Fond
Legenda na izložbi
„Jugoslavija od početka do kraja“
(srpski, engleski)
Legenda
(prema kartonu
fotografije/natp
isu u fotoalbumu)
Zbirka,
Inventarni broj,
signatura
negative
/
Redni broj
foto-albuma
(olovkom i
kucano)
1.
Petar II Petrovid Njegoš (1813–1851),
„Pozdrav rodu na Novo ljeto“ (1. I 1847):
„Lipo, ljepo, lepo i lijepo,
bilo, bjelo, belo i bijelo –
listidi su jednoga cvijeta,
u pupolj se jedan odnjihali.“
Petar II Petrovid Njegoš (1813 – 1851),
New Year’s Greetings to My Kin (1. I 1847):
Lipo, ljepo, lepo and lijepo*,
bilo, bjelo, belo and bijelo** –
are the petals of a single flower,
born from a single bud.“
Muzej istorije
Jugoslavije
I 2631
B-817/7
* beautiful and **white - pronunciation variants, typical of different dialects are reflected in
the spelling
2.
Katolički sveštenik i istoričar Franjo Rački (1828–1894)
(Slobodan Jovanovid Iz naše istorije i književnosti, Srpska književna
zadruga, kolo XXXIV, br. 229, Beograd 1931, str. 79–80):
„Ja smatram Hrvate i Srbe za dva plemena jednoga te istoga naroda
razdvojena samom poviješdu.“
„Mi naziremo u slavenskoj i južno-slavenskoj solidarnosti najkrepče
jamstvo svojemu narodnomu bidu, dočim Mađari vide u njoj grob
svoje narodnosti. Mi smatramo za preduvjet lepše narodne nam
bududnosti oslobođenje istoka, dočim Mađari naziru u njemu
početak svoje propasti, ili bar svršetak svojih hegemonijskih težnja.“
Catholic priest and historian, Franjo Rački (1828 – 1894)
(Slobodan Jovanovid From Our History and Literature, Srpska
književna zadruga, kolo XXXIV, br. 229, Belgrade 1931, pp. 79–80):
“I consider Croats and Serbs to be two tribes of one and the same
people, separated by history itself.“
“We see Slav and South Slav solidarity as the strongest guarantee of
Muzej istorije
Jugoslavije
I2646
B-835
Fotografija
our national identity, while Hungarians perceive it as the death of
their nation. We regard liberation of the East as a precondition for
a better future for our people. Conversely, Hungarians view it as
the beginning of their fall or, at least, the end of their hegemonic
aspirations.”
3.
Ivan Lorkovid (1876 – 1926),
pismo Meštrovidu u: Ivan Meštrovid, Uspomene na političke ljude i
dogadjaje, Buenos Aires, Knjižnica Hrvatske revije, 1961:
„Poneki se je počeo osvješdivati, ali Dalmatinci teroriziraju cijeli
grad i sve i svakoga i vele: ‘Ako nedete vi, mi demo sami u Beograd i
proglasiti sjedinjenje Dalmacije sa Srbijom’ – jer su se tako nadali
spasiti Dalmaciju od Talijana.“
Ivan Lorkovid (1876 – 1926),
Letter to Meštrovid in: Ivan Meštrovid, Uspomene na političke ljude
i dogadjaje (Memories of Political Figures and Events), Buenos
Aires, Knjižnica Hrvatske revije, 1961:
“Some have started coming to their senses, but Dalmatians are
terrorizing the whole city and everyone saying: ‘If you do not want
to do it, we will go to Belgrade ourselves and proclaim the
unification of Dalmatia with Serbia’ – because they hoped to save
Dalmatia from Italians in that way.“
4.
Muzej istorije
Jugoslavije
II 836
Nadbiskup Josip Juraj Štrosmajer (1815–1905),
Politički spisi, Zagreb: Znanje, 1971, str. 218–219:
„S tom istom svrhom ved od duže vremena vrše se agitacije među
Slavenima Hrvatima, i ništa se ne propušta da se među dva brata,
Srbe i Hrvate, izazivlje isprazno takmičenje i nesloga, dakako u
prilog tredemu, koji je obojici smrtni dušmanin.“
Pismo A. T. Brlidu (u: Balen Branka, Burid Vesna, Sršan Stjepan, Lik i
djelo Josipa Jurjaa Strossmayera. Izložba: Osijek, 1995):
„Što mi s Austrijom deržimo uzrok je ne taj, kano da je Austria
nama prie mila il kano da mi težim s Austriom nazad; nego što u
sebi još mlogo slabii smo, negda sami u ičem uspiet možemo. (…) Pa
onda želimo s inom bratjom slavjanskom u čverstiji savez stupiti i
tako njim prot Nemcem, ko oninam prot Mađarom upomod bit.“
Archbishop Josip Juraj Strossmayer (1815 – 1905),
Political Writings, Zagreb: Znanje, 1971, pp. 218-219:
“For that same purpose, there have been campaigns for quite some
time now among Slavs, Croats and nothing is allowed to cause futile
competition and strife between two brothers, Serbs and
Croats,which would, surely, benefit the third party that is a mortal
Muzej istorije
Jugoslavije
IV837
enemy of both.”
Letter to A. T. Brlid (in: Balen Branka, Burid Vesna, Sršan Stjepan,
Life and Work of Josip Jurjaj Strossmayer. exhibition Osijek, 1995):
“The reason for our siding with Austria is not our preference for
Austria, or our desire to get back togethe with Austria, but rather
the fact that we are still too weak, so much so that we cannot
succeed in anything on our own. (…) Therefore, we wish to form a
stronger alliance with other Slavic brothers and so that we can help
them fight Germans and that they can help us fight Hungarians.”
5.
Kralj Petar (1844 – 1921),
pismo Anti Turumbidu, 17.06.1917. u: Nikola Stojanovid,
Jugoslovenski odbor, Zagreb: Nova Evropa 1927:
„ (...) Iako Ja više ne vodim državne poslove, ipak sa pažnjom pratim
rad Jugoslovenskog odbora, čiji ste Vi vredni predsednik, i mogu
samo da kažem: hvala, za sve što je on dosada učinio. Ja ved
pripadam prošlosti, a Mome Sinu ostavljam u amanet, da tako lepo
započeto delo ujedinjenja Srba, Hrvata i Slovenaca do kraja izvede;
a nadam se, da dete Vi i Vaši drugovi u tome velkom poslu biti uz
njega. (...)“
King Petar (1844 – 1921),
Letter to Ante Turumbid, 17 June 1917 in: Nikola Stojanovid,
Jugoslovenski odbor (Yugoslav Committee), Zagreb: Nova Evropa
1927:
“(...) Although I no longer run the affairs of state, I still follow with
interest the work of the Yugoslav Committee whose worthy
President you are. I can only say thank you for what the committee
has done up to now. I already belong to the past, and I have
charged my son to bring the process of unification of Serbs, Croats
and Slovenes, that was so beautifully initiated, to completion and I
hope that you and your friends will be by his side, as he handles this
great task (…)”
6.
Kralj Crne Gore Nikola Petrovid (1840–1921),
Muzej istorije
Jugoslavije
I813
Muzej istorije
Jugoslavije
„Predlog o uniji Crne Gore i Srbije“, 2. III 1914,
(http://www.rastko.rs/rastkocg/povijest/kralj_nikola/npetrovic_3.h
tml, pristupljeno 29. X 2012):
„Ne samo naš narod iz Srbije i Crne Gore sporazumu de se tome
obradovati, nego i ona naša neoslobođena brada srpska pa i cijelo
Jugoslovenstvo i u nadi jedne opšte zajednice, dušu de mi krijepiti.“
„Novogodišnja proklamacija kralja Nikole Crnogorcima povodom
stvaranja
jugoslovenske
države“,
24.
XII
1918
(http://www.rastko.rs/rastkocg/povijest/kralj_nikola/npetrovic_3.h
tml, pristupljeno 29. X 2012):
Vladimir
Dorovid,
Istorija
Jugoslavije,
Narodno
delo: Beograd
1933.
„Moji slavni preci i ja radili smo s vama cijelog vijeka na djelu
narodnog ujedinjenja. Ja sam taj, koji sam na njemu radio s knjazom
Mihailom i vladikom Štrosmajerom, nastavljajudi u tome rad Rada
vladike s banom Jelačidem. Čim su se, pak, granice Srbije i Crne
Gore dodirnule, ja sam 1914. predložio između njih uniju. U
izgnanstvu moja je vlada 1916. i u julu 1917, činila korake kod vlade
Srbije za bratski i sporazumni rad u pitanju narodnog ujedinjenja.
Ja, pak, lično, izjavio sam svoju gotovost u ime Crne Gore, da
stupam u jugoslovensku zajednicu mojim reskriptom od 1. jula o.g.
(1918) i proklamacijom Jugoslovenima od 7. oktobra o.g. (1918),
ističudi da oblik vladavine i unutrašnje uređnje budude
jugoslovenske zajednice treba da bude prepušteno isključivo volji
naroda, koja mora biti suverena nad svim ostalim.“
Nikola Petrovid, King of Montenegro (1840-1921),
A Proposal of the Union between Montenegro and Serbia, 2 III
1914,
(http://www.rastko.rs/rastkocg/povijest/kralj_nikola/npetrovic_3.html, accessed on 29 X 2012):
“The signing of this agreement will make happy not only the people
of Serbia and Montenegro, but also our Serb brothers who are not
free and even all South Slavs and it will cheer up my soul, in the
hope of an all-encompassing union.”
New Year’s Proclamation of the King to Montenegrins on the
Occasion of the Formation of the Yugoslav State, 24 XII 1918
(http://www.rastko.rs/rastkocg/povijest/kralj_nikola/npetrovic_3.h
tml, accessed on 29 X 2012) :
“My glorious ancestors and I have been working all our lives on
achieving the goal of unity of people. I worked on it with Prince
Mihailo and Archbishop Strossmayer, continuing the work of Bishop
Rade with ban Jelaèiæ in that respect. As soon as the borders of
Serbia and Montenegro met, I proposed union between them in
1914. In exile, my government took steps in contact with the
Serbian government, aimed at working on the unity of people in a
brotherly and consensual manner. I personally expressed readiness
on behalf of Montenegro to enter the Yugoslav union in my rescript
of 1 July this year (1918) and proclamation to Yugoslavs of 7
October this year (1918), emphasizing that the decision on the kind
of rule and system of internal governance should be left exclusively
to the will of the people, which is superior to everything else.”
7.
Ante Trumbid (1864 – 1938),
pismo Nikoli Pašidu, Pariz 27.10.1918. u: Građa o stvaranju
Jugoslovenske države (1. I-20. XII 1918), prir. Dragoslv Jankovid,
Bogdan Krizman, Institut društvenih nauka: Beograd 1964:
„Po Vašem shvadanju savezničke vlade imale bi priznati jedino to,
da Srbija oslobađava naš narod od Austro-Ugarske, da ima da stvara
Jugoslaviju pod svojim egidom. Vi vindicirate Srbe iz Austrougarske
Srbiji, prepuštajudi Hrvatima i Slovencima, da se opredijele, hode li
sa Srbijom ili ne. Na ovaj način Vi odvajate Srbe od Hrvata i
Slovenaca, a naš narod ima da bude predmet oslobađavanja, a ne
subjekt prava. Naše se ujedinjenje i nezavisnost imaju da stvaraju
jedino na principima narodnog jedinstva, potpune slobode i
jednakosti.“
Muzej grada
Beograda
Letter to Nikola Pašid, Paris 27 October 1918. in: Građa o stvaranju
Jugoslovenske
države (1. I-20. XII 1918) (Materials on the Creation of Yugoslav
State
(1. I-20. XII 1918)), edited by Dragoslv Jankovid, Bogdan Krizman,
Institut društvenih nauka: Belgrade 1964:
“In your opinion, the only thing that the Allied Governments are to
recognize is that Serbia is liberating our people from AustriaHungary and that Yugoslavia is to be created under the aegis of
Serbia. You are vindicating Serbs in Austria-Hungary, leaving it to
Croats and Slovenians to decide whether they want to join Serbia or
not. In this way, you are segregating Serbs from Croats and
Slovenians, while our people is to be the object of liberation, rather
than the subject of law. Our unification and independence are to be
based exclusively on the principles of unity of people, full freedom
and equality.”
I2/1-3374
Hinko Hinkovid (1854 – 1929),
zapisi sa sednica u: Radovi Arhiva JAZU, sv. 1, Zagreb, 1972:
„Moramo provesti akciju računajudi sa činjenicama. U prvom redu
moramo raditi na sjedinjenju Hrvatske i Slovenije sa Srbijom.
Program prema javnosti mora obuzeti i sjedinjenje Dalmacije.
Strogo
diplomatski rad mora uspjeti u prvom smeru.“
Narodna
biblioteka
Srbije
8.
Hinko Hinkovid (1854 – 1929),
Session Records in: Radovi Arhiva JAZU (Papers from JAZU Archives
), sv. 1, Zagreb, 1972:
“We must carry out action, while taking facts into account. We
must primarily work on the unification of Croatia and Slovenia with
Serbia. The public programme must include Dalmatia into the
unification agenda. The strictly diplomatic work must be successful
in the first direction.“
9.
Frano Supilo (1870 – 1917),
Politička koncepcija i ispovest Frana Supila, pročitana u plenarnoj
sednici Jugoslovenskog Odbora, Pariz 22/II 1916. u: Nikola
Stojanovid, Jugoslovenski odbor, Zagreb: Nova Evropa 1927:
1) Hrvati, Srbi i Slovenci, jedan su politički narod sa tri imena,
različitih istorijskih, državnopravnih, i kulturnih tradicija, ali jednog
jezika i jedne plemenske rase.
2) U ovom narodu, u Hapsburškoj Monarkiji *sic!+, Hrvatskoj pripada
vodeda politička uloga kao prima inter pares. Izvan Hapsburške
Monarkije, ta uloga pripada Srbiji. U svakom slučaju vredi potpuna
ravnopravnost plemenskih elemenata raznog naziva kao i potpuna
sloboda i ravnopravnost veroispovedanja.
Izvod iz govora na mitingu jugoslovenskih emigranata, Niš,
7.5.1915.u: Pisma i memorandumi Frana Supila (1914-1917), prir.
Dragovan Šepid, SANU, Beograd 1967:
„Jezik je temelj našeg narodnog jedinstva i naš seljak ispod Triglava
u Slovenačkoj razume se sa seljakom sa Timoka. Ima, istina, tri
narodna imena, ali i jedini Bog javlja se u tri imena.“
Political Approach and Confession of Frano Supilo, read at the
plenary session of the Yugoslav Committee, Paris 22 February,
1916. in: Nikola Stojanovid, Jugoslovenski odbor (Yugoslav
Committee), Zagreb: Nova Evropa 1927:
1) Croats, Serbs and Slovenes are politically one nation with three
names and different historical, public-law and cultural traditions,
but with the same language and belonging to the same tribal race.
2) In this nation in the Habsburg Monarchy, the leading role belongs
to Croatia as prima inter pares. Outside the Habsburg Monarchy,
that role belongs to Serbia. In any case, full equality of the tribal
elements of different names and full freedom and equality of
worship apply.
Excerpt from the speech at the rally of Yugoslav emigrants, Niš, 7
May 1915 in: Pisma i memorandumi Frana Supila (1914-1917)
(Letters and Memoranda of Frano Supilo (1914-1917)) , edited by
Dragovan Šepid, SANU, Belgrade 1967:
“Language is the foundation of our national unity and our peasant
living at the foot of Mount Triglav in Slovenia understands the
peasant living in the Timok region. It is true that the nation has
three
names, but even one God is known by three names.“
Narodna
biblioteka
Srbije
Reprodukcija
iz knjige:
Frano Supilo,
Politika u
Hrvatskoj,
Zagreb 1953.
10.
Franko Potočnjak (1862–1932),
„Josip Juraj Štrosmajer“, Srpski književni glasnik, knj. 15, sv. 3, sv. 4,
sv. 5, 1905:
„Nama se čini da je danas prilično anahronična rabota na
sjedinjavanju crkava, kao što nam nimalo nije primamljivo jedinstvo
crkava pod vodstvom Vatikana, ali bismo se svom dušom i životom
založili za jedinstvo narodno, pa ma uz još toliko vera.“
Nabrodna
biblioteka
Srbije
Franko Potočnjak (1862-1932),
Josip Juraj Strossmayer, Srpski književni glasnik, knj. 15, sv. 3, sv. 4,
sv. 5, 1905:
“The work aimed at unifying churches, today seems pretty
anachronistic. Just as we do not find the unity of churches led by
Vatican in the least bit appealing, we wholeheartedly advocate
unity of people, even if they bring in as many religious beliefs.”
11.
Svetozar Pribidevid (1875 – 1936),
Misao vodilja Srba i Hrvata u: Almanah Narodna misao, Zagreb
1897:
„Pošto dakle istorijski život našeg naroda nije rastvorno djelovao na
narodni organizam, nego je šta više kao produkt istorijskog razvoja
izišlo jedinstvo jezika, kao i jednoličnost narodnog karaktera,
nesumnjivo je, da se Srbi i Hrvati ne mogu definisati kao dva
različita naroda, nego se moraju uzeti kao jedna narodna
individulanost.“
Muzej grada
Beograda
I2/1-3379
Svetozar Pribidevid (1875 – 1936),
The Leading Idea of Serbs and Croats in: Almanah Narodna misao
(People’s Thought Almanac), Zagreb 1897:
“Since the historical development of our nation did not dissolve its
organism, but instead, unity of language emerged as a product of
that historical development, along with the uniformity of the
national character, it is beyond doubt that Serbs and Croats cannot
be defined as two different peoples. Rather, they must be taken to
be a single individual national entity.“
12.
Ferdo Šišid (1869 – 1940),
hrvatski istoričar
Ferdo Šišid (1869 – 1940),
Croatian historian
Narodna
biblioteka
Srbije
13.
