15
15. SEPTEMBAR 2003.
6.
PQEVAQSKE PORODICE
Pi{e: Vojkan T. Bojovi}
Istorija jednoga grada je istorija wegovih porodica. Neko je ostao upam}en po svojoj porodici a neko
je svojim djelima i radom u~inio da se porodica
pamti po wemu. I u Pqevqima je mnogo takvih primjera. Pejatovi}i su ostali u nezaboravu zahvaquju}i Tanasiju i Ristu. Rosi}i po Todoru i patrijarhu Petru
– Varnavi, Ru`i~i}i po qekaru svjetskog glasa Uro{u i lingvisti dr Gojku... [e}erovi}a u Pqevqima
nema ni u telefonskom imeniku male varo{i ali, ime
im je sa~uvala ku}a koju ve} vi{e od sto godina (podignuta 1898) Pqevqaci zovu “ku}a [e}erovi}a”,
bez obzira {to u wu, ve} vi{e od pola vijeka, nije
u{ao ni jedan od potomaka ove ~uvene pqevaqske
porodice... Negdje su ku}e nad`ivjele uku}ane, a negdje je opet bilo obrnuto. Pre`ivjeli su uku}ani jer
ku}e nijesu pre`ivjele zla, a neke dobra, vremena.
Preostali potomci “starih”, ili kako pjesnik voli
re}i “domicilnih Pqevqaka”, pokazuju sada iz stambenih vi{espratnica, sa nevi|enom precizno{}u,
mjesta gdje je bila “dedina ku}a”... Sve je ostalo samo jo{ na fotografijama. Ko je imao sre}e da jo{ i pone{to zapi{e na wima ostao je nezaboravqen, bar kod
potomaka.
Neko }e ovim kratkim sagama o pqevaqskim porodicama (\enisijevi}ima, Lisi~i}ima, [e}erovi}ima, Radovi}ima, Antonijevi}ima, Gruji~i}ima) dodati i zapis o svojoj porodici i tako upotpuniti
saznawe o onima koji su na na{oj ~ar{iji bili mnogo prije nas. Tim }e i na{ dug prema onima koji su bili, a i onima koji dolaze, biti bar malo odu`en.
Mali je broj Pqevqaka
koji bi vam danas, ove 2002.
godine, mogli re}i gde se nalazi “Gruju~i}a sokak”, ili
ih je isto toliko koliko i
onih koji znaju za Ulicu “1.
decembra”. Kod starih Pqevqaka, ili kako pjesnik Mi}un [iqak voli re}i “domicilnih”,
“Gruji~i}a
sokak” zadr`ao se sve do dana{wih dana. Svejedno, danas u toj ulici (jednoj od
{est koje ~ine ~uvenu pqevaqsku Raskrsnicu) ima samo jedna ku}a Gruji~i}a, ~uvar prohujalog vremena ,
davno oti{log sokakom niz
Trebovinu, pa Breznicom negdje daleko u nepovrat. Ona
najve}a ku}a Gruji~i}a izgorjela je u napadu na Pqevqa 1.12.1941. godine, druge
su tokom vremena i nevremena mijewala vlasnike, ali
ime sokaka jo{ se o~uvalo.
Po Tanasiju Pejatovi}u,
Gruji~i}i su od Puri}a iz
Mataruga, i sasvim je izvjesno da su sa Radovi}ima, Popovi}ima i Pop~etovi}ima
jedno od najstarijih srpskih
bratstava na{eg grada. Potomci ove porodice pamte
li~nosti i doga|aje jo{ iz
perioda Nemawi}a. Mileta
Vojinovi} pi{e u svojoj
kwizi “Pqevaqski kraj”,
da je kod wih sa~uvana ~itu-
qa stara mo`da 300 godina.
To je, svakako, sa onom koje
imaju porodice [iqak i
Pejatovi}, jedna od najstarijih u na{em kraju.
Gruji~i}i su se od davnina bavili trgovinom i to
onom “spoqnom”. Izvozili
su ko`u, vosak i posebno vunu. Jedni od najuglednijih
qudi iz na{eg grada sa po~etka 19. vijeka bili su bra}a Gruji~i}: Milo{, Mile,
Tane i Diko, koji su imali
~etiri radwe i kafane. U
kwizi Dokumenta o Ra{koj
oblasti (Mili} F. Petrovi}) navodi se da su Milo{
Gruji~i} i Jakov [iqak
i{li u Beograd po~etkom
1862. godine da tra`e pomo}
za pla}awe u~iteqa i nabavku kwiga. Ministarstvo
prosvjete Srbije je tada odobrilo 18.000 gro{a. O tome
je i Tanova unuka Milka
Gruji~i} (\uri~kovi}) pri~ala prof. Mom~ilu St. Bojovi}u, da je pred otvarawe
Pqevaqske gimnazije wen
otac sa grupom Pqevqaka
i{ao u Beograd odakle su
kasnije u zobnici donosili
plate u~iteqima.
Za ovo pisawe, autor je
odabrao samo jednu rodoslovsku granu ove stare pqevaqske porodice, onu Dikovu.
Diko je bio o`ewen Mag-
MILENKO D. ]IROVI] QUTI]KI
GRUJI^I]I
dom, petoro djece: Sreten,
Vaso, Milan, Sofija, udata
u @ivkovi}a, Olga, udata u
Baji}a.
KRSNA SLAVA ARAN\ELOVDAN
Sreten je bio o`ewen Kosarom Kosom [e}erovi} sa
Milan je bio izuzetno an- “Bratstvo” i Sokolskog drukojom je imao {estoro djece:
Drago, Dobro, Draguna, Do- ga`ovan u pqevaqskoj cr- {tva.
Vlajko je bio oficir Krabrinka, Miloje, Milutin kveno-{kolskoj op{tini,
~lan odbora za podizawe no- qeve garde. Umro je vrlo
Mi}o.
Milutin Mi}o je bio o`e- ve zgrade Pqevaqske gim- mlad.
Dimitrije Diko (1906wen Verom Aperli}, k}erka nazije 1904. godine i jedan
Gorjana, advokat, udata Jok- od wenih ve}ih donatora, 1988), dipl. pravnik, tako|e
sovi} (po~. Stojan advokat), {to kasnije nastavqa i we- je bio jedan od protagonista
djeca Stefan i Zorana su gova supruga Zorka, koja je dru{tvenog i kulturnog `iu~enici, `ivi i radi u Be- bila iz ugledne novovaro- vota u Pqevqima pred Dru{ke trgova~ke porodice gi svjetski rat a i poslije
ogradu.
Vaso je `ivio u Prijepo- Stevovi}. Zorka je tako|e oslobo|ewa. Bio je ~lan
Srpskog pequ i bio je
va~kog druo`ewen Rosom
{tva “BratVeseli~i}.
stvo”
i
Nijesu imali
Starje{indjece. Umro je
stva Sokol1933. godine.
skog dru{tva.
Milan GruPo zavr{etji~i} (1875ku fakulteta
1906) je posao
1932. godine,
nasledio od
vra}a se u
svog oca Dika.
Pqevqa. Na
Trgovao je isop{tinskim
kqu~ivo sa
izborima
Talijanima i
1933. godine,
to najvi{e
izabran je u
vunom i koOp{tinski
`om, pa je kod
odbor ~iji je
wega bio angapredsjednik
`ovan veliki
bio Bogdan R.
broj `ena za
Nenadi}.
prawe, su{eDiko je bio
we i pakovao`ewen Sawe vune u vrevom Bekom
}e. Sve to je
Durkovi}.
kasnije karaDvoje djece:
vanima preko
Zorica udata
Dubrovnika
za Pera Jokoi{lo u Itavi}a, `ivi i
liju. Milan je
radi u Beoumro u Be~u
1907. godine a Porodica Dimitrija Dika Gruji~i}a: sinovi Vaso, Milan gradu. Sin
Nemawa
i
u porodici je i Sreten, k}erke i supruga Magda (Pqevqa, 1897)
k}erka Jeleza taj doga|aj
bila i jena od najaktivnijih na su u~enici.
ostalo upam}eno:
Borivoje Bore, dipl. eko- Po{to je isporu~io ve- ~lanica pqevaqskog Kola
like koli~ine robe (najvi- srpskih sestara. Imali su nomista, o`ewen Milenkom
{e vune i ko`e) jednom ta- tri sina: Vojka, Vlajka i Di- Cicom Vrane{. @ivi i radi u Baru. Dvoje djece, Aleklijanskom
trgovcu,
u mitrija Dika.
Vojko (1901-1977) je bio sandar Sa{a je student a
Pqevqa je stigla vijest da je
roba propala. Milan je oti- o`ewen Slavkom ro|. Buri} Stefan u~enik u Beogradu.
Ostaje da se obrade i osta{ao da sve provjeri u Trst, iz Podgorice. Imaju dvije
a onda, kao {to je uvijek ra- k}erke: Miroslavu koja `i- le “grane” stabla Gruji~i}a
dio, svratio u Be~ i kupio vi i radi u Pqevqima i kao {to je recimo ona Tanorobu za svoje trgovine u Qiqanu udatu Giqen (sin va, ~iji je sin Todo tako|e
Pqevqima. Na `alost, na- Ivan student) koja sa poro- bio veliki trgovac. I{ao
|en je mrtav u hotelskoj so- dicom `ivi i radi u Beogra- je tri puta u Carigrad i Sobi. Milanova misteriozna du. Vojko se do Drugog svjet- lun. Iz razgovora s Todovom
smrt, za koju se po gradu skog rata tako|e bavio k}erkom Milkom \uri~kopri~alo da je dugo planira- trgovinom, a poslije je oba- vi} prof. Mom~ilo St. Bona kao i Balkanski i svjet- vqao slu`beni~ke poslove. jovi} zapisa}e i ovo:
- Seqaci su kod oca uziski rat, umnogome su dopri- Bio je aktivan u dru{tvenijeli poslovnom padu ove nom `ivotu grada kao i ~lan mali robu na veresiju, a onSrpskog peva~kog dru{tva da je u jesen pla}ali jagwaporodice.
dima. Tu jagwad otac je prodavao u Solunu.
Todo je bio o`ewen Angelkom [e}erovi} (k}erka
Aleksina koga su ubili Turci 1907. godine. Sahrawen
uz severni zid manastira Sv.
Trojice: “O Bo`e, Bo`e, kako mo`e, zlikovcima dati
oru`je”...) koja mu je rodila
osmoro djece: Jovan, je sa suprugom Polom `ivio i radio u Prijepoqu, Milka je
bila udata za Vasilija \uri~kovi}a (Branislava,
Branislav, Veselin, Dragi{a, Dragana, Veselinka Veska), Draga za Strajina Baji}a (Vera, Nada, Quba,
Rajkica, Slavoqub), Borka
za Aleksandra Aca \enisijevi}a (k}erka Ivanka), Nata, Smiqa, Milojka, Jelena.
Majka na{eg poznatog pjesnika, slikara i skulptora
Bogomira A}imovi}a Dalme, koji je dugo godina `ivio
i radio u Parizu, a umro
1963. godine u Londonu, bila je poznata qepotica tog
vremena An|a Gruji~i}. Todova k}erka Milka nije mogla ta~no kazati prof. Momu Bojovi}u da li je ona
bila Milo{eva ili Milova
k}erka.
Ostaje dosta toga da se jo{
istra`i i zapi{e iz nekada velikog bratstva Gruji~i}a, ~iji potomci ve} decenijama `ive daleko od
zavi~aja, kao i o onim Gruji~i}ima koji slave \ur|evdan i nijesu ni u kakvom
srodstvu sa Gruji~i}ima o
kojima je ovdje pisano. Tu
prije svega mislim na porodicu Radana P. Gruji~i}a,
~iji sin Petar sada `ivi u
Beogradu i vlasnik je poznatog restorana “Pierre”.
Vojkan T. Bojovi}
U pisawu teksta o porodici
Gruji~i} kori{}eno:
1. Tanasije Pejatovi}, Sredwe
Polimqe i Potarje
2. M. Vojinovi}, Pqevaqski
kraj
3. Brezni~ki zapisi br.
1/1990. godine
4. Kazivawe: Slavke Gruji~i},
Zorice Jokovi}
5. Istra`ivawe autora
LISTA GUBITAKA BORACA PQEVAQSKE BRIGADE, CRNOGORSKE VOJSKE 1914-1915. godine
SVJEDO^ANSTVO BORBE ZA SLOBODU
U oskudici podataka za period Prvog svjetskog rata, koji do dana dana{weg, na ovim prostorima, osta nedovoqno obra|en, zna~ajan
je svaki novi podatak, a pogotovu dokument
ili slu`beni izvor. Tragaju}i za gra|om koja
mi je potrebna za kwige “Kamenogorski bataqon” i “Pqevaqske brigade i Izvidni~ki odred” prona{ao sam slu`bene izvje{taje koje je
na~elstvo [taba Vrhovne komande crnogorske
vojske objavqivalo u “Glasu Crnogorca” 19141915. Iz tih izvje{taja prenio sam sve {to
se odnosi na Pqevaqsku brigadu, odnosno bataqone iz te brigade, sa podru~ja Pqevaqa. Smatram da su podaci dragocjeni za daqe istra`ivawe ove teme, na ovom podru~ju, pa iste
nudim sudu javnosti i nau~nih poslenika.
Po mojim zapa`awima ovdje ima do sada
nepoznatih podataka, {to je i glavni motiv
mog rada. Svi podaci su prenijeti u izvornom
obliku, sem eventualnih slovnih gre{aka. Naravno, u ovim izvje{tajima ima gre{aka i nedoslednosti, koje su i razumqive za tada{we
uslove izvje{tavawa. Na neke uo~ene gre{ke ja
ukazujem kratkim primjedbama u zagradi, desno.
Nije te{ko primijetiti da se neka imena
ponavqaju. Pa`wu }e svakako privu}i podaci
koji se ne sla`u sa do sada objavqenim. Ja ne}u ukazivati na te podatke, a osta}e nedoumica koji su pravi, {to }e nadam se biti ura|eno u nau~nim analizama.
Skre}em pa`wu na ~iwenicu da su navedeni
datumi po starom kalendaru.
LISTA GUBITAKA
boraca Pqevaqske brigade, Crnogorske vojske 1914-1915. godine objavqena u tom periodu u “Glasu Crnogorca”
Petak, 3. oktobar 1914. Br.54
Umrli u bolnici
Kamenogorski batalion
Umro od rana Jovan Potpara
Umro od bolesti Jovica Stani}
Pren}ansko-krupi~ki batalion
Umro od rana Gavro Lalovi}
Subota, 8. novembar 1914. Br.63
Poginuo Milovan R. Rmandi}, oficir (Kamenogorski bataqon)
Boqani}ki batalion
Raweni
desetar Vojin Milisavov Milinkovi}
vojnici Gavro Jovi~in Ja{ovi}
Radoje Jovov Cvijovi}
Jovan Jovov Borovi}
Danilo Novi~in Dujovi}
Pren}anski batalion
Poginuli Maksim Damjanovi}
Mile Potpara
Raweni
Mihailo Terzi}
barjaktar Uro{ ^abarkapa
vojnici Gvozden Markovi}
Radojica Markovi}
Timotije ^abarkapa
Risto Mini}
Spasoje Rondovi}
Milosav Vojinovi}
Bobovski batalion (Bobovsko – ogra|eni~ki)
Poginuo
Jovan Jovov Laketi}
Raweni
Krsto Mitrov Ron~evi}
vodnik Pavle Milijin Bailovi}
vojnici \oko Milanov Tomovi}
Radivoje Mirkov Petri}
Mirko Perov Cvijovi}
Boqani}ki batalion
Nestali
Ilija Jovanov Bulatovi}
Milovan Novakov Jokni}
Milan Jo{ov Petrovi}
Kamenogorski batalion
Poginuli
Mirko Nikolin Grbovi}
(Niko Nikolin Grbovi})
Jovan Lazov Potpara
Raweni
Rako Marijanov Zindovi}
Pavle Milo{ev Toma{evi}
Jovan Jak{in Komarica
Perko Perov [arac
Pero Stevov Popovi}
Risto Gajov Popadi}
[ule Petrov Kartal
Dimitrije Mi}ov Obreni}
Niko Dikov Drobwak
Vasilije Vuka{inov Je~menica
\ole Antov Bojki}
Risto Ristanov Potpara
Vasilije Ristanov Golo~evac
Ne|eqko Si}ov Ani~i}
Pqevaqsko – poqski batalion
Poginuo
Milosav M. Paunovi}
Raweni
barjaktar Marko Stojanov Jova{evi}
vojnici Vu~ko Ristov Robovi}
Milovan Stani{in Bo`ovi}
Bo{ko Dikov Perovi}
Milo{ ...... Koruga
Mihailo \urov Lu~i}
Mirko ..... Kne`evi}
Diko ..... Preradovi}
Subota, 20. decembar 1914. Br.70
Kamenogorski batalion
Umro od rana
Pero Popadi}
————————————-----------Subota, 31. januar 1915. Br. 6
Kamenogorski batalion
Umro u pqevaqskoj bolnici
Ilija Spai}
————————————————---------------Subota, 28. februar 1915. Br.10
Kamenogorski batalion
Umro
artiqerac Diko Obreni}
Pren}anski batalion
Umro
redov Radoje Kne`evi}
Subota, 14.mart 1915. Br.13
Boqani}ki batalion
Umrli
redovi Mitar Milovi}
Vasilije Pivqanin
Aleksa Cvrkota
\uro M. Cvijovi}
Batalion kamenogorski
Umro
redov Risto Popadi}
———————————-----------Subota, 28. mart 1915. Br.16
Pqevaqsko-poqski batalion
Poginuli
redovi Niko Grbovi}
(Kamenogorski bataqon)
Borisav Kezojevi}
(Kamenogorski bataqon)
Nikodim Rvo
(Kamenogorski bataqon)
Pero Tadi}
Jovan Potpari} (?)
(Kamenogorski bataqon)
Aleksa Potpari}
(Kamenogorski bataqon)
Mile @ivanovi}
\oko Stjepanovi}
Jovo Dajovi}
Nikola Dajovi}
\or|ije Lazovi}
Novica To{i}
(Nastavi}e se)
15
1. OKTOBAR 2003.
MILENKO D. ]IROVI] QUTI]KI
LISTA GUBITAKA BORACA PQEVAQSKE BRIGADE, CRNOGORSKE VOJSKE 1914-1915. godine
SVJEDO^ANSTVO BORBE ZA SLOBODU
U oskudici podataka za period Prvog svjetskog rata, koji do dana dana{weg, na ovim prostorima, osta nedovoqno obra|en, zna~ajan
je svaki novi podatak, a pogotovu dokument
ili slu`beni izvor. Tragaju}i za gra|om koja
mi je potrebna za kwige “Kamenogorski bataqon” i “Pqevaqske brigade i Izvidni~ki odred” prona{ao sam slu`bene izvje{taje koje je
na~elstvo [taba Vrhovne komande crnogorske
vojske objavqivalo u “Glasu Crnogorca” 19141915. Iz tih izvje{taja prenio sam sve {to
se odnosi na Pqevaqsku brigadu, odnosno bataqone iz te brigade, sa podru~ja Pqevaqa. Smatram da su podaci dragocjeni za daqe istra`ivawe ove teme, na ovom podru~ju, pa iste
nudim sudu javnosti i nau~nih poslenika.
Subota, 28. mart 1915. Br.16
Pqevaqsko-poqski batalion
Poginuli
Vu~ko Cvijovi}
Aleksa Bo{kovi}
Ratko Golo~evac (?)
Milosav N. Bulovi} (?-V)
Pero B. Ke~ina
Obrad N. Taba{
barjaktar Rade D. Golo~evac
Raweni
redovi Mile J. Tomi}
Vuk N. Jovi}
Nikola M. Macan
Nestao
redov Stojan J. Lu~i}
Boqani}ki batalion
Poginuli
redovi Vaso I. Terzi}
Mihailo M. Leovac
Vaso S. @ivkovi}
Diko J. Savi}
Voislav \. Lon~ar
Lazar T. To{i}
Radosav M. Bo{kovi}
Jevto L. @ivanovi}
(Jefto @ivkovi})?
Stevo A. Pavlovi}
Lazar B. Cupara
\or|o B. Cupara
Diko L. Borovi}
Po mojim zapa`awima ovdje ima do sada
nepoznatih podataka, {to je i glavni motiv
mog rada. Svi podaci su prenijeti u izvornom
obliku, sem eventualnih slovnih gre{aka. Naravno, u ovim izvje{tajima ima gre{aka i nedoslednosti, koje su i razumqive za tada{we
uslove izvje{tavawa. Na neke uo~ene gre{ke ja
ukazujem kratkim primjedbama u zagradi, desno.
Nije te{ko primijetiti da se neka imena
ponavqaju. Pa`wu }e svakako privu}i podaci
koji se ne sla`u sa do sada objavqenim. Ja ne}u ukazivati na te podatke, a osta}e nedoumica koji su pravi, {to }e nadam se biti ura|eno u nau~nim analizama.
Skre}em pa`wu na ~iwenicu da su navedeni
datumi po starom kalendaru.
\or|e L. Kla~ar
Obrad I. Babi}
Jovan O. Babi}
Marko J. Borovi}
Sava R. Borovi}
Novak R. Cupara
Bajo R. Cupara
Jevto M. Jokni}
Krsto V. Lakovi}
Radoje V. Lakovi}
Miko K. Lakovi}
(Mirko Lakovi} -?)
