JAVNO PREDUZEĆE ZA NACIONALNE PARKOVE CRNE GORE
IZVJEŠTAJ O REALIZACIJI PROGRAMA UPRAVLJANJA
NP DURMITOR ZA 2012 GODINU
PODGORICA, FEBRUAR 2013. GODINE
Izvještaj o realizaciji Programa upravljanja NP Durmitor za 2012. godinu
________________________________________________________________________
SADRŽAJ
REALIZOVANE AKTIVNOSTI ................................................................................................3
2.1. ZAŠTITA PRIRODNIH VRIJEDNOSTI .............................................................................3
2.1.1. FIZIČKA ZAŠTITA....................................................................................................3
2.1.2. STRUČNA ZAŠTITA ................................................................................................3
2.1.3. OČUVANJE PRIRODNIH VRIJEDNOSTI .................................................................4
2.2. OČUVANJE KULTURNIH VRIJEDNOSTI........................................................................7
2.2.1. OČUVANJE I ZAŠTITA KULTURNO-ISTORIJSKOG NASLJEĐA.............................7
2.2.2. OČUVANJE ETNOLOŠKE BAŠTINE .......................................................................8
2.3. UNAPRJEĐIVANJE INFORMATIVNO-PREZENTACIONO-EDUKATIVNIH SADRŽAJA .8
2.3.1. UNAPRJEĐIVANJE CENTRA ZA POSJETIOCE......................................................8
2.3.2. UNAPRJEĐIVANJE I ODRŽAVANJE EDUKATIVNIH SADRŽAJA..........................10
2.3.3. UNAPRJEĐENJE I ODRŽAVANJE PJEŠAČKIH, BICIKLISTIČKIH, REKREATIVNIH
STAZA I VIDIKOVACA.....................................................................................................10
2.3.4. UNAPRJEĐIVANJE SISTEMA UPRAVLJANJA POSJETIOCIMA ...........................10
2.4. UNAPRJEĐIVANJE SARADNJE SA KORISNICIMA PROSTORA PARKA...................11
2.4.1. SARADNJA SA LOKALNIM STANOVNIŠTVOM.....................................................11
2.4.2. UNAPRJEĐIVANJE SARADNJE SA NOSIOCIMA PRIVREDNIH I OSTALIH
DJELATNOSTI I PODSTICANJE RAZVOJA ....................................................................12
2.5. UNAPRJEĐIVANJE SARADNJE SA INOSTRANIM I DOMAĆIM ORGANIZACIJAMA I
DONATORIMA .....................................................................................................................12
2.5.1. UNAPRJEĐIVANJE SARADNJE SA INOSTRANIM ORGANIZ. I DONATORIMA ...12
2.5.2. UNAPRJEĐIVANJE SARADNJE SA DOMAĆIM ORGANIZACIJAMA.....................12
2.6. UNAPRJEĐIVANJE PREKOGRANIČNE SARADNJE...................................................13
2.6.1. KOMPONENTA IPA I JADRANSKI PROGRAM......................................................13
2.7. POBOLJŠANJE I UNAPRJEĐIVANJE INSTITUCIONALNIH KAPACITETA.................13
2.7.1. USPOSTAVLJANJE SISTEMA UPRAVLJANJA INFORMACIJAMA I MONITORING
NA NIVOU PARKA SAGLASNO SISTEMU UPRAVLJANJA NA NIVOU JAVNOG
PREDUZEĆA ..................................................................................................................13
NEREALIZOVANE AKTIVNOSTI ........................................................................................15
2.1. ZAŠTITA PRIRODNIH VRIJEDNOSTI ...........................................................................15
2.1.2. STRUČNA ZAŠTITA ..............................................................................................15
1
Izvještaj o realizaciji Programa upravljanja NP Durmitor za 2012. godinu
________________________________________________________________________
2.3.3. UNAPRJEĐIVANJE I ODRŽAVANJE PJEŠAČKIH, BICIKLISTIČKIH,
REKREATIVNIH STAZA I VIDIKOVACA ..........................................................................15
2.8. OSTALI POSEBNI CILJEVI ...........................................................................................15
2.8.3. AKTIVIRANJE RADA STOLARSKE RADIONICE U MJESTU POLJANE ZA
POTREBE IZRADE MOBILIJARA, SUVENIRA I DRUGIH PROIZVODA DRVENE
RADINOSTI ZA POTREBE NACIONALNIH PARKOVA CRNE GORE..............................15
2.8.4. OBILJEŽAVANJE I OBNAVLJANJE GRANICA NP DURMITOR.............................15
2
Izvještaj o realizaciji Programa upravljanja NP Durmitor za 2012. godinu
________________________________________________________________________
REALIZOVANE AKTIVNOSTI
2.1. ZAŠTITA PRIRODNIH VRIJEDNOSTI
2.1.1. FIZIČKA ZAŠTITA
2.1.1.1.1. Donošenje Pravilnika i neophodnih uputstava za rad Službe
Urañeni Uputstvo za rad nadzornika i Uputstvo za rad šefa Službe zaštite.
2.1.1.1.2. Usavršavanje nadzornika i organizovanje kratkih kurseva
U Upravi NP Durmitor, stručni saradnici Službe za unaprjeñivanje i razvoj obavili su
testiranje nadzornika, koje se odnosilo na pitanja iz opšteg i informativnog dijela o Parku
i u vezi opštih i posebnih poslova i ovlašćenja nadzornika. Nakon testiranja urañena je
analiza provjerenog znanja, koja je pokazala da Služba zaštite posjeduje visok stepen
znanja i informisanosti iz djelokruga svog rada, kao i interpretacije prirodnih i kulturnih
vrijednosti Parka.
