori: autori predmetnih programa za gimnaziju i tim trenera Zavoda za školstvo
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Vidosava Kašćelan
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: vidosava.kascelan@zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-938
Broj faksa: 020-408-927
Ciljevi programa: informisanje učesnika o principima promjena u obrazovanju i
osnovnim dokumentima; usvajanje metodologije izrade novih obrazovnih programa
(struktura programa); analiza novih obrazovnih programa (uočavanje razlike između
nastavno-sadržajnog i nastavno-ciljnog kurikuluma) i planiranje u skladu s novim
obrazovnim programima.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: razumijevanje i primjena
nastavno-ciljnog kurikuluma; timski rad; podsticanje kreativnosti i inventivnosti;
komunikacijske vještine i sloboda izbora i odgovornost.
Ciljna grupa: nastavnici u gimnazijama.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Principi promjena u obrazovanju i osnovni dokumenti
2. Metodologija izrade novih obrazovnih programa
3. Analiza novih obrazovnih programa
4. Planiranje u skladu s novim obrazovnim programima
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 35 učesnika.
194
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
147. Metode rada u nastavi
Autori: prof. dr Željko Jaćimović, Vidosava Kašćelan, Radovan Popović, mr Jasmina
Đorđević, Slavica Vujović, prof. dr Siniša Stamatović, Stana – Sanja Kaluđerović, mr
Božena Jelušić, Dajana Ševaljević, Ljuba Samardžić, dr Goran Šuković, Nada Maras,
Fadila Kajević, mr Jasmina Nikčević, Radomir Sušić, prof. dr Drago Milošević, prof. dr
Radojica Marušić, mr Zoran Lalović, Zorica Minić, Branka Vujisić i Ljiljana Kolundžić
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Vidosava Kašćelan
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: vidosava.kascelan@zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-938
Broj faksa: 020-408-927
Ciljevi programa: različiti oblici pedagoške komunikacije u nastavi; informisanje o
aktivnim i interaktivnim metodama učenja/nastave; izbor nastavnih metoda prema
mogućnostima i afinitetima učenika; nastavnik kao moderator nastavnog procesa;
aktivna uloga učenika, aktivnosti na času i postupci kojima se aktiviraju učenici u
nastavi; demonstriranje aktivnih metoda rada uz davanje konstruktivne povratne
informacije od strane drugih učesnika i rad u grupi.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: primjena aktivnih i
interaktivnih metoda rada u nastavi; timski rad, kooperativno učenje; podsticanje
kreativnosti i inventivnosti; komunikacijske vještine i sloboda izbora i odgovornost.
Ciljna grupa: nastavnici predmetne nastave.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Kako uče odrasli – stilovi učenja
2. Pojam i vrste metoda
3. Tradicionalne i aktivne metode – pozitivne i negativne karakteristike
4. Kriterijumi za izbor metoda u nastavi
5. Demonstracija i primjena metoda na različite stručne teme
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva i po dana (18 sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 35 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
195
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
148. Procjenjivanje i ocjenjivanje u nastavi
Autori: Vidosava Kašćelan, Radovan Popović, Slavica Vujović, Milonja Ojdanić, Divna
Paljević, Fadila Kajević, Radomir Sušić, Stana-Sanja Kaluđerović, Tatjana Vujošević, dr
Lidija Stefanović-Kaljaj, Zorica Minić, mr Zoran Lalović, dr Goran Šuković, Tatijana
Čarapić, Dragana Šubarić i Nađa Durković
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Vidosava Kašćelan
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: vidosava.kascelan@zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-938
Broj faksa: 020-408-927
Ciljevi programa: procjenjivanje i ocjenjivanje u skladu s novim nastavnim
programima; vrste procjenjivanja i ocjenjivanja; tehnike procjenjivanja i ocjenjivanja;
kriterijumi za procjenjivanje i ocjenjivanje; eksterna i interna provjera znanja i testovi;
usvajanje novih tendencija u provjeravanju znanja i vještina, i samoocjenjivanje.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: objektivnost u
procjenjivanju i ocjenjivanju; upoređivanje postignuća u nastavi i razvoj standarda i
kriterijuma ocjenjivanja.
Ciljna grupa: nastavnici predmetne nastave.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Analiza postojećeg stanja: kako ocjenjujemo?