Mihailo J. Savi}
Milan M. Jokni}
Risto I. To{i}
Bogdan S. To{i}
Si}o M. Beqka{
Vu~ko W. To{i}
Mihailo M. Beqka{
Rade S. Jeli}
Spasoje R. Vrane{
Jakov A. Draga{
Milo{ M. Mijatovi}
Todo R. Ranitovi}
Vaso \. @ivkovi}
\oko M. Lu~i}
Marko R. Jaki}
Raweni
redovi
Krsto M. Dra{kovi}
Savo M. Topalovi}
Milosav M. Marjanovi}
Obrad A. Vukovi}
Milovan J. Lon~ar
Niko F. Vukovi}
Radovan O. ^epi}
Jevto \. Lakovi}
Petar N. Cvijovi}
\ole B. To{i}
Radovan L. Danilovi}
Nestali
redovi Ilija R. Prijovi}
Si}o M. Kla~ar
Bogi} R. Ranitovi}
Gavro R. Prijovi}
Ilija M. Savi}
Diko \. ]orsovi}
Marko V. Vidovi}
Vido. M. Vidovi}
Jovi} M. Babi}
Pavi} R. Prijovi}
Momi{a R. Prijovi}
Marko P. Prijovi}
Jovo D. Lalovi}
Filip A. Pavlovi}
Jevto M. Baturan (Jevto M. Poturak)
Qu{a M. Baturan (Qu{a M. Poturak)
Rade V. Dajovi}
\or|o V. Dajovi}
Nikola M. [ijakovi}
Mi}o M. [ijakovi}
\oko M. @ivkovi}
Milinko A. Stevanovi}
Marinko A. Stevanovi}
Pero O. To{i}
Vlado J. Milinkovi}
Dimitrije B. Cupara
Vasilije L. Lazovi}
Danilo S. Borovi}
Mihailo L. Kla~ar
Miloica R. Borovi}
Savo M. Borovi}
Simeun J. Borovi}
Vasilije R. Cupara
Miko N. Kotlaja
Zeko S. ]orsovi}
Risto S. ]orsovi}
Mitar J. Draga{
Jovan M. To{i}
Jovan M. Kutqo
Joko \. Lon~ar
Nikola A. Cvijovi}
P R I L O@ N I C I Z A I Z G RA D WU H RA M A S V E TO G
V E L I K O MU ^ E N I K A GE O R G I JA U P Q E V Q I M A
•
•
•
•
•
ktitor
veliki dobrotvor
dobrotvor
utemeqiva~
prilo`nici
preko 10.000
5.000 - 10.000
2.000 - 5.000
500 - 2.000
Golubovi} Miodrag
Pivqanin Ranko
Cupara Dragoqub
Batizi} Slavica
Vrane{ Velimira Rarko
Rov~anin Milko
Jo{ovi} Mijo
Spaji} Du{ko
Svrkota Slavi{a
Lakovi} Qubo
Nenezi} Du{ko
Krezovi} Bo{ko
Novovi} Miodrag
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
Radosavac
Pqevqa
Radosavac
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
Kru{evac
EVRA
EVRA
EVRA
EVRA
100.00
100.00
50.00
200.00
50.00
20.00
100.00
50.00
50.00
100.00
50.00
50.00
50.00
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
Krezovi} Radovan
Krwojelac Vlade
Iri} Bogoqub
SO PQEVQA
VODOVOD I KANALIZACIJA
KATARINA PP
LOV]EN OSIGURAWE
SLAVIJA KOMERC DOO
JAVNO STAM. PREDUZE]E
CVIJOVI] OD
11 OKTOBAR DOO
JP LOKALNI PUTEVI
KLANICA KOOPERATIVA
PREVOZ AD
UNIJA OD
AUTO[KOLA MARJANOVI\
DIREKCIJA [UMA
ELTING
INTERTEHNA
KOOPERATIVA MQEKARA
MANIKMONT
OTO TOP DOO
Kr}e
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
Berane
Pqevqa
Pqevqa
Podgorica
100.00
150.00
50.00
2,500.00
1,000.00
1,000.00
1,000.00
1,000.00
500.00
500.00
300.00
200.00
200.00
200.00
150.00
100.00
100.00
100.00
100.00
100.00
100.00
100.00
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
Simo M. Mitrovi}
Vido M. Mitrovi}
Jakov N. To{i}
Stevo \. To{i}
Todo S. To{i}
(Todor To{i} - ?)
Bo`o S. To{i}
Jovo G. Milovi}
Diko G. Milovi}
Petar G. Milovi}
Ananije G. To{i}
Jevto T. To{i}
Milojica J. Savi}
Bajo G. Mi.... lovi}
Jovan J. Savi}
Vule R. Prijovi}
Grujo M. To{i}
Milovan L. Danilovi}
Jovo L. Danilovi}
Marjan L. Danilovi}
Simo L. Danilovi}
Pero L. Danilovi}
Pero D. Danilovi}
Milovan D. Danilovi}
Tripko G. Danilovi}
Ilija J. Bulatovi}
Milovan N. Jokni}
Milan J. Petrovi}
Batalion Kamenogorski
Poginuli
redovi
Aleksa P. Marinovi}
Gruica B. Paldrmi}
Petronije N. [aranovi} (Nikolin)
Stevan R. Paldrmi}
Petar R. [aran~i}
Raweni
redovi
Milovan O. Zindovi}
Borisav J. Kezi}
Marinko M. Bujakovi}
Jovan J. Potpara
Stevan S. Yuver
Milovan L. Drobwak
Batalion Bobovski (Bobovsko - ogra|eni~ki)
Poginuli
redovi
Mile Potpara (Pren}anski bataqon)
Mihailo Terzi} (Pren}anski bataqon)
Nikola Preradovi} (?)
(Nastavi}e se)
Dajte i vi doprinos u izgradwi Hram davawem
priloga ~lanovima Odbora ili na ra~une:
43700-623-0-2533-50700080-81006342
VOJVO\ANSKA BANKA AD POSL. JED. PRIJEPOQE
55900-620-0-16-22251300-16912
PQEVAQSKA BANKA AD PQEVQA
RM KOMERC DOO
SVIFT DOO
TA[A STR
JUTRO STR
Pqevqa
Podgorica
Pqevqa
Pqevqa
(Nastavi}e se)
AKCIJA ZAPOSLENIH
1% OD PLATE ZA HRAM NA GUKAMA
OP[TA BOLNICA PQEVQA
Baji} M Bo`idar
Bo{kovi} M Svetlana
Cupara U Danica
Xogazovi} B Zorica
Draga{ P Velinka
Drobwak \ Sowa
Golo~evac D Radmila
Kova~evi}-Baj~eta Zorica
Lazarevi} D Radu{a
Lu~i} V Milojka
Miliki} D Marija
Mr{ovi} V Sowa
Nikoli} V Dragica
Sokovi} D Sawa
Stankovi} M Mom~ilo
Starovlah G Jovanka
Terzi} D Nela
Vrane{ M Zoran
\erkovi} M Ru`ica
]osovi} N Obrad
^oguri} S Vladimir
Jovi} Qiqana
Kqajevi} Milunka
Kne`evi} Marko
Kova~evi} Danica
Krsmanovi} Budimka
Lekovi} Krsto
Mari} Milomirka
Mazalica Novak
Mili}evi} Milenko
Mili}evi} Nada
Pejovi} Nada
Pekovi} Milica
Preradovi} Ranka
Simovi} Tomislavka
Srbqanovi} Mira
Vrane{ Milosava
Vukovi} Nenad
[ubari} Blago{
]ur~i} Spasenija
^amxi} Dragomir
^amxi} Verica
^ovi} Slobodanka
JZU DOM ZDAVQA
PQEVAQSKA BANKA AD
An|eli} Mile
Borovi} Radivoje
Brajkovi} Verica
Cvijovi} Milenko
Xari} Milana
Jegdi} Qubica
Joksovi} Svetlana
Abazovi} B Verica
Bajovi} R Dragoqub
Bjekovi} V Ikonija
Bo{kovi} S Veqko
Buji{i} J Radoje
Cupara J Ratko
Cupara P Marija
Cupara R Mileta
Dedaji} S Stanica
Draga{ @ Miroslava
Duki} R Radinka
Gogi} V Stanu{a
Golubovi} Dragana
Golubovi} V Vukojica
Gvozdenovi} Milojka
Iri} G Zoran
Ke~ina M Branka
Kne`evi} R Milijana
Lakovi} D Verica
Lali} S Danijela
Lon~ar N Milka
Lu~i} D Qiqana
Marjanovi} M Miqa
Marjanovi} ^ Vesna
Markovi} S Milena
Mitrovska L Verona
Obreni} C Smiqana
Perovi} R Danijela
Peruni~i} J Miladinka
Petrovi} R Biqana
Puri} R Nada
Pu{owa M Zorica
Pu{owa M Zorka
Rondovi} P Toma{
Slijep~evi} M Ranka
Spaji} M Natalija
Srbqanovi} M Slobodanka
Stani} M Milan
Stani} M Branko
Stani} R Vera
Star~evi} M Milijana
Stoji} B Sne`ana
Terzi} R Zagorka
Tomi} M Milu{a
Unkovi} M Milorad
[qivan~anin P Ikonija
\orovi} M Radmila
]a}i} R Sne`ana
]a}i} R Sowa
^olovi} R Budimirka
"LOV]EN" OSIGURAWE AD
Markovi} Ilija
Vojinovi} Momir
Bra{anac Koviqka
Jovi} Zorica
Sokovi} Vojislav
Tawevi} Jelga
Markovi} Nada
Krsmanovi} Zoran
JP "BREZNICA"
Alori} Milosav
An|eli} Vesna
Baji} Milan
Baj~eti} Vukomir
Bobi} Goran
Buji{i} Radoman
Buji{i} Rado{
Vrane{ Miodrag
Vukovi} Aleksandar
Vukoji~i} Gordislav
Gojkovi} Milo{
Danilovi} ]ana
Despotovi} Qiqana
Draga{ Veselin
Draga{ Vesna
Ke~ina Bogdan
Kijanovi} Slavojka
Kqajevi} Stanojka
Kne`evi} Milan
Kova~evi} Mom~ilo
Kotlaja Rajko
Krsmanovi} Anka
Manovi} Mirko
Miliki} Nenad
Osmankovi} Murveta
Ota{evi} Olgica
Potpara Dragomir
simovi} Vasilije
Slijep~evi} Goluban
Spaji} Radomir
Stnimirovi} Radoman
Topovi} Rade
Unkovi} Nenad
Unkovi} Obrad
Cmiqani} Tomislav
^avi} Velinka
^avi} ]ana
[quki} Vesna
[quki} Vukadin
[}epanovi} Vida
100.00
100.00
100.00
30.00
EVR
EVR
EVR
EVR
15
15. OKTOBAR 2003.
MILENKO D. ]IROVI] QUTI^KI
LISTA GUBITAKA BORACA PQEVAQSKE BRIGADE, CRNOGORSKE VOJSKE 1914-1915. godine
SVJEDO^ANSTVO BORBE ZA SLOBODU
U oskudici podataka za period Prvog svjetskog
rata, koji do dana dana{weg, na ovim prostorima, osta nedovoqno obra|en, zna~ajan je svaki novi podatak, a pogotovu dokument ili slu`beni
izvor. Tragaju}i za gra|om koja mi je potrebna za
kwige “Kamenogorski bataqon” i “Pqevaqske brigade i Izvidni~ki odred” prona{ao sam slu`bene izvje{taje koje je na~elstvo [taba Vrhovne komande crnogorske vojske objavqivalo u “Glasu
Crnogorca” 1914-1915. Iz tih izvje{taja prenio
sam sve {to se odnosi na Pqevaqsku brigadu, odnosno bataqone iz te brigade, sa podru~ja Pqevaqa. Smatram da su podaci dragocjeni za daqe istra`ivawe ove teme, na ovom podru~ju, pa iste
nudim sudu javnosti i nau~nih poslenika.
Po mojim zapa`awima ovdje ima do sada nepoznatih podataka, {to je i glavni motiv
mog rada. Svi podaci su prenijeti u izvornom
obliku, sem eventualnih slovnih gre{aka. Naravno, u ovim izvje{tajima ima gre{aka i nedoslednosti, koje su i razumqive za tada{we
uslove izvje{tavawa. Na neke uo~ene gre{ke ja
ukazujem kratkim primjedbama u zagradi, desno.
Nije te{ko primijetiti da se neka imena
ponavqaju. Pa`wu }e svakako privu}i podaci koji se ne sla`u sa do sada objavqenim. Ja ne}u ukazivati na te podatke, a osta}e nedoumica koji su pravi, {to }e nadam se biti ura|eno u
nau~nim analizama.
Skre}em pa`wu na ~iwenicu da su navedeni datumi po starom kalendaru.
Od slede}eg broja objavqujemo feqton
od istog autora “Kamenogorski bataqon spisak vojnika”.
Subota, 28. mart 1915. Br.16
Batalion Bobovski
Poginuli
redovi
Ristan Vukoi~i} (?)
Novica Drobwak (?)
Savo Kne`evi}
Milovan Mini}
Diko Jestrovi}
vodnik
Petar B. Lu~i}
dese~ar
Rade M. Vu~ini}
redovi
Todo J. Ma{i}
Simeon G. Jelo~evac
Pero D. Jelo~evac
Milan D. Jelo~evac
Du{an M. Ze~evi}
\ole M. Mili}
Diko P. Krvavac
Vasilije P. Obradovi} (Doboj?)
Stevo P. To{i}
Umrli
redovi
Milinko J. Gardovi}
Ilija Svrkota
Peri{a Miliki}
Raweni
vodnik
Vasilije S. Tawevi}
dese~ar
Vuka{in V. Jelo~evac (Jelovac)
redovi
Sava V. Star~evi}
Gruica M. Mijatovi}
Mirko M. Bo`ovi}
Todor J. Dujovi}
Vidak P. ^avi}
@ivko V. Krstonijevi}
Ne|eqko P. Cvijovi}
Mitar R. Radulovi}
Uro{ M. Vu~eti}
Mla|en V. Palibrk
Miloica M. Kaqevi}
Jovan @. Nenadi}
Jakov M. Cupara
Batalion Pren}anski
Poginuli
redovi
Vasilije V. Kne`evi}
Gavro P. Lalovi}
Milan J. Buji{a
Raweni
vodnik
Milo{ M. ^abarkapa
barjaktar
Uro{ S. ^abarkapa
redovi
Jakov \. Kne`evi}
Ogwen M. Babi}
Arsenije U. [ubari}
Niko M. Voinovi}
Vuki} B. ^abarkapa
Lale S. Golubovi}
Savatije J. ]osovi}
Subota, 4. april 1915. br. 17
Batalion Pqevaqski
Umrli
redovi
Novica Popovi}
Jovica Bekowa
Leka N. Joksovi}
Batalion Boqani}ki
Umro
redov
Novica Spai}
Subota, 25. april 1915. br. 20
Batalion Pqevaqski
Umrli
redovi
Mirko Kne`evi}
Sreten M. Lalovi}
Batalion Boqani}ki
Umrli
redovi
Pero Jaki}
Gavro Cvijovi}
Batalion Bobovski
Umro
redov
Nikola ^epi}
Subota, 16. maj 1915. br. 24
Batalion Pqevaqski
Umrli
redovi
Vuko Debeqevi}
Vaso [iqkovi}
Sredoje Despot
Batalion Kamenogorski
Umro
redov
Marko Bujak
Batalion Bobovski
Umro
redov
Milovan Lu~i}
Subota, 6. jun 1915. br. 27
Batalion Boqani}ki
Umro
redov
Jovo Savi}
Batalion Pren}anski
Umro
redov
Vukajlo J. [epi}
Ponedjeqak, 6. jul 1915. br. 33
Batalion Pqevaqski
Umrli od rana
potporu~nik
Manojlo Jova{evi}
redov
Diko Lacman
Rawen
redov
Bo`o Lacman
Batalion Boqani}ki
Rawen
redov
Obrad Vukovi}
Batalion Bobovski
Umro
redov
Nikola Mladenovi}
Batalion Pren}anski
Rawen
redov
Vuko ^abarkapa
Petak, 14. avgust 1915. br. 39
Batalion Kamenogorski
Rawen
redov
Marko ]irovi}
Subota, 5. septembar 1915. br. 43
Batalion Bobovski
Umrli
redovi
Milija ]ukovi}
Ilija ]ukovi}
Subota, 24. oktobar 1915. br. 50
Batalion Pren}anski
Umrli
redovi
Nikola Peruni~i}
Radoslav ^abarkapa
Batalion Kamenogorski
Umro
redov
Dimitrije Pavlovi}
Subota, 12. decembar 1915. br. 59
Batalion Pren}anski
Poginuli
dese~ar
Luka J. Jovovi}
redovi
\urko B. Golubovi}
Da{o S. Potpara
Vuki} V. Grba
Raweni
vodnici
Milanko M. Markovi}
Vukosav P. Zindovi}
redovi
Jovan L. Kne`evi}
Gruban K. Kne`evi}
Spasoje M. Rondovi}
Milinko M. Rondovi}
Aleksa A. Bojovi}
Mihailo A. Markovi}
Milovan B. Drobwak
Vukosav M. Golubovi}
Drago J. Terzi}
]irko M. Tomi}
Vukola M. Peruni~i}
Jovan L. Babi}
Mihailo M. Damjanovi}
Danilo \. Kosovi}
Marko V. Ju{kovi}
Batalion Kamenogorski
Poginuo
redov
Jelisije Vasovi}
Raweni
redovi
Stojan ]utovi}
Spasoje Toma{evi}
Pavle Mari}
dese~ar
\ole Kuburovi}
Batalion Boqani}ki
Raweni
redovi
Stevo Kova~evi}
Savo ]orsovi}
Nestao
Jovan Borovi}
Subota, 19. decembar 1915. br. 61
Batalion Pren}anski
Umro od rana
redov
Radivoje Jak{i}
Nedjeqa, 20. decembar 1915. br. 62
Batalion Pren}anski
Umro od rana
redov
Kipran Petri}
PI[E: BUDIMIR SVRKOTA
STO GODINA [KOLE U POTKOVA^U 1903-2003.
Potkova~ je uvijek pripadao teritorijalno Pqevqima iako je od wih
udaqen ~etrdesetak kilometara. Sastoji se od 22 zaseoka koji se ni`u
niz ju`ne planinske kose Stra`benice, Gradine i Gvozda, do rijeke
]ehotine.
Ovdje }u prikazati samo kratak
istorijat sela negdje od druge polovine 15. vijeka do danas.
Niko ne zna da objasni zbog ~ega
toponim Kova~, ali se pretpostavqa
da je u sredwem vijeku svako selo
imalo po jednog zanatliju po kome su
sela dobijala ime. U nekim dokumentima Potkova~ se pomiwe kao selo
Kova~ (izvje{taj {kolskog nadzornika Prokopija [iqka 1910/11. godine), {to nije ta~no, jer se selo
Kova~ nalazi desetak kilometara
isto~no od Potkova~a, a prvi put je
dobilo {kolu 1951. godine, koja je
radila najprije u ku}i Lazara Nenadi}a, a kasnije u `andarmerijskoj stanici, dok nije sedamdesetih
godina zatvorena zbog nedostatka
u~enika.
Nema mnogo istorijskih podataka
i arheolo{kih nalaza na osnovu
kojih bi se mogao donijeti zakqu~ak
ko je nekada `ivio u Potkova~u.
Najstariji materijalni spomenici
su ste}ci-sredwevjekovni nadgrobni spomenici u nekoliko zaseoka:
Strahov Do, \uli, Dubac, Prehari
i Raji{i}i.
Da je Potkova~ u sredwem vijeku
bio naseqen srpskim pravoslavnim
stanovni{tvom kazuje nam najstariji pisani do sada objavqeni dokument “Poimeni~ni popis sanxaka
vilajeta Hercegovina” pisan 1475.
do 1477. godine. On pomiwe neka sela u Potkova~u: Bjelo{evina, Dubac, Zorlovi}i, Prehari, Strahov
Do, \ule, Kukavice i Poqanu.
Od 1470. godine ovo podru~je pripada Hercegova~kom sanxaku sa sjedi{tem u Fo~i, 1833. godine sjedi{te je premje{teno u Pqevqa, a
kasnije u Novi Pazar.
Turske vlasti postoje}e odnose
koji su do tada va`ili prilago|avale su svojim odnosima. Wihov feudalizam poznaje tri vrste vlasni{tva nad zemqom: dr`avno, hara~ko
i u{urijatsko, a stanovni{tvo su
podijelili u zemqoradnike, raju,
vlahe, sto~are, zanatlije i vojnike.
Stanovni{tvo je te{ko `ivjelo,
turske vlasti stalno raji name}u
nove da`bine. U 16. vijeku po~iwe
ja~a islamizacija Srba, a u 18. vijeku dolazi do velikog ugwetavawa
i terora.
Malo Srba ima svoju zemqu. Oni
rijetko idu u grad. @ene nigdje ne
putuju, tako starice od 70 i 80 godina nikad u grad nijesu oti{le a i
mnogi mu{karci.
Turci 440 godina iseqavaju, islamiziraju i na razne na~ine ugwetavaju pravoslavni `ivq sa ovih prostora.
Nastalo
je
pravo
mra~wa{tvo. Oko 1880. godine Potkova~ je imao dvadesetak pravoslavnih domova. U bli`oj okolini nije postojala nigdje crkva, a gdje je i
bila u woj se raja nije u~ila pismenosti. U narodu je vladala totalna
nepismenost, niko nije znao ni da
pi{e ni da ~ita. Ovakav `ivot i
okolnosti sredinom 19. vijeka upu}uju na potrebu otvarawa {kola.
Prvo su po pravoslavnim selima
formirani crkveni odbori koji su
imali za ciq da {tite raju od zuluma porobqiva~a a kasnije su prerasli u crkveno-{kolske odbore
koji su bili inicijatori otvarawa
{kola. Crkveno-{kolski odbor su
sa~iwavali mjesni paroh, kmet i
drugi ugledni qudi, a kasnije, kad
bi {kola po~ela da radi, u odboru
je bio i u~iteq.