2.1.1.1.3. Evidentiranje promjena u prostoru i blagovremeno obavještavanje
nadležnih inspekcijskih službi
Evidentiran je 31 slučaj bespravne gradnje u zoni Parka, u vezi čega je dokumentacija
proslijeñena na dalji postupak Inspekciji zaštite prirode.
2.1.1.1.4. Sprječavanje svih drugih protivpravnih aktivnosti u Parku
U skladu sa ovlašćenjima utvrñenim Zakonom, nadzornici Sluzbe zaštite su vršili stalnu
kontrolu prostora i sprječavanje protivpravnih radnji.
Nadležnim organima protiv počinilaca nezakonitih radnji podnijete 23 prekršajne i 31
prijava za nelegalnu gradnju.
2.1.1.1.5. Ureñenje splavišta „Drugi logor''
Izvršena je popravka mobilijara na Drugom Logoru, kao i ureñenje i čišćenje okoline.
2.1.1.1.6. Materijalno-tehničko opremanje Službe zaštite
U skladu sa Zakonom o javnim nabavkama, pokrenuta je tenderska procedura za
nabavku kompletne HTZ opreme, odreñenog broja dvogleda i druge opreme neophodne
za efikasnije funkcionisanje Službe zaštite. Nabavljen je potreban broj ljetnjih uniformi.
2.1.2. STRUČNA ZAŠTITA
2.1.2.1.1. Stručno usavršavanje zaposlenih
U saradnji sa UNDP-om nastavljeno je stipendiranje postdipomskih studija „Upravljanje
zaštićenim područjima i ruralni razvoj’’ na Univerzitetu Donja Gorica.
JP za nacionalne parkove je, u skladu sa svojim mogućnostima, pružalo podršku
zaposlenim saradnicima koji rade magistarske teze i doktorske disertacije na drugim
Univerzitetima u Crnoj Gori i regionu.
3
Izvještaj o realizaciji Programa upravljanja NP Durmitor za 2012. godinu
________________________________________________________________________
2.1.2.1.2. Izrada Programa privremenih objekata
Urañena je dopuna Planova privremenih objekata za 2012. i sproveden postupak za
davanje u zakup zemljišta u državnoj svojini na teritoriji Parka, na osnovu kojih su
potpisivani ugovori i izdavana rješenja i UT uslovi sa najpovoljnijim zakupcima.
2.1.2.1.4. Učešće u izradi i donošenju Prostornog plana posebne namjene za
Durmitorsko područje, druge prostorno planske dokumentacije (PUP Žabljak, PUP
Mojkovac, PUP Plužine i PUP Šavnik) i studije lokacija koje će se raditi za to
područje
Održano je više sastanaka sa obrañivačima Plana, tokom svih faza njegove izrade. Od
strane JPNPCG date su smjernice i sugestije na Prednacrt i Nacrt PPPN i proslijeñene
resornom Ministarstvu.
2.1.3. OČUVANJE PRIRODNIH VRIJEDNOSTI
ZEMLJIŠTE
2.1.3.1.1. Zaštita zemljišta od erozije, zagañivanja i nekontrolisane gradnje
Obavljeno više kontakata JPNPCG sa Direkcijom za saobraćaj Crne Gore, u cilju
sanacije odrona u Crnim Podima. Postignut je dogovor da Nacionalni park izvrši
uklanjanje šumskog inventara, zbog nesmetanog rada na istraživanju, ispitivanju i
sanacionim zahvatima na spornom lokalitetu. U koordinaciji sa Upravom za šume i
Direkcijom za saobraćaj u tekućoj godini započeće realizacija dogovorenih aktivnosti.
FlORA I VEGETACIJA
2.1.3.3.1. Rad na inventarizaciji - (Baza podataka)
Nastavilo se sa unosom literaturnih i terenskih podataka iz oblasti flore i vegetacije svih
nacionalnih parkova, sa ciljem kompletiranja taksonomskih, stanišnih i ekoloških
saznanja i njihove dalje obrade i sistematizacije. Baza je dopunjena sa 2749 navoda, što
je ukupno 5682 navoda za dvogodišnji period, od kojih se 1697 odnosi na floru
Nacionalnog parka Durmitor.
2.1.3.3.2. Kompletiranje flornih lista na osnovu podataka unijetih u bazu
Obradom i sistematizacijom podataka u Bazi za ovaj Nacionalni park, dopunjene su
florne liste koje sada čine 948 vrsta vaskularne flore (1075 uključujući i niže
taksonomske kategorije), 134 endemične vrste, 89 nacionalno i 52 meñunarodno
(Bernska konvecija, Habitat direktiva - NATURA 2000, IPA, CITES) zaštićene biljne
vrste.
2.1.3.3.3. Evidentirati prisustvo endemskih, nacionalno i meñunarodno zaštićenih
vrsta uz staze oko Crnog i Zmijinjeg jezera; obezbijediti njihovu zaštitu i
uspostaviti monitoring
Duž staza oko Crnog jezera i ušća Mlinskog potoka, jednim izlaskom na teren u julu,
identifikovano je 16 biljnih vrsta, koje imaju nacionalni i/ili meñunarodni status zaštite: 6
endemičnih, 1 endemična i zakonom zaštićena vrsta i 9 vrsta (orhideja) sa CITES liste i
4
Izvještaj o realizaciji Programa upravljanja NP Durmitor za 2012. godinu
________________________________________________________________________
nacionalne liste zaštićenih biljaka. Podaci sa terena unijeti su u Bazu podataka. Urañen
je kartografski prikaz staze sa lociranim tačkama vrsta.