2. Svrha i načini procjenjivanja i ocjenjivanja: kriterijumsko procjenjivanje i
ocjenjivanje, standardi znanja
3. Eksterna provjera znanja (testovi znanja, nacionalno provjeravanje i ispitivanje,
maturski ispit)
4. Maturski ispitni katalog
5. Razrada kriterijuma ocjenjivanja za predmet u skladu sa standardima znanja
6. Izrada plana procjenjivanja i ocjenjivanja za određenu temu
7. Samoprocjenjivanje i vršnjačko procjenjivanje
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva i po dana (18 sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 35 učesnika.
196
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
149. Savremena nastava engleskog jezika u srednjoj školi
Autorke: Divna Paljević, Fadila Kajević, Snežana Brajović, Anica Radan, Snežana Bulajić
i Marina Simović
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): mr Ljiljana Subotić
Adresa: Ul. Nikole Đurkovića b.b., Tivat
E-mail: suboticlj@t-com.me
Broj telefona: 032-670-100
Broj faksa: 032-670-101
Ciljevi programa: primjena raznovrsnih tehnika u nastavi gramatike i vokabulara, i u
razvijanju jezičkih vještina učenika; komunikacijski pristup nastavi jezika; sagledavanje
raznovrsnih aspekata u planiranju i pripremanju časova; analitički pristup procesu
ocjenjivanja; značaj podsticanja autonomije učenika; kontinuirani profesionalni razvoj
nastavnika i razvijanje interpersonalnih vještina.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: kritičko sagledavanje
načina nastave na ličnom i opštem nivou; kreativan pristup i fleksibilnost u korišćenju
udžbenika i pripremi dodatnih materijala u nastavi; efikasnije planiranje časa;
objektivnost u ocjenjivanju; istinsko interesovanje za rad učenika i podsticanje vedre
atmosfere u učionici.
Ciljna grupa: nastavnici engleskog jezika.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Komunikacijska nastava jezika
2. Nastava slušanja, govora, čitanja i pisanja
3. Nastava gramatike i vokabulara
4. Kako koristiti udžbenik na kreativan način?
5. Planiranje
6. Ocjenjivanje
7. Profesionalni razvoj nastavnika
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): četiri dana (32 sata).
Broj učesnika u grupi: od 16 do 25 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
197
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
150. Obuka nastavnika za izvođenje nastave građanskog obrazovanja u
I, II, III i IV razredu gimnazije
Autori: Aktiv za građansko vaspitanje i obrazovanje u Zavodu za školstvo
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Vidosava Kašćelan
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: vidosava.kascelan@zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-938
Broj faksa: 020-408-927
Ciljevi programa: osposobljavanje nastavnika različitih struka da predaju predmet
građansko obrazovanje u gimnaziji i pomoć nastavnicima da prošire znanje iz oblasti koje
nedostaju njihovom bazičnom obrazovanju i tako ojačaju profesionalni identitet
nastavnika građanskog vaspitanja.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: poznavanje koncepta
reforme; razumijevanje i primjena novog kurikuluma; razumijevanje povezanosti
predmeta građansko obrazovanje sa osnovnim principima i ciljevima reforme; vještina
vođenja časa i primjena savremenih metoda; podsticanje kreativnosti i aktivnog učešća u
životu škole i lokalne zajednice, i sloboda izbora i odgovornost.
Ciljna grupa: nastavnici građanskog obrazovanja u gimnazijama.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Moduli:
1. Promjene u gimnaziji i nastavni program za građansko obrazovanje
2. Metode rada u nastavi iz građanskog obrazovanja
3. Planiranje, ocjenjivanje i procjenjivanje
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): devet dana (48 sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 25 učesnika.
198
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
151. Kompetencije nastavnika u reformisanoj gimnaziji
Autori: Slavica Vujović, Vidosava Kašćelan i Radovan Popović
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Vidosava Kašćelan
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: vidosava.kascelan@zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-938
Broj faksa: 020-408-992
Ciljevi programa: podrška nastavnicima i stručnim saradnicima za preuzimanje novih,
raznovrsnih i kompleksnih uloga u reformi gimnazije i drugih srednjih škola kroz jačanje
njihovih ukupnih kompetencija i razvijanje sposobnosti ispoljavanja sopstvenih kreativnih
potencijala i kreativnih potencijala učenika.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: razumijevanje i primjena
nastavno-ciljnog planiranja; planiranje u skladu s novim obrazovnim programima;
koncepcija časa; primjena interaktivnih metoda u nastavi; razvijanje komunikacijskih
vještina; unapređivanje praćenja, vrednovanja i ocjenjivanja postignuća učenika;
proširivanje i aktiviranje znanja o funkcijama, principima i vrstama ocjenjivanja, i razvoj
standarda i kriterijuma za ocjenjivanje.