U 19. vijeku kne`evine Crna Gora i Srbija otvaraju ponegdje {kole i tako po~iwe prvi kulturnoprosvjetni rad kod pravoslavnog
`ivqa, a naro~ito u Srbiji posli-
je sultanova Hati{erifa 1839. godine. Turske vlasti 1869. godine donose Zakon za op{tu prosvjetu u kome postoje velike smetwe za
razvitak {kolstva, Zakon zahtijeva da u svim {kolama djeca moraju
u~iti turski jezik i da svi u~iteqi moraju biti turski podanici.
Da bi dosko~ili tom zakonu Srbi
otvaraju {kole u crkvama, manastirima i privatnim ku}ama za grupe |aka.
Prvi u~iteqi su bili sve{tenici koji su bili polupismeni pa je
Kne`evina Crna Gora otvorila Bogoslovsku u~iteqsku {kolu na Cetiwu koja je {kolovala u~iteqe. U
Srbiji u~iteqi zavr{avaju {kolu
u Somboru i Prizrenu.
Na osnovi {ture dokumentacije i
izjava starijih qudi Milo{a Lalovi}a,Milana Dra{kovi}a, Stane
Borovi} i drugih prva {kola u
Potkova~u po~ela je da radi o Maloj Gospojini 1903. godine u ku}i
Zeka Dra{kovi}a na ^itluku. Nema dokumenata ni `ivih svjedoka da
se sazna kakve su pripreme prethodile za otvarawe ove {kole. Prvi
u~iteq je bio Igwat [iqak iz
Pqevaqa. Dolazio je povremeno i
u~io djecu da ~itaju i pi{u. Iste
godine Potkova~ani po~iwu da grade {kolu brvnaru u grobqu na Lokvi izgovaraju}i se turskim vlastima da grade zgradicu u koju }e se
seqaci od nevremena sklawati pri
sahrawivawu pokojnika i vr{ewu
drugih vjerskih obreda na grobqu.
O Bo`i}u 1904. godine zgrada
{kole je bila gotova. Potkova~ki
Crkveno-{kolski odbor se preko
{kolskih i crkvenih vlasti u Pqevqima obra}a Ministarstvu inostranih dela Kraqevine Srbije, izvje{tavaju}i da je {kola gotova i da
mo`e po~eti da radi. Za u~iteqa
tra`e Igwata [iqka koji ve} radi. Ministarstvo udovoqava molbi i za u~iteqa postavqa Igwata
Zgrada {kole u Potkova~u
[iqka, koji }e kasnije postati i
parohijski sve{tenik ovoga kraja,
i odre|uje mu godi{wu platu 360
dinara s tim da mu pomognu seqaci
u naturi. Tako u januaru 1904. godine djeca iz ku}e Zeka Dra{kovi}a
prelaze u novosagra|enu {kolu.
[kolu poha|a 29 |aka od kojih {est
djevoj~ica. U~enici su bili uzrasta
od 7 do 17 godina.
O Vidovdanu 1904. na ispit pred
u~iteqa i ~lanove Crkveno-{kolskog odbora izlazi na ispit 17 u~enika i dvije u~enice. Ostala djeca
tokom godine napustila su {kolu. U
to vrijeme ~lanovi Crkveno-{kolskog odbora su prisustvovali ispitu i ocjewivawu u~enika na kraju
{kolske godine. Odbor je davao ocjenu i na rad u~iteqa. Djeca su u {koli provodila tri do ~etiri sata a
u~iteq i roditeqi stalno su strahovali za `ivot djece, da ih Turci
ne otkriju, jer je {kola ilegalno
radila bez odobrewa turskih vlasti, ali je `eqa za kwigom nadvladala strah. Uvijek bi poneko od seqaka posmatrao i na oku dr`ao
prilazak Turaka potkova~kom grobqu. Ako bi se pojavili Turci, ja-
vqao bi u~itequ da prekine nastavu i djecu po{aqe ku}i.
Igwat [iqak 1904. godine prima
sve{teni~ki ~in a {kolske vlasti
za u~iteqa {aqu \or|a Vasi}a koji u ovoj {koli ostaje jednu godinu.
[kolske 1905/06. godine za u~iteqa
dolazi Vasilije Dumi}. U jesen
1906. godine Turci poru{e {kolsku
zgradu u grobqu. Tada seqaci od
turskih vlasti tra`e da grade novu {kolu. Turske vlasti im odobravaju gradwu i seqaci 1906. godine po~iwu da grade novu {kolu od
brvana izme|u sada{we {kole i
grobqa. [kola je imala u~ionicu i
dvije sobe za u~iteqa. Te godine za
u~iteqa dolazi Antonije Gubi}, postavqa ga upraviteq pqevaqskih
{kola Stevan Samarxi}, ali u~iteq do januara nije do{ao na du`nost, jer je stara {kola sru{ena
i dio materijala je upotrijebqen
za gradwu nove {kole koja jo{ nije bila gotova. [kolu su seqaci mobom gradili a Crkveno-{kolska op{tina brinula o gradwi. Seqaci
su dali i 1766 gro{a za nabavku
gvo`|a, stakla i drugih potreba.
(Nastavi}e se)
15
1. NOVEMBAR 2003.
MILENKO D. ]IROVI] QUTI^KI
BORCI PQEVAQSKE BRIGADE, CRNOGORSKE NARODNE VOJSKE 1914-1915. godine
KAMENOGORSKI BATAQON - SPISAK VOJNIKA
Kamenogorski bataqon crnogorske narodne vojske bio je po~etkom I svjetskog rata u sastavu Pqevaqske brigade (komandant brig. Jovan @i`i}), koja je bila u sastavu Pqevaqske divizije (V
divizije), kasnije preimenovane u Sanxa~ki odred, kojim komanduje brig. Luka Gojni}. Po naredbi komandanta Luke Gojni}a Kamenogorski bataqon je 17. jula 1914. godine (po starom kalendaru)
prikomandovan tzv. Desnokrilnom odsjeku (Desnokrilna kolona) kojom je komandovao kapetan Krsto
Popovi}. Ne{to kasnije }e se imenovati Izvidni~ki odred (Boqani}ki odred) u ~iji sastav ulazi
i Kamenogorski bataqon.
Komandant Kamenogorskog bataqona je bio kapetan Andrija Jaukovi}.
U sastavu Kamenogorskog bataqana bile su slede}e ~ete: Quti~ka (kom. of. Milovan Rmandi}), Mataru{ka (kom. of. Novica Dakovi}), Otilovi}ka (kom. zast. Gavro Mari}), Crqeni~ka
(kom. of. Wego Filipovi}) i Jugovska (kom. zast. Savo Damjanovi}). Potkraj 1914. bataqon ~ine
Quti}ka, Mataru{ka i Otilovi}ka ~eta, jer su (zbog rashodima umawenog broja boraca) Crqeni~ka
i Jugovska u{le u sastav Otilovi}ke ~ete. Naravno spiskovi vojnika su bili vrlo promjenqivi.
Quti}ka ~eta
Odred Izvidni~ki 1914-1915.
1. oficir Milovan ..... Rmandi}
2. zastupnik Diko Ristanov Ga~evi}
3. redov ]iro Pavlov Pejovi}
4. redov Mirko Andrijin Pejovi}
5. redov Andrija Radovanov Pejovi}
6. redov Milija Radovanov Pejovi}
7. redov Filip Stanojev Pejovi}
8. redov Ki}o Milanov Pejovi}
9. redov Jefto Milanov Pejovi}
10. redov @ivko Ivanov Pejovi}
11. redov Milan Ostojin Gajevi}
12. redov Si}o Milanov Gajevi}
13. redov Milisav Ne|eqkov Cmiqani}
14. redov Jelisije Savi}ev Vuka{inovi}
15. redov Vule Bogi}ev Ga~evi}
16. redov Rade Bogi}ev Ga~evi}
17. redov Drago Wegovanov Bui{i}
18. redov Radisav Wegovanov Bui{i}
19. redov Nikodin Sredojev Rvovi}
20. redov Radosav Markov Tomi}
21. redov Todor Kostin Kokovi}
22. redov Jovan Garanov Bui{i}
23. redov Mijailo Spasojev Bui{i}
24. redov Dobrica Ne{kov Bui{i}
25. redov Panto Gavrilov Bui{i}
26. redov Novak Oki~in Kovini}
27. redov Gli{o [ulev Ga~evi}
28. redov Mihailo Vu~kov Despotovi}
29. redov Petar Radov Ko}elovi}
30. redov Novak Markov Ko}elovi}
31. redov \eno Markov Ko}elovi}
32. redov Sredoje Markov Ko}elovi}
33. redov Lazar Stevov Ga~evi}
34. redov Bo{ko Sretkov Soki}
35. redov Dobrica Sretkov Soki}
36. redov Ivan Sretkov Soki}
37. redov Sredo maksimov Soki}
38. redov Ristan Lakov Soki}
39. redov Ristan Vasov Deverxi}
40. redov Jefto Ristov Jankovi}
41. redov Sava Radov Deverxi}
42. redov Nikola Radov Deverxi}
43. redov Nikola Milovanov Jankovi}
44.
45.
46.
47.
48.
49.
50.
51.
52.
53.
54.
55.
56.
57.
58.
59.
60.
61.
62.
63.
64.
65.
66.
67.
68.
69.
70.
71.
72.
73.
74.
75.
76.
77.
78.
79.
80.
81.
82.
83.
84.
85.
86.
87.
88.
89.
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
Niko Radov Deverxi}
Marko Ogwenov Puri}
Ivan Jakovov Obreni}
Miloica Tolov Cakovi}
Miloica Radov Puri}
Bogdan Radov Puri}
Milinko Jeftov Puri}
Vukola Vukov Puri}
Jovan Vukov Puri}
Rade Risti}ev Puri}
\or|o Peri{in Cakovi}
Diko Milinkov Cakovi}
Tane Tolov Cakovi}
Todo Tolov Cakovi}
\ile Tolov Cakovi}
Marko Mali{in ]irovi}
Novica Narkov ]irovi}
Obrad \ilov Obreni} ([oro)
Savo \ilov Obreni}
Josif Milovanov Obreni}
Radovan Jakovov Obreni}
Tripko Jakovov Obreni}
Milan Jovanov Obreni}
Mile Jovanov Obreni}
Jak{a Krstonijev Obreni}
Aleksa Nikolin Obreni}
Stevan Nikolin Obreni}
Josif Ristanov Ga~evi}
Josif Perotin ]irovi}
Milovan Mi}in Obreni}
Jovan Stevanov Filipovi}
Arsenije Spasojev ]irovi}
Savo Spasojev ]irovi}
Du{an Perotin ]irovi}
Nikica Perotin ]irovi}
]etko Perov ]irovi}
Ratko Stevanov ]irovi}
Dobrica Stevanov ]irovi}
Diko A}imov ]irovi}
]irko A}imov ]irovi}
Ristan Mi}in ]irovi}
Nikola Marjanov ]irovi}
Vukoica Milovanov ]irovi}
Okica Vilotijev ]irovi}
Dimitrije Mi}in ]irovi}
Milivoje Marjanov ]irovi}
PI[E: BUDIMIR SVRKOTA
90. redov Simo Petrov Kartal
91. redov Miloica Petrov Kartal
92. redov Milika A}imov ]irovi}
93. redov Vukola Radosavljev Bui{i}
94. redov Josif Milo{ev Gajovi}
95. redov Antonije Spasojev ]irovi}
96. redov Mikailo Sekulin ]irovi}
97. redov Vidoje Perov ]irovi}
98. redov Vukola Mi}in ]irovi}
99. redov Milo{ ..tov (?) ]irovi}
100. redov Maksim Tanov Ga~evi}
101. redov Milun Lakov Soki}
102. redov Du{an Ne{kov Soki}
103. redov Joko Jovanov Jankovi}
104. redov Pavle Maksimov Joki}
105. redov Diko Jakovqev Obreni}
106. redov Vidoje Pejov Filipovi}
107. redov Nikola Vukov Puri}
108. redov Blagoje Vukov Puri}
109. redov Prodan Ogwenov Puri}
110. redov Novica Mi}in Obreni}
111. redov \or|ije Petrov Pejovi}
112. redov Radoica Stevanov Tomi}
113. redov Piwo Spasojev Bui{i}
114. redov Sredoje Miladinov Bui{i}
115. redov Anto Garanov Bui{i}
116. redov \uro [orov Bui{i}
117. redov Mijat Planin (?) Plani}
118. redov Jovan Ne|eqkov ]ukara
119. redov Todo Jakovov Obreni}
120. redov Filip Obradov Despotovi}
121. redov Miladin Ristov Bui{i}
122. redov \erosim Petrov Pejovi}
Mataru{ka ~eta
Odred Izvidni~ki 1914-1915.
1. oficir Novica Milo{ev Dakovi}
2. zastupnik Mitar Ristanov Jawu{evi}
3. redov Radoica Jak{in Ga~evi}
4. redov Mi}o Milov Ga~evi}
5. redov Novica Milov Ga~evi}
6. redov Simeun Milov Ga~evi}
7. redov Petar Perov [arac
8. redov Milosav Dimitrijev [arac
9. redov Dobrica Mihailov [arac
10. redov Jovan Jak{in Komarica
11. redov Mikailo Ilin Kartal
12. redov Kipran Ilin Kartal
13. redov \or|ije Jak{in Komarica
14. redov ]iro Ristanov Komarica
15. redov Jovan \okov Kne`evi}
16. redov Vukola Simov Kne`evi}
17. redov Vu~ko Dikov Kne`evi}
18. redov Josif Lukin Ko}elovi}
19. redov Dobrica Simov [quka
20. redov Jefto Jovov Kne`evi}
21. redov Milan Jovov Kne`evi}
22. redov Novica Simov [quka
23. redov Mihailo Timotijev [quka
24. redov Simeun Milovanov [quka
25. redov Jakov Petrov [quka
26. redov Pavle Vu~kov [quka
27.
28.
29.
30.
31.
32.
33.
34.
35.
36.
37.
38.
39.
40.
41.
42.
43.
44.
45.
46.
47.
48.
49.
50.
51.
52.
53.
54.
55.
56.
57.
58.
59.
60.
61.
62.
63.
64.
65.
66.
67.
68.
69.
70.
71.
72.
73.
74.
75.
76.
77.
78.
79.
80.
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
Tomo Savin Vujkovi}
Milan Peri{in Ko}elovi}
Nikola Obradov Ko}elovi}
Dimitrije Vasov Andri}
Mihailo Novakov Jawu{evi}
Josif Andrin Jawu{evi}
Savatije Vulov Jawu{evi}
Petar Vulov Jawu{evi}
\or|o Bogdanov Jawu{evi}
Jovan Jak{in Jawu{evi}
Bogdan Ne|eqkov Bezarevi}
Josif Minin Kokovi}
\erosim Vukoi~in Toma{evi}
Pavle Milo{ev Toma{evi}
Jakov Milo{ev Toma{evi}
Radul Milo{ev Toma{evi}
Miloica \erosimov Toma{evi}
Joksim Aleksin Toma{evi}
Josif Vukoi~in Toma{evi}
Spasoje Bogdanov Toma{evi}
Milan Vukov Toma{evi}
Milovan Aleksin Popadi}
Simo Vukov Despotovi}
Spaso Petrov Despotovi}
Milan Markov Despotovi}
Jovan Markov Despotovi}
Rade Markov Despotovi}
Sava Wegovanov Puri}
Filip Petrov Despotovi}
Panto Markov Despotovi}
Petar Markov Despotovi}
Novica Sredojev Despotovi}
Mitar Wegovanov Puri}
Obrad Borisavqev Zindovi}
Kosta Nikov Zindovi}
\or|ije Golubov Zindovi}
Igwat Perov Zindovi}
Ranko Golubov Zindovi}
Milovan Obradov Zindovi}
Milan Borisavqev Zindovi}
Vule Obradov Zindovi}
Mla|en Miladinov Zindovi}
Miko Nikolin Popadi}
Avram Danilov Popadi}
Gajo Danilov Popadi}
Miloica \okin Popadi}
Petar Danilov Popadi}
Vukola Davidov Popadi}
Pero Stevanov Popadi}
Milun Gajov Popadi}
Risto Gajov Popadi}
Ne|eqko Davidov Popadi}
Mikailo Gajov Popadi}
Miko Tadin Zindovi}
(Nastavi}e se)
Kwiga
KAMENOGORSKI BATAQON
crnogorske narodne vojske
1914-1915.
- dokumenta izlazi iz {tampe krajem 2003. god.
2.
STO GODINA [KOLE U POTKOVA^U 1903-2003.
Kasno u jesen crkveno-{kolski
odbor pi{e molbu Ministarstvu
inostranih dela Srbije (ovu {kolsku godinu Vlada Srbije otvorila) da po{aqe u~iteqa Milana Bojovi}a koji je ve} raspore|en na
du`nost i da rukovodi gradwom
{kole, a nastavu da izvodi u privatnoj ku}i. Bojovi} dolazi u Potkova~ i kako nije imao gdje da dr`i nastavu, jer su turske vlasti
izri~ito naredile potkova~kom
koxoba{i Petru Dra{kovi}u koji
je najvi{e imao zasluga za otvarawe {kole u Potkova~u, da ne smije ni u svojoj ni u drugim ku}ama
otvarati {kolu, onda {kolske vlasti raspore|uju Bojovi}a u selo
Rito{i}e u pribojski srez.
Igwat [iqak kao paroh jedno
vrijeme rukovodi gradwom {kole,
u zimu, ali je posao i{ao sporo
zbog velikog snijega i smrti u porodici [iqak. S vremena na vrijeme do Nove godine Igwat [iqak
bi po ku}i dr`ao nastavu, a kada je
toplo vrijeme i u nedovr{enoj
zgradi i te godine {kola je “imala dva razreda i jednog u~iteqa”.
[kolske 1907./08. godine za u~iteqa je postavqen Nikola Pejatovi} i ostaje nepune dvije godine u
selu.
[kolske 1909./10. godine vlasti
za u~iteqa postavqaju Vladislava
Puzovi}a iz Tolca. Ostao je samo
do maja 1910. godine kada turske
vlasti zatvaraju {kolu, sa namjerom da u ovim krajevima oslabe
srpske nacionalne snage, da prorede pravoslavno stanovni{tvo i nasele muhaxire iz Bosne.
Pitawe otvarawa {kole je rije{eno tek u proqe}e 1911. godine i
{kola po~iwe ponovo da radi. Na
nastavu su do{la samo tri u~enika da nastave {kolovawe. Toga proqe}a za u~iteqa je bio postavqen
Du{an Jakovqevi} koji je premje-
{ten iz bitoqskog kraja sa platom
od 840 dinara.
[kolski nadzornik Prokopije
[iqak krajem maja 1910. godine
obilazi {kolu i {aqe izvje{taj
Mitropoliji u Prizren. Za Kova~
(Potkova~) konstatuje da 1910. godine do zatvarawa {kole nastavu
poha|a 11 u~enika u tri razreda i
to: prvi razred {est u~enika i jedna u~enica; drugi razred dva u~enika i tre}i razred dva u~enika, a
{kolske 1910./11. godine {kolu
poha|aju samo tri u~enika. “U
{koli je radio u~iteq Vladislav
Puzovi}. Na nastavu iz nepoznatih
razloga nijesu slali ni ~lanovi
crkveno-{kolskog odbora. [kola
je dosta udobna. [kola ima slab
namje{taj, nema nikakvih nastavnih sredstava ni kwiga. U~enici
pi{u na tabqici kri`uqicom”:
U jesen {kolske 1911./12. godine
upisano je 15 novih u~enika od kojih jedna u~enica: u prvi razred
sedam u~enika; u drugi razred pet
u~enika i u tre}i razred tri u~enika. I ove {kolske godine {kolu
je obi{ao {kolski nadzornik Prokopije [iqak. Svi u~enici su sa
uspjehom zavr{ili razred, a u~iteqa je ocijenio ocjenom odli~an.
[kolski nadzornik je imao od
{kolskih vlasti zadatak da osim
stru~nog pregleda u {koli, u~iteqima je usmeno nalagao da djecu
i stanovni{tvo treba idejno pripremiti za borbu protiv turske
vlasti.
U naprijed prikazanom periodu
neki u~iteqi su dobijali postavqewe, ali nijesu dolazili, neki
bi do{li pa se kratko zadr`ali,
jer nije bilo uslova za rad: nije bilo {kole, prijetwa u~iteqima od
turskih vlasti, zatvarawe {kole i
ru{ewe, izgradwa novih zgrada i
dr.
Od po~etka rada {kole svi u~i-
teqi su dobijali od dr`ave platu,
koja je bila mala , pa su ih seqaci pomagali u naturi.
Kwige i nastavna sredstva su te{ko nabavqana, jer su u tome turske vlasti pravile veliku smetwu, pa su se u~iteqi snalazili na
razne na~ine.
Izbijawem balkanskih ratova
1912. godine, a kasnije i Prvog
svjetskog rata, {kola nije radila
do 1919. godine.
U januaru 1919. godine Potkova~ani molbom tra`e od sreskog na~elnika u Boqani}ima da im odobri ne{to novca iz buxeta i
besplatnu japiju koju }e oni odsje}i i dovu}i da naprave novu {kolu, jer je postoje}a bila mala i nije mogla da primi sve u~enike.
Istom molbom mole na~elstvo da
im na|e u~iteqa i po{aqe u selo.
Sreske vlasti odobre 4.000 dinara i besplatnu gra|u u dr`avnoj
{umi. Seqaci su odmah gra|u odsjekli i na volujskoj zaprezi dovukli.