ŠUME
2.1.3.4.1. Plan zaštite šuma od požara
U skladu sa Zakonom o zaštiti lica i imovine, zaštita šuma od požara je regulisana
godišnjim Planom zaštite od požara. Plan predviña sva pitanja koja se odnose na
organizaciju i sprovoñenje djelatnosti predohrane, kao i pitanja u slučaju pojave požara.
Tokom jula i avgusta došlo je do pojave požara u kanjonima rijeka Tare i Drage. Ukupno
je opožareno oko 2165 ha i izgorelo oko 17000 m³ drvne mase lišćara i četinara.
2.1.3.4.2. Plan ureñivanja šuma
Planom ureñivanja šuma, predviña se obnavljanje graničnih znakova, prelomnih i
čvornih tačaka prostornih cjelina i prostornih jedinica u Nacionalnom parku. Ova
aktivnost se odvija kontinuirano svake godine.
2.1.3.4.3. Plan zaštite šuma
Izvršena je sanitarna doznaka u državnim šumama, na području Parka i to u količini
1701,92 m³ drvne mase, od čega je realizovano 1353,03 m³.
Slijedi tabelarni prikaz planirane, doznačene i realizovane mase po prostornim
cjelinama:
Prostorna cjelina
Planirano (m³)
Doznačeno (m³)
Posječeno (m³)
„Durmitor - Sušica“
250
276,27
214,92
„Gornja Tara“
480
317,29
317,29
250
1 020
2 000
176,41
931,95
1701,92
131,43
687,39
1353,03
„Donja Tara“
„Žabljak I“
Ukupno:
Tabela 1
2.1.3.4.4. Plan uzgoja šuma
Na području Vojnog odmarališta izvršeno je pošumljavanje - popunjavanje sa 2000
komada sadnica četinara. Za sprovoñenje ovog Plana, sadni materijal je nabavljen iz
rasadnika Nacionalnog parka.
2.1.3.4.5. Plan korišćenja šuma u privatnoj svojini
Doznačena količina ogrjevnog drveta u šumama koje se nalaze u privatnom vlasništvu je
iznosila 343,87 m³ drvne mase. Obilježavanje stabala se obavljalo prije turističke
sezone, dok se izvlačenje vršilo po njenom završetku.
U narednoj tabeli (Tabela 2) dat je prikaz planiranih i realizovanih količina drvne mase, po
prostornim cjelinama, vrstama i ukupno doznačena količina u 2012. godini:
5
Izvještaj o realizaciji Programa upravljanja NP Durmitor za 2012. godinu
________________________________________________________________________
Prostorna
jedinica
„Durmitor Sušica“
Planirano
ogrevno četinari
(m³)
Planirano
ogrevno lišćari
(m³)
Doznačeno
ogrevno četinari
(m³)
Doznačeno
ogrijevno lišćari
(m³)
Doznačeno
ukupno
(m³)
120
-
26,61
26,61
„Gornja Tara“
70
400
48,64
„Donja Tara“
80
30
5,00
„Žabljak I“
150
50
86,71
23,96
110,67
Ukupno:
420
480
166,96
176,91
343,87
152,95
201,59
5,00
Tabela 2
2.1.3.5.1. Unaprjeñivanje rasadničke proizvodnje
Na poslovima u rasadniku zaposlen je jedan radnik. U protekloj godini, u rasadniku je
uzgajano 3.000 sadnica smrče, jele i crnog bora. U junu je unijeto 1000 kom. sadnica
jednogodišnje jele i smrče. Tokom maja su 2.000 komada sadnica jele i smrče, starih tri
godine, prenijete iz rasadnika i posañene na lokalitet iznad Vojnog odmarališta.
2.1.3.5.2. Kontrola lokaliteta na kojima je izvršena sanacija požarišta
Izvršena je kontrola saniranih površina oštećenih od požara u periodu od 2007. do 2011.
god. Terenskim obilaskom saniranih lokaliteta (Rasova, Tarske stijene, Mala Crna Gora,
i dr.), utvrñeno je da se sanirani prostori obnavljaju zadovoljavajućom dinamikom.
FAUNA
2.1.3.7.1. Zaštita ihtiofaune na rijeci Tari
Zaštita autohtone ihtiofaune u granicama Nacionalnog parka se sprovodila različitim
mjerama. Prvenstveno se kontrolisala zabrana poribljavanja rijeke Tare.
2.1.3.7.2. Uspostavljanje autohtonog stanja faune u jezerima (izuzev Crnog i
Vražijeg jezera)
Evidentirani su lokaliteti i jezera u kojima je još uvjek očuvano autohtono stanje faune.
To su jezera u kojima žive tritoni i ostala ugrožena fauna. Na osnovu zatečenog stanja,
dati su prijedlozi na koji način se može dostići autohtonost faune i u drugim ledničkim
jezerima na Durmitoru.
2.1.3.8.1. Monitoring brojnosti, distribucija i vitalnost populacije divokoza
(Rupicapra rupicapra) u Parku
Metode koje su se koristile prilikom sprovoñenja ove aktivnosti su:
• Metoda transekta (transekti su odreñeni Metodologijom izrañenom 2010. godine) dokazivanje prisutnosti po definisanim maršrutnim mrežama, opservacijom.