Ciljne grupe: nastavnici svih nastavnih predmeta i stručni saradnici u gimnazijama i
drugim srednjim školama.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Filozofija promjena u gimnazijskom i srednjem obrazovanju, suština promjena,
planiranje u skladu s novim obrazovnim programima
2. Uloga nastavnika
3. Savremeni oblici i metode rada (interaktivne strategije i metode rada, uloga
nastavnika i uloga učenika, i postupci aktiviranja učenika u nastavi)
4. Procjenjivanje i ocjenjivanje u nastavi (razmjena iskustava i razrješavanje
konkretnih problema vezanih za ocjenjivanje)
5. Primjeri dobre prakse (razmjena iskustava u vezi s planiranjem, metodama i
ocjenjivanjem)
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva i po dana (20 sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
199
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
152. Implementacija reforme u opštoj gimnaziji – dosadašnja iskustva
Autori: Vidosava Kašćelan, Radovan Popović i Slavica Vujović
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Vidosava Kašćelan
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: vidosava.kascelan@zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-938
Broj faksa: 020-408-992
Ciljevi programa: sagledavanje dosadašnjih aktivnosti na implementaciji novih
reformskih rješenja u opštoj gimnaziji; razmjena informacija na nivou nastavničkih
kolektiva; isticanje primjera dobre prakse i osnaživanje procesa profesionalnog razvoja
nastavnika na nivou škole.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: jačanje ukupnih
kompetencija nastavnika za realizaciju novih nastavnih programa u reformisanoj
gimnaziji (primjena aktivnih metoda rada, bolja komunikacija u ukupnom nastavnom
procesu, objektivnije procjenjivanje i ocjenjivanje postignuća učenika u skladu sa
standardima znanja, sagledavanja aktivnosti na daljem razvoju i unapređenju
kompetencija nastavnika).
Ciljne grupe: nastavnici gimnazija.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme: planirani su jednodnevni seminari na nivou škola (četiri radionice dnevno koje se
odnose na prezentacije dobre prakse u gimnazijama, sagledavanje mogućnosti za
poboljšanje ukupnog nastavnog procesa i osnaživanje profesionalnog razvoja nastavnika
na nivou škole).
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 25 do 35 učenika.
200
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
153. Planiranje i programiranje nastave fizičkog vaspitanja u
trogodišnjim srednjim stručnim školama
Autori: mr Miodrag Brajković, prof. dr Veselin Jovović i Tanja Raković
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): mr Miodrag Brajković
Adresa: Ul. Vaka Đurovića bb, Podgorica
E-mail: miodrag.brajkovic@zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-919; 069-286-885
Broj faksa: 020-408-927
Ciljevi programa: informisanje o nastavnom programu Fizičko vaspitanje u srednjim
stručnim školama; sticanje novih znanja o načinu planiranju rada s obzirom na
prostorno-tehničke, materijalne i higijenske uslove u školama; informisanje o načinu i
postupku za izbor i realizaciju programskih sadržaja po izboru učenika; povećanje nivoa
znanja u vezi s načinima praćenja fizičkog razvoja i fizičkih sposobnosti učenika i
osnovnim karakteristikama fizičkih sposobnosti učenika – genetskim (latentne) i stečenim
(manifestne), koje pripadaju čovjekovom morfološko-funkcionalnom statusu.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: planiranje i
programiranje nastave fizičkog vaspitanja u trogodišnjim srednjim stručnim školama;
primjena testova sa metodologijom praćenja fizičkog razvoja i fizičkih sposobnosti
učenika uzrasta od 15 do 19 godina; uočavanje osnovnih karakteristika baterije testova
za praćenje fizičkog razvoja i fizičkih sposobnosti učenika i razlika između motornih i
motoričkih sposobnosti, i izrada didaktičko-metodičkih uputstava za realizaciju
programskih sadržaja sa načelima organizacije rada.
Ciljna grupa: po jedan nastavnik fizičkog vaspitanja iz svake srednje stručne i mješovite
škole koja u svom djelokrugu rada ima i obrazovanje za treći stepen stručne spreme.
Metode i tehnike rada: edukativne radionice (sa kraćim edukativnim uputstvima za
svaku radionicu u okviru svake teme) i praktičan prikaz načina praćenja i vrednovanja
tjelesnog razvoja i razvoja fizičkih sposobnosti.