Vatroslav Jagid (1838–1918),
„Pismo uredništvu“, Bosanska vila, 15. III 1912:
„Koliko mogu odavle pratiti glavne pojave našeg kulturnog života –
da ostavimo politiku po strani – u najnovije vrijeme kao da s raznih
krajeva našega naroda snažno odjekuje glas o potrebi narodnog
jedinstva Srba s Hrvatima, Hrvata sa Srbima. Javno se mišljenje
uhvatilo za tu ideju s nekim kao oduševljenjem, za koje ne bih umio
kazati hode li potrajati iako sam u tu ideju povjerovao ved prije 50
godina u društvu s ponajboljim ljudma onog doba. Ali velikih
plodova ne ubrasmo za dugo. (…) Danas kao da se ogleda neki
napredak te ideje bar u tome što se počelo ozbiljno zamišljati o
zajedničkim
kulturnim radovima. Ovamo ja ubrajam neke pokušaje zajedničke
organizacije na polju umjetnosti, širenje proizvoda literarnih s
jednog kraja na drugi, udruženje dviju naših akademija za izdavanje
enciklopedije i t.d. (…) Ja bih kod toga imao samo jednu želju. U
oduševljenju za ideju jedinstva neka se ne bi diralo u dva atributa
unesena na osvitku istorije u život našeg naroda, unaslijeđena
tečajem mnogih vijekova, što i danas sačinjavaju glavne oznake u
pojmu narodne cjeline: u dvojako ime I dvojako pismo. Komu smeta
to dvojstvo nije prijatelj jedinstva. (…) Ali oba imena trebalo bi da su
nam jednako draga, da uđe u svijest inteligencije, koja misli i radi za
narod, da jedno ime bez drugoga ne može ni da bude, da su to dvije
polovice jedne cjeline, gdje se spominje jedno da se odmah misli i
na
drugo. (…) Samo ovako može se spriječiti zaziranje od ideje
jedinstva. Znam ja, da to ne ide tako lako ni tako brzo. Lakše je
govoriti i pisati: Srbi su i Hrvati jedan narod te ostajati kod praznih
riječi, a teže je dotjerati do toga, da se prema tomu i radi.“
Vatroslav Jagid (1838- 1918),
Letter to the Editor, Bosanska Vila, 15. III 1912:
“As far as I can follow the main events in our cultural live from here
– leaving politics aside – it seems that recently a message of the
need for peoples to unite, Serbs with Croats, Croats with Serbs has
been reverberating strongly throughout the land that we live in.
The public took up that idea with an apparent enthusiasm and I
cannot tell if it will last, although I have believed in this idea for 50
years, together with the best people of the time. But it bore no
significant fruit for a long time. (…) Today, it seems as though there
is some progress concerning that idea, at least because, people are
beginning to think seriously about joint cultural activities. In my
view, these activities include some attempts at organizing things
together in the field of art, dissemination of literary products across
the region, our two academies joining forces to publish the
Narodna
biblioteka
Srbije
encyclopaedia, etc. (…) I’d have one wish in this matter, though. In
the enthusiasm for the idea of unity, two attributes, i.e. two names
and two scripts should not be denied, as they were introduced into
the life our people at the dawn of history and with the passing of
many centuries became our heritage and even today represent the
main features of national unity. Those objecting to this duality are
not friends of unity. (…) But both names should be equally close to
our hearts, the intelligentsia that thinks and acts in the interest of
the people should be made aware of the fact that the two names
cannot exist one without the other, that they are two halves of the
same whole and that when one is mentioned, the other
immediately comes to mind. (…) This is the only way to prevent
reluctance to espouse the idea of unity. I know that it is not an easy
or fast thing to do. It is easier to talk and write: ‘Serbs and Croats
are one people’ and rest content with empty words. Bringing others
round to act on these words is more difficult.”
14.
Mihailo Obrenovid (1823 —1868) je bio knez Srbije od 1839. Do
1842. i od 1860. do 1868.
Mihailo Obrenovid (1823 – 1868) was Prince of Serbia from 1839–
1842 and again from 1860–1868
Muzej grada
Beograda
Fond
Anastasa
Jovanovida
AJ-159
15.
Kralj Aleksandar I Karađorđevid (1888 – 1934) je imao tri sina
kojima je dao imena po troimenom narodu koji čine tri bratska
plemena: Petar (srpsko), Tomislav (hrvatsko) i Andrej (slovenačko)
King Aleksandar I Karađorđevid (1888 – 1934) had three sons,
whose names he chose from the three sibling tribes making up the
triune nation: Petar (Serbian), Tomislav (Croatian) and Andrej
(Slovenian)
Muzej grada
Beograda
Zbirka istorije
Beograda
1918-1941.
I2/1-531
16.
Ivan Meštrovid (1883 – 1962),
iz pisma Milanu Durčinu za potrebe priređivanja Monografije, izdate
u Londonu 1919:
„Pokušavam dati jednu sintezu popularnih narodnih ideala i
njihovih razvitaka, da izrazim kamenom i gradnjom kako je duboko
u svakome od nas usađena uspomena na najvede momente I na
najodlučnije događaje u našoj povijesti. (...) Kosovo je trnova kruna
u stradanju jugoslavenskog naroda. (...) Taj događaj bio je I
najsvečaniji, i gest cara Lazara najdostojanstveniji i proročki za naš
život i oslobođenje.“
Narodni
muzej
Beograd
Legat
Nadežde i
Rastka
Petrovida
Ivan Meštrovid (1883 – 1962),
From the Letter to Milan Durčin for the purpose of editing the
monograph published in London 1919:
“I’m trying to provide a synthesis of popular ideals of the people
and their development, to express in stone and buildings the
memory deeply rooted in every one of us, the memory of the
greatest moments and the most decisive events in our history. (...)
Kosovo is the crown of thorns in the suffering of the Yugoslav
people. (...) That was the most solemn event and the most dignified
and prophetic
gesture of Prince Lazar for our life and liberation.“
17.
Jovan Skerlid (1877–1914),
Srpski književni glasnik, knj. 13, sv. 2, 1904:
„Za ceo pametan svet u našim krajevima, sem reakcionarne štampe
koje na svoje nečiste zadnje misli baca veo nekoga čistunačkog i
nepomirljivog nacionalizma, sem profesionalnih ’patriota’ koji u
kompanijama eksploatišu patriotizam, sem nekoliko bezazlenih
fantasta kojima je teško da se otrgnu snova koji su ljuljuškali njihovu
mladost, ceo misleni svet došao je do zaključka da za naše male
narode ima svega dva puta: ’biti ili ne biti’, složiti se sjediniti se pa
živeti i razvijati se, ili ostati rastrzan surovim, ubilačkim
međusobnim borbama, provoditi dane u ovoj nominalnoj
nezavisnosti, I očekivati dan kada de se postati ili ruska gubernija ili
austrijska provincija. Za nas, ovakve kakvi smo, ima samo jedan ne
samo najbolji no jedino mogudi put: jedinstvo.“
„Nacionalna politika i političke stranke“, Slovenski jug, 12. I 1908:
„Naša nacionalna politika, i srpska, i bugarska, i hrvatska, I
slovenačka, ima svoj široki smisao u emancipaciji jedne velike rase,
koja de svoju apsolutnu nezavisnost, i političku i ekonomsku, postidi
u slobodnoj konfederaciji svih Južnih Slovena. (…) Ovako shvadena
ideja južnoslovenske solidarnosti treba jednom da uđe izrazito i u
potpunoj svojoj određenosti u programe demokratskih stranaka i u
Srbiji, i u Bugarskoj, i u Hrvatskoj i u Slovenačkoj. Ona treba da ima
kod svih jugoslovenskih naroda svoju identičnu formu kojom de se u
spoljnim odnosima solidarno obeležiti prava demokratija Južnih
Slovena. Ovo bi bio prvi realan uspeh naše ideje, sa demokratijom
Narodna
biblioteka
Srbije
trijumfovala bi i naša propaganda I dobila bi svoj opšti politički
smisao.“
Srpski književni glasnik, knj. 13, sv. 2, 1904:
“All intelligent people in our country, except the reactionary press,
which hides its impure ulterior motives behind a veil of a purist,
uncompromising form of nationalism, full-time patriots who exploit
patriotism in campaigns, few harmless dreamers who find it hard to
pull themselves away from the dreams that rocked the cradle of
their youth, all thinking people have come to a conclusion that our
small nations have just two options: “to be or not to be”, reach an
agreement, unite and live and develop or remain torn by cruel and
lethal internal strife, spending their days independent in name only
and await the day when they will become a Russian guberniya or an
Austrian province. Knowing our circumstances, have only one way
ahead of us, which is not only the best, but also the only possible
way: unity.”
National Policy and Political Parties, Slovenski jug, 12. I 1908:
“The broad meaning of our national policy, Serbian, Bulgarian,
Croat and Slovenian alike lies in the emancipation of a big race that
will achieve its absolute independence, both political and economic
in a free confederation of all South Slavs, (…) The idea of South
Slavic solidarity, understood in this way, should for once be stated
clearly and be fully defined in the programmes of democratic
political parties in Serbia, Bulgaria, Croatia and Slovenia. Its form
has to be identical in all South Slav peoples. That form will be used
in foreign affairs to jointly mark the true democracy of South Slavs.
This
would be the first actual success of our idea; with democracy, our
propaganda would triumph too and the idea would gain its general
political meaning.”
18.
Božidar Markovid (1874–1946),
profesor Pravnog fakulteta u Beogradu, Arhiv Jugoslavije, Beograd,
Zbirka J. Jovanovid Pižon 80-37-336/344, Pismo od 28. oktobra
1916. godine:
„Samo uz saradnju svih i iz sviju krajeva može se dodi do solidne
države. Ovo je osnovna ideja, koja je baza svemu ostalom. Ako se
ona primi, otvoreno i lojalno, onda sve ostalo proističe samo po
sebi.
Narodna
biblioteka
Srbije
Drugačije rešenje je nemogude, jer de samo ono rešenje biti sigurno
na koje se svi slože.“
Božidar Markovid (1874-1946),
Professor at the Faculty of Law in Belgrade, Archive of Yugoslavia, J.
Jovanovid Pižon Collection 80-37-336/344, Letter of 28 October
1916:
“The creation of solid state is possible only through cooperation of
everyone and of all regions. This is the fundamental idea that is the
basis for everything else. If it is embraced openly and loyally, then
everything will come naturally. A different solution is impossible,
because only the solution that is universally agreed upon can be
reliable.”
19.
Jovan Cvijid (1865–1927),
srpski naučnik, osnivač Srpskog geografskog društva, predsednik
Srpske kraljevske akademije, profesor i rektor Beogradskog
univerziteta:
„Okrenutost srpske države ka zapadu i jugu nije bila težnja dinastije
ili vojničke klase, nego jedna besvesno jaka misao i volja celog
jednog naroda.“
Jovan Cvijid (1865-1927),
Serbian scientist, founder of the Serbian geographic society,
president of the Serbian Royal Academy of Sciences, and rector of
the University of Belgrade:
“The orientation of the Serbian state towards the west and the
south was not the aspiration of the dynasty or the military class, but
an unconsciously strong idea and the will of an entire nation.”
Privatno
vlasništvo
Ljubice KrstidPopovac
20.
Muzej istorije
Jugoslavije
Dragiša Cvetkovid, predsednik vlade Kraljevine Jugoslavije
IV 687
21.
Vlatko Maček i Dragiša
Cvetkovid na konferencije
za novinare posle
potpisivanja Sporazuma,
1939.
Muzej istorije
Jugoslavije
II 8535
22.
Dragiša Cvetkovid,
predsednik vlade Kraljevine
Jugoslavije govori u
Narodnoj skupštini
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 694
23.
Učesnici konferencije na Krfu, jun 1917. dr Bogumil Vošnjak, Dinko
Trinajstid, dr Franko Potočnjak, Momčilo Ninčid, Vojislav
Marinkovid, Marko Đuričid, Milorad Draškovid (stoje s leva na
desno), Dušan Vasiljevid, dr Hinko Hinkovid, dr Ante Trumbid, Nikola
Pašid, Andra Nikolid, Stojan Protid, Ljuba Davidovid (sede s leva na
desno).
Participants in the Corfu Conference, June 1917: Dr Bogumil
Vošnjak, Dinko Trinajstid, Dr Franko Potočnjak, Momčilo Ninčid,
Vojislav Marinkovid, Marko Đuričid, Milorad Draškovid (standing
from left to right), Dušan Vasiljevid, Dr Hinko Hinkovid, Dr Ante
Trumbid, Nikola Pašid, Andra Nikolid, Stojan Protid, Ljuba Davidovid
(sitting from left to right)
Muzej istorije
Jugoslavije
I 495
K93/36
24.
Krfski pakt, sporazum sklopljen na Krfu 07. VII 1917. kojim je
predviđeno stvaranje Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca pod
dinastijom Karađorđevida. Jugoslovenski odbor: dr Ante Trumbid na
čelu, dr Hinko Hinkovid, Milan Marjanovid, Frano Supilo, dr Nikola
Stojanovid, dr Milan Skršid, Dušan Vasiljevid, dr Niko Župančnčid, dr
Bogumil Vošnjak i Ivan Meštrovid
Muzej istorije
Jugoslavije
Corfu Pact, an agreement concluded in Corfu on 7 July, 1917
envisaging the creation of the Kingdom of Serbs, Croats and
Slovenes, under the Karađorđevid dynasty, the Yugoslav
Committee: President Dr Ante Trumbid, Dr Hinko Hinkovid, Milan
Marjanovid, Frano Supilo, Dr Nikola Stojanovid, Dr Milan Skršid,
Dušan Vasiljevid, Dr Niko Župančnčid, Dr Bogumil Vošnjak and Ivan
Meštrovid
I 505
Satirična posmrtna lista kojom se objavljuje propast Austrije (31. X
1918.), objavljeno u Ljubljani u listu „Kurent“ 1918.
Muzej istorije
Jugoslavije
25.
Satirical obituary announcing the fall of Austria (31 October, 1918),
published in Kurent Magazine in Ljubljana, 1918.
I 922
26.
Manifestacija za ujedinjenje, Zagreb 29. oktobar 1918.
Rally of the supporters of unification, Zagreb, 28 October, 1918
Muzej istorije
Jugoslavije
I 498
A-193/35
27.
Članovi Jugoslovenskog odbora na sednici u Parizu 1916. dr Niko
Županid, Diro Kamnenarovid, dr Milan Srkšid, dr Nikola Stojanovid,
dr Franko Potočnjak, Jovo Banjanin, Frano Supilo, Dušan Vasiljevid
(stoje s leva na desno), Dr Julije Gazari, profesor Pavle Popovid, dr
Ivo de Đuli, dr Ante Trumbid, dr Hinko Hinkovid, Ivan Meštrovid, dr
Josip Horvat (sede s leva na desno)
Members of the Yugoslav Committee at a session in Paris in 1916:
Dr Niko Županid, Diro Kamnenarovid, Dr Milan Srkšid, Dr Nikola
Stojanovid, Dr Franko Potočnjak, Jovo Banjanin, Frano Supilo, Dušan
Vasiljevid (standing from left to right), Dr Julije Gazzari, Professor
Pavle Popovid, Dr Ivo de Giulli, Dr Ante Trumbid, Dr Hinko Hinkovid,
Ivan Meštrovid, Dr Josip Horvat (sitting from left to right)
Muzej istorije
Jugoslavije
I 492
193/37
28.
Čitanje adrese Narodnog vijeda SHS pred regentom Aleksandrom
nakon čega je proglašeno stvaranje Kraljevstva Srba, Hrvata i
Slovenaca, Beograd 1. decembar 1918.
The reading of the Address of the National Council of Slovenes,
Croats and Serbs to Prince-Regent Aleksandar, after which the
creation of the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes was
proclaimed, Belgrade, 1 December, 1918.
Muzej istorije
Jugoslavije
I 7691
P-889
29.
Članovi srpske vlade i Narodne skupštine na Krfu
Muzej istorije
Jugoslavije
Members of the Serbian government and parliament
I 812
30.
Pred kraj rata, nakon proboja Solunskog fronta, u oktobru 1918.
godine osnovano je u Zagrebu Narodno vijede Države Srba, Hrvata i
Slovenaca koje odustaje od Majske deklaracije, uprkos proglasu
austrijskog cara o prihvatanju trijalizma, i stvara Naputak sa
uslovima za ujedinjenje s kojim je delegacija došla u Beograd na
sastanak s regentom Aleksandrom Karađorđevidem. Proglasivši
ujedinjenje 1. XII 1918, regent se, oslonjen na vojsku koja je jedina
mogla održavati red na čitavoj teritoriji Kraljevine Srba, Hrvata I
Muzej grada
Beograda
Urbanistička
zbirka
Ur-287
Slovenaca, nije osedao obaveznim da se obazire na uslove iz
Naputka i tako je započela tegobna istorija Jugoslavije.
Towards the end of the war, after the breakthrough of the Salonika
front, the National Council of the State of Slovenes, Croats and
Serbs, established in October, 1918 in Zagreb, renounced the May
Declaration, despite the fact that the Austrian emperor issued a
proclamation accepting trialism, and drew up Naputak
(Instructions) with the conditions for unification that its delegation
brought to Belgrade to a meeting with Prince-Regent, Aleksandar
Karađorđevid. Having proclaimed the unification on 1 XII 1918, and
relying on the army that was the only force able to maintain order
in the entire territory of the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes,
Prince-Regent Aleksandar did not feel obliged to take the Naputak
conditions into consideration and thus began the troubled history
of Yugoslavia.
31.
Narodna
galerija
Slovenije
Pred Ažbeovom školom
9344
32.
Grupa umetnika tokom Druge umetničke izložbe hrvatskog
umetničkog društva "Medulid" u Paviljonu Riharda Jakopiča,
Ljubljana 1909. god. S leva na desno: Miho Marinkovid (?), Emanuel
Vidovid, Rihard Jakopič, Branislav Deškovid (sede), Frano MenegeloDinčič, Ivan Grohar, Ante Katunarid i Ante Gaber (stoje)
A group of artists during the Second Art Exhibition of the Croatian
Medulid Society at the Rihard Jakopič Pavilion, Ljubljana 1909
From left to right: Miho Marinkovid (?), Emanuel Vidovid, Rihard
Jakopič, Branislav Deškovid (sitting), Frano Meneghello-Dinčič, Ivan
Grohar, Ante Katunarid andAnte Gaber (standing)
33.