• Dobijanje terenskih podataka od strane Službe zaštite - usmenim anketiranjem.
Ovom aktivnošću obuhvaćena su 4 transekta definisana metodologijom za praćenje
stanja medvjeda i divokoze: Šljeme, Škrka, Sušica, Grabovica. Posjećen je i dio kanjona
Tare u okolini Dobrilovine i Zabojskog jezera.
U periodu od 18. do 21. juna 2012. godine, u istraživanim oblastima registrovano je
ukupno 64 jedinki divokoze (što po grubim procjenama predstavlja 1/3 ukupne brojnosti
divokoza na masivu Durmitora). Na osnovu usmenog anketiranja nadzornika i samog
odnosa mužjaka i ženki (1:2), na durmitorskom masivu se može očekivati oko 150-200
jedinki. Ovaj broj predstavlja grubu procjenu, zasnovanu na integraciji svih metoda,
6
Izvještaj o realizaciji Programa upravljanja NP Durmitor za 2012. godinu
________________________________________________________________________
uključujući i poreñivanje sa prethodnim godinama, isključujući kanjon Tare i ostale
predviñene aspekte posjete terena.
Rezultati sprovedenog monitoringa pokazuju trend relativne stabilnosti populacije u
odnosu na prošlu godinu i da populacije evidentiranih divokoza pokazuju izuzetnu
vitalnost.
2.1.3.8.2. Monitoring populacije medvjeda (Ursus arctos)
Na osnovu praćenja tragova medvjeda, registrovane su 3 jedinke (dvije u Grabovici i
jedna u bukovoj šumi kanjona Sušice). Dolina Grabovice je od izuzetnog značaja, jer
predstavlja sklonište jedne ženke koja je od 2010. na svijet donijela 2 mečeta. Zaključak
je da prostor Grabovice moguće koriste 3 jedinke. Treća jedinka je registrovana u
kanjonu Sušice i pretpostavka je da se radi o mlañem mužjaku.
Služba zaštite je registrovala prisustvo medvjeda i na relaciji Selina - Tepca.
Radilo se na daljem unaprjeñivanju i analizi metodologije praćenja populacije tokom
2012.god. i razmijenjena su iskustva sa Parkovima iz okruženja, koji u svojim zaštićenim
područjima imaju, godinama unazad, razrañen sistem monitorniga ove populacije.
2.2. OČUVANJE KULTURNIH VRIJEDNOSTI
2.2.1. OČUVANJE I ZAŠTITA KULTURNO-ISTORIJSKOG NASLJEĐA
2.2.1.1.1. Identifikovanje srednjevjekovnih stećaka
Na lokalitetima Premćani i Donja Selina, metodom rekognosciranja, registrovana su 4
srednjevjekovna nadgrobna spomenika, koja u stručnoj literaturi nijesu dokumentovana.
U gornjem toku Selačke rijeke u Premćanima, na lokaciji Đurov kamen, evidentiran je
stećak tipa sljemenjaka sa ornamentalnim motivom u obliku duple arkade.
U Donjoj Selini, na samoj lijevoj obali rijeke Tare, u rastojanju oko četrdesetak metara,
nalaze se tri veća izvaljena sljemenjaka, u obliku sanduka. Jedan nema dekoracije, dok
se na dva spomenika primjećuje ornamentika u plitkom reljefu, koju zbog lišajeva i
oštećenja nije moguće identifikovati.
Navedenim spomenicima potrebna je stručna zaštita i arheološka obrada, koja bi dala
precizniju informaciju o datovanju i odreñivanju njihove starosti.
2.2.1.1.2. Evidentiranje vodenice na pritokama kanjona Tare
Tokom 2011/12. godine, obavljeno je terensko istraživanje vodenica na pritokama
kanjona Tare, na potezu od Bistrice do Lijećevina, kao i na Mlinskom potoku izmeñu
Zmijinjeg i Crnog jezera:
Lokacije
Ukupno
Očuvano
U funkciji
Urušeno
Ostaci
Nema
tragova
Lijeva strana kanjona
67
9
1
11
38
9
Desna strana kanjona
56
6
-
10
23
17
14
137
2
17
1
2
3
24
9
70
26
Mlinski potok
Ukupno
Tabela 3
7
Izvještaj o realizaciji Programa upravljanja NP Durmitor za 2012. godinu
________________________________________________________________________
Na osnovu tabelarnog prikaza, može se zaključiti da je od 137 registrovanih vodenica
koje su nekada radile na ovim prostorima, danas povremeno u funkciji samo dvije.
Najviše je ostataka kamenih magaza i urušenih brvana, ispod kojih se nalazi mlinsko
kamenje. U sačuvanim vodenicama, djelimično su očuvana i mlinska postrojenja, a vrlo
rijetko drveno vitlo. Na 26 lokacija, gdje su pouzdano radile vodenice, nema nikakvih
tragova. Najviše vodenica ovog kraja postepeno prestaje sa radom od šezdesetih
godina do pred kraj prošlog vijeka.
2.2.1.1.3. Sakupljanje lokalnih legendi
Literaturnim pretraživanjem sabran je veći broj legendi i predanja durmitorskog kraja. Na
terenu je zabilježeno 9 legendi od starijih mještana iz kanjona Tare, za koje nije poznato
da su objavljene. To su priče o zakopanom blagu pod Pirlitorom, toponimima i
vodenicama u Lever Tari i Premćanima, vilama i nadprirodnim silama u Dobrilovini.