Teme:
1. Nastavna metodika u motivaciji razvijanja, formiranja, učvršćivanja, pristanka i
uvjerenja učenika o potrebi za svakodnevnim fizičkim vježbanjem i korektivnokompezatornom kretanju u odnosu na svoje buduće zanimanje kao kulturnom potrebom i
navikom
2. Fizički razvoj i fizičke sposobnosti učenika uzrasta od 15 do 19 godina s
metodologijom praćenja tog razvoja uz primjenu baterije testova
3. Pojmovno-značenjski prostor, odnosno značenje i upotreba nekih osnovnih pojmova
i sintagmi u nastavi fizičkog vaspitanja
4. Izborni nastavni program, s posebnim osvrtom na borilačke sportove i programske
sadržaje igara, plesova i ritmike
5. Atletika u nastavnom programu i njena funkcija kao bazičnog sporta u očuvanju
prirodnih oblika kretanja
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati –
po četiri sata prije i poslije podne).
Broj učesnika u grupi: od 30 do 35 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
201
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
154. Obuka za nastavnike opšteobrazovnih predmeta u srednjim
stručnim školama
Autorke: mr Ljiljana Subotić, dr Dušanka Popović, Nađa Luteršek i Nataša Gazivoda
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): dr Snežana Grbović
Adresa: Ul. Karađorđeva br 4, Nikšić
E-mail: gsnezana@t-com.me
Broj telefona: 040-212-552; 069-093-016
Broj faksa: 040-212-552
Ciljevi programa: unapređenje pedagoških kompetencija u oblasti osnovnih postavki
teorije kurikuluma, dimenzija učenja i kriterijuma za utvrđivanje relevantnosti metoda
učenja, kao i osnovnih funkcija ocjenjivanja kao integralnog dijela nastave.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: sposobnost primjene
savremenog koncepta nastave i vještina izrade pedagoške dokumentacije u skladu sa
nastavno-ciljnim pristupom; primjena aktivnih
metoda učenja/nastave i primjena
osnovnih principa ocjenjivanja u funkciji unapređivanja nastave.
Ciljna grupa: nastavnici opšteobrazovne grupe predmeta u srednjim stručnim školama.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
Reforma obrazovnog sistema
Predmetni programi i planiranje
Ciljevi/uloga škole i odnos nastave i učenja
Aktiviranje učenika i uloge nastavnika
Dimenzije učenja
Osnovni koncepti o učenju i znanju
Ocjenjivanje i procjenjivanje
Kriterijumi ocjenjivanja
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva dana (16 sati).
Broj učesnika u grupi: od 25 do 35 učesnika.
202
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
IV DIREKTORI VASPITNO-OBRAZOVNIH INSTITUCIJA
155. Program obuke za direktore vaspitno-obrazovnih institucija
Autori: doc. dr Dragan Bogojević, Zorica Minić, Rajko Kosović, Svetlana Đurović,
Ljubomir Kovačević i prof. dr Anita Trnavčević
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): Ljubomir Kovačević
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: ljubomir.kovacevic@ zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-913
Broj faksa: 020-408-927
Ciljevi programa: osnovni cilj je promjena dosadašnjih modela upravljanja i
rukovođenja, odnosno osposobljavanje polaznika za povećanje efikasnosti u upravljanju i
rukovođenju školom, a specifični cilj se odnosi na razvoj sposobnosti učesnika (sticanje
znanja, razvoj vještina i izgradnja stavova) za povećanje efikasnosti direktora kao
rukovodioca škole i vođe procesa kontinuiranog unapređivanja kvaliteta obrazovanja i
vaspitanja.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: usvajanje i primjena
savremenih modela u organizaciji i rukovođenju školom.
Ciljna grupa: direktori vaspitno-obrazovnih ustanova (vrtići, osnovne škole, gimnazije i
mješovite i stručne škole).
Metode i tehnike rada: interaktivne radionice, vježbe i igre uloga, i završni individualni
rad.
Teme:
1. Organizacija i upravljanje
2. Upravljanje promjenama
3. Komunikacija u školi
4. Direktor kao pedagoški rukovodilac škole
5. Planiranje i odlučivanje
6. Kvalitet obrazovanja u školi
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): moduli se realizuju
tokom šest dvodnevnih seminara po principu jednom mjesečno i svaki put u drugoj školi i
sredini. Jedan modul se realizuje tokom dva dana (16 sati X 6 = 96 sati + 90 sati rada
kod kuće na izradi završnog rada).