[kola sa radom po~iwe u jesen u
ku}i Petra Dra{kovi}a na ^itluku, jer stara {kola nije mogla da
primi sve u~enike, a bila je i pohabana pa se nije isplatilo renovirati je. Za u~iteqa dolazi Rajko Debeqevi}, ali na kratko, a
mjesto wega dolazi Bo`ina Zogovi}
iz Berana.
Gradwa {kole traje cijele 1919.
godine. Gradwom {kole rukovodi
gra|evinski odbor koga su izabrali seqaci. Seqaci svaki dan rade
na mobu. Osim rada seqaci su dali i priloge u novcu.
[kola je sagra|ena od brvna i
pokrivena {imlom. Imala je prostranu i svijetlu u~ionicu i stan
za u~iteqa. Nalazila se 100 metara zapadno od sada{we {kole.
O svetom Savi 1920. godine |ake
u novu {kolu uvode u~iteqi Bra-
Zgrada {kole u Potkova~u
tislav Bijeli} i Milan Terzi}.
Ovu {kolsku zgradu {kolski odbor 1929. godine prodaje Andriji
\ur|evi}u koju on pretvara u ku}u, a 1942. godine usta{ka muslimanska milicija sa Metaqke je zapalila.
Sredstvima gra|ana Potkova~a,
prilozima bogatijih qudi boqani}kog sreza, dobijenim sredstvima od sreza, u`i~ke `upanije i
sredstvima Ministarstva crkvenih dela i prosvete, Potkova~ani
1926. godine po~iwu po projektu
da grade novu {kolu, koja }e biti
ve}a, savremenija i od boqeg materijala. Radovima na izgradwi {kole rukovodio je crkveno-{kolski
odbor, radove je nadgledao neki in`ewer iz Pqevaqa ~ijega se imena Potkova~ani ne sje}aju.
[kola je zidana kamenom koji
su seqaci vadili u majdanu na lokvi i dovozili na volujskoj zaprezi. [kolu su zidali majstori Dalmatinci, a poslu`ivali ih i
hranili seqaci.
[kola je u prizemqu imala dvije prostrane i osvijetqene u~ionice, prostran i svijetao hodnik, sa
dvokrilnim vratima, pored kojih
su dva velika prozora, kancelarija za prijem roditeqa i ~uvawe
dnevnika i ostale dokumentacije
i prostor za stepeni{te na sprat.
U~ionice su imale prostrana i visoka vrata i po tri velika (dupla)
prozora.
Na spratu je bio stan za u~iteqa,
jedna u~ionica i stepeni{te.
[kolske zgrade u Potkova~u i
Otilovi}ima gra|ene su po istom
projektu i bile su u ono vrijeme
najqep{e {kolske zgrade u srezu
pqevaqskom.
Nova {kolska zgrada je zavr{ena 1928. godine i u~enike u novu
{kolu uveo je bra~ni par Bratislav i Dobrinka Bijeli} i u~iteqica Stefanija Stojkanovi}.
[kolske 1930./31. godine u Potkova~ dolaze u~iteqi bra~ni par
Rosa i Milo{ Aranitovi} i ostaju do juna 1941. godine kada {kola
prestaje sa radom zbog izbijawa
Drugog svjetskog rata.
U proqe}e 1942. godine muslimanska usta{ka milicija sa Metaqke je zapalila {kolu.
(Nastavi}e se)
15
15. NOVEMBAR 2003.
MILENKO D. ]IROVI] QUTI^KI
BORCI PQEVAQSKE BRIGADE, CRNOGORSKE NARODNE VOJSKE 1914-1915. godine
KAMENOGORSKI BATAQON - SPISAK VOJNIKA
Kamenogorski bataqon crnogorske narodne vojske bio je po~etkom I svjetskog rata u sastavu Pqevaqske brigade (komandant brig. Jovan @i`i}), koja je bila u sastavu Pqevaqske divizije (V
divizije), kasnije preimenovane u Sanxa~ki odred, kojim komanduje brig. Luka Gojni}. Po naredbi komandanta Luke Gojni}a Kamenogorski bataqon je 17. jula 1914. godine (po starom kalendaru)
prikomandovan tzv. Desnokrilnom odsjeku (Desnokrilna kolona) kojom je komandovao kapetan Krsto
Popovi}. Ne{to kasnije }e se imenovati Izvidni~ki odred (Boqani}ki odred) u ~iji sastav ulazi
i Kamenogorski bataqon.
Komandant Kamenogorskog bataqona je bio kapetan Andrija Jaukovi}.
U sastavu Kamenogorskog bataqana bile su slede}e ~ete: Quti~ka (kom. of. Milovan Rmandi}), Mataru{ka (kom. of. Novica Dakovi}), Otilovi}ka (kom. zast. Gavro Mari}), Crqeni~ka
(kom. of. Wego Filipovi}) i Jugovska (kom. zast. Savo Damjanovi}). Potkraj 1914. bataqon ~ine
Quti}ka, Mataru{ka i Otilovi}ka ~eta, jer su (zbog rashodima umawenog broja boraca) Crqeni~ka
i Jugovska u{le u sastav Otilovi}ke ~ete. Naravno spiskovi vojnika su bili vrlo promjenqivi.
Mataru{ka ~eta
Odred Izvidni~ki 1914-1915.
81. redov Andrija Nikov Perazi}
82. redov Joko Filipov Lekovi}
83. redov Stevo Dojov Strugar
84. redov Gojko Simov Teri}
85. redov Miloica Savin Spai}
86. redov Ilija Savin Spai}
87.
(presko~en broj)
88. redov Sredo Dimitrijev [arac
89. redov Rade Mali{in Andri}
90. redov Tane Milov Popadi}
91. redov Ne|eqko Ivanov Popadi}
92. redov Ivan Wegovanov Puri}
93. redov @ivko Markov [arac
94. redov Miloje Stojanov Ga~evi}
95. redov Jovo Milov Ga~evi}
96. redov Milosav Nikolin Ga~evi}
97. redov Novica Ne|eqkov Ga~evi}
98. redov Milan Dimitrijev [arac
99. redov Ki}o Petrov [arac
100. redov Radoica Ristov Kartal
101. redov \oko Ilin Kartal
102. redov Milan Vulov Kartal
103. redov Dobrica Obradov ]ur~i}
104. redov Milovan Ristov Kne`evi}
105. redov Gavro Ristov Kne`evi}
106. redov Gruica Jeftov Kne`evi}
Nakon oslobo|ewa zemqe, po Odluci Narodnog odbora, koji se nalazio
za sokakom u ku}i Savke Spaji}, a kasnije na Kova~u, u jesen 1945.godine,
{kola po~iwe sa radom na ^itluku
u ku}i Krsta Dra{kovi}a, dok se ne
sagradi {kola. To je bila {kola za
nu`du, mala prostorija, sjedelo se
na obi~nim klupama i stolicama
trono`cima, pisalo se kri`uqicom
po tabqici na koqenima i dr.
Tako|e po odluci istog odbora
Potkova~ani su dobrovoqnim radom
uz materijalnu pomo} dr`ave 1946.
godine sagradili {kolu od brvana
koja se nalazila na mjestu sada{weg
omladinskog doma.
Zgrada {kole je imala u prizemqu
jednu prostranu u~ionicu u koju se
direktno spoqa ulazilo, nije bilo
hodnika, a u potkrovqu su bile dvije sobe, stan za u~iteqa, u koji se
ulazilo uz stepenice iz u~ionice.
[kolu je izgradio Mile Sarajlija
iz Prehara uz asistenciju potkova~kih seqaka.
Prvi poslijeratni u~iteqi na ^itluku su bili Velinka Aranitovi},
radila je dva mjeseca i morala je da
ode zbog bezbjedonosne situacije, a na
mjesto we dolazi Jovan Karovi}, u~enik Pqevaqske gimnazije.
U novu {kolu brvnaru 1946. godine u~enike uvodi Vladimir Tawevi}
sa Bobova. U~iteq je radio u jednoj
smjeni i svi razredi su sa~iwavali
jednu odjeqewe. U~enici su bili
razli~itog uzrasta.
“Da bi se obezbijedilo {kolovawe sve djece koja su zbog rata izgubila vrijeme isti razred su poha|ala djeca razli~itog godi{ta od 7 do
15 godina, samo da bi stekla osnovno znawe i opismenila se.”
Od septembra 1946.godine zgrada
ove {kole je data omladini za dom,
107.
108.
109.
110.
111.
112.
113.
114.
115.
116.
117.
118.
119.
120.
121.
122.
123.
124.
125.
126.
127.
128.
129.
130.
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
Mi}o Jeftov Kne`evi}
Obrad Nikolin Vujkovi}
Jevremije Nikolin Vujkovi}
Vuk Simov Vujkovi}
Prodan Savin Vujkovi}
Jovan Savin Vujkovi}
Petar Savin Vujkovi}
Sava Milovanov [quka
Pero Milovanov [quka
Josif Milovanov [quka
Vaso Simov [quka
Jefto Mali{in Ko}elovi}
Rade Mali{in Ko}elovi}
Tomo Mali{in Ko}elovi}
Perko Golubov Kokovi}
Ranko Minin Kokovi}
Vule Andrin Jawu{evi}
Bogdan Ne|eqkov Bezarevi}
Cvijo Sredov [arac
Milan Petrov Despotovi}
Igwat Sredojev Despotovi}
Mile Ristanov Despotovi}
Simo Todin Zindovi}
Mijat Borisavqev Zindovi}
Otilovi}ka ~eta
Odred Izvidni~ki 1914-1915.
1. zastupnik Gavro Krstov Mari}
2. barjaktar Mijailo ..... Drqevi}
3. redov Andrija Mihailov Joksovi}
4. redov Obrad Ananijev Joksovi}
5. redov Marko Novakov Joksovi}
6. redov Niko Lukin Joksovi}
7. redov Milovan \okov Joksovi}
8. redov Vukola Markov Joksovi}
9. redov \ole Ne{ov Joksovi}
10. redov Savo Ne{ov Joksovi}
11. redov Nole Milov Joksovi}
12. redov Samuil Ristanov Golo~evac
13. redov Josif Aleksin Joksovi}
14. redov Vasilije Ristanov Golo~evac
15. redov Stevo Nikolin Joksovi}
16. redov Obrad Ristanov Popadi}
17. redov Stevan Nikolin Ani~i}
18. redov \ole Mijatov Kuburovi}
19. redov Diko Mijatov Kuburovi}
20. redov Vasilije Vasov Kuburovi}
21. redov Milovan Vi}entijev Ani~i}
22. redov Krsto Si}ov Ani~i}
23. redov Ne|eqko Si}ov Ani~i}
24. redov Diko Vukov Grui~i}
25. redov Risto Nikolin [aran~i}
26. redov Vaso Jovov Ga~evi}
27. redov Savo Perov Ga~evi}
28. redov Ne|eqko Vasov Vasovi}
29. redov Miloica Pavlov Vasovi}
30. redov Ki}o Nikolin Bujakovi}
31. redov Marinko Milinkov Bujakovi}
32. redov Marko Milinkov Bujakovi}
33. redov \ole Milinkov Bujakovi}
34. redov Ristan Jovov Kezi}
35. redov \or|e \or|ov Truti}
36. redov Jovan Todosijev Ani~i}
37. redov Stevan Ristanov Paldrmi}
38. redov Mi}o Milanov Pejatovi}
39. redov Vaso \or|ijev Iri}
40. redov Joja \or|ijev Iri}
41. redov Gavro Obradov Iri}
42. redov Lazar Ristov \uzovi}
43. redov Stojan Radovanov \uzovi}
44. redov Mihailo Grui~in \uzovi}
45. redov Gavro Grui~in \uzovi}
46. redov Jefto Radulov Popadi}
47. redov Spasoje Krstov Grui~i}
48.
49.
50.
51.
52.
53.
54.
55.
56.
57.
58.
59.
60.
61.
62.
63.
64.
65.
66.
67.
68.
69.
70.
71.
72.
73.
74.
75.
76.
77.
78.
79.
80.
81.
82.
83.
84.
PI[E: BUDIMIR SVRKOTA
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
redov
Kwiga
KAMENOGORSKI BATAQON
crnogorske narodne vojske
1914-1915.
- dokumenta izlazi iz {tampe krajem 2003. god.
3.
STO GODINA [KOLE U POTKOVA^U 1903-2003.
a 1981.godine je poru{ena zbog dotrajalosti. Adaptacija izgorjele
{kolske grade po~iwe u proqe}e
1946. godine i bila je zavr{ena ve}
u septembru. Gradili su je neki majstori robija{i uz pomo} potkova~kih seqaka.
Polovinom septembra potkova~ki |aci ulaze u novu {kolu sa u~iteqicama Qubicom Jovi} iz Pqevaqa i Milevom Nikoli} sa Cetiwa.
Zidovi {kolske zgrade su 1968.godine popucali od zemqotresa, pa je
postojala opasnost da se zgrada sru{i, tako da je Skup{tina op{tine
u buxetu izdvojila sredstva za adaptaciju zgrade, koja je po~ela iste
godine. Radove na zgradi je izveo
David Milenkovi} iz Surdulice.
Sada{wi izgled {kola je dobila
1969. godine, jer je pola sprata poru{eno, a druga polovina je ostala.
I stepeni{te je premje{teno sa zapadne na isto~nu stranu.
[kolske 1968/69. godine nastava je
u dvije smjene izvo|ena u omladinskom domu.
Od kako je prva {kola otvorena pa
do danas bila je ~etvororazredna,
osim od 1961. do 1966. je imala pet
razreda. Nastavu iz predmetne nastave izvodili su u~iteqi. To je
u~iweno da mala djeca odmah poslije zavr{enog ~etvrtog razreda ne bi
putovala u Boqani}e ili Pobla}e.
Do 1961.godine {kola je imala
status pravnog lica. Imala je pe~at
i {tambiq, upisnicu i protokol za
Uz ovaj stogodi{wi jubilej za Potkova~ane vrijedno je pomenuti i imena u~iteqa koji su radili u {koli u proteklih sto godina. To su:
1. Igwatije [iqak
Svje{tenik
1903/04.
2. \or|ije Vasi}
u~iteq
1904/05.
3. Vasilije Dumi}
“
1905/06.
4. Antonije Gubi}
“
1906/07.
5. Milan Bojovi}
“
1906/07.
6. Nikola Pejatovi}
“
1907/09.
7. Vladislav Puzovi}
“
1909/10.
8. Du{an Jakovqevi}
“
1911/12.
9. Rajko Debeqevi}
“
1919/20.
10. Bo`ina Zogovi}
“
1919/20.
11. Milan Terzi}
“
1920/21.
12. Bratislav Bijeli}
“
1920/30.
13. Dobrinka Bijeli}
“
1921/30.
14. Stefanija Stojkanovi}
“
1928/31.
15. Milo{ Aranitovi}
“
1930/41.
16. Rosa Aranitovi}
“
1930/41.
17. Velinka Aranitovi}
u~enica gimnazije
1945/46.
18. Jovan Karovi}
“
1945/46.
19. Vladimir Tawevi}
u~iteq sa sk. {kolov.
1946/47.
20. Qubica Jovi}
“
1947/48.
21. Mileva Nikoli}
u~iteqica
1947/48.
22. Milo{ Pavli~i}
u~iteq
1948/50.
23. Mileva Grdini}
u~enica gimnazije
1948/49.
24. Pavli~i} - Pejovi} Desanka
u~iteqica
1949/50.
25. Dra{ko Vukoti}
u~iteq
1950/51.
26. Cvjetko Baji}
“
1950/51.
zavo|ewe po{te. Izdavala je svjedo~anstva o zavr{enom ~etvrtom
razredu osnovne {kole. Na pe~atu je
pisalo Narodna Republika Crna Gora; Narodna osnovna {kola, Potkova~. [kola je imala i upraviteqa
{kole, to je bio malo stariji i iskusniji u~iteq, ako je bilo vi{e
u~iteqa. Za obavqawe toga posla
dobijao je malu nov~anu nadoknadu.
Od 1.1.1961. godine {kola je postala podru~no /istureno/ odjeqewe mati~ne Osnovne {kole u Boqani}ima.
Poslije Drugog svjetskog rata pa
sve do 1960. godine, jedan od u~iteqa je morao stanovati u {koli.
[kola je za u~iteqa imala: {poret, krevet, du{ek, dva }ebeta, jastuk, sto, stolicu i ne{to posu|a.
U~iteq je besplatno dobijao i 4 m3
ogrevnog drveta koje su mu seqaci
dovozili iz {ume.
Uslovi rada i `ivota prosvjetnih
radnika u Potkova~u su bili te{ki
pa se u~iteqi nijesu dugo zadr`avali. Tek je 1952. godine pored {kole
sagra|en makadamski put. Slabe su i
neredovne autobuske linije, velika
je udaqenost od grada, 1985. godine
selo dobija struju, a voda za pi}e je
udaqena 500 metara od {kole. Selo
nije imalo prodavnicu pa su `ivotne namirnice dogowene na kowima sa Boqani}a ili Metaqke.
[kolske 1990/91. {kola nije radila, kao i {kolske 1997/01.godine
jer nije bilo u~enika.
Od 1920. do 1941. godine u sklopu
27. Vladimir Daci}
28. Radivoje Jovanovi}
29. Rajko Orbovi}
30. Batri} Kitaqevi}
31. Jakov Jo~i}
32. Slobodan Miranovi}
33. Toma{ Tomi}
34. Bogoqub Miqevi}
35. Natalija Miqevi}
36. Borka An|eli}
37. Blagoje An|eli}
38. Radoman Jeli}
39. Budimirka Dedei}
40. Du{anka Andjeli}
41. Budimir Svrkota
42. Faik Vrp~i}
43. Velimir Drobwak
44. Branojka Spaji}
45. Slobodan Mijatovi}
46. Milanko Savi}
47. Stana Ga~evi}
48. Savo Krvavac
49. Milijana Otovi}
50. Qiqana Peruni~i}
51. Sretko Antunovi}
52. Branislav Xogaz
53. Jelo Boji}
54. Rado{ Radovi}
nastave djeca su u~ila vjeronauku
koju je pravoslavnoj djeci dr`ao
u~iteq, muslimanskoj vjerou~iteq
ili hoxa i to mu{koj, jer nijedno
muslimansko `ensko dijete do 1948.
godine nije poha|alo {kolu.
Osim vjerske nastave u {koli muslimanska djeca su poha|ala i mekteb /mejtef/. Jedna zgrada mekteba se
nalazila na Borovcima u \ulima u
koji su dolazila djeca iz \ula, Kukavica, Klapuha, Ivovi}a, Plakala,
Dupca i Bajovine. Nastavu je dr`ao
hoxa Ahmet Bubica. Drugi mekteb je
bio u Strahovu Dolu koji su poha|ala djeca iz Pro{}a i Strahova Dola. Nastavu je izvodio vjerou~iteq
Buwo, koga su jo{ turske vlasti iz
Kasindola dovele u Strahov Do i
dale mu ku}u i imawe u Porotcima.
Muslimanska djeca su u mektebu u~ila pisawe, molitve i tekstove iz
Kurana, ali sve na turskom i arapskom jeziku koji su za wih bili te{ki i nerazumqivi, pa je za wih
va`io Andri}ev moto iz pri~e
“Kwiga”: “Moj mejtefe moje veliki
strahu dosta li sam straha podnijela dok sam sitnu kwigu izu~ila”.
Prije Drugog svjetskog rata poslu`iteqi u {koli su bili: @ivkovi} Vaso, a od 1920. godine Vasilije Kotlaja, Atif Plakalo i Du{an
Kotlaja, a od 1945. godine Savatije
i Bo{ko Manojlovi}, Slobodan Dra{kovi}, zatim bra}a Jokni}i Blagoje, Qubomir i Petar, a sada Krsto
Alori}. Seqaci su ih zvali kuriri.
u~it. sa skr. {kolov.
u~iteq
“
“
“
“
“
“
“
“
“
u~enik gimnazije
2. raz. u~iteqske
1. raz. u~iteqske
u~iteq
maturant gim.
u~iteq
u~iteqica
u~iteq
“
“
“
“
nastavnik raz. nas.
“
“
u~iteq
“
1951/52.
1951/52.
1952/53.
1952/54.
1953/54.
1953/55.
1955/56.
1956/59.
1956/59.
1959/60.
1959/66.
1960/61.
1960/61.
1961/65.
1962/72.
1963/64.
1966/77.
1967/69.
1968/69.
1972/73.
1973/77.
1977/79.
1979/90.
1991/92.
1992/93.
1993/94.
1994/97.
2001/02.
Dimitrije Krstov Grui~i}
Mirko Vasov Pejatovi}
Obrad Markov Koruga
Mitar Todov \urovi}
Krsto Jokov Novakovi}
Petar Simov [aran~i}
Gavro Jovanov [aran~i}
Borisav Jovov Kezi}
Jelisije A}imov Vasovi}
Mihailo Simov [aran~i}
Josif Sredojev Iri}
Mihailo Stevanov Kuburovi}
Mitar \or|ijev Ani~i}
Rile Milosavqev Popadi}
Risto Jokov Ga~evi}
Jovo Jokov Ga~evi}
Petar Todov \urovi}
Jakov Dikov \urovi}
Ilija Jokov Novakovi}
Lazar Perov Koruga
Jovan Tomov Koruga
Mihailo \or|ev Koruga
Panto Radovanov \uzovi}
Obrad Grui~in \uzovi}
Vasilije Obradov Iri}
Krsto Markov Iri}
Mirko \or|ev Iri}
Petar Pantov Kezi}
Jovan \or|ev Truti}
Prokopije Simov [aran~i}
Jovan Mihailov Grui~i}
Jovan Ristanov Golo~evac
Stevo Mi}ov Kuburovi}
Milan Jovanov Joksovi}
Novak Mijatov Joksovi}
Danilo Jakovqev Joksovi}
Pavle Kostin Joksovi}
(Nastavi}e se)
Pomo}ni radnici u {koli obavqali su mnogo poslova, naro~ito zimi
i kada se nastava izvodi u dvije
smjene. U {kolu bi dolazili rano
ujutru, otvorili {kolu, zimi prvo
nalo`ili vatru u plehane furune,
pa u bremenici sa Lopovrta donijeli vode djeci za pi}e. Kurir bi
lopatom i metlom o~istio snijeg sa
stepenica, zatim bi o~istio snijeg i
napravio prtinu do kapije i
nu`nika. Svaki dan su se mele u~ionice i hodnik metlom od brezova
pru}a. Zimi zbog hladnih u~ionica
poslu`iteq ~esto cijepa drva, unosi ih u u~ionicu i lo`i vatru.