2.2.2. OČUVANJE ETNOLOŠKE BAŠTINE
2.2.2.1.1. Evidentiranje i dokumentovanje etnografskog nasljeña, posebno
vrijednih objekata izvornog graditeljskog nasljeña, tradicionalnog privreñivanja,
sa akcentom na revitalizaciju i promociju nematrijalne kulturne baštine
Obavljen je obilazak jednog broja durmitorskih sela, radi evidentiranja (bilježenja stanja),
profane arhitekture, stambenih i privrednih objekata tradicionalnog narodnog
graditeljstva kao neizostavnog dijela ukupnog graditeljskog nasljeña. Najupečatljiviji
segment materijalne kulture na selu je kuća sa okućnicom. Tako da je glavna funkcija
bilježenja na terenu: saznajna, obrazovna i zaštitna, a u izvjesnom smislu i valorizovanja
za odmor i rekreaciju kao mogući vid održivog razvoja ovih prostora.
Na terenu je snimljen izvjestan broj fotografija koji će biti korišćen, osim popunjavanja
foto zbirke, i za bogaćenje sajta JPNPCG, razne prezentacije, postavke, izložbe,
kataloge i za ostale štampane propagadne materijale.
2.2.2.1.2. Podsticanje očuvanja tradicionalnih vrijednosti
Obilaskom durmitorskog sela Kosanica prikupljeni su etnografski predmeti kod lokalnog
stanovništva koji su sačuvali stare zanate, a nalaze se u njihovom privatnom vlasništvu.
Takvi eksponati biće izloženi, a i dopuniće stalnu postavku u Centru za posjetioce.
2.2.2.1.3. Podrška tradicionalnim manifestacijama i sajmovima koji promovišu
proizvode domaće radinosti iz regije Parka
NP Durmitor je organizovao osmomartovsku izložbu domaće radinosti i bio
suorganizator manifestacije „Dani planinskog cvijeća“.
2.3. UNAPRJEĐIVANJE INFORMATIVNO-PREZENTACIONO-EDUKATIVNIH
SADRŽAJA PARKA
2.3.1. UNAPRJEĐIVANJE CENTRA ZA POSJETIOCE
2.3.1.1.1. Potpuno opremiti multifunkcionalni objekat, u kome turisti i drugi
posjetioci mogu dobiti informacije o turističkoj ponudi ne samo Nacionalnog
parka već i cijele regije
8
Izvještaj o realizaciji Programa upravljanja NP Durmitor za 2012. godinu
________________________________________________________________________
Izrañena su idejna rješenja za table „Usudi se“, cerada za Centar za posjetioce i tabla za
usmjeravanje posjetilaca ka Centru za posjetioce.
2.3.1.1.2. Oblikovati i provoditi interaktivni program nastave u prirodi
Centar za posjetioce je u saradnji sa Osnovnom i Srednjom školom iz Žabljaka, dva puta
tokom godine organizovao učenicima jednočasovnu edukativnu radionicu na temu „NP
Durmitor, njegove prirodne vrijednosti i značaj”.
2.3.1.1.3. Pripremiti edukativne programe namijenjene školskoj djeci različitih
uzrasta
Na osnovu edukativnog kalendara dogañaja, Centre za posjetioce NP Durmitor su
posjetili učenici nekoliko osnovnih škola sa teritorije Crne Gore. Osim upoznavanja sa
prirodnjačkom zbirkom, realizovane su i edukativne radionice na temu očuvanja i
značaja prirodnih i kulturnih vrijednosti Parka.
2.3.1.1.4. Organizovati i provoditi edukativni program
U saradnji sa predškolskom ustanovom „Eko bajka” Pljevalja i Upravom za šume Područna jedinica Žabljak, organizovana je posjeta Prirodnjačkoj zbirci, sa ciljem da se
djeca upoznaju sa životinjskim i biljnim svijetom Parka.
Obilježeno 40 godina postojanja UNESCO organizacije u okviru festivala „Dodirni
Durmitor, budi dio svjetske baštine”. Tim povodom, u Centru za posjetioce organizovana
je izložba dječijih radova i promocija lokalne domaće hrane.
2.3.1.1.5. Obilježiti dan zaštite prirode i druge važnije datume, u saradnji sa
lokalnim školama, prigodnim aktivnostima ili tematskim predavanjima
Obilježeni su sledeći važni datumi:
• 22. april - Dan Planete Zemlje
Dan planete zemlje obilježen je organizovanjem kreativne radionice, za djecu osnovne
škole iz Žabljaka, na temu „Moja Planeta“, koja je uključivala i interaktivnu šetnju
Edukativnom stazom oko Crnog jezera.
• 24. maj - Dan evropskih parkova
Slogan Dana evropskih parkova je bio: „Pogledaj nebo! Dotakni drvo! Osjeti vazduh!
Pronañi sebe!“. Nacionalni park je, u saradnji sa saradnicima iz JPNPCG, oganizovao
niz edukativnih aktivnosti namijenjenih mladoj populaciji sa područja Durmitora. U
edukativno-kreativnim radionicama učestvovala su djeca iz OŠ „Dušan Obradović“ sa
Žabljaka.
U Centru za posjetioce održana su predavanja na temu očuvanja i zaštite prirodnih
vrijednosti nacionalnih parkova i značaja stvaranja prekograničnih zaštićenih područja.
U cilju promocije lokalnih proizvoda ispred Centra za posjetioce, u saradnji sa lokalnim
poljoprivrednim proizvoñačima, organizovan je mini sajam proizvoda domaće hrane.