Ažbe sa učenicima u školskoj
učionici
Narodni
muzej
Slovenije
N 29928
Narodna
galerija
Slovenije
6223
34.
Karneval učenica Ažbeove škole
Narodna
galerija
Slovenije
6559
35.
Ažbeova škola
Narodna
galerija
Slovenije
6859
36.
Grupa umetnika sa novinarima na Drugoj jugoslovenskoj
umetničkoj izložbi, Sofija, 1906. god.
Spomenzbirka Pavla
Beljanskog
A group of artists with journalists at the Second Yugoslav Art
Exhibition, Sofia, 1906.
37.
Nadežda Petrovid na Četvrtoj jugoslovenskoj umetničkoj izložbi
pored
skulpture Ivana Meštrovida Majka, Beograd, 1912. god.
Narodni
muzej
Beograd
Nadežda Petrovid at the Fourth Yugoslav Art Exhibition, next to Ivan
Meštrovid’s sculpture Mother, Belgrade, 1912,
Legat
Nadežde i
Rastka
Petrovida
Atelje Nadežde Petrovid i Ivana Meštrovida u Parizu
Narodni
muzej
Beograd
Legat
Nadežde i
Rastka
Petrovida
38.
39.
„Meštrovid je umjetnik cijelog našeg
naroda, umjetnik srpski koliko I
hrvatski, hrvatski koliko i srpski,
umjetnik neoslobođenih i
neujedinjenih koji treba da se
oslobode i ujedine i zato je dužnost
nas svih da ga upoznamo i učinimo
poznatim, da ga razumijemo i da ga
tumačimo. Ali je u prvom redu
dužnost oslobođenog dijela našeg
naroda, dužnost Srbije naše, da krik
Meštrovidev, krik svih nas, propusti
do u dno srca i da pokaže volju da
ostvari san Meštrovidev, njegov Vid
ovdanski hram.“
(Dimitrije Mitrinovid, „Umjetnik
našeg naroda Ivan Meštrovid“,
uvodnik Slovenskog juga, objavljen
25. XII 1910, opremljen fotografijom
dugokosog i naočitog Ivana
Meštrovida).
40.
41.
“Meštrovid is the artist of all our
people, as much Serbian, as he is
Croatian, the artist of those who are
not liberated or united, those who
should become free and united and
that is why, it is the duty of us all to
get to know him and to make him
well-known, to understand and
interpret his work. But, primarily, it
is the duty of the liberated part of
our people, the duty of our Serbia,
to let Meštrovid’s cry, which is the
cry of all of us, reach the bottom of
its heart and show the willingness to
make Meštrovid’s dream, his
Vidovdan Temple, a reality.“
(Dimitrije Mitrinovid, The Artist of
Our People, Ivan Meštrovid“,
editorial in Slovenski jug, published
on 25 XII 1910, with a photograph of
a long-haired and handsome Ivan
Meštrovid)
Narodni
muzej
Beograd
Ivan Meštrovid, Sedanje
Dokumentarn
a građa –
Zbirka
jugoslovenski
h skulptura
XIX i XX veka
Narodni
muzej
Beograd
Ivan Meštrovid, Udovica sa
detetom
Dokumentarn
a građa –
Zbirka
jugoslovenski
h skulptura
XIX i XX veka
Narodni
muzej,
Beograd
Ivan Meštrovid, Banovid
Strahinja
Dokumentarn
a građa –
Zbirka
jugoslovenski
h skulptura
XIX i XX veka
42.
Narodni
muzej,
Beograd
Ivan Meštrovid, Karijatide
Dokumentarn
a građa –
Zbirka
jugoslovenski
h skulptura
XIX i XX veka
43.
Atelje Nadežde Petrovid i Ivana Meštrovida u Parizu
Narodni
muzej
Beograd
Legat
Nadežde i
Rastka
Petrovida
44.
Potpisnici pristupanja
Kraljevine Jugoslavije Trojnom
paktu: predsednik vlade
Kraljevine Jugoslavije Dragiša
Cvetkovid I Joakim fon
Ribentrop, ministar spoljnih
poslova Nemačke, u
međusobnom čestitanju nakon
potpisivanja Pakta, u Beču 25.
marta 1941.
45.
Manifestacije naroda u
Beogradu, 27. marta 1941.
Arhiv
Jugoslavije
AJ-377-74
Arhiv
Jugoslavije
AJ-377-OZF582
46.
Vojska Kraljevine Jugoslavije na
ulicama Beograda, nakon
izvršenog vojnog puča, 27.
marta 1941
Arhiv
Jugoslavije
AJ-377-74
47.
Vojska Kraljevine Jugoslavije na
ulicama Beograda, nakon
izvršenog vojnog puča, 27.
marta 1941
Arhiv
Jugoslavije
AJ-377-74
48.
Demonstracije u Beogradu 27.
marta 1941.
Muzej istorije
Jugoslavije
II 1469
49.
Demonstracije u Beogradu 27.
marta 1941.
Muzej istorije
Jugoslavije
II 1426
50.
Demonstracije u Beogradu 27.
marta 1941.
Muzej istorije
Jugoslavije
II 1430
A-48/44
51.
Prva vlada Srbije 1945. godine
(s leva) : Milivoje Perovid, Petar
Stambolid, Mitra Mitrovid,
prota Smiljanid, Života
Đermanovid, Mihailo Bata
Đurovid, dr. Blagoje Neškovid,
Milentije Popovid, nepoznat,
Miloš Moskovljevid, Voja
Lekovid, Miloš Cerevid
Muzej istorije
Jugoslavije
Josip Broz Tito potpisuje
Deklaraciju o proglašenju FNRJ
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 12388
E-233/24
52.
29. novembar 1945. godine
IV 5373
A-639/39
53.
Članovi nove jugoslovenske
vlade polažu zakletvu, Beograd
8. mart 1945. godine
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 5741
A-772/4
54.
Josip Broz Tito, predsednik
ministraskog saveta za vreme
čitanja Deklaracije narodne
vlade preko Radio Beograda, 9.
mart 1945. godine
Muzej istorije
Jugoslavije
Detalj iz Skupštine za vreme
čitanja Deklaracije o
proglašenju FNRJ 29. novembar
1945.
Muzej istorije
Jugoslavije
Momenat sviranja himne „Hej
Sloveni“ na usvajanju
Deklaracije o proglašenju FNRJ,
29. novembra 1945. godine.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 5680
A-648/40
55.
IV 5382
A-640/8
56.
57.
Iz albuma fotografija izgradnje
autoputa Bratstvo i jedinstvo.
Poklon graditelja 23. maja
1961.
„Odlazak na gradilište“
IV 5396
A-640/22
Muzej istorije
Jugoslavije
Foto-album
(79) 81
58.
Iz albuma fotografija izgradnje
autoputa Bratstvo i jedinstvo.
Poklon graditelja 23. maja
1961.
Muzej istorije
Jugoslavije
Foto-album
(79) 81
„Ispit je položen“
59.
Iz albuma fotografija iz života
brigadira i izgradnje valjaonice
bakra u Sevojnu. Poklon
graditelja Sevojna, 1952.
„Betoniranje kotlarnice“
Muzej istorije
Jugoslavije
Foto-album
2032 (90)
60.
Iz albuma fotografija
poklonjenog u znak zahvalnosti
Titu povodom posete prve
smene DORA „SUTJESKA 73“
Muzej istorije
Jugoslavije
Spomenik sa kosturnicom palih
boraca u bici na Sutjesci.
Memorijalni kompleks Dolina
heroja, kod Tjentišta
Foto-album
1669 (249)
61.
Iz albuma fotografija sa
posvetom: voljenom Titu
brigadisti ORA "Sutjeska",
Tjentište. 10.avgust 1970.
Josip Broz Tito sa učesnicima
ORA „Sutjeska“, 1970.
Muzej istorije
Jugoslavije
Foto-album
256
1676 (256)
62.
Iz albuma fotografija izgradnje
Muzej istorije
Jugoslavije
pruge Brčko Banovidi, 1946.
Poklon Graditelja omladinske
pruge Brčko-Banovidi, 1946.
„Radovi su započeli“
Foto-album
2107 (162)
63.
Iz albuma fotografija izgradnje
pruge Brčko Banovidi, 1946.
Poklon Graditelja omladinske
pruge Brčko-Banovidi, 1946.
„Na nasipu“
Muzej istorije
Jugoslavije
Foto-album
2107 (162)
64.
Iz albuma fotografija izgradnje
pruge Brčko Banovidi, 1946.
Poklon Graditelja omladinske
pruge Brčko-Banovidi, 1946.
„Fiskultura u slobodnom
vremenu“
Muzej istorije
Jugoslavije
Foto-album
2107 (162)
65.
Iz albuma fotografija izgradnje
hidrocentrale u Vindolu. Poklon
RK i omladinske radne brigade
Vinodolske hidrocentrale, 1955.
„Na zajedničkom
četvorogodišnjem radu
učestvovalo je preko 16 tisuda
omladinaca i omladinki…
Muzej istorije
Jugoslavije
Foto-album
2130 (185)
… uz veliki broj članova radnog
kolektiva „Hidroelektre“. “
66.
Iz albuma fotografija
iz života brigadira. XI splitska
Muzej istorije
Jugoslavije
omladinska radna brigada
„Čuvar Jadrana“ na radnoj
akciji na putu Prelinja – Čačak –
Titovo Užice, 1960.
Foto-album
353 (356)
Album Poklon Opštinskog
komiteta narodne omladine Vis
67.
Iz albuma fotografija
iz života brigadira. XI splitska
omladinska radna brigada
„Čuvar Jadrana“ na radnoj
akciji na putu Prelinja – Čačak –
Titovo Užice, 1960.
Muzej istorije
Jugoslavije
Foto-album
353 (356)
Album Poklon Opštinskog
komiteta narodne omladine Vis
68.
Iz albuma fotografija izgradnje
pruge Brčko Banovidi, 1946.
Poklon graditelja omladinske
pruge Brčko-Banovidi, 1946.
„Na pruzi smo gradili i učili“
Muzej istorije
Jugoslavije
Foto-album
2107 (162)
69.
Muzej istorije
Jugoslavije
Iz albuma fotografija izgradnje
pruge Brčko Banovidi, 1946.
Poklon graditelja omladinske
pruge Brčko-Banovidi, 1946.
Foto-album
2107 (162)
„Svakim danom bliže cilju“
70.
Iz albuma fotografija posete
Tita omladinskim radnim
brigadama, jun Ada Ciganlija
1960.
Poklon beogradskih brigadira,
11.VII 1960.
Muzej istorije
Jugoslavije
Foto-album
1439 (28)
71.
Iz albuma sa fotografijama
izgradnje autoputa „Bratsvojedinstvo“, 1960. Poklon
graditelja Autoputa bratstvojedinstvo u 1960.godini,
19.maja 1960.
„Počeli smo tamo gde su prošle
godine stali naši prethodnici.
Pred nama su vrletna brda,
polja i reke između Malošišta i
Vranja u Srbiji i Udova i
Đevđelije u Makedoniji. U
nama je želja da preko njih
pružimo belu liniju puta
BRATSTVA-JEDINSTVA“
Muzej istorije
Jugoslavije
Foto-album
473 (478)
72.
Iz albuma fotografija izgradnje
autoputa „Bratsvo-jedinstvo“,
1960. Poklon graditelja
Autoputa bratstvo-jedinstvo u
1960.godini, 19.maja 1960.
„Kad lopate i krampovi miruju,
naša naselja se pretvaraju u
škole bududih stručnih radnika i
aktivnih upravljača.“
Muzej istorije
Jugoslavije
Foto-album
473 (478)
73.
74.
75.
U francuskoj štampi se neposredno po atentatu
pojavila verzija po kojoj su poslednje kraljeve reci
bile: „Cuvajte mi Jugoslaviju i prijateljstvo sa
Francuskom“. Međutim, bududi da je bilo
očigledno da samrtnik nije bio u stanju da
izgovori išta slicno, amanet je skracen onako kako
je minister finansija, docniji premijer Bogoljub
Jeftic, jedan od prvih koji su pritekli u pomoc
umirucem, tvrdio da ga je cuo.
Opis atentata:
Oko 16.00 automobil u kome su kralj, ministar
Bartu i general Žorž krece. Krov na automobilu je
spušten, a ispred je policijski automobil u kome je
jedan od glavnih ljudi zadužen za obezbeđenje
cele parade. Tu su i dva oficira sa sabljama na
konjima. Povorka je pracena zvucima francuske
himne „Marseljeze“. U jednom trenutku iz mase
istrcava Vlado Šofer s cvecem u ruci,
uzvikujuci:„Živeo kralj!“ Dolazi do kola i nogom
staje na papucu automobila „delaž“, vadi
revolver (pre toga je bacio cvece) i pocinje da
puca. Prvo u kralja, a onda u francuskog ministra
i generala. Oficir na konju prilazi i dva puta ga
udara sabljom, posle cega VŠ pada na zemlju,
ispalivši još hitaca. Jednu ženu je pogodio njegov
hitac. Pocinje i policija da puca i nastaje totalni
metež. Ginu tri posetioca i jedan policajac. Masa
krece da lincuje atentatora, koji je van svesti , ali
ga policajci sklanjaju u jedan obližnji kiosk. Nikad
više nije ni došao svesti, jer je par sati kasnije
izdahnuo u jednoj policijskoj kancelariji. Na
desnoj ruci je imao istetoviranu mrtvacku glavu
sa dve koske i cirilicom napisano VMRO.
Automobil sa kraljem i ostalima krece ka jednoj
od zgrada gde je, po protokolu, i trebalo da svrati
kralj.
– Ima li lekara? – vice neko od oficira.
Javlja se jedan mladic i puštaju ga u zgradu,
nadajuci se da može da pomogne. Ali nije mogao
ništa da uradi. Tri rane na telu su bile više nego
kriticne. Oko 17.00 kralj je izdahnuo.
Muzej istorije
Jugoslavije
Narod plače za
ubijenim
kraljem
Aleksandrom,
1934.
Prenos
posmrtnih
ostataka kralja
Aleksandra iz
Marselja u
Beograd, 1934.
Odavanje
počasti
na
železničkoj
stanici u
Zagrebu
II 6929
Muzej istorije
Jugoslavije
II 6971
Muzej grada
Beograda
Ulica kralja
Milana za
vreme sahrane
kralja
Aleksandra,
Beograd
Zbirka istorija
Beograda
1918-1941.
I2/1-431
A version of events appeared in the French press,
immediately after the assassination, according to
which the king’s last words were: “Preserve
Yugoslavia and Franco-Yugoslav friendship!”.
However, since it was obvious that the dying man
was not able to say anything to that effect, the
sentence that became his legacy was shortened
to fit what the Minister of Finance, Bogoljub
Jeftic, who later became Prime Minister claimed
to have heard, being among the first people who
rushed to the dying man’s rescue.
An Account of the Assassination:
Around 4 pm, the car with the king, minister
Barthou and general Georges set off on its
journey. The hood of the car was pulled down. A
police car with one of the main people in charge
of security of the entire procession was driven in
front of them. There were also two mounted
officers with sabres. The French national anthem,
the Marseillaise was played as the procession
moved along. At one point, Vlado “the
Chauffeur” darted from the crowds, flowers in his
hand, shouting: Long live the King!" He reached
the car, mounted the running board of the
Delage, produced a revolver (having thrown the
flowers) and started shooting, he first shot the
king and then the French minister and the
general. A mounted officer approached and
struck him two times with his sabre, after which
V. Ch. fell to the ground, firing more shots. His
bullet hit a woman. The police started shooting
too and total confusion ensued. Three members
of the crowd and one policemen were killed. The
crowd started beating the assassin who was
unconscious. The policemen moved him to a
nearby kiosk. He never came to again and died
several hours later at a police office. On his right
arm, he had a skull and crossbones tattoo with
“VMRO” written in Cyrillic. The car with the king
and others started off towards one of the
buildings where, according to protocol, the King
was supposed to call in.
- An officer shouted “Is there a doctor?”
A young man responded and they let him into the
building in the hope that he could help. However,
there was nothing that he could do. The three
wounds on his body were more than critical.
Around 5 pm, the king passed away.
76.
77.
78.
U vreme višestrukog atentata na rukovodstvo Hrvatske seljacke
stranke, Parlament je bio vec gotovo deceniju privremeno smešten
u predratnu Konjicku kasarnu.
Muzej grada
Beograda
At the time of the multiple assassination of the leadership of the
Croatian Peasant Party, the parliament had, for almost a decade,
been temporarily housed at the pre-war cavalry barracks building.
Urbanistička
zbirka
Ur-2174
20. jun 1928. Puniša Racic puca na poslanike
Hrvatske seljacke stranke
Opis atentata (Predrag Milojevic):
„Racic, tacno u 11.25 sati vadi revolver. Drži ga
u desnoj ruci spuštenoj ispod govornice.
Zastupnici iz dvorane revolver nisu mogli videti,
ali su ga primetili ministri cija su sedišta iza
govornice, dakle iza Racica. Pored njega stajao
je bivši ministar vera Dragomir Obradovic a
ministar pravde Milorad Vujicic sedeo je odmah
iza govornice. Priskocili su obojica:
– Jesi li lud, bre?!
Racic ljutito, otimajuci se, prvom podviknu:
– Izmakni se!
A, zatim Vujicicu, suvonjavom i fizicki slabom
zaprijeti:
– Pusti me, inace cu te ubiti!
Ostali su sami jedan prijema drugom Pernar i
Racic, dok su svi drugi bili zabezeknuti, nemi
posmatraci. Racic je digao revolver, okrecuci ga
prijema Pernaru:
– Ustani i izvini se!
Pernar cuti, a Racic ponavlja:
– Izvini se!
Prva dva metka bila su namenjena Pernaru.
Pogo_en prvim u grudi, odmah je pao na klupu.