Djeci je bilo hladno u jesen, zimi
i u proqe}e, jer su putovala po nevremenu bez za{titnih ogrta~a i
ki{obrana sa udaqenosti do 6 kilometara. Djeca bi stala oko furune da
se ogriju i malo mokru odje}u osu{e,
a kada u~iteq u|e u u~ionicu, idu na
svoja mjesta u klupe.
Pomo}ni radnik je obavqao i kurirske poslove, dva puta nedjeqno je
i{ao na Boqani}e, donosio po{tu i
sjutradan je dijelio djeci da ponesu
roditeqima i kom{ijama. U~enici
su po{tu predavali i nikada niko
nije prigovorio da mu po{ta nije
uru~ena. Za vrijeme raspusta poslu`iteq bi po{tu raznosio po selu
bez ikakve nadoknade.
U {koli je pedesetih i {esdesetih godina radila i |a~ka kuhiwa.
Djeca su dobijala svaki dan po jedan
obrok /u`inu/. Obrok se sastojao od
par~eta p{eni~na hqeba, {oqice
mlijeka koje je spravqano od mlijeka u prahu. Kuvar je sipao mlijeko
iz kazana kutla~om djeci u {oqe
ili lon~i}e koje su djeca svaki dan
donosila od ku}e. Ponekad je za
obrok dijeqen `uti sir iz konzerve ili “trumanova” jaja u prahu kako ih je narod nazivao.
Kuvari su u po~etku bili pomo}ni radnici, a kasnije su dobijali
platu. Prve kuvarice su bile: Stanica Danilovi}, Anica Kotlaja i Zorka Drobwak i kuvar Qubomir Dra{kovi}. Kuvarice su mijesile i
pekle hqeb u pe}i koju je od cigle u
dvori{tu sazidao Mla|en Drobwak.
Prije Drugog svjetskog rata prvi
sredwo{kolci koji su zavr{ili ~etiri razreda osnovne {kole u Potkova~u bili su bra}a Jakub, Jusuf i
Ramiz Kubur iz Strahova Dola, Uro{
@ivkovi} i Jovan Karovi}. Bra}a
Kuburi su bili i prvi potkova~ki
|aci koji su zavr{ili visoke {kole.
Prvi poslijeratni sredwo{kolci
Potkova~ani su bili osim Jovana
Karovi}a, bra}a Bogdan i Grujo
\ur|evi}, a po~etkom pedesetih godina prvi |aci pje{aci koji su iz
Potkova~a putovali u Boqani}e u
produ`nu {kolu u vi{e razrede su
bili Vukadin Gazdi} i Budimir
Svrkota iz Zorlovi}a. [esdesetih
godina potkova~ka djeca masovno putuju u osmogodi{we {kole na Boqani}e i Pobla}e.
(Kraj)
14
1. DECEMBAR 2003.
MILENKO D. ]IROVI] QUTI^KI
BORCI PQEVAQSKE BRIGADE, CRNOGORSKE NARODNE VOJSKE 1914-1915. godine
KAMENOGORSKI BATAQON - SPISAK VOJNIKA
Kamenogorski bataqon crnogorske narodne vojske bio je po~etkom I svjetskog rata u sastavu Pqevaqske brigade (komandant brig. Jovan @i`i}), koja je bila u sastavu Pqevaqske divizije (V
divizije), kasnije preimenovane u Sanxa~ki odred, kojim komanduje brig. Luka Gojni}. Po naredbi komandanta Luke Gojni}a Kamenogorski bataqon je 17. jula 1914. godine (po starom kalendaru)
prikomandovan tzv. Desnokrilnom odsjeku (Desnokrilna kolona) kojom je komandovao kapetan Krsto
Popovi}. Ne{to kasnije }e se imenovati Izvidni~ki odred (Boqani}ki odred) u ~iji sastav ulazi
i Kamenogorski bataqon.
Komandant Kamenogorskog bataqona je bio kapetan Andrija Jaukovi}.
U sastavu Kamenogorskog bataqana bile su slede}e ~ete: Quti~ka (kom. of. Milovan Rmandi}), Mataru{ka (kom. of. Novica Dakovi}), Otilovi}ka (kom. zast. Gavro Mari}), Crqeni~ka
(kom. of. Wego Filipovi}) i Jugovska (kom. zast. Savo Damjanovi}). Potkraj 1914. bataqon ~ine
Quti}ka, Mataru{ka i Otilovi}ka ~eta, jer su (zbog rashodima umawenog broja boraca) Crqeni~ka
i Jugovska u{le u sastav Otilovi}ke ~ete. Naravno spiskovi vojnika su bili vrlo promjenqivi.
Otilovi}ka ~eta
Odred Izvidni~ki 1914-1915.
85. redov Lazar Vukov Kijanovi}
86. redov Sredoje Perov Grui~i}
87. redov Mihailo \okov Joksovi}
88. redov Vojin Dikov Joksovi}
89. redov Jelisije Lukin Joksovi}
90. redov Gavro Jovanov Joksovi}
91. redov Ilija Ristov Iri}
92. redov Nikifor Savov Joksovi}
93. redov Todosije Nikolin [aran~i}
94. redov Filip Vasilijev Grui~i}
95. redov Mihailo Vukov Grui~i}
96. redov Radovan Aleksin Grui~i}
97. redov Vidoje Nikolin Bujakovi}
98. redov Milosav Markov [quka
99. redov Luka Ristov Ani~i}
100. redov Savo Mali{in Ani~i}
101. redov Vule Todosijev Ani~i}
102. redov Milo{ Simeunov Kuburovi}
103. redov Obrad Vi}entijev Ani~i}
104. redov Ilija Gavrilov Joksovi}
105. redov Radovan Nikitin Benovi}
106. redov Spasoje Jovov Ga~evi}
Crqeni~ka ~eta
Odred Izvidni~ki 1914-1915.
1. oficir Wago Miwov Filipovi}
2. zastupnik @ivko Dikov Drobwak
3. redov Miko Pavlov Drobwak
4. redov Miko Nikolin Grbovi}
5. redov Aleksa Si}ov Potpara
6. redov Aleksa Perov Marinovi}
7. redov Jovan Josov Potpara
8. redov Milovan Lazarev Drobwak
9. redov Stevan Stevov Yuver
10. redov Marko Obradov \ondovi}
11. redov Milovan Ivanov Terzi}
12. redov Sava Pavlov Drobwak
13. redov Josif Dikin Ajdukovi}
14. redov Jovan Dikin Ajdukovi}
15. redov Spasoje \or|ijev \ondovi}
16. redov \erosim Aleksin Terzi}
17. redov Milan Pavlov Kuburovi}
18. redov Diko Todov Unkovi}
19. redov Mitar Jokov Unkovi}
20. redov Lazar Stevanov Despotovi}
21. redov Milanko Vukosavqev Laketi}
22. redov Petar Vukosavqev Laketi}
23. redov Nikola Tanov Matovi}
24. redov Joso \or|ov Jestrovi}
25. redov Jovo \or|ov Jestrovi}
26. redov Si}o Nikolin Bra{anac
27. redov Jovo Gledov Kojovi}
28. redov Trifun Mi}ov Matovi}
29. redov Novica Milanov Nenadi}
30. redov Vasilije Milanov Nenadi}
31. redov Vojislav Miladinov Ajdukovi}
32. redov Rade \or|ijev Drobwak
33. redov Mihailo Jovov Nenadi}
34. redov Jakov Savin Lon~ar
35. redov Nikola Milinkov Despotovi}
36. redov Diko Milinkov Despotovi}
37. redov Savatije Ristanov \ondovi}
38. redov Miko Mijailov \ondovi}
39. redov Luka Jovov Lazarevi}
40. redov Milan Mi}ov Matovi}
41. redov Niko Nikolin Popadi}
42. redov Jovica Milovanov Stani}
43. redov Milan Lazarev Drobwak
44. redov Jokica Savin Lon~ar
45. redov Vaso Mitrov Stani}
46. redov Milo{ Jovanov Despotovi}
47. redov Milan Jovanov Despotovi}
48. redov Jefto Dikov [qivi}
49. redov \or|ije Mitrov Stani}
50. redov Sava Obradov Terzi}
51. redov Jakov Ristanov \ondovi}
52. redov Ilija Milanov \ondovi}
53. redov Ivan Miladinov \ondovi}
54. redov Novica \or|ijev \ondovi}
55. redov Miko Mijailov \ondovi}
56. redov Nikola Milanov Nenadi}
57. redov Spasoje Milanov Nenadi}
58. redov Obrsd Milanov Nenadi}
59. redov Sava Ilin Nenadi}
60. redov Jovan Jovov Nenadi}
61. redov Sava Jak{in Nenadi}
62. redov Sava Stevanov Despotovi}
63. redov Nikola Milinkov Despotovi}
64. redov Risto Jovanov Despotovi}
65. redov Jovan Vukosavqev Laketi}
66. redov Pero Vukosavqev Laketi}
67. redov Mile \or|ijev Drobwak
68.
69.
70.
71.
72.
73.
74.
75.
76.
77.
78.
79.
80.
81.
82.
83.
84.
85.
86.
87.
redov Ristan Vidojev Drobwak
redov Jakov Tomin Drobwak
redov Ilija Lazarev Terzi}
redov Vasilije Ristanov Terzi}
redov Vasilije Marinkov Despotovi}
redov Stani{a Stevanov Jankovi}
redov Stevo Stevanov Cvijovi}
redov Milovan Pavlov Kuburovi}
(presko~en redni broj)
redov Jefto Vukov Rosi}
redov Diko Mi}ov Yuver
redov Joso Jokov Potpara
redov Milovan Savin Lon~ar
redov Savo Perov Marinovi}
redov Diko \or|ijev Marinovi}
redov Pajo Vasilijev Lazarevi}
redov Lazar Jeftov ^amyi}
redov Ilija Jeftov ^amyi}
redov \or|e ..... Ninkovi}
redov Joso Simov Mrdovi}
Jugovska ~eta
Odred Izvidni~ki 1914-1915.
1. zastupnik Savo Lazarev Damjanovi}
2. redov Mitar Prodanov Je~menica
3. redov Miloica Prodanov Je~menica
4. redov [}epo Lazarev Damjanovi}
5. redov Novica Ne|ov Beqka{
6. redov Ne{o Dimitrijev Beqka{
7. redov Simo Obradov Vrane{
8. redov Timo Obradov Vrane[
9. redov Nikola Bogdanov Brajovi}
10. redov Marko Lukin Brajovi}
11. redov Josif Dikov Lazarevi}
12. redov Mirko Savin Vrane{
13. redov Jovica Vuka{inov Je~menica
14. redov Mihailo Mi}ov Lon~ar
15. redov Obren Markov Petri}
16. redov Ninko Dimitrijev Je~menica
17. redov Petar Vasov Pavlovi}
18. redov Ilija Vasov Pavlovi}
19. redov Novak Lazov Damjanovi}
20. redov Jovan Josov Gogi}
21. redov Jovo Mitrov Drobwak
22. redov Risto Ristanov Potpara
23. redov \ole Antov Baj~eta
24. redov Milovan Gavrov Rov~ani}
25. redov Ivan Mijailov Lakovi}
26. redov Jovo Lazov Potpara
27. redov Vasilije Vukomanov Je~menica
28. redov Lale Obradov Rov~ani}
29. redov Milo{ \urov Rov~ani}
30. redov Gavro Nedov Beqka{
31. redov Joko Milinkov Rov~ani}
32. redov Anto Stojanov ^olovi}
33. redov [}epan Stojanov ^olovi}
34. redov Milovan Stojanov ^olovi}
35. redov Vasilije Antov ^olovi}
36. redov Ilija Spasojev Lon~ar
37. redov Risto Ilijin Beqka{
38. redov Danilo Ilijin Beqka{
39. redov Pavle Ilijin Beqka{
40. redov Sava Jovi~in Beqka{
41. redov Spaso Jovi~in Beqka{
42.
43.
44.
45.
46.
47.
48.
49.
50.
51.
52.
53.
54.
55.
56.
57.
58.
59.
60.
61.
62.
63.
64.
65.
66.
67.
68.
69.
70.
71.
72.
73.
74.
75.
76.
77.
78.
79.
80.
81.
82.
83.
84.
85.
86.
87.
88.
89.
90.
91.
92.
93.
94.
95.
96.
redov ]irko Jovi~in Beqka{
redov Jakov Ristov Vrane{
redov Ivan Ristov Vrane{
redov Milan Ristov Vrane{
redov Mla|en Ristov Vrane{
redov Stevo Dimitrijev Vrane{
redov Sava Vuki}ev Vrane{
redov Novak Stevanov Vrane{
redov Diko Stevanov Vrane{
redov Vojin Stevanov Vrane{
redov Marinko Ostojin Vrane{
redov Krsto Ostojin Vrane{
redov Jovan Stojanov Jokni}
redov Miladin Milanov Damjanovi}
redov Milinko Komnenov Damjanovi}
redov Gavro Vasov Gogi}
redov Radovan Vasov Gogi}
redov Bogdan Vasov Gogi}
redov Petar Josifov Gogi}
redov Joko Lazarev Vrane{
redov Vu~ko Simeunov Mili}evi}
redov \ole Novakov Mili}
redov Mitar Novakov Mili}
redov Vidak Novakov Mili}
redov Nikola Obrenov Draga{
redov Ivan Obrenov Draga{
redov Jakov \or|ov Draga{
redov Bogdan Ristov Draga{
redov Petar Marinkov Draga{
redov Jakov Vasilijev Potpara
redov Ratko Majov Potpara
redov Stevo Grui~in Potpara
redov Jovan Blagojev Papi}
redov Lazar Blagojev Vukoi~i}
redov Luka Obradov ^aktar
redov Pavle Jovanov Mari}
redov Ivan Dikov Lazarevi}
redov Lazar Obradov Rov~ani}
redov Majo Kostin Pavlovi}
redov Savo Kostin Pavlovi}
redov Ninko Kostin Pavlovi}
redov Prole Dimitrijev Potpara
redov Kosta Markov Je~menica
redov Risto Markov Je~menica
redov Petar Vukomanov Je~menica
redov Milan \urov Rov~ani}
redov Ivan \urov Rov~ani}
redov Aleksa Gavrov Rov~ani}
redov Anto Ivanov Lakovi}
redov Jovo ...... Lakovi}
redov [urko \okov Mazalica
redov Niko \okov Mazalica
redov Mijo \okov Mazalica
redov Nikola Novi~in Kla~ar
redov Vuksan \or|ov Mazalica
(Kraj)
Kwiga
KAMENOGORSKI BATAQON
crnogorske narodne vojske
1914-1915.
- dokumenta izlazi iz {tampe krajem 2003. god.
PQEVAQSKE PORODICE
Pi{e: prof. Velinka Bela Aritonovi}
Doselila se sa Kosova Uro{evca 1890. godine u
Pqevqa. Porodicu su ~inili Uro{ i Cveta sa djecom: \or|o, @ivko i Vlatko - sinovi; Varka, Borka i
Dobrinka - k}erke.
Stanovali su u Gospi}a
ku}i u Baji}a sokaku. Dok
su bili u zajednici bavili
su se opan~arskim zanatom.
Diobom porodice @ivko i
Vlatko otvorili su trgova~ko-kolonijalne radwe a
najstariji sin \or|o zadr`ao je opan~arski zanat,
koji je kasnije prenio na
sinove.
Za vrijeme okupacije od
Austro-Ugarske \or|o je
bio interniran u Ma|arsku
(Boldogason i Ne`ider).
@ivko je bio u~esnik oba
balkanska rata i dobio za
hrabrost dva odlikovawa,
1912. i 1913. godine, koja su
sa~uvana do danas. U oslobo|ena Pqevqa @ivko je
prvi donio po{tu iz Prijepoqa na kowu. Bio je i
~lan Vatrogasnog dru{tva.
Dio porodice Aritonovi}: k}erke Dobrinka i Cveta i
sin Vlatko
Sinovi:
\or|o sa suprugom Desankom - ro|. @ivkovi}, imao
je sinove Quba, Draga i Mija, poznate sportiste, i
k}erke Anku i Qubinku.
Stanovali su u Skerli}evoj
ulici. Posle Drugog svjetskog rata Qubo, Drago i Anka `ivjeli su u Beogradu,
gdje su i sahraweni.
@ivko je bio vrlo sposoban i po{tovan od gra|ana.
Razvio je dobru trgovinu u
ARITONOVI]I
gradu i odr`avao trgovinske veze sa poznatim firmama u Jugoslaviji: “Bra}a
Baruh”,
“Musafija”,
“Astra i sinovi” itd.
@ivko je zasnovao porodicu sa Vasiqkom, ro|. Jova{evi}. Bili su vrlo dru{tveni i cijeweni, kao
~lanovi dru{tva “Bratstvo” u~estvovali su u horskoj i dramskoj sekciji. Vasiqka je bila slu`benik
Suda u Pqevqima a kasnije preuzima mu`evqevu trgovinu, da nastavi `ivotnu
borbu za troje djece. Milena - Mila, udata za in`.
Milo{a Boji}a `ivi u
U`icu; Milenko - Mi{o,
o`ewen, sa porodicom `ivi u Beogradu, poznati fudbaler; Velinka - Bela, bila profesor u Gimnaziji
“Tanasija Pejatovi}”.
Vlatko - sa suprugom
Mirjanom, ro|. u Sarajevu,
imao je k}erku Miqanu, koja `ivi danas sa porodicom u Sarajevu.
K}erke:
Varka udata za trgovca
Quba Nikoli}a u Gora`du,
Borka udata za Vuka \akovi}a, koji je dr`ao kafanu u ~ar{iji,
Dobrinka ostala da `ivi
sa majkom Cvetom.
Vremenom su nestali ~lanovi prvog reda, ostala su
djeca i unu~ad.
Sestre Aritonovi}: Varka, Borka i Dobrinka
13
15. DECEMBAR 2003.
MILENKO D. ]IROVI] QUTI^KI
BORCI CRNOGORSKE SANYA^KE VOJSKE 1914-1915. godine
PQEVAQSKA BRIGADA - SPISAK VOJNIKA
U sastavu V divizije, koja je bila stacionirana u Pqevqima, koja se druk~ije zvala Pqevaqska divizija, a nekada i Sanxa~ka divizija, nalazila se i Pqevaqska brigada.
Peta divizija }e potom prerasti u Sanxa~ki odred. Petom divizijom, kao i potowim Sanxa~kim odredom komandovao je
brigadir Luka Gojni}.
Pqevaqska brigada je u svom sastavu imala sqede}ih 5 bataqona: Kamenogorski, Pqevaqsko-poqski, Boqani}ki, Bobovsko-ogra|eni~ki i Pren}anski. Kamenogorski i Pqevaqsko-poqski }e od 17. do 30. jula biti prikomandovani desnokrilnoj koloni (Boqani}ki odred). Poslije 25.8. do 7.9.1914. oni }e biti u sastavu Izvidni~kog odreda.
Dakle, u Pqevaqskoj brigadi ostaju Boqani}ki, Bobovsko-ogra|eni~ki i Pren}anski bataqoni, uz jo{ neke jedinice koje }e naizmjeni~no biti u sastavu iste (koje nijesu predmet ove teme). Pqevaqskom brigadom komanduje, do pod kraj 1915,
komandir Jovan @i`i}. Boqani}kim bataqonom komanduje kapetan Mihailo An|eli}. Wega su ~inile sqede}ih 5 ~eta: Boqani}ka, Gotovu{ka, Glisni~ka, Kr}anska i Podbla}ka (redosled po slobodnoj interpretaciji). Bobovsko-ogra|eni~kim
bataqonom je komandovao komandir Vuk Vlahovi}. Sa~iwavale su je 6 ~eta: Bobovska, Meqa~ka, Ogra|eni~ka, Jelova~ka,
Podgorska i “NN” (za koju nemam saznawe kako bi se mogla zvati. Redosled drugih ~eta je po slobodnoj interpretaciji, a
neko od wihovih naziva su aproksimativni). Pren}anskim bataqonom je komandovao kapetan Mihailo Markovi}. Sa~iwavale su ga 6 ~eta: Pren}anska, Podborovska (Mao~ka), Krupi~ka, Kotlaji}ka, Kosani~ka i Katabunska (posqedwa po izvoru - spiskovi V. Bo`ovi}a. Redosled po slobodnoj interpretaciji). Krajem 1915, tokom velike austriske ofanzive, stvari
}e se izmijeniti, zbog pregrupisavawa.