2.3.1.1.6. Dodatno štampati promotivni materijal namijenjen specifičnim
potrebama
Kroz IPA projekat „Održivi razvoj turizma i zaštita životne sredine u sjevernoj Crnoj Gori i
južnoj Bosni’’, koji se realizuje u saradnji sa NP Sutjeska i COSV, obogaćen je sadržaj
informativnog centra besplatnim promotivnim materijalom, kao što su planinarskobiciklistička mapa i mapa turističke ponude, koje se odnose na područje obuhvaćeno
projektom.
Izrañeno je idejno rješenje za poster i naljepnice u sklopu obilježavanja 24. maja Dana
evropskih parkova. Štampani materijal je podijeljen školama u Žabljaku i Pljevljima.
9
Izvještaj o realizaciji Programa upravljanja NP Durmitor za 2012. godinu
________________________________________________________________________
2.3.2. UNAPRJEĐIVANJE I ODRŽAVANJE EDUKATIVNIH SADRŽAJA
2.3.2.1.1. Uraditi rekonstrukciju postojećeg mobilijara, postavljanje novih korpi za
otpatke, zamjena klupa, farbanje
• Izvršena je popravka mobilijara na Drugom Logoru;
• Postavljeno je 20 klupa na šetalištu od Upravne zgrade do Crnog jezera, kao i na
pješačkoj stazi oko Crnog jezera;
• Postavljeni su stolovi i klupe oko Centra za posjetioce i oko Crnog jezera.
2.3.2.1.2. Na najatraktivnijoj turi „Durmitorski prsten“ postaviti smjerokaze na
važnim raskršćima
Na cijelom prostoru Parka izvršeno je postavljanje većeg broja drvenih tabli i smjerokaza
sa oznakom NP Durmitor i table sa informacijama o dozvoljenim i nedozvoljenim
aktivnostima.
2.3.2.1.3. Povezati raznovrsne sadržaje koje Park nudi
Postojeći internet portal (www.nparkovi.me), obogaćen je aplikacijama koje posjetioce
ovog sajta obavještavaju i predlažu raznovrsne sadržaje koje mogu koristiti prilikom
posjete ovog Parka. Aplikacija „Aktivni odmor“ u svojoj ponudi promoviše i predlaže sve
vrste rekreacije, odmora i aktivnog provoda u NP Durmitor.
2.3.3. UNAPRJEĐENJE I ODRŽAVANJE PJEŠAČKIH, BICIKLISTIČKIH,
REKREATIVNIH STAZA I VIDIKOVACA
2.3.3.1.2. Obnoviti markaciju već markiranih planinarskih staza
Izvršeno je obnavljanje markirnih tačaka i putokaza na najznačajnijim planinarskim
stazama kroz Dumritor.
2.3.3.1.4. Označiti izvore pitkih voda
Izvršeno je postavljanje novih i obnavljanje postojećih informativnih tabli i smjerokaza na
važnim pješačkim i planinarskim stazama, koje informišu i obavještavaju posjetioce o
izvorima pitke vode i drugim sadržajima.
2.3.3.1.5. Ureñenje enterijera u Planinarskom domu „Sušica“
Izvršeno je unutrašnje ureñenje i popravka Planinarskog doma, u cilju ugodnijeg boravka
posjetioca.
2.3.4. UNAPRJEĐIVANJE SISTEMA UPRAVLJANJA POSJETIOCIMA
2.3.4.1.1. Redovno pratiti uticaj posjetilaca i njihovog zadovoljstva ponuñenim
uslugama ponavljanjem standardizovanog upitnika
Praćenje uticaja posjetilaca i njihovo zadovoljstvo ponuñenim uslugama je izvršeno u
odnosu na odreñeni sezonski period (ljetnja i zimska sezona). Na osnovu različitih
standardizovanih metoda anketiranja posjetilaca (anketni listić, knjiga utisaka i knjiga
žalbi), a koje se sprovode u Centrima za posjetioce i drugim turističkim objektima,
urañena je analiza kvaliteta pružanja usluga posjetiocima u Parku. Na osnovu obrañenih
i analiziranih podataka, kvalitet pruženih usluga je poboljšan, a primjedbe na sveukupan
rad službi Parka svedene su na minimum.
10
Izvještaj o realizaciji Programa upravljanja NP Durmitor za 2012. godinu
________________________________________________________________________
2.3.4.1.2. Ograničiti kretanje posjetilaca na označene staze i odreñena područja i
regulisati njihovu posjetu
Analizom anketa koje su sprovedene, najposjećenije područje Parka je Crno jezero i
staza oko Jezera. U nešto manjem obimu je registrovana posjećenost Zmijinjeg jezera.
Na osnovu dobijene analize, ni jedna od ovih lokacija nije opterećena u toj mjeri da bi se
pristupilo prostornoj, vremenskoj i brojčanoj redistribuciji posjeta i posjetilaca na
označenim stazama i definisanim turističkim rutama.