Basaricek je sedeo za stenografskim stolom,
izme_u dveju govornica, cekajuci prijelaz na
dnevni red da uzme ucešca u debati. Digao se
da sprijeci Racica, ali ga je drugi metak smrtno
pogodio. Srušio se isprijed stenografskog stola i
poslanickih klupa. Trecim metkom Racic je
ga_ao Radica koji se, pogo_en u trbuh,
stropoštao pod klupu. Gran_a je ustao da zaštiti
Radica, ali nije stigao vec je, ranjen u
podlakticu, štitio Pribicevica koji se još zaklonio
ispod klupe. Od petog metka pao je Pavle Radic
Hrvatski
državni arhiv
Povorka sa
mrtvačkim
kolima na
Jelačidevom trgu.
Spomenik bana
Jelačidaje na
levom boku imao
veliki crni flor, a i
sablja mu je bila
okidena crnim
florom.
Foto: Vinko
Neugebauer
Želatninska
fotografija, 9,9 x
13,9 cm
Podoficiri
kraljevske garde
sa srebrnim
vencem koji je
posalo kralj
Aleksandar.
Foto: Giorgije
Gruznicev
Želatninska
fotografija, 8,9 x
13,9 cm
Zbirka
fotografija sa
poslednjeg
ispradaja
Stjepana
Radida
HR HDA
2029/33
Hrvatski
državni arhiv
Zbirka
fotografija sa
poslednjeg
ispradaja
Stjepana
Radida
HR HDA
2029/38
koji je stajao malo podalje i na bolan uzvik
svoga strica Stjepana pojurio da mu pomogne,
ali je pogo_en ispod srca. (Zagrebacki reporteri
to ovako opisuju: „Cim je Gran_a pao, Radic je
ostao nezašticen u klupi, te Racic ispaljuje i na
njega hitac, koji ga poga_a u trbuh. Kad je to
vidio Pavle Radic skace prema Puniši Racicu.
Racic dobacuje nešto Pavlu Radicu, izgledalo je,
kao da mu kaže: – Tebe sam tražio! – te sa
petim metkom poga_a smrtonosno Pavla
Radica i to jedan centimetar ispod srca. Pavle je
odmah pao na zemlju.“)
20 June, 1928. Puniša Racic shoots the Croatian
Peasant Party MPs An Account of the
Assassination (by Predrag Milojevic):
"At exactly 11.25, Racic took out his gun. He
kept it in his right hand lowered under the
podium. The MPs in the hall could not see the
gun, but the ministers whose seats were
behind the podium, that is, behind Racic could.
The former Religion Minister stood next to him,
and Justice Minister, Milorad Vujicic sat right
behind the podium. They both rushed toward
him.
- Are you crazy, man?!
Struggling to break free, Racic shouted at the
first man:
- Move away!
And then he threatened Vujicic, who was lean
and slightly built:
- Let me go, or I will kill you!
Pernar and Racic remained alone, facing each
other, while everybody else watched,
astonished and speechless.
Racic raised the gun, pointing it straight at
Pernar:
- Get up and apologise!
Pernar was silent and Racic repeated:
- Apologise!
The first two bullets were meant for Pernar.
The first hit him in the chest and he collapsed
on the bench right away. Basaricek sat at the
stenographer’s desk between the two podiums,
waiting for the agenda to be discussed so that
he could take part in the debate. He got up to
stop Racic, but the second bullet shot him
dead. He collapsed in front of the
Hrvatski
državni arhiv
Sa svake strane
odra stajao je po
jedan omladinac,
jedan seljak I
jedan Sokol, a
ispred dve žene u
crnini.
Foto: Giorgije
Gruznicev
Želatninska
fotografija, 8,9 x
13,8 cm
Zbirka
fotografija sa
poslednjeg
ispradaja
Stjepana
Radida
HR HDA
2029/45
stenographer’s desk and the MPs' benches.
Racic’s third shot was aimed at Radic who got
hit in the stomach and
collapsed under the bench. Gran_a got up to
protect Radic, but he was too late and was
wounded in the forearm. Wounded, he
protected Pribicevic who additionally took
cover under the bench. Pavle Radic who stood
a little father way fell, hit by the fifth bullet.
Having heard his uncle, Stjepan cry in pain, he
rushed to help him, but was shot below the
heart. (The reporters from Zagreb gave the
following account of the events: "As soon as
Gran_a fell, Radic remained without a cover on
the bench, so Racic fired a shot at him too,
hitting him in the stomach. When Pavle Radic
saw that, he jumped towards Puniša Racic.
Racic hurled some remark at Pavle Radic, he
seemed to be saying: - I've been looking for
you! And the fifth bullet shot Pavle Radic dead,
one centimetre below the heart. Pavle fell
straight to the ground").
79.
Članovi kulturno-umetničkog
društva iz Makedonije izvode
„Kalajdžijsko oro“
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 13516
B-446/1
80.
Muzej istorije
Jugoslavije
Sokolski slet, avgust 1922.
II9743
B-943/5
81.
Josip Broz Tito i predstavnici
katoličke crkve u Jugoslaviji u
razgovoru na prijemu u Belom
dvoru, Beograd, 8. januar
1953.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 5686
A-649/6
82.
Josip Broz Tito sa delegacijom
pravoslavnog sveštenstva
Udruženja pravoslavnih
sveštenika Narodne Republike
Srbije.
Beograd, 3. decembar 1947.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 5690
A-649/10
83.
Muzej istorije
Jugoslavije
Analfabetski tečaj, Sarajevo
IV 5250
A-636/36
84.
Radionica fesova, Novi Pazar
1948.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 1919
A-469/26
85.
Svečanost povodom dolaska
prvog voza novoizgrađenom
prugom Brčko-Banovidi.
Brčko 7. novembar 1946.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 2279
A-441/20
86.
Višespratnice pored trošnih
kuda. Ped 1968.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 10850
A-978/8
87.
Muzej istorije
Jugoslavije
Godišnja skupština Vakufskog
sabora u Sarajevu, 1950.
IV 13344
B-440/18
88.
Muzej istorije
Jugoslavije
Priština 1966.
IV 10896
89.
Kneginja Olga Karađorđevid sa
ženama raznih nacionalnosti
Kraljevine Jugoslavije
Muzej istorije
Jugoslavije
II 8293
90.
Romski analfabetski tečaj.
Prokuplje 1946-1947.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 136
KB-5/68
91.
Muzej istorije
Jugoslavije
Izgradnja pruge BrčkoBanovidi, 1946.
IV 3846
KB-42/100
92.
Muzej istorije
Jugoslavije
Škola u Sebečevu, Sandžak
IV 204
KB-4/73
93.
Karvan prijateljstva.
Zagrepčani ispradaju
Beograđane, 8.5.1967
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 11441
E-6/18
94.
Vojna parada. Trijumfalna
kapija sa stihom Branka
Radičevida, 9. maj 1970.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 11652
95.
Prilikom polaganja prvih
temelja naseljima posle
zemljotresa u Skoplju 1963.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 11336
96.
Muzej istorije
Jugoslavije
Prenošenje žita iz Titovog
Užica za Sandžak, 1945.
IV 123
KB-2/86
97.
„…imali smo prilike da se
uverimo kako je lepa naša
domovina …“
Muzej istorije
Jugoslavije
Album 41
98.
99.
„Blizu 95.000 mladida i
devojaka do sada je u
letovalištima FSJ u plavetnilu
mora i žuboru planinskih
potoka uživajudi provelo svoje
odmore…“
Muzej istorije
Jugoslavije
„…I raznovrsne kulturnzabavne programe,
omoguduju ugodan odmor“
Muzej istorije
Jugoslavije
Album 41
Album 41
100.
Smena brigadira na
obnavljanju razrušenog
Skoplja od zemljotresa, jul
1963.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 11763
E-7/8
101.
Pomod pripadnika JNA
prilikom zemljotresa,
Skoplje 27.7.1963.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 12452
E-252/13
102.
Pomod pripadnika JNA
prilikom zemljotresa, Skoplje
27.7.1963.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 12453
E-252/14
103.
Muzej istorije
Jugoslavije
Dobrovoljni davaoci krvi su se
odazvali pozivu Crvenog krsta
posle zemljotresa u Crnoj Gori,
april 1979.
IV 13067
B-427/19
104.
Muzej istorije
Jugoslavije
JNA pruža pomod postradalom
području Crne Gore od
zemljotresa, april 1979.
105.
IV 13058
B-427/18
Muzej istorije
Jugoslavije
Razgledanje razrušenog
Skoplja, 27. jul 1963.
Fototeka
K-217/21
106.
Muzej istorije
Jugoslavije
Razgledanje razrušenog
Skoplja, 27. jul 1963.
107.
Iz albuma fotografija omladine
Jugoslavije, Tomislav
Peternek. Poklon omladine
Jugoslavije, 24.maja
1965.godine.
Fototeka
K-217/28
Muzej istorije
Jugoslavije
Foto-album
431 (434)
108.
Muzej istorije
Jugoslavije
Dragiša Ivanovid (prvi sa leva)
u bolnci posle ranjavanja u
studentskim demonstracijama
II 7722
E-110/25
109.
Bosa Milidevid, studentkinja
ekonomske komercijalne
visoke škole, ranjena u
demonstracijama 14.
decembra 1939.
110.
Žandarmerija rasteruje
studenstske demonstracije
1939.
Muzej istorije
Jugoslavije
II 8636
Muzej grada
Beograda
Zbirka Istorija
Beograda
1918-1941.
I2/1 - 1969
111.
Muzej grada
Beograda
Poklonjenje Aleksandru nakon
uspostavljanja diktature
Zbirka Istorija
Beograda
1918-1941.
I2/1 - 642
112.
Muzej grada
Beograda
Poklonjenje Aleksandru nakon
uspostavljanja diktature
Zbirka Istorija
Beograda
1918-1941.
I2/1 - 643
113.
Policijski snimak Rodoljuba
Čolakovida, člana KPJ,
uhapšenog zbog učešda u
atentatu na ministra
unutrašnjih poslova Milorada
Draškovida, 23. 7. 1921.
Muzej istorije
Jugoslavije
II 199
A-42/16
114.
Grupa osuđenika , Sremska
Mitrovica.
Muzej istorije
Jugoslavije
Prvi red odozgo, s leva
3. Milorad Petrovid
(poginuo u NOB-u, osuđivan
sa A. Rankovidem)
4. Svetislav Stefanovid
–Deda
Drugi red:
1. Melansa-Jevrejin
II 2030
A-84/16
2. Milan Marinkovid
3. Demajo David
4. Topalov
6. Stanko Paunovid
Tredi red:
1. Branko Solarid
2. Milan Mijalkovid
3. Demajo Naftali
4. Inšliht Samuel
5. Moša Pijade
6. Linicki Leonid
115.
Policijski snimak Ljubice Marid
iz Kragujevca, 25. april 1935.
Muzej istorije
Jugoslavije
II 378
116.
Muzej istorije
Jugoslavije
Nada Dimid, tekstilna radnica,
član SKOJ-a od 1938., KPJ-a od
1940. Prilikom demostracija u
Košutnjaku, uhapšena je i
izbačena sa Trgovačke
akademije. Ubijena je u logoru
Stara Gradiška 1942.
117.
II 8182
Muzej istorije
Jugoslavije
Josip Broz Tito, policijski
karton br. 10434, 1928.
II 185
118.
Aleksa Gavrilovski, aktivista
KPJ u prilepskom zatvoru za
vreme Obznane
Muzej istorije
Jugoslavije
II 8784
119.
Muzej istorije
Jugoslavije
Moša Pijade, kazniona u
Sremskoj Mitrovici
II 1964
A-651/2
120.
Moša Pijade portretiše
Božidara Solarida, kazniona u
Sremskoj Mitrovici
Muzej istorije
Jugoslavije
II 1966
A-651/3
121.
Muzej istorije
Jugoslavije
Aleksandar Rankovid, snimak
sa robije
II 2084
P-125
122.
Policijski snimak Edvarda
Kardelja iz beogradske policije
1929.
Muzej istorije
Jugoslavije
II 3361
P-435
123.
Grupa osuđenika u Sremskoj
Mitrovici, pre 1939.
Muzej istorije
Jugoslavije
II 1282
124.
Maribor
Muzej istorije
Jugoslavije
II 15
B-258/5
125.
Lepoglava
Muzej istorije
Jugoslavije
II 41
A-111/11
126.
Sremska Mitrovica
Muzej istorije
Jugoslavije
II123
A-56/38a
127.
Stara Gradiška
Muzej istorije
Jugoslavije
II54
A-96/22a
128.
Stara Gradiška
Muzej istorije
Jugoslavije
II58
A-96/28a
129.
Ljubljana
Muzej istorije
Jugoslavije
II30
A-96/34a
130.
Sremska Mitrovica
Muzej istorije
Jugoslavije
II1967
A-271/29
131.
Beograd (Glavnjača)
Muzej istorije
Jugoslavije
II4693
132.
Maribor
Muzej istorije
Jugoslavije
II23
A-562/2
133.
Maribor
Muzej istorije
Jugoslavije
II24
A-562/3
134.
Lepoglava
Muzej istorije
Jugoslavije
II8554
135.
Beograd (Ada)
Muzej istorije
Jugoslavije
II5273
P-842
136.
Slobodan Penezid Krcun (1918–1964) – prvi čovek i dugogodišnji
rukovodilac službe bezbednosti u Srbiji. Završio je gimnaziju u Užicu
i upisao Poljoprivredno-šumarski fakultet 1937, gde je agitovao za
SKOJ i KPJ, tri puta hapšen. Dobio je nadimak po junaku stripa
Krcunu (Ježev strip Krcun i Moca) čije je ime koristio u konspiraciji.
Dragoljub Jovanovid ga je okarakterisao kao čoveka koji je hleb i
otrov. Kao Rankovidevom čoveku od poverenja, pripisuje mu se
samosvojnost i određena kritičnost prema Titu u poslednjim
godinama života. Preminuo je u kontroverznoj saobradajnoj nesredi
na ibarskoj magistrali 1964. godine.
Slobodan Penezid Krcun (1918-1964), the top man and a long-time
manager of Serbia’s secret service. After high school, he enrolled
the University of Agriculture and Forestry in Užice in 1937, where
he agitated for the League of the Communist Youth of Yugoslavia
(SKOJ) and the Communist Youth of Yugoslavia and was arrested
three times. He was nicknamed after a cartoon character Krcun
("Krcun and Moca", the Jež cartoon) which he also used as his nom
de guerre. Dragoljub Jovanovid described him as a "honey and
poison" man. Being a Rankovid’s man, he is considered to have
Muzej istorije
Jugoslavije
been self willed and to a certain extent critical of Tito in his later
years. He died in a controversial car accident on the Ibarska
Highway in 1964.
137.
Aleksandar Leka Rankovid (1909–1983) – prvi čovek službi
bezbednosti sve do 1966. Godine, kada je smenjen i na Brionskom
plenumu osuđen za zloupotrebu službe. Rođen u selu Draževac, kod
Obrenovca. Učio je abadžijski zanat u Beogradu, postao kalfa i kao
vrlo mlad stupio u redove SKOJ-a. Kao sekretar Pokrajinskog
komiteta uhvaden u rasturanju ilegalnog komunističkog
propagandnog materijala i osuđen 1928. godine na šest godina koje
je odslužio u KPD Sremska Mitrovica. Od 1937. godine član
Politbiroa CK KPJ. U toku Narodnooslobodilačke borbe, kao član
Vrhovnog štaba NOV i POJ i kao organizacioni sekretar KPJ,
Rankovid je bio jedan od najbližih Titovih saradnika. Po formiranju
OZN-e na Visu, 13. maja 1944. godine, postavljen je za načelnika
OZN-e za Jugoslaviju, a početkom 1946. godine, postao je ministar
unutrašnjih poslova FNRJ. Kasnije je biran na najviše partijske i
državne funkcije, bio je potpredsednik Savezne vlade i narodni
poslanik, a na partijskim kongresima, Petom (1948) i Šestom (1952),
ponovo je biran za člana Politbiroa, odnosno člana Izvršnog
komiteta CK SKJ. Od 1956. postaje potpredsednik SIV-a i predsednik
Odbora za unutrašnju politiku i bezbednost, član Sekretarijata
Izvršnog komiteta CK SKJ, član CK SKS, član Predsedništva Saveznog
odbora SSRNJ. Od kraja rata do 1966. godine bio je formalni ili
neformalni
šef svih civilnih tajnih službi.
Aleksandar Leka Rankovid (1909-1983) – the top man of the
security service until he was overthrown in 1966 and accused of
abuse of office at the Brioni Plenum. He was born in the village of
Draževac, near Obrenovac. Rankovid learned his craft as a tailor in
Belgrade, becoming a senior apprentice at a young age and joining
the ranks of the Communist Youth League. As the Secretary of the
Committee of the Province, he was caught distributing illegal
communist propaganda, and in 1928 sentenced to six years in the
Sremska Mitrovica prison. He became a KPJ Politburo member in
1937. During the national liberation struggle, Rankovid was also a
member of the Supreme Staff of the National Liberation Army and
the Partisan Units of Yugoslavia and also the organizational
secretary of the Communist Party, one of Tito's closest associates.
The establishment of OZNA on the island of Vis on 13 May 1944 led
to his appointment as the Head of OZNA for Yugoslavia and in early
1946 he became the Minister of Interior of the FPRY. Later he was
elected to the highest party and governmental posts, held the
position of the Deputy Prime Minister and was a Member of
Muzej istorije
Jugoslavije
Parliament, and at the Fifth (1948) and Sixth (1952) Party
Congresses was re-elected a member of the Politburo and a
member of the
Executive Committee of the Communist Party of Yugoslavia. In 1956
he became Vice President of SIV (Central Executive Committee) and
the Chairman of the Committee for Internal Affairs and Security, a
member of the Secretariat of the Executive Committee of the
Communist Party of Yugoslavia, a member of the Central
Committee of the League of Communists of Serbia (CK SKS), a
member of the Presidency of the Federal Board of the League of
Socialist Working People of Yugoslavia (SSRNJ). Since the end of the
war until 1966, he was a formal or informal chief of all civilian
secret services.
138.
139.
140.
Sudski proces armijskom generalu
Dragoljubu Mihailovidu (1893–
1944), trajao je od 10. juna do 15.
jula 1946. godine. Od 47 tačaka
optužnice koju je pročitao Miloš
Minid, general Mihailovid osuđen je
po osam tačaka. Nije osuđen za
ratne zločine, kako se navodi u
posleratnim konstrukcijama, ved
uglavnom za „zločine protiv
NOP-a“. Sud je „u ime naroda“
doneo odluku da se Mihailovid kazni
smrdu streljanjem, trajnim gubitkom
političkih i građanskih prava i
konfiskacijom celokupne imovine.