Broj učesnika u grupi: od 16 do 32 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
203
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
156. Program razvoja ustanove koji izrađuje kandidat za direktora
Autori: Nermin Hajdarpašić i Radovan Popović
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): Nermin Hajdarpašić
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: nermin.hajadrpasic@zzs.gov.me
Broj telefona: 069-093-039
Broj faksa: 020-408-927
Ciljevi programa: analiziranje višestrukih aspekata rukovođenja; definisanje oblika
saradnje između rukovodioca i ostalih organa u ustanovi; posmatranje ustanove kroz tri
bitna faktora; sagledavanje uslova; sagledavanje ljudskih resursa; sagledavanje
obrazovnih postignuća; definisanje puta ka poboljšanju i ukazivanje na značaj kreiranja
optimalnog programa razvoja ustanove.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: razumijevanje načina na
koji se upravlja promjenama „put ka poboljšanju”; kreiranje „mape puta ka
promjenama”; izrada relevantne planske dokumentacije kojom se trasira put ka
promjenama i identifikovanje elemenata bitnih za održivost optimalnog sistema
rukovođenja.
Ciljne grupe: direktori i pomoćnici direktora predškolskih institucija i osnovnih i srednjih
škola i kandidati za mjesto direktora.
Metode i tehnike rada: obuka je interaktivnog tipa (radionice).
Teme:
1. Analiza rada institucije kojom želimo da rukovodimo
2. Struktura programa razvoja ustanove
3. Kreiranje programa razvoja ustanove
4. Evaluacija programa razvoja ustanove
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
204
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
V UNAPREĐENJE RADA ŠKOLE
157. Samoevaluacija škole: kakva je naša škola?
Autori: Vesna Vučurović, Nataša Vlahović, mr Zoran Lalović, Radomir Sušić, Radoje
Novović, mr Ljiljana Subotić, Jasmina Vukašević, Radovan Popović, Nermin Hajdarpašić i
Dragutin Šćekić
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): mr Ljiljana Subotić
Adresa: Ul. Nikole Đurkovića b.b., Tivat
E-mail: suboticlj@t-com.me
Broj telefona: 032-670-100
Broj faksa: 032-670-101
Ciljevi programa: informisanje o indikatorima kvaliteta koji će poslužiti za
samoevaluaciju, praćenje i unapređivanje kvaliteta rada škole; informisanje o pristupu
usvajanja metodologije samoevaluacije škole i informisanje o načinu korišćenja rezultata
samoevaluacije na osnovu kojih se razrađuju razvojni planovi škole.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: razumijevanje svrhe
samoevaluacije škole radi unapređivanja kvaliteta njenog rada; posmatranje, praćenje i
evaluacija svih domena rada škole; razumijevanje važnosti uključivanja u proces
unapređivanja kvaliteta svih učesnika u procesu obrazovanja i timski rad.
Ciljne grupe: direktori, pomoćnici direktora, stručni saradnici i nastavnici – predsjednici
stručnih aktiva.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Ključne oblasti rada škole
2. Indikatori kvaliteta
3. Metodologija samoevaluacije
4. Razvojni plan škole
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): dva i po dana (20 sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 35 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
205
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
158. Program obuke za nastavnike nosioce viših zvanja
Autori: dr Snežana Grbović, Anđa Backović, dr Dušanka Popović, Ljubomir Kovačević,
Željko Korać, mr Ljiljana Subotić, Dragutin Šćekić, Nađa Luteršek, mr Zoran Lalović,
Miodrag Vučeljić, Vesna Vučurović, dr Lidija Stefanović-Kaljaj, dr Ranko Šljivić, Ranko
Čabrilo, Nada Mišetić i dr Kristin Grinlend
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): dr Snežana Grbović
Adresa: Ul. Karađorđeva 4, Nikšić
E-mail: gsnezana@t-com.me
Broj telefona: 040-212-552; 069-093-016
Broj faksa: 040-212-552
Cilj programa: podrška nastavnicima nosiocima viših zvanja u realizaciji aktivnosti koje
će, nakon dobijanja zvanja, obavljati u školi; podrška ličnom profesionalnom razvoju i
širenje ideje o značaju tog razvoja kako u školi, tako i šire (na lokalnom, regionalnom i
državnom nivou).