2.3.4.1.3. Provoditi kontinuirano praćenje turističkih aktivnosti i njihovog uticaja
na kulturnu i prirodnu baštinu Parka, te prilagoñavati turističku ponudu
rezultatima praćenja (izvještaji nadzorne službe, izvještaji turističkih vodiča)
Kontinuiranim praćenjem broja posjetilaca, na osnovu prodatih ulaznica i posjećenosti
objekata u Parku, utvrñen je ukupan broj posjetilaca, kao i broj posjetilaca po odreñenim
lokacijama. U narednoj tabeli (Tabela 4), na osnovu prodatih ulaznica, dajemo prikaz
broja posjetilaca u Parku u zadnje tri godine:
Godina
Broj posjetilaca
2010
41.307
2011
67.065
2012
82.131
Tabela 4
2.3.4.1.4. Redovno provoditi ankete u svrhu poboljšanja turističke ponude
U toku sezone (maj / oktobar) vršeno je anketiranje posjetilaca. Dobijeni rezultati
pokazuju nezadovoljstvo u vezi sa nečistoćom i markacijom staza. Zadovoljstvo
uslugama Parka, promotivnim materijalima pokazuje 60% posjetilaca, oko 50% provodi
tri i više dana u Žabljaku, dok je 45% anketiranih posjetilaca u više vremenskih iteracija
posjetilo Park.
2.4. UNAPRJEĐIVANJE SARADNJE SA KORISNICIMA PROSTORA PARKA
2.4.1. SARADNJA SA LOKALNIM STANOVNIŠTVOM
2.4.1.1.1. Saradnja sa lokalnim upravama opština i mjesnim stanovništvom koje
gravitira Parku
Održano je više sastanaka sa MZ Mala Crna Gora, Tepca, Pitomine i Komarskopošćenski kraj. Na sastancima se govorilo o potrebama i problemima mještana, kao i
načinu na koji se Park može uključiti u njihovo rješavanje.
NP je obezbijedio ogrijev zainteresovanim mještanima.
2.4.1.1.2. Obogaćivanje manifestacija, kao značajnog segmenta turističke ponude
Parka, kroz promociju proizvoda, izložbe zanata, domaće radinosti i raznih vrsta
takmičenja
U saradnji sa stanovništvom Žabljaka i Pljevalja organizovana je osmomartovska izlozba
ručne radinosti u Centru za posjetioce.
11
Izvještaj o realizaciji Programa upravljanja NP Durmitor za 2012. godinu
________________________________________________________________________
Od lokalnih proizvoñača suvenira, u kontinuitetu je vršena komisiona nabavka za
potrebe suvenirnica.
2.4.2. UNAPRJEĐIVANJE SARADNJE SA NOSIOCIMA PRIVREDNIH I OSTALIH
DJELATNOSTI I PODSTICANJE RAZVOJA
2.4.2.1.1. Saradnja sa ribolovnim društvima
Nastavljena je saradnja sa ribolovnim društvima i zajednički sprovedena sportsko ribolovna sezona na Crnom i Vražjem jezeru i rijeci Tari.
2.4.2.1.2. Sastanci sa poljoprivrednim proizvoñačima i proizvoñačima domaće
radinosti i suvenira
U okviru manifestacija, koje su imale sajamski karakter, uspostavljena je dobra saradnja
sa proizvoñačima domaće radinosti i suvenira, kojima je Nacionalni park pružio tehničku
i logističku pomoć, u cilju promocije, marketinga i prodaje.
Odreñene proizvode NP je otkupio i stavio na dalji plasman u svojim suvenirnicama.
2.5. UNAPRJEĐIVANJE SARADNJE
ORGANIZACIJAMA I DONATORIMA
SA
INOSTRANIM
I
DOMAĆIM
2.5.1. UNAPRJEĐIVANJE SARADNJE SA INOSTRANIM ORGANIZACIJAMA I
DONATORIMA
2.5.1.1.1. Dostavljanje izvještaja UNESCO-u
Neposrednom saradnjom Javnog preduzeća i Ministarstva održivog razvoja i turizma,
podnijet je Izvještaj „Retrospektivna izjava o proglašenju Durmitora zaštićenim
područjem pod UNESCO-m“.
Resornom Ministarstvu su pružene sve informacije u cilju izrade periodičnog izvještaja o
stanju prirodnog i kulturnog nasljeña u Parku, shodno Konvenciji o očuvanju Svjetske
prirodne i kulturne baštine.
2.5.1.1.2. Rad sa drugim donatorima i meñunarodnim organizacijama koje iskažu
interes za prostor Nacionalnog parka
U saradnji sa UNESCO-m organizovan je festival „Dodirni Durmitor, budi dio svjetske
baštine“, koji je trajao tri dana i uključivao program zabavnog, edukativnog i kreativnog
karaktera.
U saradnji sa kancelarijom UNESCO i Ministarstvom kulture realizovan je Projekat
„Utvrñivanje stanja i kartiranje opožarenih područja u NP Durmitor“, koji je uključio i
nabavku specijalizovane opreme.
Urañen je Izvještaj o opožarenim lokalitetima u 2012. godini u Nacionalnom parku koji
sadrži detaljan opis opožarenih lokaliteta, sa prijedlozima mjera za sanaciju i potrebnim
finansijskim sredstvima za njegovu realizaciju.
2.5.2. UNAPRJEĐIVANJE SARADNJE SA DOMAĆIM ORGANIZACIJAMA
12
Izvještaj o realizaciji Programa upravljanja NP Durmitor za 2012. godinu
________________________________________________________________________
2.5.2.1.1. Unaprijediti saradnju sa regionalnim i lokalnim subjektima (opštine,
regionalne i lokalne turističke organizacije i turističke agencije)
U kontinuitetu se ostvaruje saradnja sa brojnim domaćim organizacijama (LTO Žabljak,
SO Žabljak i sl). Jedan od prioriteta Parka je uspostavljanje i unaprjeñivanje zajedničke
saradnje, u cilju zaštite i valorizacije prirodnih i radom stvorenih vrijednosti Parka.