SPISAK VOJNIKA
Pqevaqske brigade koji su odre|eni po raznim slu`bama
R.br. Ime i prezime
Batalion
Primjedba
1. Blagoje Jovi}
2. Milija Pupovi}
3. Marinko Pupovi}
4. Stanko Svrkota
5. Miladin Mla|enovi}
6. Ivan Danilovi}
7. Milan Danilovi}
8. Novica Vu~eti}
9. Niko Vu~eti}
10. Filip Krvavac
11. Ilija Malixan
12. \ole ^olovi}
13. Sava Miqi}
14. Pero Popovi}
15. Gavro Popovi}
16. Drago Baj~eta
17. Mile ^avi}
18. Mihailo Borovi}
19. Mileta To{i}
20. Kosta Jelovac
21. Novica Te{ovi}
22. Stevan Krstonijevi}
23. Si}o Topalovi}
24. Milovan Markovi}
25. Milinko Te{ovi}
26. Mihailo Leovac
27. Jovan Leovac
28. Jo{o Ranitovi}
29. Rade Te{ovi}
30. Borisav Sokovi}
31. Vu~ko Miqi}
32. Mladoje Mrdak
33. Filip Te{ovi}
34. Jevrem Te{ovi}
35. Milovan Bailovi}
36. Simo Star~evi}
37. Vu~ko Vu~eti}
38. Vu~eta Vu~eti}
39. Vlajko Vukovi}
40. Milosav Star~evi}
41. Milo{ Ku{qevi}
42. Krstan Svrkota
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
pri {tabu Sanxa~ke
Vojske - II divizije
-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\u policiju
na ^elebi}e
-\\-\\-\\-\\koji su bili u policiju na Gora`du, sada
ne zna se gdje su
-\\-
43.
44.
45.
46.
47.
48.
49.
50.
51.
52.
53.
54.
55.
56.
57.
58.
59.
60.
61.
62.
63.
64.
Obrad Bo{kovi}
Tane Jelovac
Milo{ Te{i}
Pavle ^avi}
Vaso ^epi}
Vojin ^epi}
Simo Svrkota
[ujo Jelovac
Joso Miqi}
Jovo ^orbica
Milovan [arac
Ne|eqko Dajevi}
Vidak Rai~evi}
Vlade Pupovi}
Gavro ]ukovi}
Petar Te{ovi}
Rajkan Krvavac
Jevrem Tawevi}
Vojin Tawevi}
Bo`o Konti}
Milosav Petri}
Jovan Vasiqevi}
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
65.
66.
67.
68.
69.
70.
71.
72.
73.
Zelen Zele Laketi}
Milosav Laketi}
Milosav Vu~ini}
Miloica Vu~ini}
Petronije Marijanovi}
Milosav Krstonijevi}
Milovan Vu~ini}
Milovan Radanovi}
Marko Pantovi}
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
Bobovski
74. Mihailo Ku{qevi}
75. Milosav Bojovi}
76. Nikola Jak{i}
Bobovski
Pren}anski
Pren}anski
77.
78.
79.
80.
81.
82.
83.
84.
85.
86.
Pren}anski
Pren}anski
Pren}anski
Pren}anski
Pren}anski
Pren}anski
Pren}anski
Pren}anski
Pren}anski
Pren}anski
Cvijo Cvijovi}
Marko Kne`evi}
Jak{a Zori}
Bo{ko Rondovi}
Panto Gledovi}
Mihailo Deli}
Kipran Petri}
\or|ija Petri}
Spasoje Damjanovi}
\eno Gruji}
-\\-\\-\\-\\-\\u policiju u ^ajni~e
-\\na Deban`ovoj bateriji brckoj kod por.
Petra Vlahovi}a
-\\-\\pri mitraqeskom
odjeqewu kod
por. Vuka{inovi}a
-\\-\\pri mitraqeskom
odjeqewu V divizije
-\\-\\kod brigadira
Luke Gojwi}a
pri op{t. Meqa~koj
-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\pri op{tini
Ilinobrdskoj
kod por. N. Medenice
u [aranski batalion
u Pje{ivi~ki
batalion
-\\kod komandira
\ukanovi}a na
Kozarcu
-\\-\\-\\-\\-\\-\\-
87. Petar Gruji}
88. Ivan Peruni~i}
89. Grujica Vojinovi}
90. Milo{ Kqajevi}
91. Jovo Marti}
92. \ole Draga{
93. Milo{ Dra{kovi}
94. Pero Dra{kovi}
95. Novica Drobwak
96. Marko Drobwak
97. Krsto Drobwak
98. Ilija Gazdi}
99. Marko Gazdi}
100. Mi}o Gazdi}
101. Gligor Bo{kovi}
102. Pavle Bo{kovi}
103. Milovan Draga{
104. Joso Cvijovi}
105. Pero Stjepovi}
106. Rade Mari}
107. Vlade Danilovi}
108. Gavrilo @ivkovi}
109. Jakov Gazdi}
110. Vaso Spaji}
111. Mihailo Svrkota
112. Vuk Bo{kovi}
113. Ilija Stjepanovi}
114. Jakov Gazdi}
115. Novica @ivkovi}
116. Risto ]orsovi}
117. Vasilije Kotlaja
118. \or|e Kotlaja
119. Jovica Popovi}
120. Milo{ To{i}
121. Gavro To{i}
122. Todo @ivkovi}
123. Jovan @ivkovi}
124. Jovo Spaji}
125. Milan Beqka{
126. \or|e Vrane{
127. Savo Grbovi}
128. Andrija Bijedi}
129. Diko Kova~evi}
130. Ne{o Kova~evi}
131. Dimitrije Cupara
132. Jovo Cvijovi}
133. Mihailo Jelovac
134. Novica ^epi}
135. Uro{ Gogi}
136. Radoje Aranitovi}
137. Andrija Beqka{
138. Obrad Draga{
139. Mile Vukovi}
140. Jovan Lon~ar
141. Obrad Vukovi}
142. Milinko Grbovi}
143. Nikola Gogi}
Pren}anski
Pren}anski
Pren}anski
Pren}anski
Pren}anski
Pren}anski
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Boqani}ki
Dupovi}i
25. X 1914.
-\\-\\-\\-\\-\\-\\u Kola{inskoj
brigadi
-\\-\\-\\-\\- (Pon. br. 98)
-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\- (kao pod 109)
-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\-\\Komandant brigade
J. @i`i}, komandir
Kwiga
PQEVAQSKA BRIGADA
Crnogorske sanya~ke vojske
1914-1915.
- dokumenta izlazi iz {tampe do kraja 2004. god.
PQEVAQSKE PORODICE
Pi{e: prof. Velinka Bela Aritonovi}
U stara vremena porodice
su uzimale prezimena po
imenu oca ili sinova, kada
su se porodice djelile - raspadale. Tako je pradjeda Jova{ uzeo prezime Jova{evi}, a Rade - Radulovi} i td.
Jova{ je imao sinove:
Simeuna i Stojana
Simeunova `ena bila je
Sara, ro|. Vrane{. Wihovu
porodicu ~inili su sinovi
Stevan, Jovan i Vlado i k}erke Rista udata za Sima Baji}a, Stefa udata za popa Rista
Nenadi}a, Magda udata za Ri-
sta Jevrosimovi}a, An|a udata za Quba Kolovi}a.
Porodica Jova{evi}a bila je vrlo imu}na. Posjedovali su imawe u [umanima i
Rudnik ugqa u pqevaqskom
poqu. Bavili su se trgovinom i ugostiteqstvom. Dosta su pomagali u gradu nemo}ne i siroma{ne, ugqem
u toku zime. Vremenom Rudnik ugqa se podijelio na dva
dijela: Jova{evi}a i Nenadi}a basen. Rudnike su nacionalizovali poslije Drugog
svjetskog rata.
Porodica Jova Jova{evi}a: sjede Jovo i Mara roditeqi, stoje: sin Simo, k}erka Vasiqka i sin \or|o
Stevan sa suprugom Jovankom, ro|. Bogi}evi}, imali
su sinove:
Spaso, supruga Zora, bio je
ekonom Bolnice u Gwilanu.
Ilija,
Rajko, supruga Dragica,
slu`benik na `eqeznici,
`ivi u Beogradu.
Jovan, finansijski slu`benik `ivio u Podgorici,
Beogradu, Londonu, kao slu`benik u Ambasadi.
Brane, supruga Radivojka
od Nesterovi}a, bavio se
transportovawem gra|e sa
kowima pri izgradwi mosta
na Tari, a kasnije radio u
Rudniku ugqa i Pilani kao
mehani~ar.
K}erke:
Qubu, udatu za Sima [iqka,
Polu, udatu za Cuci}a u
Novoj Varo{i.
Stevan je bio vrlo ugledna
li~nost u gradu. Kad su se
osnovali sreski odbori i birani izaslanici za oblasnu
skup{tinu 1908. godine, Stevan je izabran za predsjednika Sreskog odbora. Odbor su
predstavqali sve vi|eni qudi: \eno \enisijevi}, Filip \ura{kovi}, Josif Baji}, Lazar [e}erovi}, \or|e
Pejanovi}, Dimitrije [iqak i Stevan Samarxi}.
Kada je sprovedena organizacija u cjeloj Staroj Srbiji
zakazana je skup{tina “Srpske narodne organizacije u
Skopqu” 2.2.1909. godine. Iz
Pqevaqa su izabrani predstavnici Stevan Jova{evi}
- trgovac, Danilo [iqak sve{tenik, i Stojan Zafirovi} - nas. Gimnazije (Vuko-
JOVA[EVI]I
man [alipur, 1905/12. god.).
Jovo sa suprugom Marom,
ro|. Nasti}, imali su sinove:
\or|a - studirao u Skopqu, bio sudija u Pqevqima,
Priboju i Beogradu.
Aleksandar - Leko - dr`ao kwi`aru u ^ar{iji.
Simeun - Simo - bio finansijski slu`benik u Podgorici, Sarajevu i Vaqevu.
K}erke:
Mileva - |ak prve generacije maturanata Gimnazije,
udata za Jovicu Miju{kovi}a iz Nik{i}a, `ivjela u
Americi.
Saja - udata za \or|a Burovi}a u ^ajni~u, bila prva,
vrsna {najderica bagatove
{kole u Skopqu.
Vasiqka - sku`benik Sreskog suda u Pqevqima, udata za @ivka Aritonovi}a.
Vlado sa suprugom Olgom
`ivio je u Skopqu. Svesrdno je do~ekivao i pomagao
|ake iz Pqevaqa, koji su se
{kolovali van grada. Razgovaraju}i sa wima kako se
`ivi u Pqevqima, uvjek je
tra`io, da mu se |aci predstave, ~iji su sinovi po nadimku, “jer je tako o~eve
pamtio”. Nema djece.
Simeunov brat Stojan sa
suprugom Vidom imao je:
k}erku Jelu - Jefru, udatu za
\akovi}a.
Sinove:
Marto koji je bio barjaktar kraqa Nikole. Imao je
sinove:
Manojla - koji je 1915. godi-
ne poginuo na Drini, oficir.
Spasa - strijeqan.
K}erke:
Jula - udata za Dika Stameni}a.
Marto se `enio tri puta
govore}i: “Ja Bogu `enu, a
meni Bog drugu `enu”.
(Magda, Ru`a i Milica).
Vidak sa suprugom Persom, ro|. Kujunxi}, imao je
sinove:
@ivka, Paja i Ugqe{u
K}erke:
Qepu - udatu za Requ Draga{evi}a i
Slavku, udatu za Frawa
Purgara.
Vlado i Stevan, sinovi Simeuna Jova{evi}a
12
1. JANUAR 2004.
MILENKO D. ]IROVI] QUTI^KI
BORCI CRNOGORSKE SANYA^KE VOJSKE 1914-1915. godine
PQEVAQSKA BRIGADA - SPISAK VOJNIKA
U sastavu V divizije, koja je bila stacionirana u Pqevqima, koja se druk~ije zvala Pqevaqska divizija, a nekada i Sanxa~ka divizija, nalazila se i Pqevaqska brigada.
Peta divizija }e potom prerasti u Sanxa~ki odred. Petom divizijom, kao i potowim Sanxa~kim odredom komandovao je brigadir Luka
Gojni}.
Pqevaqska brigada je u svom sastavu imala sqede}ih 5 bataqona: Kamenogorski, Pqevaqsko-poqski, Boqani}ki, Bobovsko-ogra|eni~ki i Pren}anski. Kamenogorski i Pqevaqsko-poqski }e od 17. do 30. jula biti prikomandovani desnokrilnoj koloni (Boqani}ki odred).
Poslije 25.8. do 7.9.1914. oni }e biti u sastavu Izvidni~kog odreda.
Dakle, u Pqevaqskoj brigadi ostaju Boqani}ki, Bobovsko-ogra|eni~ki i Pren}anski bataqoni, uz jo{ neke jedinice koje }e naizmjeni~no biti u sastavu iste (koje nijesu predmet ove teme). Pqevaqskom brigadom komanduje, do pod kraj 1915, komandir Jovan @i`i}. Boqani}kim bataqonom komanduje kapetan Mihailo An|eli}. Wega su ~inile sqede}ih 5 ~eta: Boqani}ka, Gotovu{ka, Glisni~ka, Kr}anska i Podbla}ka (redosled po slobodnoj interpretaciji). Bobovsko-ogra|eni~kim bataqonom je komandovao komandir Vuk Vlahovi}.
Sa~iwavale su je 6 ~eta: Bobovska, Meqa~ka, Ogra|eni~ka, Jelova~ka, Podgorska i “NN” (za koju nemam saznawe kako bi se mogla zvati.
Redosled drugih ~eta je po slobodnoj interpretaciji, a neko od wihovih naziva su aproksimativni). Pren}anskim bataqonom je komandovao kapetan Mihailo Markovi}. Sa~iwavale su ga 6 ~eta: Pren}anska, Podborovska (Mao~ka), Krupi~ka, Kotlaji}ka, Kosani~ka i Katabunska (posqedwa po izvoru - spiskovi V. Bo`ovi}a. Redosled po slobodnoj interpretaciji). Krajem 1915, tokom velike austriske ofanzive, stvari }e se izmijeniti, zbog pregrupisavawa.
Milovan Jokni}
Djelimi~ni spisak vojnika Boqani}kog
bataqona Pqevaqske brigade (iz raznih
dokumenata)
^eta Glisni~ka
^eta Boqani}ka
Jakov Jawu{evi}
Obrad To{i}
Stevan ]a}i}
Jakov Lon~ar
Ratko Vrane{
Bogdan Ton~i}
Ne|eqko Barac
Stevo Mitrovi}
Milovan Miqi}
Milovan Lon~ar
Danilo Grbovi}
Marinko Leovac
Jak{a Je~menica
Majo Kla~ar
Stevan Damjanovi}
Mla|en Gogi}
Mile Gogi}
Spaso Xogaz
Rade Markovi}
Diko Mari}
Savo Posuka
Novak Posuka
Djelimi~ni spisak vojnika Pren}anskog
bataqona Pqevaqske brigade (iz raznih
dokumenata)
^eta Kr}anska
Mihailo Dujovi}
IZVIDNI^KI ODRED
Po pregrupisavawu, nastalom formirawem Sanxa~ke vojske pod komandom
divizijara serdara Janka Vukoti}a,
formiran je od dijela jedinica iz
Desnokrilne kolone (Boqani}kog odreda) Izvidni~ki odred. Wime je komandovao kapetan Krsto Popovi}. Bio je u
sastavu II Sanxa~ke divizije. Sa~iwavali su ga Kamenogorski bataqon,
Pqevaqsko-poqski bataqon, kao i, jedno
vrijeme, Mje{oviti bataqon a uglavnom
1. ~eta “regrutnih klasa” i mitraqesko
odjeqewe. (O Kamenogorskom bataqonu
je bilo rije~i u prethodnim nastavcima)
Pqevaqsko-poqskim bataqonom je
komandovao kapetan \uro Lubarda.
Sa~iwavale su ga sqede}ih 5 ~eta: Ilinobrdska, Kru{eva~ka, Bo{~inovi}ka,
Qu}ska i Pqevaqska (Varo{ka). Redosqed je po slobodnoj interpretaciji.
Radosav Milai}, oficir
Mi}o Vuka{inovi}, oficir
[ujo Rexi}, oficir
Milo{ Peruni~i}, oficir
Milinko Markovi}, vodnik
Pavle Mini}, vodnik
Tanasije Babi}, vodnik
Vukota Peruni~i}, bataq. barj. a potom
brigadni
Lazar Kne`evi}, ~etni barjaktar
Mitar Kne`evi}, ~etni barjaktar
Savo Rondovi}, ~etni barjaktar
Jovan Vojinovi}, ~etni barjaktar (?)
Novak Golubovi}, ~etni barjaktar
Pavle Tawevi}, ~etni barjaktar
Aleksa Peruni~i}
Vukola Peruni~i}
Vasilije Kne`evi} (poginuo na ^elebi}u)
Mile Potpara (poginuo na Glasincu)
Mihailo Terzi} (poginuo na Glasincu)
Maksim Damjanovi} (poginuo na Glasincu)
Gavro Lalovi} (poginuo na ^elebi}u)
Milan Buji{a (poginuo na ^elebi}u)
P R I L O@ N I C I Z A I Z G RA D WU H RA M A S V E TO G
V E L I K O MU ^ E N I K A GE O R G I JA U P Q E V Q I M A
•
•
•
•
•
ktitor
veliki dobrotvor
dobrotvor
utemeqiva~
prilo`nici
Bubawa Branislav
Lakovi} Branko - Bane
MARADOM
Perovi} Joksim - Mi{o
Gogi} Milovan - \edo
SLAVIJA KOMERC
Ja{ovi} Zoran
Stani} Darinka
@ivkovi} Mirko
To{i} Ninko
Jovovi} Slavoqub
Komarica Milovan
Je~menica Radivoje
Ta{i} Drago{
Bujakovi} Ostoja
preko 10.000
5.000 - 10.000
2.000 - 5.000
500 - 2.000
Pqevqa
Pqaevqa
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
Kr}e
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
Pqevqa
EVRA
EVRA
EVRA
EVRA
20.00
500.00
350.00
1,000.00
1,000.00
1,000.00
10.00
10.00
20.00
5.00
20.00
50.00
250.00
100.00
10.00
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
Leovac Radojka
]osovi} Neboj{a
Draga{ Milan
Unkovi} Anita
[qivqn~anin Milorad
]uzovi} Miodrag
Stanimirovi} Dragan
Leovac Vojislav
Petrovi} Neboj{a
]uzovi} Dra{ko
Petrovi} Miomir Bato
Joksovi} Dragi{a
Sokovi} Aleksandar
Kne`evi} @eqko
Xari} Radojica
^vorovi} Dragan
Pupovi} Qubomir
Filipovi} Milivoje
Savi} Nedeqko
Toroman Radisav
Joksovi} Borivoje
Obradovi} Miomir
Lakovi} Sreten
Pqevqa
20.00 EVR
Pqevqa
5.00 EVR
Pqevqa
20.00 EVR
Pqevqa
50.00 EVR
Herceg Novi 10.00 EVR
Novi Sad
50.00 EVR
Novi Sad
150.00 EVR
Novi Sad
100.00 EVR
Novi Sad
100.00 EVR
Novi Sad
100.00 USD
Novi Sad 3,000.00 DIN
Novi Sad
100.00 EVR
Novi Sad
20.00 EVR
Novi Sad
100.00 EVR
Novi Sad
500.00 EVR
Novi Sad
50.00 EVR
Novi Sad 2,000.00 DIN
Novi Sad
20.00 EVR
Novi Sad
20.00 EVR
Novi Sad 2,000.00 DIN
Novi Sad
50.00 EVR
Novi Sad
50.00 EVR
Novi Sad 3,000.00 DIN
Danilo ^abarkapa
Sava ^abarkapa
Mihailo Deli}
Ivan ^abarkapa
\or|ije Pileti}
Mili} Stijepovi}
Simeun Mili}
Ivan Peruni~i}
Djelimi~ni spisak vojnika Bobovskoogra|eni~kog bataqona Pqevaqske brigade
(iz raznih dokumenata)
Jovan Jelovac
Ivan Jelovac
Krsto Krvavac
Milosav Krvavac
Jovan \ukovi}
Stojkan \ukovi}
Diko \ukovi}
Gavro Baj~eta
Nikola Gospi}
Vidak ^avi}
Jovan Markovi}
Milan Markovi}
Jakov Miqi}
Dobrica Mrdak
Josif Mrdak
Petar ^avi}
Sava Gardovi}
Vasiq Lazarevi}
Diko Te{ovi}
Jovan Cvijovi} (dese~ar)
Vuk Leovac
Niko ^epi}
Rade Svrkota
Jovan Popovi}
Mi}o An|eli}
Jefto Vukovi}
Milovan Radanovi}
Mile (Mihailo-?) Vasiqevi}
Miloica Mijatovi}
Kwiga
PQEVAQSKA BRIGADA
Crnogorske sanya~ke vojske
1914-1915.
- dokumenta izlazi iz {tampe do kraja 2004. god.