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: vođenje i podržavanje
promjena i upravljanje promjenama; konstruktivno prevazilaženje konfliktnih situacija;
rukovođenje, kooperacija i saradnja u timu; partnerska komunikacija; akciono i strateško
planiranje; akciono istraživanje, zastupanje, predstavljanje, lobiranje i pregovaranje u
procesu realizacije planova i akcija; razvoj motivacije; emocionalna inteligencija;
opservacija časa; sposobnost podrške PRNŠ-a; razumijevanje strukture dobrog časa;
razumijevanje procesa učenja odraslih; pedagoška upotreba ICT-a; prezentacija;
razumijevanje procesa samoevaluacije u školi, upravljanje projektom...
Ciljna grupa: nastavnici nosioci viših zvanja (mentor, savjetnik, viši savjetnik, istraživač
u nastavi).
Napomena: moduli ovog programa namijenjeni su i svim nastavnicima zainteresovanim
za unapređenje sopstvene prakse.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Uvodni modul (prethodni i sadašnji sistem viših zvanja)
2. Upravljanje promjenama
3. Razvoj tima
4. Kako uče odrasli
5. Nastava i učenje
6. Promovisanje škole
7. Istraživanje i evaluacija
8. Istraživanje, analiza i interpretacija podataka
9. Strateško planiranje
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): pet dana (30 sati, u dva
dijela). Obuka za nastavnika mentora traje ukupno 19,5 sati, za nastavnika savjetnika i
nastavnika višeg savjetnika – 28,5 sati, i za nastavnika istraživača u nastavi – 30 sati
efektivnog rada.
Napomena: u trajanje obuke uračunato je dodatno vrijeme potrebno za izradu
individualnog zadatka, i to prema zvanju nastavnika.
Broj učesnika u grupi: od 25 do 35 učesnika.
206
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
159. Profesionalni razvoj na nivou škole (PRNŠ)
Autorke: dr Dušanka Popović i mr Ljiljana Subotić
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): mr Ljiljana Subotić
Adresa: Ul. Nikole Đurkovića b.b., Tivat
E-mail: suboticlj@t-com.me
Broj telefona: 032-670-100
Broj faksa: 032-670-101
Ciljevi programa: uočavanje razlike između jednokratne obuke i profesionalnog
razvoja; definisanje profesionalnog razvoja i preduslova za njegovu relizaciju;
informisanje o pojmu profesionalni razvoj na nivou škole; informisanje o mjestu PRNŠ-a
u nacionalnom sistemu profesionalnog razvoja; razmatranje i sagledavanje koristi od
PRNŠ-a za učenike, nastavnike i školu u cjelini; identifikovanje faza u ciklusu PRNŠ-a i
uočavanje njihovog značaja; identifikovanje učesnika u procesu PRNŠ-a i razmišljanje o
tome ko i zašto može da bude koordinator; identifikovanje uloga učesnika u PRNŠ-u i
mogućih aktivnosti u okviru PRNŠ-a; uočavanje značaja posjedovanja planova
profesionalnog razvoja na različitim nivoima; prepoznavanje značaja posjedovanja zbirke
informacija o nečijem profesionalnom razvoju i informisanje o profesionalnom portfoliju;
sagledavanje čemu služi profesionalni portfolio; sticanje novih znanja o praćenju i
evaluaciji i razmatranje modela evaluacije PRNŠ-a.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: korišćenje savremene
terminologije o profesionalnom razvoju nastavnika; razumijevanje suštine profesionalnog
razvoja uopšte i sistema profesionalnog razvoja u školi; prepoznavanje sopstvenog
mjesta u tom sistemu; koraci u procjenjivanju sopstvenih potreba za profesionalnim
razvojem; izrada planova profesionalnog razvoja na različitim nivoima (škola, lični plan);
formiranje i vođenje profesionalnog portfolija, i evaluiranje sopstvenog profesionalnog
napredovanja i napredovanja škole kao organizacije.
Ciljna grupa: nastavnici predmetne i razredne nastave u osnovnim školama i
gimnazijama, pedagozi i psiholozi, pomoćnici direktora i direktori.
Metode i tehnike rada: obuka je interaktivnog tipa (radionice).