Pružana je logistička i tehnička pomoć u realizaciji socijalnih i kulturnih dogañaja, kao
što su: „Dani planinskog cvijeća“, „Svjetski rafting kup“ i sl.
Organizatori ovih manifestacija su bile LTO Žabljak i Plužine, odnosno LTO Foča
(Republika Srpska).
2.6. UNAPRJEĐIVANJE PREKOGRANIČNE SARADNJE
2.6.1. KOMPONENTA IPA I JADRANSKI PROGRAM
2.6.1.1.1. Pronalaženje partnera
Nacionalni park je unaprijedio partnerske odnose sa NP Sutjeska u BiH i NP Tara u
Srbiji i dogovorio saradnju na zajedničkim pripremama projekata sa parkovima
Dinarskog luka.
2.6.1.1.4. Izrada projekata
Pripremljen je prijedlog projekta sa NP Tara u Srbiji, koji može biti kandidovan na
sljedećem pozivu za finansiranje iz sredstva Evropske unije. U pripremi je prijedlog
projekta za regionalni Projekat „Sa mora na planine“, koji uključuje više partnerstava sa
crnogorske i bosanske strane, a podržan je od strane WWF-a.
2.6.1.1.5. Nastavak projektnih aktivnosti IPA projekata izmeñu NP Durmitor i NP
Sutjeska
Nastavljena je saradnja sa NVO COSV i NP Sutjeska i realizacija prekograničnog
Projekta „Održivi razvoj turizma i zaštita životne sredine u sjevernoj Crnoj Gori i južnoj
Bosni’’.
2.7. POBOLJŠANJE I UNAPRJEĐIVANJE INSTITUCIONALNIH KAPACITETA
2.7.1. USPOSTAVLJANJE SISTEMA UPRAVLJANJA INFORMACIJAMA I
MONITORING NA NIVOU PARKA SAGLASNO SISTEMU UPRAVLJANJA NA NIVOU
JAVNOG PREDUZEĆA
2.7.1.1.1. Dobro postavljanje organizacionih sistema
Kompletan proces rada, koji se odnosi na realizaciju programskih aktivnosti i onih koje
nijesu precizirane programom, a značajne su za funkcionisanje i ostvarivanje radnih
rezultata i obaveza, proističe iz kontinuirane saradnje izmeñu zajedničkih službi
JPNPCG i NP Durmitor.
13
Izvještaj o realizaciji Programa upravljanja NP Durmitor za 2012. godinu
________________________________________________________________________
2.7.1.1.2. Posjedovanje dobrih i blagovremenih informacija o poslovanju, sistemu
zaštite i drugih segmenata za unaprjeñivanje institucionalnih kapaciteta
Vršeno je organizaciono i funkcionalno osposobljavanje Službi. U cilju usavršavanja
zaposlenih u JPNPCG, u saradnji sa UNDP-om, omogućeno je stipendiranje
postdiplomskih studija „Upravljanje zaštićenim područjima i ruralni razvoj“ za
zainteresovane saradnike.
2.7.1.1.3. Unaprjeñivanje i obučavanje informatičkih vještina zaposlenih u Parku
Zaposleni u Parku koji koriste tehničko-informativna sredstva za obavljanje svojih
poslova, kontinuirano unaprjeñuju svoja znanja iz oblasti informatike i računara
dodavanjem novih softverskih aplikacija i programa. Rezultat ove aktivnosti se ogleda u
povećanju broja softverskih programa koje uposleni koriste u svom radu (Microsoft
Office, Adobe – paleta programa, Q-gis, CorelDRAW, AutoCAD, Internet i dr.)
14
Izvještaj o realizaciji Programa upravljanja NP Durmitor za 2012. godinu
________________________________________________________________________
NEREALIZOVANE AKTIVNOSTI
2.1. ZAŠTITA PRIRODNIH VRIJEDNOSTI
2.1.2. STRUČNA ZAŠTITA
2.1.2.1.3. Ureñenje auto kampa na predviñenoj lokaciji
2.1.3.6.1. Monitoring zdravstvenog stanja šumske vegetacije u Parku
2.1.3.3.4. Utvrditi prisustvo i stanje populacije biljne vrste gospina papučica Cypripedium calceolus, na lokalitetima Crna Poda i Dobrilovina; uspostaviti
monitoring
2.3.3. UNAPRJEĐIVANJE I ODRŽAVANJE
REKREATIVNIH STAZA I VIDIKOVACA
PJEŠAČKIH,
BICIKLISTIČKIH,
2.3.3.1.1. Na ulazu u Park postaviti informativnu tablu s kartom na kojoj su ucrtane
pješačke staze
2.3.3.1.3. Na vidikovcima postaviti klupe, zaštitnu ogradu, tablu sa nazivom
vidikovca i nadmorskom visinom
2.8. OSTALI POSEBNI CILJEVI
2.8.3. AKTIVIRANJE RADA STOLARSKE RADIONICE U MJESTU POLJANE ZA
POTREBE IZRADE MOBILIJARA, SUVENIRA I DRUGIH PROIZVODA DRVENE
RADINOSTI ZA POTREBE NACIONALNIH PARKOVA CRNE GORE
2.8.4. OBILJEŽAVANJE I OBNAVLJANJE GRANICA NP DURMITOR
15
Download

Izvještaj NP Durmitor 2012 - Nacionalni Parkovi Crne Gore