Dajte i vi doprinos u izgradwi Hram davawem
priloga ~lanovima Odbora ili na ra~une:
43700-623-0-2533-50700080-81006342
VOJVO\ANSKA BANKA AD POSL. JED. PRIJEPOQE
55900-620-0-16-22251300-16912
PQEVAQSKA BANKA AD PQEVQA
To{i} Slobodan
\a~i} Milun
Ze~evi} Ivica
Joksovi} Miko
Bokan Tomislav
]osovi} Mileta
Sokovi} Sa{a
Petrovi} Veselin
Novi
Novi
Novi
Novi
Novi
Novi
Novi
Novi
Sad
Sad
Sad
Sad
Sad
Sad
Sad
Sad
50.00
200.00
40.00
100.00
100.00
100.00
50.00
100.00
AKCIJA ZAPOSLENIH
1% OD PLATE ZA HRAM NA GUKAMA
NARODNA BIBLIOTEKA
“STEVAN SAMARXI]”
Radovanovi} Danko
Qiqani} Stanojka
Milovanovi} Slobodanka
Zukovi} Biqana
Dujovi} Jelenka
Vrane{ Qiqana
Stameni} Qiqana
Kne`evi} Milija
GALERIJA “VITOMIR
SRBQANOVI]”
^abarkapa @eqko
CEBTAR ZA SPORT I REKREACIJU
Jestrovi} Branko
Damjanovi} Novak
Rov~anin Sne`ana
Komoni Emin
\a~i} Miqa
]irovi} Qubomir
Ostoji} Blagoje
ZAVI^AJNI MUZEJ
Manojlovi} Radoman
Vujadinovi} Radovan
JP ZA [email protected]
LOKALNIH PUTEVA
Markovi} Mihailo
Rov~anin Radmila
Kova~evi} Bojana
Peruni~i} Zorica
Haxi{a}irovi} Zineta
Petrovi} Danko
Lon~ar Milojko
\uri{i} Milutin
Mi{ovi} Dragomir
Bezarevi} Rade
Baj~eta Lale
Iri} \or|ije
Tomi} Dobrilo
Ga~evi} Slavko
Zindovi} Mili}
Bo`ovi} Slavko
Ivanovi} Milija
Vojinovi} Branko
Puri} Miomir
Alori} Radi{a
Bulatovi} Momir
Iri} Svetlana
^abarkapa Danko
Svrkota Milena
Golubovi} Stojan
Ostoji} Bore
JP VODOVOD
Leki} Milan
^vorovi} Vera
Alori} Drago
Ba{i} Ma{an
Batizi} Slavica
Damjanovi} Nada
Damjanovi} Vera
Despotovi} Milan
\ondovi} Dragoqub
\ondovi} Du{anka
Draga{ Milomir
Draga{ Vladan
Drobwak Branka
Gogi} Blagoje
Gogi} Mileva
Ja{ovi} Zoran
Jovi} Jovan
Kotlaja Marko
Mili}evi} Du{anka
Mileti} Milomir
Mawevi} Dragan
Potrka~ Milan
Topovi} Predrag
Vasilijevi} Slavoqub
Vukovi} Branka
Popovi} Mi{o
Pejovi} Milenka
Cvijovi} Zorica
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
EVR
10
15. JANUAR 2004.
MILENKO D. ]IROVI] QUTI^KI
BORCI CRNOGORSKE SANYA^KE VOJSKE 1914-1915. godine
PQEVAQSKA BRIGADA - SPISAK VOJNIKA
U sastavu V divizije, koja je bila stacionirana u Pqevqima, koja se druk~ije zvala Pqevaqska divizija, a nekada i Sanxa~ka divizija, nalazila se i Pqevaqska brigada.
Peta divizija }e potom prerasti u Sanxa~ki odred. Petom divizijom, kao i potowim Sanxa~kim odredom komandovao je
brigadir Luka Gojni}.
Pqevaqska brigada je u svom sastavu imala sqede}ih 5 bataqona: Kamenogorski, Pqevaqsko-poqski, Boqani}ki, Bobovsko-ogra|eni~ki i Pren}anski. Kamenogorski i Pqevaqsko-poqski }e od 17. do 30. jula biti prikomandovani desnokrilnoj koloni (Boqani}ki odred). Poslije 25.8. do 7.9.1914. oni }e biti u sastavu Izvidni~kog odreda.
Dakle, u Pqevaqskoj brigadi ostaju Boqani}ki, Bobovsko-ogra|eni~ki i Pren}anski bataqoni, uz jo{ neke jedinice koje }e naizmjeni~no biti u sastavu iste (koje nijesu predmet ove teme). Pqevaqskom brigadom komanduje, do pod kraj 1915,
komandir Jovan @i`i}. Boqani}kim bataqonom komanduje kapetan Mihailo An|eli}. Wega su ~inile sqede}ih 5 ~eta: Boqani}ka, Gotovu{ka, Glisni~ka, Kr}anska i Podbla}ka (redosled po slobodnoj interpretaciji). Bobovsko-ogra|eni~kim
bataqonom je komandovao komandir Vuk Vlahovi}. Sa~iwavale su je 6 ~eta: Bobovska, Meqa~ka, Ogra|eni~ka, Jelova~ka,
Podgorska i “NN” (za koju nemam saznawe kako bi se mogla zvati. Redosled drugih ~eta je po slobodnoj interpretaciji, a
neko od wihovih naziva su aproksimativni). Pren}anskim bataqonom je komandovao kapetan Mihailo Markovi}. Sa~iwavale su ga 6 ~eta: Pren}anska, Podborovska (Mao~ka), Krupi~ka, Kotlaji}ka, Kosani~ka i Katabunska (posqedwa po izvoru - spiskovi V. Bo`ovi}a. Redosled po slobodnoj interpretaciji). Krajem 1915, tokom velike austriske ofanzive, stvari
}e se izmijeniti, zbog pregrupisavawa.
Komanda Izvidni~kog odreda
K Broju 337
Puhavac 2.10.1914.
Spisak oficira i ni`ih ~inova kojima su date ru~ne bombe
R.b.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
30.
31.
32.
33.
34.
35.
36.
^in
kap.
por.
vodnik
redov
kap.
por.
-||inted.
vodnik
-||-||-||-
Ime i prezime
Iz koje jed. u odredu
Krsto Popovi}
komandant odreda
Milo Lakovi}
{ef {taba odreda
Luka \akonovi}
ordonans
Mitar Kova~evi}
pisar u odredu
Radovan [aranovi}
komandant mje{. bat.
Savo Uskokovi}
kom. rekr. ~ete
Lako Antunovi}
ofic. u rekr. ~eti
Savo Uskokovi}
-||Ujka Dedivanovi}
-||Pero Radovi}
-||Radosav Konti}
-||Dragutin Srbijanovi}
-||Jovan Garda{evi}
-||-||Labud Vulanovi}
-||Savo Pavi}evi}
-||-||[}epan Brkovi}
-||-||Vido Joveti}
-||-||Petko Popovi}
-||-||Mihailo Bulatovi}
-||-||Petar Prelevi}
-||-||Krsto Tomanovi}
-||-||\uro Ota{evi}
-||-||Savo Dra{kovi}
-||-||Marko Vu~ini}
-||-||Mi}o Miju{kovi}
-||-||Rako Popovi}
-||-||Du{an Perovi}
-||-||Stevan Goli}evi}
-||-||Luka Abramovi}
-||dese~ar Vuka{in Vlahovi}
-||redov Jovan Vujovi}
[email protected] Premovi}
-||-||Bo{ko Guzin
-||-||Veli{a Borovini}
-||-||Nikola Roganovi}
-||-||Milisav Rabren
-||-
37.
38.
39.
40.
41.
42.
43.
44.
45.
46.
47.
48.
49.
50.
51.
52.
53.
54.
55.
56.
57.
58.
59.
60.
61.
62.
63.
64.
65.
66.
67.
68.
69.
70.
71.
72.
73.
74.
75.
76.
77.
78.
79.
-||Jovo Rako~evi}
-||Risto ^elebi}
-||Jovan Miju{kovi}
-||Savo [aranovi}
kap.
Andrija Jaukovi}
oficir Milovan Rmandi}
-||Wago Filipovi}
-||Novica Dakovi}
barj.
Mijajlo Drqevi}
redov Diko Ga~evi}
-||Marko Brajovi}
-||Milan Jaukovi}
-||Josif Lazarevi}
-||Rako Zindov(i})
-||Nikola Ko}alo
-||Vasilije Je~menica
-||Mirko Vrane{
-||Savo Joksovi}
-||Ivan Obreni}
-||Milan Obreni}
-||Dobrica Soki}
-||Petar Ko}alo
-||Joko Lekovi}
-||Mitar Puri}
-||Mitar Jawu{evi}
kapetan \uro Lubarda
oficir Tripko Vuksanovi}
-||Simo Teri}
-||Manojlo Jova{evi}
barj.
Marto Jova{evi}
redov Milosav Pupovi}
-||Joso \urovi}
-||Velimir Kne`evi}
vodnik Lale Cerovi}
redov Joko Stanimirovi}
vodnik Novak Terzi}
redov Milan Lonco
-||Diko Jovi}
-||Mihailo Draga{
-||Perko Lacman
-||Spasoje Draga{
-||Puni{a [}epanovi}
-||Dimitrije Jestrovi}
-||-||-||-||kom. Kamen. bat.
kom. ~ete u Kam. bat.
-||-||Kamenogorski bat.
-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||Kom. Pqev.-poq. bat.
Pqev.-poq. bat.
-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-||-
80.
81.
82.
83.
84.
-||-||-||-||-||-
-||-||-||-||-||Komandant odreda
Kapetan Krsto Popovi}
Rade Lazarevi}
Pavle Kne`evi}
Anto Terzi}
Stevan Stanimirovi}
Radule Dragovi}
Spisak koji je bez broja i definicije, ~ak i naziva ~ete
na koji se odnosi. ^eta (ili dio ~ete, polu ~eta) pripada
Pqevaqsko-poqskom bataqonu i zove se Bo{~inovi}ka
- 3. ~eta P-P bataqona.
1. Diko Jovi} - vod.
2. Vu... Vu~ini} - des.
3. Ristan Jovi}
4. Vukole Jovi}
5. Mile Tomi}
6. Jefto Pu{owa
7. Danilo ]a}i}
8. Novica ]a}i}
9. Radoica Babi}
10. Danilo \uri{i}
11. Vaso Bra{wo
12. Petar Kapetanovi}
13. Bogdan Gogi}
14. Milan Gogi}
15. Nole Gogi}
16. Milan Gogi}
17. Petar Jak{i}
18. Ivan Krejovi}
19. Milan Loncovi} - des.
20. Obrad Perovi}
21. Milan Perovi}
22. Bogdan Perovi}
23. Vidak Perovi}
24. Bo{ko Perovi}
25. Obrad Vulovi}
26. ... nema ...
27. Golub Vulovi}
28. Danilo Taba{
29. Jefto ]ur~i}
30. Radovan ]ur~i}
31. Bo{ko Lalovi}
32. Sule Lalovi}
33. Bo`o Brkovi}
34. Uro{ Rosi}
35. Uro{ Aranitovi}
36. Petar Vukovi}
37. Stojan Vukovi}
38. Diko Lacman
39. Danilo Lacman
40. Simo Lacman
Zast. kom. ~ete
Velimir Kne`evi}
Kwiga
PQEVAQSKA BRIGADA
Crnogorske sanya~ke vojske
1914-1915.
- dokumenta izlazi iz {tampe do kraja 2004. god.
Iz narodnog `ivota
Prvi~e
- Nano, o Nano! - [ta sre}o? Mu{tuluk Nano, prijateqi idu! Blago{ Nani! - Eno ih ~ekaju na
guvno! To izre~e, sedlanik u galopu prilazi ku}i. Mu{tulugxija
povika: Primate li na konak putnike? - Svakako, odgovori Nana.
Malo pro|e dva tovarna kowa i
tri sedlanika obreto{e se pred
vratima, i pet gostiju.
- Dobro do{li, dragi prijateqi
povika Nana. - Dobro vas na{li,
doprije odgovor iz kruga gostiju.
Sjaha{e sa sedlanika, iza|e grupa
uku}ana, prihvati{e sve kowe,
rastovari{e djevoja~ku partu u
dva sanduka sa tubama beza i sukna na utre{equ i sa drugog rastovari{e prijateqske priloge, sve
smjesti{e u sobu, kowe poveza{e,
da{e im zobnice pune zobi, a goste
sve uvedo{e u ku}u za pripremqenu sofru sa sjedi{tima. Prvo za
sretnoga puta i dolaska ~asti{e ih
rakijom i kafom. Rodi se prava
prijateqska pri~a u pitawima za
zdravqe i `ivot, da se osvje`e i
ve~eraju poslije dugog puta od sedam sati hoda. No} odlazi duboko
i prijateqi ve~era{e i odo{e na
odmor.
Ujutru, porano, svi ustado{e kao
{to dolikuje prijateqima pravim
bez mita u ku}i domskoj odive Vide. Svekar Mi}o svakako pozva toga dana ro|ake i kom{ije na ru~ak.
Do|e kom{ija Rade, prvi kom{ija,
kao bli`i, pre~i nego daqi brat,
guslar, cio dan zabavqa guslarskom pjesmom sve prisutne - “Sewanin Tadija”. U prvi~u je Vidina
rodbina, koja je dade Mi}ovu sinu
Marku. Velika sofra za ru~ak
primi preko dvadeset gostiju sa
prijateqima i po~e utvr|eni obi~aj. Otac i punac mlado`ewe Marka sjedo{e u prvi~e i Rade vrsni
govornik po~e svoj divni govor oko
izno{ewa prijateqskog priloga
ovim redom.
- Dragi gosti i prijateqi, imam
~ast da pozdravim prijateqa Mi}a i wegovo dru{tvo i zahvalim
svima na ~elu sa doma}inom ovog
doma na ovakom do~eku. Evo prijateq Mi}o, do{o i donio: pitu i
kola~, pletenku rakije, pet oka
{e}era, dvije oke kafe, kacu kajmaka, polutku ovna ispod zvona,
svakom ~lanu ovog doma}ina posebne darove, nekom ~arape, nekom
ko{uqu, a da o ruvu na{e snahe
Vide ne govorimo, jedva smje{ten u
dva sanduka od stotinu oka. Visoko hvala na ovako obrazitom i vrijednom daru. Neka ovaj doma}in na{em prijatequ ovo vrati na
radosno veseqe.
Sofra se brzo napuni mezetom
sira, kajmaka, pr{ute, zatim jelima kuvanog i pe~enog mesa, }e{ke,
cicvara, pita i jo{ drugih jela. Sa
jednom ~a{om svi gosti su pili
rakiju, redom okolo uz obi~ajne
molitve. Prva molitva za po~etka
i napretka. Druga u dobri ~as. Tre}a za svetu Trojicu, jer “bez tre}e
nema sre}e”. ^etvrta za ~asnog krsta. Peta za zdravqe omladine, {esta za doma}e zdravqe uz poseban
naglasak. - Doma}ine, sve ti zdravo i veselo bilo, u ku}i se ra|alo
mu{ko i `ensko, ~ele rojile, ovce
jagwile, krave telile, u ku}i `e-
nio, iz ku}e udavo, iz tora prodavo, dok nestane i tamo i vamo... sedma za zdravqe kom{ija, osma za
zdravqe kumova i prijateqa - kumove ne mijewali, prijateqe dobijali, deveta za zdravqe zetova i
odiva - zetova imali ko kmetova,
odiva ko kadiva - oj rakijo moje
slatko pivo kad te ne bih pio, ne
bih {qive ni sadio.
Poslije ovog kruga ispijawa ~a{a rakije uz navedene molitve, doma}in ustade, i pozdravi goste rije~ima: dragi prijateqi i kom{ije
{ta velimo sad, rakije dosta i
osta, kad {}ednemo piti rakije }e
biti. Odmah do|e na trpezu lonac
kuvane {qive na medu. Dah vru}e
ispuni sobu i trpezu, sednik osta
jo{ nekoliko sati, koje su pratile djevojke sa jedne strane trpeze,
sa druge momci natpjevavaju}i jedni druge. Djevojke prve po~e{e pjesmom: “Moj dragane tu|a sre}o, {to
me gleda{ nebole}o, {to me gleda{
ko krvnicu nekada{wu qubavnicu...”. S druge strane momci otpjevavaju pjesmom: “Sitan kamen po
kamenu zve~i, mala moja ~uvaj se
rije~i, jer su danas momci varalice, prsten daju pa opet varaju”. Dolazi Milan sa sviralama, otpo~e
trojanac. Redovi momaka i djevojaka se odmah pretvori{e u kolo,
koje se trese a pjesma je~i. Tako
cio dan, ali ipak i ostali su na{li vremena da se upoznaju i porazgovaraju pravo prijateqski, popri~a{e Vidina majka i svekrva.
“Prijo draga, re}i }e svekrva majci, dala si mi sre}u u ku}u, nikad
ti zaboraviti ne}u. Do{la je kao
od majke ro|ena. Prvo jutro na iramu na|oh mrqu. Tre}u no} Vida
osta u drugom stawu.” Vida donese
dvije kafe poslu`i majku i svekrvu i dodade: “Da zna{ majko kako je
roditi dijete”. “Ne zna majka, k}eri a rodila devetoro djece”. Cio
dan nasta veseqe, pravi urnebes.
Sjutradan drugi dan po dolasku
prijateqa kom{ija Rade ih prevede na ru~ak. Nezapam}en do~ek u
selu Ravni. Ali ipak, prijateqi
bi{e, tre}i dan ih isprati{e sa
darovima za svako prijateqsko ~eqade u rodu snaje Vide i ~uturom
rakije za sretnoga puta.
- Sre}an put, dragi prijateqi!Do|ite ponovo.
U ti{ini, u miru, nakon zavr{etka ovog prvi~a, navali{e kom{inice, svaka `eli da vidi veliko i bogato ru’o Vidino, koje je
vi{e puta pretureno preko ruku.
Vida osta u domu i rodu, uzor
vrijedne, po{tene, zdrave i izuzetno sposobne mlade seoske `ene.
Me|u tri jetrve u zajednici dado{e joj poslove mje`aje, nakon pola
godine od wenog dolaska u ovaj dom.
Tragovi velikog daha i `ivota `ive i danas u selu Ravni.
S. Pejatovi} - Goran
13
1. FEBRUAR 2004.
MILENKO D. ]IROVI] QUTI^KI
BORCI CRNOGORSKE SANYA^KE VOJSKE 1914-1915. godine
PQEVAQSKA BRIGADA - SPISAK VOJNIKA
U sastavu V divizije, koja je bila stacionirana u Pqevqima, koja se druk~ije zvala Pqevaqska divizija, a nekada i Sanxa~ka divizija, nalazila se i Pqevaqska brigada.
Peta divizija }e potom prerasti u Sanxa~ki odred. Petom divizijom, kao i potowim Sanxa~kim odredom komandovao je
brigadir Luka Gojni}.
Pqevaqska brigada je u svom sastavu imala sqede}ih 5 bataqona: Kamenogorski, Pqevaqsko-poqski, Boqani}ki, Bobovsko-ogra|eni~ki i Pren}anski. Kamenogorski i Pqevaqsko-poqski }e od 17. do 30. jula biti prikomandovani desnokrilnoj koloni (Boqani}ki odred). Poslije 25.8. do 7.9.1914. oni }e biti u sastavu Izvidni~kog odreda.
Dakle, u Pqevaqskoj brigadi ostaju Boqani}ki, Bobovsko-ogra|eni~ki i Pren}anski bataqoni, uz jo{ neke jedinice koje }e naizmjeni~no biti u sastavu iste (koje nijesu predmet ove teme). Pqevaqskom brigadom komanduje, do pod kraj 1915,
komandir Jovan @i`i}. Boqani}kim bataqonom komanduje kapetan Mihailo An|eli}. Wega su ~inile sqede}ih 5 ~eta: Boqani}ka, Gotovu{ka, Glisni~ka, Kr}anska i Podbla}ka (redosled po slobodnoj interpretaciji). Bobovsko-ogra|eni~kim
bataqonom je komandovao komandir Vuk Vlahovi}. Sa~iwavale su je 6 ~eta: Bobovska, Meqa~ka, Ogra|eni~ka, Jelova~ka,
Podgorska i “NN” (za koju nemam saznawe kako bi se mogla zvati. Redosled drugih ~eta je po slobodnoj interpretaciji, a
neko od wihovih naziva su aproksimativni). Pren}anskim bataqonom je komandovao kapetan Mihailo Markovi}. Sa~iwavale su ga 6 ~eta: Pren}anska, Podborovska (Mao~ka), Krupi~ka, Kotlaji}ka, Kosani~ka i Katabunska (posqedwa po izvoru - spiskovi V. Bo`ovi}a. Redosled po slobodnoj interpretaciji). Krajem 1915, tokom velike austriske ofanzive, stvari
}e se izmijeniti, zbog pregrupisavawa.
SPISAK VOJNIKA
Bataliona Pqevaqsko - poqskog, ~ete Pqevaqske, koji
se upu}uju Oblasnoj upravi Pqevqa, saglasno naredbi te
komande od dana 16. o. m. (16.1.1915. god) broj 601 (sa polo`aja Trebje{eva)
1. Komandir ~ete
2. Vodnik
3. Dese~ar
4. Redov
5.
-||6.
-||7.
-||8. Dese~ar
9. Redov
10.
-||11.
-||12.
-||13.
-||14.
-||15.
-||16.
-||17.
-||18. Vodnik
19. Dese~ar
20. Redov
21.
-||22.
-||23.
-||24.
-||25.
-||26.
-||27.
-||28. Vodnik
29. Dese~ar
30. Redov
31.
-||-
Aco \enisijevi}
Lazar Cvijeti}
Milan N. Leovac
Ilija Bra{anac
Rade M. Markovi}
Savo M. Banovi}
Ne|eqko M. Toma{evi}
Milko D. Jova{evi}
Obrad S. Vu~ini}
Todo D. @ugi}
Joso \. Mazalica
Mihailo M. Jova{evi}
Marjan M (?). ]irovi}
Jovan O. Reqa
Spaso P. Te{ovi}
Du{an Kne`evi}
Petar Mili}evi}
Todo @ivkovi}
Spaso J. Topalovi}
Rade Mili}evi}
Nikola Bo{kovi}
Stevo M. Te{ovi}
Mihailo Cvijeti}
Jovan \. Jani}ijevi}
Lazar Lon~arevi}
Lekso S. Bai}
Pero D. Ranitovi}
Jovan S. Radovi}
Savo V. Lazarevi}
Stevan Te{ovi}
Miko V. Xuver
32.
-||33.
-||34.
-||35.
-||36.
-||37.
-||38.
-||39. Vodnik
40. Redov
41.
-||42.
-||43.
-||44.
-||45.
-||46.
-||47.