Teme:
1. Profesionalni razvoj i mjesto PRNŠ-a u nacionalnom sistemu profesionalnog
razvoja nastavnika
2. Faze, učesnici i njihove uloge u sistemu PRNŠ-a
3. Aktivnosti, planovi profesionalnog razvoja i profesionalni portfolio u sistemu
PRNŠ-a
4. Evaluacija PRNŠ-a
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
207
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
160. Interaktivna obuka – program za trenere
Autorke: dr Dušanka Popović, mr Ljiljana
Dimitrijević, Zorica Minić i dr Kristin Grinlend
Subotić,
Vidosava
Kašćelan,
Vesna
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): Vidosava Kašćelan
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: vidosava.kascelan@zzs.gov.me
Broj telefona: 020-408-938
Broj faksa: 020-408-927
Ciljevi programa: informisanje o ključnim kompetencijama trenera; razmatranje i
primjena načina izrade programa obuke; razmatranje načina organizovanja obuke;
sticanje novih znanja o vrstama i načinima evaluacije obuke; razmatranje principa učenja
odraslih; razmišljanje o razlikama u načinu učenja odraslih i djece; istraživanje stilova
učenja; razmatranje važnosti stvaranja pozitivne sredine za učenje odraslih; uočavanje i
analiziranje vještina voditelja interaktivne obuke; razmatranje i primjena vještina
potrebnih za uspješnu prezentaciju; razmatranje koncepta konstruktivne povratne
informacije i njene upotrebe za unapređenje prakse; definisanje šta se podrazumijeva
pod facilitacijom; razmatranje upotrebe facilitacije u učenju; identifikovanje vještina
potrebnih za uspješnu facilitaciju; istraživanje kako se pomoću facilitacije može
unaprijediti učenje; razmatranje značaja podrške individualnom učenju u učenju odraslih;
istraživanje koristi od uspješne podrške individualnom učenju; razmatranje različitih
modela podrške individualnom učenju; razmatranje strategije za implementaciju i
identifikovanje, i razmjena primjera dobre prakse.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: poznavanje teorijskih
postavki interaktivne obuke; planiranje i organizacija obuke; dizajniranje seminara kao
cjeline, te radionica kao posebnih cjelina i njihovih segmenata; poznavanje načina na
koje uče odrasli i, u skladu sa tim, organizacije odgovarajućih načina rada; komunikacija
i facilitacija; uvažavanje različitih pristupa učenju i primjena različitih metoda i tehnika
rada tokom interaktivne obuke.
Ciljne grupe: nastavnici predmetne i razredne nastave, pedagozi, psiholozi, pomoćnici
direktora i direktori.
Metode i tehnike rada: interaktivna obuka.
Teme:
1. Uvod i kompetencije trenera
2. Izrada programa obuke
3. Organizacija obuke
4. Evaluacija obuke
5. Karakteristike učenja odraslih
6. Stilovi učenja
7. Vještine voditelja obuke/trenera
8. Facilitacija učenja
9. Dinamika grupe I i II (upravljane vremenom, povratna informacija)
10. Vještine prezentovanja I (korišćenje vizuelnih sredstava)
11. Vještine prezentovanja II (priprema prezentacija − učesnici)
12. Vještine prezentovanja III, IV, V i VI (prezentacije učesnika uz povratnu
informaciju)
13. Podrška individualnom učenju
208
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): I varijanta – četiri dana
(32 sata); II varijanta – pet dana (40 sati). U prvoj varijanti izostavljena je tema Podrška
individualnom učenju.
Broj učesnika u grupi: od 20 do 25 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
209
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
161. Pedagoška upotreba ICT-a
Autori: Dragutin Šćekić i Tomislav Goranović
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): Željko Korać
Adresa: Obala b.b., Bijelo Polje
E-mail: zeljkoko@t-com.me
Broj telefona: 050-432-870
Broj faksa: 050-432-870
Ciljevi programa: unapređenje znanja i vještina nastavnika za primjenu ICT-a u
nastavnom procesu, administraciji i komunikaciji.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: prepoznavanje
mogućnosti upotrebe ICT-a u radu; integrisanje ICT-a u proces učenja; primjena metoda
aktivnog učenja uz upotrebu ICT-a; jačanje digitalne kompetencije nastavnika i
unapređenje komunikacijskih vještina.
Ciljne grupe: nastavnici razredne i predmetne nastave u osnovnim školama i
gimnazijama, pedagozi i psiholozi.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa (radionice).
Teme:
1. Digitalna kompetencija
2. ICT u pripremi za nastavu i administraciju
3. ICT u nastavi
4. Obrazovni softver
5. Osmišljavanje aktivnosti učenja baziranih na upotebi ICT-a
6. Efikasno korišćenje resursa kojim raspolaže škola
7. Upotreba digitalne kamere u nastavi
8. Internet kao resurs
9. Komunikacija i umrežavanje
10. Etički i zdravstveni aspekti upotrebe ICT-a
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): tri dana (24 sata).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 25 učesnika.