Pogubljen je tajno 17. jula 1946.
godine i sahranjen na do danas
nepoznatom mestu.
The trial of the army General
Dragoljub Mihajlovid (1893-1944),
lasted from 10 June to 15 July 1946.
Of the 47 Counts of Indictment read
by Miloš Minid, General Mihailovid
was convicted on eight Counts. He
was not convicted of war crimes, as
alleged in post-war constructions,
but mainly for ''crimes against the
People's Liberation Movement''. The
Court decided ''in the name of the
people'' to sentence Mihajlovid to
death by firing squad, permanent
loss of civil and political rights and
Ilija Ilid i Obrenija Todorovid
iz Vranida pokazuju pred
sudom kolevku izbušenu
mecima u kojoj su četnici
zaklali njeno unuče. Suđenje
Dragoljubu Draži
Mihailovidu, Beograd 10.
jun 1946.
Pradenje toka suđenja
političkom i vojnom
rukovodstvu organizacije
Dragoljuba Draže
Mihailovida na ulicama
preko zvučnika
Pradenje toka suđenja
političkom i vojnom
rukovodstvu organizacije
Dragoljuba Draže
Mihailovida na ulicama
preko zvučnika
Muzej istorije
Jugoslavije
IV3552
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 749
A-412
Muzej istorije
Jugoslavije
IV148
A-412/4
141.
confiscation of all property. He was
executed secretly on 17 July 1946,
and buried in a place that remains
unknown to date.
Predsednik suda pukovnik
Mihailo Đorđevid (u sredini),
potpukovnik Milija Lakovid
(levo), sudija, potpukovnik
Mihailo Jankovid (desno),
sudija
Muzej istorije
Jugoslavije
IV3713
142.
Muzej istorije
Jugoslavije
Svedok Miljana Petrovid iz
Medana
IV3554
143.
Zgrada u kojoj se održava
suđenje Dragoljubu Draži
Mihailovidu. Beograd,
Topčider, 10. jun 1946.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV3560
144.
Dragoljub Mihailovid za
vreme suđenja, Beograd,
10. jun 1946.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV14036
145.
Građani u sali pozdravljaju
odluke suda
Muzej istorije
Jugoslavije
IV3548
146.
Narod prati prenos suđenja
preko zvučnika na Baščaršiji, Sarajevo
Muzej istorije
Jugoslavije
IV3718
147.
Javni tužilac, pukovnik Miloš
Minid, na suđenju
Dragoljubu Draži
Mihailovidu. Na procesu od
10. juna do 16. jula 1946.
Mihailovida je Vojno vede
Vrhovnog suda FNRJ osudilo
na smrt.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV14035
P- 1243
148.
Strani novinari prate
suđenje Dragoljubu Draži
Mihailovidu. Beograd 10.
jun 1946.
Muzej istorije
Jugoslavije
Suđenje Dr Alojzu Stepincu i
ostalim hrvatskim
nacionalistima, 30. IX 1946.
u Zagrebu
Muzej istorije
Jugoslavije
IV3700
149.
150.
Alojzije Stepinac (1898–1960) –
zagrebački nadbiskup i kardinal,
imao je kontroverznu ulogu tokom
Drugog svetskog rata, a nakon
dolaska komunista na vlast odbio je
odvajanje Katoličke crkve u
Hrvatskoj od Vatikana. U
montiranom procesu, osuđen je na
16 godina zatvora i prisilnog rada.
Pet godina proveo je u zatvoru u
Lepoglavi, a od kraja 1951. godine
do svoje smrti 10. februara 1960.
godine u kudnom pritvoru u Krašidu.
Papa Pio XII imenovao ga je
kardinalom 1952. godine.
Alojzije Stepinac (1898 -1960), the
Archbishop of Zagreb and
Cardinal,who played a controversial
IV8205
Dr Alojz Stepinac, sa suđenja
30. IX 1946. u Zagrebu
Muzej istorije
Jugoslavije
IV8206
151.
152.
role during World War II and after
the communists rose to power, he
refused to separate the Catholic
Church in Croatia from the Vatican.
In a rigged process, he was
sentenced to 16 years of forced
labour in prison. He spent five years
in the Lepoglava prison, and was
held under house arrest in Krašid
from the end of 1951 to his death in
10 February 1960. Pope Pius XII
appointed him Cardinal in 1952.
Rupičid Mara, svedok na
suđenju Dr Alojzu Stepincu,
30.IX 1946. u Zagrebu
Muzej istorije
Jugoslavije
IV8208
Muzej istorije
Jugoslavije
Suđenje Dr Alojzu Stepincu.
Predsednik veda Vrhovnog
suda NR Hrvatske, Dr žarko
Vimpušek čita presudu
IV8210
153.
Muzej novije
istorije
Slovenije
154.
155.
Črtomir Nagode (1903–1947), građevinski inženjer i doctor
geografije, osuđen je na smrtnu kaznu koja je izvršena pod
optužnicom da je učestvovao u stvaranju nenarodnog udruženja
koje se povezalo sa špijunskim centrima u Austriji i Švajcarskoj s
namerom da se nasiljem sruši postojede državno uređenje FNRJ.
Čartomir Nagode (1903 - 1947), a civil engineer with a PhD in
geography, was sentenced to death for charges of participating
in the creation of non-people’s association which connected with
the centres of espionage in Austria and Switzerland, with a view to
violently overthrowing the existing government system of the FPRY.
FS-3991-12
Muzej novije
istorije
Slovenije
K45-28
Muzej novije
istorije
Slovenije
K45-35
156.
„Dahauski procesi“ u Sloveniji predstavljali su svojevrstan uvod u
represiju prema članovima partije. Pod ovim zbirnim nazivom podrazumeva se devet sudskih procesa, organizovanih od 1947. do
1950. godine, u kojima je osuđen trideset jedan bivši logoraš iz Dahaua, Buhenvalda i Mathauzena. Proglašeni su za špijune i saradni-
Muzej novije
istorije
Slovenije
ke Gestapoa i drugih obaveštajnih službi, iako su vedinom bili članovi ili funkcioneri predratne ilegalne KPJ, neki čak i španski borci, poznati antifašisti, ilegalci, učesnici i aktivisti Osvobodilne fronte. Ceo
tok najvedeg dahauskog procesa – nazvanog Dil-Osvald (april 1948)
direktno je prenosio Radio Ljubljana, a razglasni aparati na ulicama i
u trgovinama dopunjavali su scenografiju suđenja. Na smrt je
osuđeno jedanaest uhapšenika, petoro je amnestirano, a preostalih
dvadeset osuđeno je na zatvorske kazne od tri do 12 godina.
The "Dachau trials" in Slovenia formed an introduction to
repression aimed at the party members. The collective name
denotes nine trials, organized from 1947 to 1950, sentencing thirtyone former inmates of Dachau, Buchenwald and Mauthausen. They
were declared the spies and collaborators of the Gestapo and other
intelligence agencies, even though majority of them were members
or officials of the pre-war illegal Communist Party of Yugoslavia,
and some were even Spanish civil war soldiers, known anti-fascists,
underground operators, participants and activists of the Liberation
Front. The entire duration of the largest Dachau process - called DilOsvald (April 1948) was directly aired by Radio Ljubljana, with
public address sound system of loudspeakers in the streets and
shops complementing the trial scenery. Eleven were sentenced to
death, five were pardoned, and the remaining twenty were
sentenced to prison terms ranging from 3 to 12 years.
Prvi dachauski proces:
suđenje Branku Diehlu i
ing. Stanetu Oswaldu pred
vojnim sudom na Taboru u
Ljubljani, 19.4.1948.
Foto: Mahovič Zvone
Hildegarde Hahn pred
sudom
Muzej novije
istorije
Slovenije
4337/77
157.
Prvi dachauski proces:
suđenje Branku Diehlu i
ing. Stanetu Oswaldu pred
vojnim sudom na Taboru u
Ljubljani, 10.4.1948.
Foto: Mahovič Zvone
Muzej novije
istorije
Slovenije
4338/101
Sudija čita optužnicu
158.
Prvi dachauski proces:
suđenje Branku Diehlu i
ing. Stanetu Oswaldu pred
vojnim sudom na Taboru u
Ljubljani, 10.4.1948. Foto:
Mahovič Zvone
Oskar Jurančič, prof. Mirko
Košir i Heldengarde Hahn,
verenica Martina Presterla
na optuženičkoj klupi
Muzej novije
istorije
Slovenije
4338/94
159.
Prvi dachauski proces:
suđenje Branku Diehlu i
ing. Stanetu Oswaldu pred
vojnim sudom na Taboru u
Ljubljani, 10.4.1948. Foto:
Mahovič Zvone
Muzej novije
istorije
Slovenije
4338/87
Optuženi slušaju presudu
160.
Prvi dachauski proces:
suđenje Branku Diehlu i
ing. Stanetu Oswaldu pred
vojnim sudom na Taboru u
Ljubljani, 10.4.1948. Foto:
Mahovič Zvone
Branko Diehl
Muzej novije
istorije
Slovenije
4338/99
161.
Prvi dachauski proces:
suđenje Branku Diehlu i
ing. Stanetu Oswaldu pred
vojnim sudom na Taboru u
Ljubljani, 10.4.1948. Foto:
Mahovič Zvone
JankoPuffler, direktor
Steklarne Hrastnik pred
sudom
Muzej novije
istorije
Slovenije
Proces protiv Branka
Diehla i suoptuženih pred
vojnim sudom na Taboru
21.4.1948. Foto: Mahovič
Zvone
Pogled na salu između
čitanja optužnice
Muzej novije
istorije
Slovenije
Proces protiv Branka
Diehla i suoptuženih pred
vojnim sudom na Taboru
21.4.1948.
Foto: Mahovič Zvone
Optuženi tokom čitanja
optužnice
Muzej novije
istorije
Slovenije
Proces protiv Branka
Diehla i suoptuženih pred
vojnim sudom na Taboru
21.4.1948.
Foto: Mahovič Zvone
Pogled na salu između
čitanja optužnice
Muzej novije
istorije
Slovenije
4338/81
162.
4339/9
163.
4339/17
164.
4339/10
165.
Prvi dachauski proces:
suđenje Branku Diehlu i
ing. Stanetu Oswaldu pred
vojnim sudom na Taboru u
Ljubljani, 10.4.1948. Foto:
Mahovič Zvone
Karel Barle i Stane Oswald
Muzej novije
istorije
Slovenije
4338/97
166.
Prvi dachauski proces:
suđenje Branku Diehlu i
ing. Stanetu Oswaldu pred
vojnim sudom na Taboru u
Ljubljani, 10.4.1948. Foto:
Mahovič Zvone
Paul Gasser, inženjer
elektrotehnike, španski
borac i Vladimir Ličen,
hemijski inženjer, direktor
TEOLA u Medvodahu
Muzej novije
istorije
Slovenije
Prvi dachauski proces:
suđenje Branku Diehlu i
ing. Stanetu Oswaldu pred
vojnim sudom na Taboru u
Ljubljani, 10.4.1948. Foto:
Mahovič Zvone
JankoPuffler i Martin
Presterl
Muzej novije
istorije
Slovenije
4338/95
167.
4338/96
168.
Prvi dachauski proces:
suđenje Branku Diehlu i
ing. Stanetu Oswaldu pred
vojnim sudom na Taboru u
Ljubljani, 19.4.1948.
Foto: Mahovič Zvone
Muzej novije
istorije
Slovenije
4337/54
169.
Prvi dachauski proces:
suđenje Branku Diehlu i
ing. Stanetu Oswaldu pred
vojnim sudom na Taboru u
Ljubljani, 19.4.1948. Foto:
Mahovič Zvone
Inženjer Stane Oswald
pred sudom
Muzej novije
istorije
Slovenije
4337/46
170.
Proces protiv Branka
Diehla i suoptuženih pred
vojnim sudom na Taboru
21.4.1948.
Foto: Mahovič Zvone
Boris Kranjc, hemijski
inženjer
Muzej novije
istorije
Slovenije
4339/21
171.
Pred otkupnom stanicom
u Bogatidu. Mačva, Srbija
1948. Kampanja otkupa
žita.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV2490
A-480/12
172.
Isplata u otkupnoj stanici
u Bogatidu. Mačva, Srbija
1948. Kampanja otkupa
žita.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV2485
A-480/17
173.
Muzej istorije
Jugoslavije
Otkup viškova žita od
seljaka iz Marena,
Makedonija 1947.
IV2532
A-454/21
174.
Otkup viškova žita,
Makedonija 1947.Istovar i
merenje žita u otkupnoj
stanici.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV2536
A-454/25
175.
Bonovi za industrijsku
robu koju seljaci dobijaju
za predate viškove žita,
1947.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV2540
A-454/29
176.
Otkup viškova žita i
kupovina industrijske robe
za dobijene bonove,
Makedonija 1947.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV2541
A-454/30
177.
Muzej istorije
Jugoslavije
Merenje viškova žita za
otkup pred stanicom u
Rači Kragujevačkoj, 1947.
IV3138
A-453/21
178.
Muzej istorije
Jugoslavije
Merenje viškova žita pred
otkupnom stanicom u Rači
Kragujevačkoj, 1947.
IV3137
A-453/20
179.
Muzej istorije
Jugoslavije
Kontrahiranje viškova žita
IV4559
A-619/15
180.
Muzej istorije
Jugoslavije
Poljoprivredna škola i
stanica za otkup i preradu
pamuka u Strumici.
Makedonija, jun 1950.
IV6552
A-813/14
181.
Muzej istorije
Jugoslavije
Seljačka radna zadruga
„Mičurin“ u selu
Gradošorci. Makedonija,
jun 1950.
IV6569
A-813/20
182.
Muzej istorije
Jugoslavije
Stanica za obavezan otkup
žitarica, Biljeljina 1945.
IV13348
B- 446/17
183.
Kupovina industrijske robe
na bonove dobijene za
predate viškove žita.
Makedonija 1947.
184.
185.
Tipičan oblik političkog progona u
samoupravnom socijalizmu postaju
veliki javni sudski procesi oponentima
režima, pompezno propradeni u
štampi, organizovani u svrhu
zastrašivanja javnog mnjenja ili kao
poruka političkim faktorima u
inostranstvu. Model sudskog progona
imao je nepisana pravila svojevrsne
drame u tri čina („najava hapšenje
preko medija“, „istraga“ i „osuda“).
Sudske procese je karakterisala oštrina
prvostepene presude, postepeno
ublažavanje kazne (od prvostepenog
suda do saveznog nivoa) i amnestija
prilikom posete stranih državnika i
delegacija Titu ili pod pritiskom
međunarodnih organizacija za zaštitu
ljudskih prava ili spoljnog faktora.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV2542
A- 454/31
Muzej istorije
Jugoslavije
Fototeka
K-1/16
Privatno
vlasništvo
Drugi povratak s robije
Milovana Đilasa, 31.
decembar 1966.
186.
187.
188.
189.
Tajna policija i sudovi bili su
produžena ruka za izvršavanje naloga
najužeg partijskog vrha, najčešde Tita i
najbližih saradnika (barem za važnija
suđenja). Tehnologija „proizvodnje
slučajeva“ i vedeg broja javnih
političkih suđenja naročito se javljala u
momentu potrebe za kampanjskim
obračunom sa nekim od brojnih
označenih negativnih društvenih
tendencija („đilasovština“,
„rankidevština“, „liberalističke
tendencije“, „klerofašizam“ I slično).
Grand public trials of opponents of the
regime became a typical form of
political persecution in the selfmanagement socialism, pompously
covered by the press, organized for
the purpose of intimidating the public
or signalling a message to the political
factors abroad. A pattern of court
prosecution emerged, a set of
unwritten rules of a three-act play
("announcing the arrest in the media",
"investigation" and "sentencing").
These court processes typically
involved a scathing first instance
verdict, followed by a gradual
reduction of the penalty (from the first
instance court to the federal level),
and completed with an amnesty on
the occasion of a visit to Tito by
foreign dignitaries and delegations, or
under the pressure of international
organizations for human rights
protection, or due to external factors.
The secret police and the courts
formed an extended hand, executing
orders of the top Party leadership,
most often Tito’s and his closest
associates (at least for more important
trials). "Manufacturing cases" and an
increase in
the number of public political trials
grew particularly frequent whenever
there was a need for a campaign
crackdown on any of the many
Privatno
vlasništvo
Milovan Đilas, izlazak iz
zatvora u Sremskoj
Mitrovici, decembar 1966.
Privatno
vlasništvo
Milovan Đilas, izlazak iz
zatvora u Sremskoj
Mitrovici, decembar 1966.
Privatno
vlasništvo
Milovan Đilas po izlasku s
prvog sudjenja (uslovna
osuda), januar, 1955.
marked negative social tendencies
("đilasovština", "rankovidevština",
"liberal tendencies", "clerical fascism"
etc).
190.
U Muzeju kneza Pavla, 1939.
The Prince Paul Museum, 1939
Kneginja Olga
Karađorđevic sa Dragišom
Cvetkovicem,
predsednikom vlade, na
izložbi francuskog
slikarstva XIX veka u
Beogradu, marta 1939.
Muzej istorije
Jugoslavije
II 6752
191.
Knez Pavle i Eduard Beneš, predsednik
Čehoslovačke, Beograd 1937.
Prince Pavle and Eduard Benes,
President of Czechoslovakia,
Belgrade,1937
Doček Dr Eduarda Beneša,
predsednika čehoslovacke
republike na
beogradskoj železnickoj
stanici, 6. aprila 1937.
Knez Pavle Karađorđevic i
Dr Eduard Beneš
pozdravljaju gardiste.
Muzej istorije
Jugoslavije
II 6783
192.
U Muzeju kneza Pavla, 1939.
The Prince Paul Museum, 1939
Knez Pavle Karađorđevic,
Dragiša Cvetkovic u
Muzeju „Kneza Pavla“
prilikom otvaranja izložbe
„Francusko slikarstvo XIX
veka“, 1939. Godine
Muzej istorije
Jugoslavije
II 6750
193.