-||-
Bo{ko M. Vrane{evi}
Mile Mazalica
Gavro Je~menica
Velimir Samarxi}
Jovica S. Bekowi}
Rade Robovi}
Jovo Golo~evac
Todo P. Rosi}
Reqa D. Draga{evi}
Vidak S. Jova{evi}
Sava Kne`evi}
Joso Mili}evi}
Stevan Radi~evi}
Vuko \okovi}
Stevo Leovac
Toma Mili}evi}
16.1.1915. god.
Djelimi~ni spisak vojnika Pqevaqsko - poqskog bataliona Izvidni~kog odreda (iz raznih dokumenata)
Novica Kapetanovi}
Stevan Kapetanovi}
Simo Bijeli} (Pqev. ~eta)
Da{o Gruji~i} (Pqev. ~eta)
Avram Jovanovi} (Pqev. ~eta)
Jani}ije Jani}ijevi}
Dra{ko Xuver (ovi})
Danilo Xuverovi} (Pqev. ~eta)
Savatije \a~i}
Savo Nedi}
\ole Pejatovi} (Pqev. ~eta)
Milan Stojkanovi} (Pqev. ~eta)
Lekso Stojkanovi} (Pqev. ~eta)
Jak{a Popovi} (Pqev. ~eta)
Bo`o Benovi} (Pqev. ~eta)
Joso Popovi} (Pqev. ~eta)
Novak Terzi}
Mijat Popovi}
Milan Kne`evi}
Vule Kne`evi}
Pero Kne`evi}
Nikita Lacman
Gavrilo Lacman
Tomo Kartalovi}
Radomir Gogi}
Mirko Gogi}
Lazar Nenadi}
Savo Malixan
Dimitrije Mili}evi}
Rade Golo~evac
Mili} Mr{ovi}
Mirko Krezovi}
Risto Draga{
Miloica Draga{
Todo Draga{
Janko Draga{
Milan Draga{
Diko Draga{
Jovan Draga{
Todo Preradovi}
Vukola Preradovi}
Nikola Jestrovi}
Petar Gomilanovi}
\ole Gomilanovi}
Aleksa Kalovi}
Joko [undi}
Risto Rosi}
Antonije Savi}evi}
Stevan ]a}i}
Nikola Macan
Marinko Borovi}
Marko Borovi}
Sava Aranitovi}
Milosav Pupovi} (zast. kom. ~ete)
Ilija Pupovi} (zast. kom. ~ete - zamj. pog. Milosava)
Milovan Pupovi}
Lazar Cvijovi} (vodnik)
Marko Koruga
Marko An|eli}
Pavle Kokovi}
Milovan Simovi}
Vukola Savovi}
Radovan Jovi}
Milan Lalovi}
Rade Lazarevi}
Milovan \urovi}
Vu~ko Robovi}
Kwiga
PQEVAQSKA BRIGADA
Crnogorske sanya~ke vojske
1914-1915.
- dokumenta izlazi iz {tampe do kraja 2004. god.
ZEMQORADNI^KA ZADRUGA PQEVQA-PQEVQA U STE^AJU
Na osnovu rje{ewa Privrednog suda br. 144/97 ste~ajni
upravnik donosi odluku o prodaji putem
AD Prevoz "Pqevqa" - u ste~aju ogla{ava
LICITACIJE
Licitaciju
1. Sala za sjednice i kuhiwa (prizemqe) povr{ine 47 m2,
upisane u posjedovnom listu br. 4216 KO Pqevqa.
Po~etna cijena 5.500 eura.
2. Magacin povr{ine 78 m2, upisan u posjedovnom listu br.
4216 KO Pqevqa.
Po~etna cijena 8.500 eura.
• Pomenute nekretnine se nalaze u Ulici ibarskoj b.b.
• Pravo u~e{}a na javnom nadmetawu imaju sva pravna i
fizi~ka lica koja prije dana odre|enog za javno nadmetawe
uplate 2% od po~etne cijene na depozit Privrednog suda u
Bijelom Poqu, `iro ra~unbr. 55630-696-003-42.
• Imovina se prodaje u vi|enom stawu a porez na promet pla}a
kupac. Usmeno javno nadmetawe }e se odr`ati 10. 2. 2004.
godine u 12 ~asova u Privrednom sudu u Bijelom Poqu - kancelarija br. 1.
• Kupac je du`an da prihva}enu cijenu uplati u roku od tri
dana, u protivnom gubi pravo na povra}aj kaucije.
Informacije: Privredni sud Bijelo Poqe
ste~. upravnik
084 31 212,
069 482 212
1. DAF PV 65-68 sa prikolicom,
po~etna cijena 6.000 eura
2. DAF PV 27-55 sa prikolicom,
po~etna cijena 6.000 eura
U~esnici na licitaciji du`ni su uplatiti 10%
od licitacione cijene na blagajni preduze}a.
Pravo u~e{}e na licitaciji imaju sva pravna i
fizi~ka lica.
Licitacija }e se odr`ati 3.2.2004. godine u krugu
preduze}a u 11 sati.
ISPRAVKA
PO[TOVANI PRETPLATNICI “PQEVAQSKIH NOVINA”
U pro{lom broju
Pqevaqskih novina
na strani 21. u dvije
~ituqe za Jovana
^olovi}a gre{kom je
objavqena fotografija Jova ^olovi}a.
Izviwavamo se porodicama po~iv{ih
Jova i Jovana ^olovi}a.
Redakcija
ako `elite du`ni ste da obnovite godi{wu pretplatu na list “Pqevaqske novine”, ako to ve} nijeste
u~inili, jer smo u protivnom prinu|eni da vam, zbog
velikih tro{kova {tampe i po{tarine, obustavimo
slawe istih.
Godi{wa pretplata (24 broja) iznosi 20 evra. Istu
mo`ete uplatiti na na{ `iro ra~un: 55900-636-1-817
sa naznakom: Pretplata na list “Pqevaqske novine”,
sa punim imenom i adresom. Pretplatnici sa teritorije Republike Srbije pretplatu mogu izvr{iti u Beogradu (tel. 011 2644 946 i 064 282 3327) ili kontaktirati na{u Slu`bu marketinga na telefon 089 21-972.
Sa `eqom za nastavak uspje{ne saradwe srda~no
Vas pozdravqamo!
Redakcija “Pqevaqskih novina”
17
15. FEBRUAR 2004.
MILENKO D. ]IROVI] QUTI^KI
BORCI CRNOGORSKE SANYA^KE VOJSKE 1914-1915. godine
PQEVAQSKA BRIGADA - SPISAK VOJNIKA
U sastavu V divizije, koja je bila stacionirana u Pqevqima, koja se druk~ije zvala Pqevaqska divizija, a nekada i Sanxa~ka divizija, nalazila se i Pqevaqska brigada.
Peta divizija }e potom prerasti u Sanxa~ki odred. Petom divizijom, kao i potowim Sanxa~kim odredom komandovao je
brigadir Luka Gojni}.
Pqevaqska brigada je u svom sastavu imala sqede}ih 5 bataqona: Kamenogorski, Pqevaqsko-poqski, Boqani}ki, Bobovsko-ogra|eni~ki i Pren}anski. Kamenogorski i Pqevaqsko-poqski }e od 17. do 30. jula biti prikomandovani desnokrilnoj koloni (Boqani}ki odred). Poslije 25.8. do 7.9.1914. oni }e biti u sastavu Izvidni~kog odreda.
Dakle, u Pqevaqskoj brigadi ostaju Boqani}ki, Bobovsko-ogra|eni~ki i Pren}anski bataqoni, uz jo{ neke jedinice koje }e naizmjeni~no biti u sastavu iste (koje nijesu predmet ove teme). Pqevaqskom brigadom komanduje, do pod kraj 1915,
komandir Jovan @i`i}. Boqani}kim bataqonom komanduje kapetan Mihailo An|eli}. Wega su ~inile sqede}ih 5 ~eta: Boqani}ka, Gotovu{ka, Glisni~ka, Kr}anska i Podbla}ka (redosled po slobodnoj interpretaciji). Bobovsko-ogra|eni~kim
bataqonom je komandovao komandir Vuk Vlahovi}. Sa~iwavale su je 6 ~eta: Bobovska, Meqa~ka, Ogra|eni~ka, Jelova~ka,
Podgorska i “NN” (za koju nemam saznawe kako bi se mogla zvati. Redosled drugih ~eta je po slobodnoj interpretaciji, a
neko od wihovih naziva su aproksimativni). Pren}anskim bataqonom je komandovao kapetan Mihailo Markovi}. Sa~iwavale su ga 6 ~eta: Pren}anska, Podborovska (Mao~ka), Krupi~ka, Kotlaji}ka, Kosani~ka i Katabunska (posqedwa po izvoru - spiskovi V. Bo`ovi}a. Redosled po slobodnoj interpretaciji). Krajem 1915, tokom velike austriske ofanzive, stvari
}e se izmijeniti, zbog pregrupisavawa.
Kom. Pqev-poq. bat.
Broj 22
Trebje{evo 18-1-1915.
Komandi Izvidn. odreda
Trebje{evo
Na osnovu naredbe te komande od 17.1. broj 614 upu}uje
se toj komandi spisak 42 vojnika ... koji }e da se otpuste
ku}i na odsustvo.
Kom. bat.
Kap. \. Lubarda
R.br. Ime, ime oca i prezime
1. Jovo Antov Lu~i}
2. Savo Si}ov Kne`evi}
iz ~ete
Ilinobrdska
-||-
3. Milan Markov Robovi}
4. Ristan Ivanov Robovi}
5. Jakov Markov Kne`evi}
6. Niko Lazarev Kne`evi}
7. Todo \okov Spaji}
8. Milovan Stani{in B...isavi}
9. \ole Spasojev Terzi}
10. Vu~ko Milovanov Kapetanovi}
11. Diko Mijatov Kova~evi}
12. Marko \or|ijev ]a}i}
13. Miailo Milinkov Baj~eta
14. Diko Milanov Koruga
15. Jovan Todov \urovi}
16. Uro{ Nikov Lu~i}
17. Leso Milinkov Jovi}
18.Spaso Jakovov Jestrovi}
-||-||-||-||-||-||-||-||-||Qu}ska
-||-||-||-||-||-||-
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
30.
31.
32.
33.
34.
35.
36.
37.
38.
39.
40.
41.
42.
Pero Milutinov [undi}
-||Novica Peri{in Stanimirovi}
-||Jakov Perov Bjekovi}
Bo{~inovi}ka
Golub Vukov Kalovi}
-||Jefto \uri~in ]ur~i}
-||Bo{ko Vasilijev Lalovi}
-||Mihailo Savin [}epanovi}
-||Petar Milanov Jak{i}
-||Uro{ Filipov Rosi}
-||Diko Josov Batri}evi}
-||Lazar Bo`ov Gogi}
-||Petar Milanov Jak{i}
-||Miailo Dikov Drobwak
Kru{eva~ka
Tomo Vukov Draga{
-||Milovan Vukov Mr{ovi}
-||Petar Simeunov Draga{
-||Ne|eqko Krstonijev Lisica
-||Milo{ Gavrilov Lacman
-||Jovica Radovanov Lacman
-||Risto Novakov Draga{
-||Miloica
Lacman
-||Mihailo Ilijin Lacman
-||Mitar Nikitov Draga{
-||Bogdan Dikov Perovi}
Bo{~inovi}ka
Komandant bataliona
Kapetan \. Lubarda
Kwiga
PQEVAQSKA BRIGADA
Crnogorske sanya~ke vojske
1914-1915.
- dokumenta izlazi iz {tampe do kraja 2004. god.
Mirko Terzi}: Iz na{e pro{losti
Nad svojim grobom
Pro{lo je vi{e od trideset godina od kada sam objavio pripovijetku pod naslovom
“Nad
svojim
grobom”. Uredniku kulturne rubrike jednog onda
uglednog lista, prije nego
{to je pro~itao pri~u, taj
naslov se u~inio nevjerovatan i nesvakida{wi. A
naslov je potpuno odgovaraju}i.
U toku Drugog svjetskog
rata, u mojoj rodnoj ku}i,
jedno vrijeme je bila partizanska bolnica puna rawenika. Me|u wima mlad, lijep momak, smrskane,
iskidane ruke neprijateqskim tanetom. Nije bilo
spasa - amputirali su mu
ruku do ramena. Poslije amputacije, bolni~arka je ruku zavila u {atorsko krilo, iskopala malu grobnicu
na livadi ispod gloga i sahranila ruku. Pro{lo je
neko vrijeme, mladi}u je zarasla rana i bolni~arka ga
je izvela da vidi sopstveni
grob.
Pro{lo je puno vremena,
glog je svakog proqe}a cvjetao, kao da je htio svojim
divnim bijelim cvijetom da
nagradi sahrawenu ruku za
wenu `rtvu i pregnu}e. I
jednoga dana pojavio se sredovje~an ~ovjek, ve} osije|elih vlasi, nepogrje{ivo
prona{ao glog i malu humku ispod wega, odstajao iznad we i nestao. Nikome se
nije javio, a po praznom rukavu mje{tani su zakqu~ili o kome se radi. Nikada
se vi{e nije vratio. Mora
da je ostatak wega sahrawen u nekom nepoznatom
mjestu.
Ovaj slu~aj asocirao me je
da pomenem moje ratne drugove, ratne vojne invalide
iz Pqevaqa, ~ija je sudbina bila ista, a koji nijesu
me|u `ivima. Kao ratni
vojni invalid, imao sam
~ast da svojevremeno budem
zamjenik predsjednika organizacije Sreskog odbora
ratnih vojnih invalida u
Pqevqima.
Prvo i po~asno mjesto dao
bih Voju Reqi}u, prvom
predsjedniku Sreskog odbora ratnih vojnih invalida
od 1945. do sredine 1950. godine. Izgubio je ruku do ramena u Drugoj proleterskoj.
Zajedno smo radili volonterski u Odboru, dok nije
jednoga dana, sredinom 1950.
godine, nestao u kanxama
UDB-e. Kad sam ga potra`io zbog na{ih zajedni~kih poslova, niko nije znao,
ili nije smio, da mi ka`e
{ta je bilo sa wim. Tom
prilikom stavqen sam i ja
na led. Vaqao je Vojo quti
kr{ na Golom otoku dvije
godine i vratio se smo`den,
u~ilio i bez rije~i, povu~en u sebe sa svojim te{kim
stradawima.
Ostale dvogrobne ratne
invalide pomenu}u po
azbu~nom redu da mi se ne
“naqute”.
Tu je Nikodin Vemi}, visok momak bez jedne noge,
onda Gruban Gogi}, mladi}
lijepe spoqa{nosti, tako|e bez jedne noge, potom Milosav @ugi}, ~ovjek bez obje
noge. Bez jedne noge je bio
tihi ~ovjek Milorad Joksovi}. To isto se desilo i
sa Brankom Pavlovi}em, sa
ne{to preostalog optimizma i diskretne boem{tine.
Na {takama sa jednom nogom mu~io se i pedantni i
principijelni Mirko Petri}, pa najzad i Radomir
^abarkapa sa Gradine.
Uz ove ratne invalide sa
izgubqenim ekstremitetima pomenuo bih jo{ nekoliko onih te{ko rawenih, a
koji nijesu vi{e me|u `ivima. To je prije svega Du{an Joksovi}, koji je sa nama bio u prvom Odboru
invalida, onda Mili} Radojevi}, tako|e u rukovodstvu kasnijih godina. Te`i
ratni invalidi bili su:
Ilija Terzi}, Radivoje Joksovi}, Milovan Golubovi}
i Du{an Terzi}.
Niko od wih danas nije
me|u `ivima, iako su po godinama i prirodi qudskog
`ivota to moglo biti. Fizi~ki i duhovni o`iqci,
bitisawe koje ih nije milovalo i bilo nakloweno,
u~inili su da se presele u
vje~nost. A `ivot im je bio
~astan, skroman i miran,
bez isticawa svojih ratnih
zasluga. Nijesu imali dilema i iluzija Lazinom
konstatacijom: “Sve }e to
narod pozlatiti”! Uostalom i to se mo`e uzeti kao
metafora za “dobar” odnos
vlasti prema qudima koji
su dali toliku `rtvu za
slobodu.
Ali vlast u to vrijeme u
Pqevqima nije ni u ~emu
bila sklona ratnim invalidima, sem onog oficijelnog, koje je proisticalo izri~ito iz Zakona. Nije se
desilo nikada da se uka`e
~ast i da se pozove neko od
invalida na sve~anosti i
proslave. Tamo je imala
mjesto i pozivana jedino
ogoqela, prazna i bezdu{na
ideologija, weni poslu{nici i trabanti, `biri i drileri.
I radna mjesta, koja su
davana invalidima, bila su
posqedwa i bezna~ajna. Bila je to, uglavnom, prodaja
sitnica u kioscima, na
pqevaqskim }o{kovima,
ponajvi{e duvana i novina. Poslije su rano oti{li
u invalidske penzije, grickali to do ranog odlaska sa
ovoga svijeta.
Sada wihovi drugi grobovi le`e razbacani na
pqevaqskim Ravnima. Prvi
su razbacani po tlu biv{e
Jugoslavije, neznani grobovi, neznanih junaka nestaju
u humusu i vremenu.
Usvojen Zakon o bora~koj i invalidskoj za{titi
Ravnopravnost za sve
u~esnike oru`anih sukoba
Nakon usvajawa Ustavne poveqe
dr`avne zajednice Srbije i Crne Gore, od oba vije}a Savezne Skup{tine,
dana 4. 2. 2003. godine, poslovi bora~ko-invalidske za{tite ostali su
izvan nadle`nosti dr`avne zajednice pa su dr`ave ~lanice preuzele
poslove bora~ko-invalidske zajednice.
U tom smislu Skup{tina Republike Crne Gore na sjednici drugog redovnog zasijedawa u 2003. godini, dana 17.12.2003. godine, donijela je
Zakon o bora~koj i invalidskoj za{titi koji je objavqen u Slu`benom
listu RCG br. 69/03 od 25. 12. 2003. godine.
Borcima, vojnim invalidima, civilnim invalidima rata i porodicama palih boraca obezbje|uju se prava za slu~aj pogibije, invalidnosti
ili tjelesnog o{te}ewa pri vr{ewu
vojne du`nosti i drugih du`nosti u
miru za o~uvawe suvereniteta teritorije, nezavisnosti i ustavnog poretka dr`avne zajednice Srbija i
Crna Gora.
Ovaj zakon je stavio u isti pravni polo`aj sve u~esnike oru`anih
sukoba, u vremenima kada su osloba|ani ili branili svoju otaxbinu,
Srbiju i Crnu Goru u oslobodila~kim tatovima od 1912. do 1918, koji
su na vojnim du`nostima u sastavu
oru`anih snaga Crne Gore ili Srbije ili oru`anih snaga blokova
dr`ava u kojim su se nalazile Crna Gora i Srbija u~estvovali u tim
ratovima, koji su u~estvovali u Drugom svjetskom ratu, kao pripadnik
Vojske Kraqevine Jugoslavije u ratu od 6. do 17. aprila 1941. godine
ili u sastavu saveznih armija, koji
su u~estvovali u narodnooslobodila~koj borbi u Drugom svjetskom ratu kao pripadnici partizanskih odreda narodnooslobodila~ke vojske
i partizanskih odreda Jugoslavije,
odnosno Jugoslovenske armije od 17.
aprila 1941. do 15. maja 1945. godine kojima je aktivan i organizovan
rad priznat u poseban sta` u dvostrukom trajawu po propisima o
penzijskom i invalidskom osigurawu i koji su vr{ili vojne du`nosti
ili druge du`nosti za vojne ciqeve
ili za ciqeve dr`avne bezbjednosti
u oru`anim akcijama posle 17. avgusta 1990. godine na poziv Vojske Jugoslavije.
Odredbe ovog Zakona, koje se odnose na za{titu vojnih invalida, tretiraju tri vrste invalida i to: ratne vojne invalide, mirnodopske vojne
invalide i civilne invalide rata.
Vojni invalidi i civilni invalidi
rata razvrstavaju se, radi ostvarivawa prava po ovom Zakonu, u grupe
invaliditeta prema stepenu tjelesnog o{te}ewa organizma izra`enog
u procentu.
Zakon defini{e posebno ko se sma-
tra porodicom borca, a posebno ~lanove porodice borca, vojnog invalida i civilnog invalida rata.
Osnovna prava predvi|ena ovim zakonom su: li~na invalidnina, dodatak za wegu i pomo} od strane drugog
lica, ortopedski dodatak, porodi~na
invalidnina i uve}ana porodi~na
invalidnina, nov~ana naknada materijalnog obezbje|ewa, porodi~ni
dodatak, zdravstvena za{tita i druga prava u vezi sa ostvarivawem
zdravstvene za{tite, ortopedska i
druga pomagala, bawsko i klimatsko
lije~ewe, besplatna i povla{}ewa
vo`wa i pogrebni tro{kovi.
Posebno je potrebno ista}i da je
osnovno i jedino pravo borca pravo
na bora~ki dodatak, koje je bilo predvi|eno Zakonom o osnovnim pravima
boraca, vojnih invalida i porodica
palih boraca, ovim zakonom ukinuto.
Na postupak ostvarivawa prava po
ovom zakonu primjewuju se odredbe
zakona kojim se ure|uje op{ti upravni postupak.
Sredstva za bora~ko-invalidsku
za{titu obezbje|uju se u Buxetu Republike Crne Gore.
Zakon je stupio na snagu 1. januara
2004. godine, od kada }e svi borci,
vojni, mirnodopski i civilni invalidi i ~lanovi wihovih porodica
mo}i da koriste prava predvi|ena
odredbama ovog zakona.
Predrag Ko}alo
Download

Borci Pljevaljske brigade crnogorske vojske 1914-15