210
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
162. Saradnja direktora i stručnih saradnika (pedagozi i psiholozi)
Autori: Radoje Novović, Nađa Luteršek i Nataša Gazivoda
Institucije/organizacije koje podržavaju program: Zavod za školstvo i Forum
pedagoga, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinator): Radoje Novović
Adresa: Ul. Vaka Đurovića b.b., Podgorica
E-mail: radoje.novovic@zzs.gov.me
Broj telefona: 067-527-085; 069-093-073
Broj faksa: 020-408-992
Ciljevi programa: analiza dosadašnje saradnje; informisanje direktora o novom
programu i načelima rada pedagoga i psihologa; razumijevanje značaja saradnje između
uprave škole i pedagoško-psihološke službe, i informisanje učesnika o mjestu i ulozi
pedagoško-psihološke službe u reformisanoj školi.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: konstruktivna saradnja
između uprave škole i pedagoško-psihološke službe.
Ciljne grupe: direktori osnovnih škola.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Analiza postojeće prakse
2. Program rada pedagoga i psihologa – načela u radu pedagoga i psihologa
3. Program rada pedagoga i psihologa – saradnja uprave i PO službe
4. Smjernice za budući rad
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): jedan dan (osam sati).
Broj učesnika u grupi: od 20 do 35 učesnika.
Zavod za školstvo
Crna Gora
211
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
163. Mentorstvo nastavniku pripravniku
Autorke: dr Dušanka Popović i mr Ljiljana Subotić
Institucija/organizacija koja podržava program: Zavod za školstvo, Podgorica
Odgovorna osoba (koordinatorka): mr Ljiljana Subotić
Adresa: Ul. Nikole Đurkovića b.b., Tivat
E-mail: suboticlj@t-com.me
Broj telefona: 032-670-100
Broj faksa: 032-670-101
Ciljevi programa: unapređenje znanja i vještina potrebnih nastavnicima koji su mentori
nastavnicima pripravnicima.
Profesionalne vještine i sposobnosti koje se unapređuju: poznavanje teorija učenja
i principa učenja odraslih; razumijevanje različitih uloga mentora procesa; opserviranje
časa i davanje povratne informacije; komunikacijske vještine i informisanje o programu
rada mentora sa nastavnikom pripravnikom.
Ciljne grupe: nastavnici razredne i predmetne nastave u osnovnim školama i
gimnazijama, pedagozi i psiholozi.
Metode i tehnike rada: obuka interaktivnog tipa.
Teme:
1. Teorije učenja
2. Principi učenja odraslih
3. Znanja i vještine mentora
4. Mentorski proces
5. Uloge mentora
6. Opserviranje časa
7. Komunikacijske vještine
Trajanje programa (broj dana i broj sati efektivnog rada): tri dana (24 sata),
odnosno tri jednodnevna seminara; vremenski razmak između seminara koristi se za
praktičnu primjenu znanja i uvježbavanje vještina.
Broj učesnika u grupi: od 20 do 30 učesnika.
212
Zavod za školstvo
Crna Gora
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
Finansijski će se podržati realizacija sljedećih programa:
1. Inkluzija u srednjoj školi
2. Izborna nastava šaha (VII–IX), razvoj kreativnosti, darovitosti i
apstraktnog mišljenja na principima šaha
3. Hemija – savremeni pristup nastavi, korelaciji i planiranju obaveznih
izbornih sadržaja
4. Primjena teorije višestruke inteligencije u nastavi jezika uz kombinovanje
sa stilovima učenja
Za sve informacije obratite se koordinatorima navednih programa.
Komisija za akreditaciju programa stručnog usavršavanja nastavnika:
1. dr Sanja Šubarić, predsjednica, Univerzitet Crne Gore
2. doc. dr Tatjana Novović, članica, Univerzitet Crne Gore
3. mr Anton Gojčaj, član, Zavod za školstvo
4. mr Dragica Kovačević, članica, Zavod za školstvo
5. Željko Korać, član, Zavod za školstvo
Zavod za školstvo
Ul. Vaka Đurovića b.b.
Podgorica
Tel: 020-408-901
Fax: 020-408-927
Web site: www.zzs.gov.me
Zavod za školstvo
Crna Gora
213
Katalog programa stručnog usavršavanja nastavnika
214
Zavod za školstvo
Crna Gora
Download

katalog programa 2011