Muzej grada
Beograda
Knez Pavle i kralj Italije Vitorio
Emanuel III, Rim 1939.
Prince Pavle and Victor Emmanuel III
of Italy, Rome, 1939
Pavle i Vitorio Emanuel u
Rimu 1939.
I2/1 - 87
194.
Muzej grada
Beograda
Rapalski ugovor
Zbirka Istorija
Beograda
1918-1941.
I2/1 - 3475
195.
Muzej grada
Beograda
Sukru Sarakoglu, ministar spoljnih
poslova Turske u Beogradu, 1940.
Sukru Saracoglu, Minister of Foreign
Affairs of Turkey in Belgrade, 1940
Ministar inostranih
poslova Turske i ministar
inostranih poslova
Kraljevine Jugoslavije
Aleksandar CincarMarkovid, februar 1940.
Zbirka Istorija
Beograda
1918-1941.
I2/1 - 727
196.
Muzej grada
Beograda
Herman Gering u Beogradu, 1935.
Hermann Goering in Belgrade, 1935
Gering u Beogradu na
putu za Dubrovnik, 1935.
Poseta knezu Pavlu.
Zbirka Istorija
Beograda
1918-1941.
I2/1 - 3272
197.
Aleksandra Cincar Markovid, ministar
spoljnih poslova i Pal Teleki,
predsednik vlade Mađarske, 1941.
Aleksandra Cincar Markovid, Minister
of Foreign Affairs and Pal Teleki, prime
minister of Hungary, 1941
Muzej grada
Beograda
Ratifikacija Pakta o
večnom prijateljstvu sa
Mađarskom, 27.02.1941.
Zbirka Istorija
Beograda
1918-1941.
I2/1 - 709
198.
Kralj Aleksandar i kralj Boris ІІІ od
Bugarske, 1934.
King Aleksandar and Boris III of
Bulgaria, 1934
Muzej grada
Beograda
Bugraski kralj Boris i kralj
Aleksandar 1934.
Zbirka Istorija
Beograda
1918-1941.
I2/1 – 541
199.
Kralj Aleksandar i kralj Boris ІІІ od
Bugarske, 1934.
King Aleksandar and Boris III of
Bulgaria, 1934
Muzej grada
Beograda
Bugraski kralj Boris i kralj
Aleksandar 1934.
Zbirka Istorija
Beograda
1918-1941.
I2/1 - 540
200.
Knez Pavle i Eduard Beneš, predsednik
Čehoslovačke, Opelnac 1937.
Prince Pavle and Eduard Benes,
President of Czechoslovakia, Oplenac
1937
Muzej grada
Beograda
Čehoslovački predsednik
Beneš sa knezom Pavlom i
Stojadinvidem u Beogradu
1937.
Zbirka Istorija
Beograda
1918-1941.
I2/1 - 707
201.
Muzej grada
Beograda
Herman Gering u Beogradu, 1935.
Hermann Goering in Belgrade, 1935
Gering u Beogradu na
putu za Dubrovnik, 1935.
Poseta knezu Pavlu.
Zbirka Istorija
Beograda
1918-1941.
I2/1 - 3277
202.
Muzej grada
Beograda
Herman Gering u Beogradu, 1935.
Hermann Goering in Belgrade, 1935
Gering u Beogradu na
putu za Dubrovnik, 1935.
Poseta knezu Pavlu.
Zbirka Istorija
Beograda
1918-1941.
I2/1 - 3283
203.
Muzej grada
Beograda
Knez Pavle i kralj Italije Vitorio
Emanuel III, Rim 1939.
Prince Pavle and Victor Emmanuel III
of Italy, Rome, 1939
Knez Pavle i Vitorio
Emanuel u Rimu, 1939.
Zbirka Istorija
Beograda
1918-1941.
I2/1 - 871
204.
Kralj Aleksandar i kralj Boris ІІІ od
Bugarske, 1934.
King Aleksandar and Boris III of
Bulgaria, 1934
Muzej grada
Beograda
Kralj Aleksandar i kraljica
Marija sa bugarskim
kraljevskim parom
Grdijanova
zbirka
SGI2/1-2484
205.
Kralj Aleksandar i kralj Boris ІІІ od
Bugarske, 1934.
King Aleksandar and Boris III of
Bulgaria, 1934
Muzej grada
Beograda
Kralj Aleksandar i bugarski
kralj Boris
Grdijanova
zbirka
SGI2/1 - 2497
206.
Kralj Aleksandar i kralj Boris ІІІ od
Bugarske, 1934.
King Aleksandar and Boris III of
Bulgaria, 1934
Muzej grada
Beograda
Kralj Aleksandar i bugarski
kralj Boris
Grdijanova
zbirka
SGI2/1 - 2487
207.
Muzej grada
Beograda
Ekonomski savez Male
Antante
Grdijanova
zbirka
SGI2/1 - 3033
208.
Muzej grada
Beograda
Rumunski minstar spoljnih
poslova Nikolae Titulesku i
ministar Dragoljub Jevtid
Grdijanova
zbirka
SGI2/1 - 1464
209.
Muzej grada
Beograda
Konferencija Male
Antante, 18. decembar
1932.
Grdijanova
zbirka
SGI2/1-1456
210.
Muzej grada
Beograda
Dr Vojislav Marinkovid I
Nikolae Titulesku, 19251932.
Zbirka Istorija
Beograda
1918-1941.
I2/1-703
211.
Muzej grada
Beograda
Konferencija Male
Antante, 18. decembar
1932.
Zbirka Istorija
Beograda
1918-1941.
I2/1 - 2427
212.
Muzej grada
Beograda
Sastanak Male Antante,
Beograd 1924.
Zbirka Istorija
Beograda
1918-1941.
I2/1 - 2453
213.
Rapalski ugovor, potpisan
12. novembra 1920,
definisao je novu granicu
između Italjie i Kraljevihe
SHS.
Članovi komisije za
granicu Kraljevine Italije I
Kraljevine SHS na prelazu
Luknja, 6. avgust 1921.
The Treaty of Rapallo,
signed on 12 November
Muzej novije
istorije
Slovenije
6522-18
1920, determined a new
border between Italy and
the Kingdom of Serbs,
Croats and Slovenes (SCS).
Members of the border
commission of the
Kingdom of Italy and the
Kingdom of SCS at the
Luknja pass on 6 Augiust
1921.
214.
Državna granica između Jugoslavije i
Italije. Čitavu deceniju nakon kraja
rata trajao spor između Jugoslavije i
Italije oko grada Trsta i njegove
okoline, koji je pretio da se pretvori u
oružani sukob.
The border with Italy. The dispute
between Yugoslavia and Italy over the
city of Trieste and the surrounding
area went on for more than a decade
after the war and threatened to
escalate into an armed conflict.
Muzej novije
istorije
Slovenije
ES 477-1
215.
Plaža u Budvi, 1968.
Beach in Budva, 1968
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 12978
B-422/15
216.
U poslovnici „Inex-turista“ u Beogradu
Muzej istorije
Jugoslavije
In the Inex-turist office in Belgrade
IV 12167
217.
Skijaški tereni na Kopaoniku, 1978.
Muzej istorije
Jugoslavije
Skiing runs on Mount Kopaonik, 1978
IV 13117
Muzej istorije
Jugoslavije
218.
Turistička agencija „Inex“ u Beogradu
Inex tourist agency in Belgrade
IV 12168
219.
Skijaški tereni na Jahorini, 1977.
Muzej istorije
Jugoslavije
Skiing runs on Mount Jahorina, 1977
IV 13118
220.
Plaža u Makarskoj, 1973.
Muzej istorije
Jugoslavije
Beach in Makarska, 1973
IV 12993
221.
Nacionalni park Plitvička jezera, 1973.
Muzej istorije
Jugoslavije
Plitvice Lakes National Park, 1973
IV 13077
222.
Hotel "Park-Jadran", Opatija.
Poklon hotela "Park-Jadran",
Opatija
Hotel Park Jadran u Opatiji
Park Jadran Hotel in Opatija
Muzej istorije
Jugoslavije
Foto-album
112(114)
.
223.
Skijaški centar na Vlašidu kod Travnika
Muzej istorije
Jugoslavije
Skiing resort on Mount Vlašid, near Travnik
IV 13084
B-419/14
224.
Muzej istorije
Jugoslavije
Radničko odmaralište u Opatiji 1948.
Workers' resort in Opatija, 1948
225.
Dubrovnik, 1964.
Dubrovnik, 1964.
IV 7766
Iz albuma fotografija
Dubrovačkih letnjih igara.
Poklon Dubrovačkih letnjih
igara, 19. maja 1964.
Muzej istorije
Jugoslavije
Svečano otvaranje Dubrovačkih
letnjih igara.
Foto-album
198 (201)
226.
Olimpijska reprezentacija Jugoslavije na prijemu kod Tita,
septembar 1972.
Yugoslav Olympians at the reception hosted by Tito, September,
1972
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 13156
227.
Ivo Daneu, kapiten jugoslovenske reprezentacije sa pobedničkim
peharom osvojenim na svetskom prvenstvu u košarci koje je
održano 16.-24. V 1970. u Ljubljani
Ivo Daneu, captain of the Yugoslav national team with thewinners'
cup they won at the Basketball World Cup held in Ljubljana 16 -24
May, 1970
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 12917
228.
Jugoslovenska košarkaška reprezentacija osvojila je prvo mesto na
svetskom šampionatu u Ljubljani 16.-24. V 1970.
The Yugoslav national team won the Basketball World Cup held in
Ljubljana 16 -24 May, 1970
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 12916
229.
Svesokolski slet u Beogradu na stadionu na mestu današnjeg
Tehničkog fakulteta, 1932.
Mass gamesof all Sokol Societies held in Belgrade at the stadium
that was built at the current location of the School of Engineering,
1932
Muzej istorije
Jugoslavije
II 3787
230.
Prvi jugoslovenski svesokolski slet u Ljubljani 1922.
The first Yugoslavmass games of all Sokol Societies, Ljubljana, 1922
Muzej istorije
Jugoslavije
II 9730
B-942/12
231.
Prvi jugoslovenski svesokolski slet u Ljubljani 1922.
Muzej istorije
Jugoslavije
The first Yugoslavmass games of all Sokol Societies, Ljubljana, 1922
II 9733
B-942/15
232.
Balkanski streljački šampionat, Beograd 1947.
Balkan Shooting Championship, Belgrade, 1947
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 2952
A-459/34
233.
Miroslav Cerar, jedan od najpoznatijih gimnastičara u Jugoslaviji
Muzej istorije
Jugoslavije
Miroslav Cerar, one of the most popular gymnasts in Yugoslavia.
Album 1813
(393)
234.
Iz albuma fotografija Prvenstva
Evrope u umetničkom klizanju,
Zagreb, 1974.
Poklon Organizacionog komiteta
umetničkog klizanja. Album
predat u Splitu, preko protokola
KPR, 18.II 1979.
Muzej istorije
Jugoslavije
Foto-album
1614 (204)
Evropsko prvenstvo u
umetničkom klizanju, Zagreb
1974
European Figure Skating
Championships, Zagreb, 1974
235.
Poseta Josipa Broza Tita i
Jovanke Broz Vasionskom centru
NASA, 30. oktobar 1971.
Susret sa direktorom centra
Robertom Gilrutom i članom
posade Apolo 10 Tomasom
Stafordom
236.
Muzej istorije
Jugoslavije
Fototeka
k477/135
Muzej istorije
Jugoslavije
Poseta Vasionskom centru
NASA, pogled iz kola
Fototeka
k477/132
237.
Muzej istorije
Jugoslavije
Poseta Josipa Broza Tita i
Jovanke Broz Vasionskom centru
NASA, 30. oktobar 1971.
Fototeka
K477/137
238.
Poseta Josipa Broza Tita i
Jovanke Broz Vasionskom centru
NASA, 30. oktobar 1971.
Razgledanje originlnih kapsula
letilica
Muzej istorije
Jugoslavije
Fototeka
k477/144
239.
Poseta Josipa Broza Tita i
Jovanke Broz Vasionskom centru
NASA, 30. oktobar 1971.
Razgledanje originlnih kapsula
letilica sa direktorom centra
Robertom Gilrutom i članom
posade Apolo 10 Tomasom
Stafordom
240.
Muzej istorije
Jugoslavije
Fototeka
k477/145
Muzej istorije
Jugoslavije
Poseta Josipa Broza Tita i
Jovanke Broz Vasionskom centru
NASA, 30. oktobar 1971.
Razgledanje originlnih kapsula
letilica
Fototeka
k477/141
241.
Poseta Josipa Broza Tita i
Jovanke Broz Vasionskom centru
NASA, 30. oktobar 1971.
Demostracija hoda kosmonauta
po Mesečevoj povšini
Muzej istorije
Jugoslavije
Fototeka
k477/157
242.
Poseta Josipa Broza Tita i
Jovanke Broz Vasionskom centru
NASA, 30. oktobar 1971.
Demostracija hoda kosmonauta
po Mesečevoj povšini
Muzej istorije
Jugoslavije
Fototeka
k477/160
243.
Muzej istorije
Jugoslavije
Poseta Josipa Broza Tita i
Jovanke Broz Vasionskom centru
NASA, 30. oktobar 1971.
Fototeka
k477/164
244.
Muzej istorije
Jugoslavije
Poseta Josipa Broza Tita i
Jovanke Broz Vasionskom centru
NASA, 30. oktobar 1971.
Fototeka
k477/156
245.
Poseta Josipa Broza Tita i
Jovanke Broz Vasionskom centru
NASA, 30. oktobar 1971.
Demostracija hoda kosmonauta
po Mesečevoj površini
Muzej istorije
Jugoslavije
Fototeka
k477/159
246.
Poseta Josipa Broza Tita i
Jovanke Broz Vasionskom centru
NASA, 30. oktobar 1971.
Muzej istorije
Jugoslavije
Fototeka
k477/163
247.
Poseta Josipa Broza Tita i
Jovanke Broz Vasionskom centru
NASA, 30. oktobar 1971.
Muzej istorije
Jugoslavije
Fototeka
k477/133
248.
Poseta Josipa Broza Tita i
Jovanke Broz Vasionskom centru
NASA, 30. oktobar 1971.
Muzej istorije
Jugoslavije
Fototeka
k477/148
249.
Poseta Josipa Broza Tita i
Jovanke Broz Vasionskom centru
NASA, 30. oktobar 1971.
Muzej istorije
Jugoslavije
Fototeka
k477/154
250.
Prijem kosmonauta SAD Nila
Armstronga, Majkla Kolinsa i
Edvina Oldrina, 18. oktobar
1969.
Muzej istorije
Jugoslavije
Fototeka
k414/68
251.
Muzej istorije
Jugoslavije
Svecani ručak u Belom dvoru u
čast kosmonauta SAD Nila
Armstronga, Majkla Kolinsa i
Edvina Oldrina, 18. oktobar
1969.
Fototeka
k414/87
252.
Svecani ručak u Belom dvoru u
čast kosmonauta SAD Nila
Armstronga, Majkla Kolinsa i
Edvina Oldrina, 18. oktobar
1969.
Muzej istorije
Jugoslavije
Fototeka
k414/86
253.
254.
255.
Konferencija šefova država ili
vlada nesvrstanih država
organizovana je u Beogradu
septembra 1961, na inicijativu
Tita i Nasera, a na njoj su
učestvovali predstavnici 25
zemalja (Avganistana, Alžira,
Burme, Cejlona, Etiopije, Gane,
Gvineje, Indije, Indonezije, Iraka,
Jemena, Jugoslavije, Kambodže,
Kipra, Konga, Kube, Libana,
Maroka, Malija, Nepala,
Saudijske Arabije, Somalije,
Sudana, Tunisa i Ujedinjene
Arapske Republike, sa tri
posmatrača (Bolivija, Brazil i
Ekvador). U narednim godinama
je, uprkos otporu supersila i
protivurečnostima među samim
nesvrstanim zemljama,
institucija periodičnih
konferencija zaživela, a broj
učesnica je rastao. U Kairu 1964.
konferiše 47 punopravnih
članova i 10 posmatrača, u
Lusaki (1970) 54 članova i devet
posmatrača, u Alžiru (1973) 75
članova i devet posmatrača, u
Kolombu (1976) 86 članova i 10
posmatrača, a u Havani (1979)
94 punopravna učesnika, 12
posmatrača i osam gostiju.
The Conference of Heads of
State or Government of NonAligned Countries was held in
Belgrade in September 1961, at
the initiative of Tito and Nasser.
It brought together participating
representatives of 25 countries
(Afghanistan, Algeria, Burma,
Ceylon, Ethiopia, Ghana, Guinea,
India, Indonesia Iraq, Yemen,
Yugoslavia, Cambodia, Cyprus,
Congo, Cuba, Lebanon,
Morocco, Mali , Nepal, Saudi
Arabia, Somalia, Sudan, Tunisia
and the United Arab Republic)
Muzej istorije
Jugoslavije
Foto-album
407 (410)
Muzej istorije
Jugoslavije
Foto-album
407 (410)
Muzej istorije
Jugoslavije
Iz albuma fotografija o poseti
cara Haila Selasija Jugoslaviji i
sa Titom na Brionima, jul 1954.
Foto-album
407 (410)
and three observer countries
(Bolivia, Brazil and Ecuador). In
the years that followed, the
practice of periodically holding
conferences survived and the
number of participants grew,
despite the resistance of the
superpowers and the
controversies between the nonaligned countries themselves. At
the 1964 Cairo conference there
were 47 full members and 10
observer countries, in Lusaka
(1970) 54 members and 9
observer countries, in Algeria
(1973) 75 members and 9
observer countries, in Colombo
(1976) 86 members and 10
observer countries and in
Havana 94 full members, 12
observer countries and 8 guests.
256.
15. zasedanje generalne
skupstine UN.
Sastanak petorice: Josip Broz
Tito, Džavaharlal Nerhru, Gamal
Abdel Naser, Sukarno, Kvame
Nkrumah, 29. 9. 1960.
Muzej istorije
Jugoslavije
Fototeka
k143/126
257.
15. zasedanje generalne
skupstine UN.
Sastanak petorice: Josip Broz
Tito, Džavaharlal Nerhru, Gamal
Abdel Naser, Sukarno, Kvame
Nkrumah, 29. 9. 1960
.
Muzej istorije
Jugoslavije
15. zasedanje generalne
skupstine UN.
Sastanak petorice: Josip Broz
Tito, Džavaharlal Nerhru, Gamal
Abdel Naser, Sukarno, Kvame
Nkrumah, 29. 9. 1960.
Muzej istorije
Jugoslavije
Fototeka
k143/128
258.
Fototeka
k143/121
259.
15. zasedanje generalne
skupstine UN.
Sastanak petorice: Josip Broz
Tito, Džavaharlal Nerhru, Gamal
Abdel Naser, Sukarno, Kvame
Nkrumah, 29. 9. 1960.
Muzej istorije
Jugoslavije
Fototeka
k143/125
260.
15. zasedanje generalne
skupstine UN.
Sastanak petorice: Josip Broz
Tito, Džavaharlal Nerhru, Gamal
Abdel Naser, Sukarno, Kvame
Nkrumah, 29. 9. 1960.
Muzej istorije
Jugoslavije
Fototeka
k143/127
261.
15. zasedanje generalne
skupstine UN.
Sastanak petorice: Josip Broz
Tito, Džavaharlal Nerhru, Gamal
Abdel Naser, Sukarno, Kvame
Nkrumah, 29. 9. 1960.
Muzej istorije
Jugoslavije
Fototeka
k143/119
262.
15. zasedanje generalne
skupstine UN.
Sastanak petorice: Josip Broz
Tito, Džavaharlal Nerhru, Gamal
Abdel Naser, Sukarno, Kvame
Nkrumah, 29. 9. 1960.
Muzej istorije
Jugoslavije
Fototeka
k143/123
263.
15. zasedanje generalne
skupstine UN.
Sastanak petorice: Josip Broz
Tito, Džavaharlal Nerhru, Gamal
Abdel Naser, Sukarno, Kvame
Nkrumah, 29. 9. 1960.
Muzej istorije
Jugoslavije
Fototeka
k143/124
264.
15. zasedanje generalne
skupstine UN.
Sastanak petorice: Josip Broz
Tito, Džavaharlal Nerhru, Gamal
Abdel Naser, Sukarno, Kvame
Nkrumah, 29. 9. 1960.
Muzej istorije
Jugoslavije
Fototeka
k143/122
265.
15. zasedanje generalne
skupstine UN.
Sastanak petorice: Josip Broz
Tito, Džavaharlal Nerhru, Gamal
Abdel Naser, Sukarno, Kvame
Nkrumah, 29. 9. 1960.
266.
Prva državna poseta Josipa Broza Tita sa suprugom Jovankom SAD,
28.10.1971.
Muzej istorije
Jugoslavije
Fototeka
k143/120
Muzej istorije
Jugoslavije
The state visit of his excellency Joip Broz Tito president of The SFRY,
and madame Broz, October 28, 1971
Fototeka
k477/103
267.
Tito je boravio u poseti SAD gde je razgovarao sa predsednikom
Kenedijem, oktobar 1963.
Tito paid a visit to the USA where he conferred with the President
Kennedy, October 1963.
Muzej istorije
Jugoslavije
Fototeka
k231/68
268.
Kancelar SR Nemačke Vili Brant
posetio je zvanično Jugoslaviju,
april 1973.
The FR of Germany Chancellor
William Brandt paid an official
visit to Yugoslavia, April 1973
Muzej istorije
Jugosavije
Iz albuma fotografija posete Vili
Branta Jugoslaviji, april 1973
Foto album
286 (66)
269.
Papa je primio Tita u zvaničnu audijenciju što je bio prvi prijem
jednog komunističkog lidera u Vatikanu, mart 1971.
The Pope received Tito in an official audience, which was the first
audience of a communist leader in Vatican, March 1971
270.
Jugoslovenska delegacija na čelu
sa Titom boravila je u zvaničnoj
poseti Francuskoj, jun 1956.
Yugoslav delegation led by Tito
made an official visit to France,
June 1956
Iz albuma fotografija posete
druga Tita, Francuska, maj 1956.
Poklon i posveta:
Remboty, 11.5.56.
Muzej istorije
Jugoslaije
Foto album
1605 (195)
Poseta Tita
papi Pavlu VI,
1971. Poklon:
Vatikan,
28.3.1971.
Muzej istorije
Jugoslavije
Foto-album
1489 (79)
271.
Jugoslovenska delegacija na čelu
sa Titom boravila je u zvaničnoj
poseti Francuskoj, jun 1956.
Yugoslav delegation led by Tito
made an official visit to France,
June 1956
Iz albuma fotogafija
posete druga Tita, Francuska,
maj 1956.
Poklon i posveta:
Remboty, 11.5.56.
Muzej istorije
Jugoslavije
Foto-album
1489 (79)
272.
Prva državna poseta Josipa Broza Tita sa suprugom Jovankom SAD,
28.10.1971.
Muzej istorije
Jugoslavije
The state visit of his excellency Joip Broz Tito president of The SFRY,
and madame Broz, October 28, 1971
Fototeka
k476/180
273.
Prva državna poseta Josipa Broza Tita sa suprugom Jovankom SAD,
28.10.1971.
The state visit of his excellency Joip Broz Tito president of The SFRY,
and madame Broz, October 28, 1971.
Muzej istorije
Jugoslavije
Fototeka
k476/137
274.
Josip Broz Tito i Nikita Hruščov
na
Petnaestom
zasedanju
Generalne skupštine OUN u
Njujorku
Josip Broz Tito and Nikita
Khrushchev at the Fifteenth
session of the UN General
Assembly
in
New
York,
September 1960
Muzej istorije
Jugoslavije
Iz albuma fotografija Generalne
skupštine Ujedinjenih nacija, 26.
septembar 1960.
Josip Broz Tito, Nikita Hruščov,
Andrej Gromiko, Valerian Zorin
Foto-album
1472 (63)
275.
Prva državna poseta Josipa
Broza Tita sa suprugom
Jovankom SAD, 28.10.1971.
The state visit of his excellency
Joip Broz Tito president of The
SFRY, and madame Broz,
October 28, 1971
Iz albuma fotografija posete
Josipa Broza Tita SAD, mart
1978.
Foto: John Philips, march 1978.
276.
Muzej istorije
Jugoslavije
Foto-album
1471 (61)
Muzej istorije
Jugoslavije
Josip Broz Tito i Džimi Karter u
Vašingtonu, mart 1978. Foto:
Džon Filips
Iz albuma fotografija posete
Josipa Broza Tita SAD, mart
1978.
Josip Broz Tito with Jimmy
Charter in Washington, by John
Philips, March 1978
Foto: John Philips, march 1978.
277.
Foto-album
1471 (61)
Muzej istorije
Jugoslavije
Josip Broz Tito i Henri Kisindžer
u Vašingtonu, mart 1978. Foto:
Džon Filips
Iz albuma fotografija posete
Josipa Broza Tita SAD, mart
1978.
Josip Broz Tito with Henry
Kissinger in Washington, by John
Philips, March 1978
Foto: John Philips, march 1978.
Foto-album
1471 (61)
278.
Prva državna poseta Josipa
Broza Tita sa suprugom
Jovankom SAD, 28.10.1971.
The state visit of his excellency
Joip Broz Tito president of The
SFRY, and madame Broz,
October 28, 1971
279.
Iz albuma fotografija posete
druga Tita, oktobar-novembar
1971. Poklon predsednika SAD
“The state visit of his excellency
Josip Broz Tito president of The
SFRJ, and madame Broz, october
28, 1971.”
Muzej istorije
Jugoslavije
Foto-album
1425 (14)
Josip Broz Tito i Vinston Čerčil, Napulj, 13. avgust 1944.
Josip Broz Tito and Churchill meet in the Bay of Naples, August 13,
1944
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 6103
A-260/34
280.
Rusija i Jugoslavija potpisale su
Ugovor o prijateljstvu i uzajamnoj
pomodi, Moskva, 11. april 1945.
Russia and Yugoslavia signed a 20year pact of friendship and alliance,
Mosow, April 11, 1945
Josip Broz Tito potpisuje
Ugovor o prijateljstvu,
uzajamnoj pomodi i
posleratnoj saradnji između
SSSR-a i Jugoslavije, Moskva,
11. april 1945. god.
Zbornik
dokumenata
Sovjetskojugoslovenski
odnosi 1945–
1956
281.
Rusija i Jugoslavija potpisale su
Ugovor o prijateljstvu i uzajamnoj
pomodi, Moskva, 11. april 1945.
Russia and Yugoslavia signed a 20year pact of friendship and alliance,
Mosow, April 11, 1945
Vjačeslav Mihajlovič Molotov
potpisuje Ugovor o
prijateljstvu, uzajamnoj
pomodi i posleratnoj saradnji
između SSSR-a i Jugoslavije,
Moskva, 11. april 1945. god.
Zbornik
dokumenata
Sovjetskojugoslovenski
odnosi 1945–
1956
282.
283.
284.
U periodu do kraja Drugog svetskog
rata u Jugoslaviji nije bilo
organizovane i celovite
kinematografije, ali je bilo
talentovanih pojedinaca – pionira
filma koji su radili s inostranim
filmskim ekipama. Posle 1945.
godine, zahvaljujudi
zainteresovanosti nove države koja
je u filmu videla modno sredstvo
propagande za „ideološko
oblikovanje masa“, nastala je
nacionalna filmska industrija koja
od 1947. godine počinje
kontinuiranu proizvodnju domadih
filmova. Početkom pedesetih
godina otpočinje saradnja sa
stranim partnerima u radu na
koprodukcijama kao rešenju za
ekonomske probleme domade
kinematografije čiji potencijal je
osim pejzaža bio u jevtinoj radnoj
snazi, velikom broju statista za
istorijske spektakle I podršci
Jugoslovenske narodne armije. Do
početka osamdesetih godina
snimljeno je oko 80 koprodukcija.
In the period prior to the end of
World War II,there was no
organized or unified film industry in
Yugoslavia. However, there were
talented individuals, filmmaking
pioneers who worked with foreign
film crews. After 1945, thanks to
the interest the new authorities
showed for film that they viewed as
a powerful propaganda weapon for
the “ideological shaping” of the
masses, the national film industry
emerged, with 1947 marking the
beginning of a continuous
production of domestic films. In the
early 1950s, the cooperation with
foreign partners began, i.e. the
work on co-productions as a
solution for the economic problems
of the domestic film industry
Foto album sa snimanja filma
Bitka na Neretvi, 1969.
Muzej istorije
Jugoslavije
Shooting the film The Battle
of Neretva - photo album,
1969
Foto-album
1016(1027)
Foto album sa snimanja filma
Sutjeska, 1973.
Muzej istorije
Jugoslavije
Shooting the film Sutjeska photo album, 1973.
Foto-album
924 (936)
Muzej istorije
Jugoslavije
Foto album sa snimanja filma
Sutjeska, 1973.
Shooting the film Sutjeska photo album, 1973.
Foto-album
924 (936)
whose potential lay not only in the
scenery, but also in cheap labour,
numerous extras available for
historical spectacles and the
support of the Yugoslav People’s
Army. Until the beginning of the
1980a, around 80 co-productions
were shot.
285.
286.
„Za epsku snagu“ kojom je
„oblikovao motive i sudbine iz
istorije svoje zemlje“, Ivo Andrid
(1892-1975) je 1961. godine dobio
Nobelovu nagradu za književnost.
Iako su do tada njegova dela
prevođena na mnoge jezike, posle
dodeljivanja nagrade počinje veliko
interesovanje sveta za dela pisca sa
Balkana i njegovi se romani i
pripovetke štampaju na preko
tridest jezika. Iako odbija mnoge
pozive, tih godina Andrid boravi u
Švedskoj, Švajcarskoj, Grčkoj,
Egiptu. Celokupni iznos Nobelove
nagrade poklonio je iz dva dela
bibliotečkom fondu Bosne i
Hercegovine.
“For the epic strength” with which
he “shaped the motifs and fates
from the history of his country”, Ivo
Andrid (1892-1975) received the
Nobel Prize for Literature in 1961.
Although a considerable number of
his works had already been
translated into many languages,
after he received the Nobel Prize
there was enormous interest in the
world for the works of this writer
from the Balkans, and his novels
and short stories were printed in
more than thirty languages. In spite
of the fact that he turned down
many invitations, Andrid went to
Sweden, Switzerland, Greece and
Egypt those years. He donated his
Ivo Andrid prima Nobelovu
nagradu za književnost od
švedskog kralja Gustava
Adolfa VI u Švedskoj
Akademiji,
Stokholm 10. decembar 1961.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 9251
B-987/42
Muzej istorije
Jugoslavije
Dodela Nobelove nagrade za
književnost Ivi Andridu,
Stokholm, 10. decembar
1961.
IV 9249
B-987/40
entire Nobel Prize money to the
library fund in Bosnia and
Herzegovina, in two parts.
287.
Železara Štore.
Muzej istorije
Jugoslavije
Snimljeno 28. maja 1950.
IV 6313
A-811/2
288.
Pregled izvršenja plana
pojedinih odeljenja fabrike
„Varteks“,
Varaždin.Snimljeno 11.
novembra 1949.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 2111
A-445/11
289.
Muzej istorije
Jugoslavije
Radnik iz Nišidke željezare
IV 11153
E-36/16
290.
Monteri fabrike „Đuro
Đakovid“ iz Slavonskog broda
rade na montiranju čeličane
u Zenici. Snimljeno 1. marta
1950.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 4792
A-629/9
291.
Izgradnja novih objekata
teške industrije.
Željezara u Zenici, snimljeno
15. jula 1950.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 5850
A-796/23
292.
Izgradnja novih objekata
teške industrije.
Željezara u Zenici, snimljeno
15. jula 1950.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 5852
A-796/22
293.
Muzej istorije
Jugoslavije
Željezara Sisak
Foto-album
M 308
294.
Muzej istorije
Jugoslavije
Željezara Sisak
Foto-album
M 308
295.
Muzej istorije
Jugoslavije
Željezara Sisak
Foto-album
M 308
296.
Iz albuma sa fotografijama
izgradnje željezare, njenog
današnjeg izgleda i
pogonskih postrojenja.
Poklon kolektiva željezare
"Boris Kidrič" – Nikšid
Muzej istorije
Jugoslavije
Foto-album
2091 (146)
297.
298.
299.
300.
Sveopšta etatizacija I centralizacija
privrede, planiranje i insistiranje na
gradnji teških industrijskih
postrojenja, kao i podređivanje
ekonomskih zakonitosti političkim i
vojnim potrebama, obeležili su prve
godine socijalističke Jugoslavije.
Godine 1947, u formi zakona,
donet je Prvi petogodišnji plan koji
je predvideo rapidno razvijanje
teške industrije – velika investiranja
u elektrifikaciju i hidrogradnju,
podizanje fabrika crne I obojene
metalurgije, izgradnju mašinskih
postrojenja i fabrika hemijske
industrije, otvaranje novih
rudarskih basena, mehanizovanje
rudarske proizvodnje i izgradnju
saobradane infrastrukture. Novac je
iz poljoprivrede (pre svega putem
obaveznog otkupa) prelivan u
industriju. Sputavanje svake
privredne inicijative i potiranje
tržišnih zakona i ekonomske logike
su, uprkos velikom (neracionalnom)
investiranju, umesto najavljivanim
privrednim čudom, rezultirali
ekonomskim krahom i dramatičnim
padom životnog standarda. Zbog
sukoba sa SSSR-om plan je
produžen za godinu dana, do 1952.
godine. Ekonomske reforme koje su
usledile i delimična liberalizacija
prilika nisu značile i obustavljanje
prekomernog investiranja koje je
finansirano iz kredita, pa se zemlja
1955. godine našla na rubu
ekonomskog ponora. Tada je Tito,
pod sloganom da je „sadašnja
generacija uložila mnogo truda u
izgradnju zemlje, da sada zaslužuje
da živi bolje i da neki zadaci moraju
da se ostave i bududim
generacijama“, najavio nastavljanje
izgradnje samo najprioritetnijih
Izgradanja hidrocentrale kod
Maribora, najvedeg objekta
Petogodišnjg plana Slovenije,
1947.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 571
A-433/4
Ciglana „Dunav“ u Zemunu.
Svečano proglašenje prvih
udarnika ciglarske industrije,
1947.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 2517
A-454/6
Muzej istorije
Jugoslavije
Fabrika sode i prva
jugoslovenska koksara u
Lukavcu sagrađena je za
vreme Prvog petogodišnjeg
plana (1947-1952)
IV 5001
A-630/24
Muzej istorije
Jugoslavije
Svečanost i govor Milovana
Đilasa u Bosanskom Šamcu
povodom početka radova na
izgradnji pruge ŠamacSarajevo, 1947.
IV 2197
A-446/33
301.
302.
objekata. Uprkos desetogodišnjim
finansijskim naporima, nacionalni
dohodak zemlje u 1957. godini
iznosio tek 200 dolara po glavi
stanovnika. Štaviše, godišnja stopa
rasta društvenog proizvoda je u
periodu 1948–1952. godine, što
zbog sukoba sa Sovjetima,
ogromnih vojnih izdataka i
hroničnog manjka sirovina, bila niža
i od predratne. Ipak, i pored svih
teškoda u razvoju, industrija je u
prvoj posleratnoj deceniji postala
vodeda privredna oblast, pa je u
skladu s tim i struktura nacionalnog
dohotka promenjena – udeo
industrije i rudarstva porastao je s
predratnih 21,1 % na 38,3 % u
1956. godini.
The general etatization and
centralisation of the economy,
central planning, insistence on
building heavy industrial plants,
and the submission of economic
principles to political and military
requirements marked the first
years of the Socialist Yugoslavia. In
1947, the First Five-Year Plan was
passed in the form of a law and it
foresaw a rapid development of
the heavy industry, with major
investment in electrification and
the building of hydro-electric
plants, ferrous and non-ferrous
metal factories, industrial machine
plants, chemical industry factories,
the opening of new mining basins,
the introduction of machinery into
mining production and the
development of the traffic
infrastructure. Money from
agriculture (mainly obtained by
forced purchase from farmers) was
poured into
industry. Although there was major
investment, it was often irrational.
Coupled with the obstacles placed
Muzej istorije
Jugoslavije
Svečano puštanje u saobradaj
prvog voza na pruzi ŠamacSarajevo, 1947.
IV3797
KB-42/51
Muzej istorije
Jugoslavije
Otkrivanje spomen-ploče na
mestu gde je počela da se
gradi pruga Šamac-Sarajevo,
1947.
IV38089
KB-42/62
in the way of every economic
initiative and the suppression of
market laws and economic logic
resulted in economic collapse and a
dramatic deterioration in the
standard of living, instead of the
announced economic miracle.
Because of conflict with the USSR,
the plan was extended for another
year, until 1952. The economic
reforms and partial liberalisation
which ensued did not, however,
put a stop to excessive investment
financed by bank loans and in 1955,
the country found itself on the
brink of economic disaster.
Announcing that only top priority
projects would continue to be built,
Tito stated that “the present
generation has invested much
effort in the construction of the
country, and now deserves to live
better. Some tasks must be left to
the future generations.” In spite of
ten years of financial effort, the per
capita income of the country in
1957 was only 200 dollars.
Moreover, annual growth of GDP
between 1948 and 1952 was lower
than it had been before the war,
due to the conflict with the Soviets,
enormous army expenses and a
chronic lack of raw materials.
However, even with all the
difficulties in development, in the
first post-war decade industry
became the leading area of the
economy, and the structure of the
national income changed
accordingly with industry and
mining growing from the pre-war
21.1% to 38.2% in 1956.
303.
Muzej istorije
Jugoslavije
Miner ispred tunela Trebešica
na pruzi Beograd-Bar kroz
Crnu Goru.
IV11729
E-10/17
304.
Muzej istorije
Jugoslavije
Franjo Turčid, zagrebački
„novator“ u zidanju.
IV13860
B-541/6
305.
Radnik iz „Litostroja“,
Ljubljana
Muzej istorije
Jugoslavije
IV8239
306.
Kantarevid Bogdan, pet puta
udarnik na izgradnji autoputa
„ Bratsvo-Jedinstvo“, ZagrebBeograd.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 6376
A-810/19
307.
Selim Sejdid iz Mionice,
dvadeset puta udarnik, radio
na omladinskim radnim
akcijama od 1945. do 1951.
Snimljeno 20. decembra
1951.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV6385
A-810/10
308.
Izgradnja autoputa
„Beograd-Zagreb“ 1947.
Ispisivanje dnevnih uspeha na
grafikonu.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 1988
A-447/36
309.
Muzej istorije
Jugoslavije
310.
Alija Sirotanovid na
svečanosti kolektiva rudnika
Breza prilikom dodeljivanja
prelazne zastave kao
najboljem rudarskom
kolektivu, 20. februar 1949.
IV 3031
A-491/27
Muzej istorije
Jugoslavije
311.
Građevinski poslovođa Jovo
Orlid rukovodio je radovima u
tunelima na pruzi DobojBanja Luka. Pored brojnih
odlikovanja, nosilac je
Ordena rada i Ordena za
hrabrost.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 6384
A-813/4
312.
Muzej istorije
Jugoslavije
Rudari Kreke – Moluha –
prozivka pred silazak u jamu
IV 11495
B-223/8
313.
Haulid Zaharije (Doboj),
četvorostruki udarnik, član
Odseka agitacije i
propaganda, na izgradnji
autoputa „BratstvoJedinstvo“, Zagreb-Beograd.
Snimljeno 30. juna 1949.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 11495
B-223/8
314.
Muzej istorije
Jugoslavije
Podgradivači rade u oknu na
sprečavanju odronjavanja.
Rudnik „Raša“, jul 1952.
IV 9366
A-976/23
315.
Pregled izvršenja plana
pojedinih odeljenja fabrike
„Varteks“, Varaždin.
Snimljeno 11. novembra
1949.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 6321
A-815/9
316.
Odmah po oslobođenju, mukotrpan
rad i fizičko iscrpljivanje stavljeni su
na pijedestal kao osnovna
društvena vrednost i glavna „mera“
patriotizma. Prema partijskim
shvatanjima, rad je predstavljao
logičan nastavak borbe za
oslobođenje i „dokaz“ privrženosti
novom režimu. Pred sve građane je
postavljen zahtev „da rade
udarnički“, a parole o potrebi
ispunjavanja plana „opominjale“ su
na svakom koraku. Prema
partijskim shvatanjima, istinski
Muzej istorije
Jugoslavije
Gradnja hirocentrale FužineTribalj.
Savijanje i zavarivanje
gvozdenih delova armature.
IV5797
A-795/21
317.
318.
udarnik nije mogao biti svaki radnik
koji se na poslu isticao, ved samo
onaj koji je shvatao „odnos prema
radu kao dužnost prema svojoj
socijalističkoj domovini“. (Prenisko)
postavljene norme su u prvim
posleratnim godinama s lakodom
prebacivane, a udarnicima su
proglašavani svi – radnici u
proizvodnji, koji su na udarničko
zvanje, prema partijskim
shvatanjima i jedini imali pravo, ali i
službenici po nadleštvima čije je
zalaganje trebalo (samo) pohvaliti i
novčano nagraditi. Udarništvo je
moralo imati „vaspitni efekat“, ali i
obezbeđivati i stimulisati „stalni i
sistematski porast produktivnosti“.
Zvanja su neštedimice deljena, pa
je samo u Srbiji u periodu od
januara do oktobra 1947. godine
proglašeno čak 28.897 udarnika.
Ipak, udarništvo je za radnike, u
svojoj suštini, predstavljalo samo
praznu formu. Veliki broj sreskih i
gradskih narodnih odbora nije imao
obezbeđenu robu na koju su, s
obzirom na pravila o dopunskom
snabdevanju, odlikovani radnici
imali pravo. Štaviše, čini se da
udarničke napore nisu previše cenili
ni lokalni partijski čelnici, bududi da
su verovali „da radnici postaju
udarnici zato što im treba novac i
druge prinadležnosti“.
After the liberation, hard work and
physical exhaustion were placed
on a pedestal as the most desirable
social value and chief measure of
patriotism. According to Party
understanding, work represented a
logical continuance of the struggle
for liberation and proof of
affiliation to the new regime.
Citizens were called upon to work
like “shock-workers”, and slogans
constantly warned of the necessity
Muzej istorije
Jugoslavije
„Titovi zavodi-Litostroj“,
Ljubljana 8. novembar 1949.
IV 6323
A-811/31
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 6388
A-817/8
Izgradnja pruge Banja LukaDoboj kod Kulaša, 25. april
1951.
of fulfilling “the plan”. As the Party
saw it, a true shock worker could
not be just anyone who
distinguished him- or herself at
work, but only someone who
understood “attitude towards work
as a duty towards the Socialist
homeland”. The norms set in the
first post-war years were too low
and easily surpassed, so all were
declared shock workers, if they
worked in production, that is, as
the Party believed that they were
the only ones who had the right to
the title. However, departmental
officials whose endeavours were
only supposed to be commended
and financially rewarded were also
included. “Shock work” was
supposed to have an educational
effect, while ensuring and
stimulating a “constant and
systematic increase in
productivity”. The honorific was
awarded unsparingly, and in Serbia
alone, in the period from January
to October 1947, as many as
28,897 shock workers were
declared. However, for the workers
themselves, the reward of extra
supplies existed only on paper.
Many district and towns people’s
committees did not have the goods
in stock to which the decorated
workers were entitled according to
the regulations. Furthermore, it
seems that their efforts were not
held in high esteem by the local
Party chiefs, who thought “that
workers became shock workers
because they needed money and
other benefits”.
319.
Izbori za Ustavotvornu
Skupštinu FNRJ 11.11.1945.
Muzej istorije
Jugoslavije
Constitutional Assembly
elections held on 11
November 1945
A-686
320.
Iz albuma fotografija Radio
industrije Zagreb (RIZ)
Poklon Radio industrije
Zagreb, 24.maja 1961.godine
Muzej istorije
Jugoslavije
Foto-album
219 (222)
Montaža električnih
gramofona
321.
„Sutjeska“, fabrika
medicinskih instrumenata.
Instrumentalno odeljenje,
zavarivanje instrumenata.
Snimljeno 14. januara 1951.
322.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 9003
Muzej istorije
Jugoslavije
Tredi dom Narodnog zdravlja
„Boris Kidrič“, Beograd
IV 7844
323.
Vasilija Kostid, Zlata Šegovid i
Vidosava Jaukovid,
studentkinje beogradskog
Univerziteta, 1937.
Muzej istorije
Jugoslavije
II7947
E-165/41
324.
Muzej istorije
Jugoslavije
Nada Dimitrijevid-Neškovid
(1907-1941), lekar iz Sarajeva.
Učestvovala je u Španskom
građanskom ratu (1936-1939).
II8456
B-290/11
325.
Muzej istorije
Jugoslavije
Olga Alkalaj, advokatski
pripravnik, radila je u prvoj
redakciji „Žena danas“.
Članica Omladinske sekcije
Ženskog pokreta, govorila na
konferencijama za žensko
pravo glasa. Uhapšena je od
strane Specijalne policije 1941,
potom prebačena na Banjicu.
Ubijena je aprila 1942. godine.
II1197
326.
Radnice fabrike Enfler pred
štrajk, Ljubljana 1935. Na
fotografiji su, između ostalih:
Milka Smolenski ( prvi red,
druga levo), Mara Učakar,
Košir Fani, članice odbora.
Muzej istorije
Jugoslavije
II2065
A-KB-16/98
327.
Muzej istorije
Jugoslavije
Ispradaj iseljenika na
aerodromu u Skoplju, 1970.
IV 11310
579/11
328.
Ispradaj iseljenika na
železničkoj stanici u Skoplju,
1970.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV11311
579/10
329.
Robna kuda „Inkoteks“ na
Terazijama, Beograd
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 12179
B-268/4
330.
Muzej istorije
Jugoslavije
Samousluga „Merkator“,
Beograd 1973.
IV 12163
331.
Muzej istorije
Jugoslavije
„Jugoeksport“, salon
nameštaja u Kolarčevoj ulici,
Beograd
IV 12173
332.
Robna kuda u Osijeku,
snimljeno aprila 1963.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 8712
A-935/8
333.
Robna kuda Beograd.
Snimljeno 27. novembra 1968.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 8707
A-935/11
334.
Muzej istorije
Jugoslavije
Robna kuda „Beograd“,
snimljeno 27. novembra 1968.
335.
IV 8706
A-935/21
Loznica
Muzej istorije
Jugoslavije
Nove stambene zgrade za
radnike fabrike „
Jugoviskoze“, Loznica
IV11274
KB-10/84
336.
Skoplje
Studentski dom „Goce Delčev“
izdrađen 1971. u naselju
Tavtalidže, Skoplje
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 11351
B-580/12
337.
Beograd
Muzej istorije
Jugoslavije
Televizijski toranj na Avali,
izgradilo je Građevinsko
preduzede „Rad“, Beograd
IV 11777
E-26/2
338.
Zagreb
Narodno sveučilište u Zagrebu
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 12138
B-268/5
339.
Beograd
Muzej istorije
Jugoslavije
Stambena izgradnja u
Beogradu. Gradilište u
Cvijidevoj ulici, snimljeno
7.oktobra 1947.
340.
IV 4251
A-611/14
Ljubljana
Muzej istorije
Jugoslavije
Nove višespratnice u Ljubljani,
podignute u period 19501970. godine
IV10841
A-978/26
341.
Muzej istorije
Jugoslavije
Prilep
Novi deo Prilepa, snimljeno
1970. godine
IV 10852
A-978/9
242.
Podgorica
Muzej istorije
Jugoslavije
Izgradnja Titograda 1947.
godine.
IV 1613
A-463/10
243.
Zadar
Novoizgrađena ulica u Zadru,
1947.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV1634
A-462/29
244.
Beograd
Muzej istorije
Jugoslavije
Izgradnja solitera u naselju
Konjarnik, Beograd 1969.
IV 11487
E-25/36
245.
Sarajevo
Muzej istorije
Jugoslavije
Nova stambena naselja,
Sarajevo 1965-1970.
IV 11489
E-26/13
246.
Priština
Muzej istorije
Jugoslavije
Merenje tahimetrom pred
radove na obnovi i izgradnji
grada. Priština 1947.
IV3341
A-453/28
247.
Velenje
Velenje, snimljeno avgusta
1967.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 7721
248.
Izgradnja prvog solitera u
naselju Voždovac.
Beograd 1963.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 10821
249.
Enterijer hotela „Jugoslavija“,
lux kategorije na obali
Dunava, Beograd.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 10887
Snimljeno 25. decembra 1969.
E-7/29
250.
Novi most na Savi koji
povezuje „stari“ i Novi
Beograd.
Snimljeno februara 1962.
251.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV10485
E-6/14
Muzej istorije
Jugoslavije
Robna kuda „Beograd“ u
Beogradu
IV 11085
252.
Putnička vozila „Zastava 750“
spremna za transport
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 15021
B-773/17
253.
Beograd, hotel „Jugoslavija“
Muzej istorije
Jugoslavije
IV 12148
254.
Muzej istorije
Jugoslavije
„Kontakt“ elektro-tehnička
fabrika Zagreb. Gotovi šporeti
na skladištu, snimljeno 1963.
IV 7901
B-357/14
255.
Muzej istorije
Jugoslavije
Ekspresni voz za poslovne
ljude na relaciji BeogradZagreb
IV11132
E-7/5
256.
Muzej istorije
Jugoslavije
Most na Savi u Beogradu.
Snimljeno 1969. godine.
IV10891
E-7/19
257.
Muzej grada
Beograda
Ulični sat na Terazijama, maj
1941.
Urbanistička
zbirka
Ur - 6792
258.
Muzej grada
Beograda
Dalmatinska ulica, Beograd
Urbanistička
zbirka
Ur - 9173
259.
Muzej grada
Beograda
Bulevar Franše D'Eperea,
Beograd, oko 1930.
Urbanistička
zbirka
Ur - 11154
260.
Pozorišni trg, Beograd,
23.02.1927.
Muzej grada
Beograda
Urbanistička
zbirka
Ur -6802
261.
Tradicionalni sajam Svetog
Nikole na Kongresnom trguu
Ljubljani
Muzej novije
istorije
Slovenije
Traditional Miklavž Fair in
Ljubljana at Kongresni trg
(Congress Square)
SL192/5
262.
Međunarodni sajam u
Ljubljani, 1927.
Ljubljana International Fair in
1927.
Muzej novije
istorije
Slovenije
SL277/25
263.
Pogled na centar Ljubljane sa
Nebodera, međuratno
razdoblje
Muzej novije
istorije
Slovenije
Sl 637
264.
Muzej grada
Beograda
Skupština Kraljevine
Jugoslavije, oko 1929.
Urbanistička
zbirka
Ur - 6778
265.
Muzej grada
Beograda
Drugo lice Beograda,
stambena kriza april 1927.
Urbanistička
zbirka
Ur - 6422
266.
Izgradnja puta u Železniku
1935/36.
Muzej grada
Beograda
Zbirka Istorija
Beograda
1918-1941.
I2/1 - 2611
267.
Muzej grada
Beograda
Narodna kujna, 1928.
Zbirka Istorija
Beograda
1918-1941.
I2/1 - 999
268.
Muzej grada
Beograda
Prvi autobusi za Đeram i
Čuburu, 3.11.1926.
Zbirka Istorija
Beograda
1918-1941.
I2/1 - 1003
269.
Muzej grada
Beograda
Radničko prenodište, 1926.
Zbirka Istorija
Beograda
1918-1941.
I2/1 - 1024
270.
Prodavci boze i limunade, oko
1925.
Muzej grada
Beograda
Zbirka Istorija
Beograda
1918-1941.
I2/1- 997
271.
Muzej grada
Beograda
Bulevar - prodavnice polovne
robe na Tašmajdanu 1930.
Zbirka Istorija
Beograda
1918-1941.
I2/1 - 980
272.
Muzej grada
Beograda
Automat za čokoladu, 1931.
Zbirka Istorija
Beograda
1918-1941.
I2/1 - 1021
273.
Muzej grada
Beograda
Kudne pomodnice čekaju
zaposlenje na Studenstskom
trgu, 1930.
Zbirka Istorija
Beograda
1918-1941.
I2/1-1013
274.
Jatagan mala 1919.
Plaže Beograda, 1928.
Muzej grada
Beograda
Zbirka Istorija
Beograda
1918-1941.
I2/1 - 1002
275.
Predaja saveznih policijskih
jedinica i vojnika JNA, Brnik,
29. 6. 1991, foto: Tone Stojko
Muzej novije
istorije
Slovenije
TS 911002/26
276.
277.
U napadu jugoslovenskog
vaydujoplovstva uništena
vozila na parkingu na
aerodromu Brnik, jun 1991,
foto: Nace Bizilj
Muzej novije
istorije
Slovenije
Dravograd, 4. 7. 1991, foto:
Tone Stojko
Muzej novije
istorije
Slovenije
Inv br
NB 54-16A
TS 91970/9
278.
Prodor tenkova JNA ka
slovenačko– italijanskoj
granici, 27. 6. 1991, foto: Tone
Stojko
Muzej novije
istorije
Slovenije
TS 911014/8
279.
XIV vanredni kongres SKJ
održan od 20. do 23. januara
1990, Beograd
Muzej istorije
Jugoslavije
IV1564
B-912/8
280.
Muzej istorije
Jugoslavije
Predizborni skup u Hrvatskoj,
8. april 1990.
IV15648
B-912/4
281.
Franjo Tuđman. Predizborna
kapmpanja u Hrvatskoj,
april 1990.
Muzej istorije
Jugoslavije
IV15649
B-912/11
282.
Album sa fotografijama
kombinata Fructal-Alko
Ajdovščina i asortimanom
proizvoda u koloru. Predat u
KPR 23.5.1973. Prilog: pismo
drugu Titu. Povez: crvena koža
sa motivom žira u zlatotisku
Muzej istorije
Jugoslavije
Foto album
1822 (402)
Download

Baza izloženih fotografija