Simboli i kameni spavači
Razmišljati o temi Simboli sam počeo dosta ranije nego sam počeo slikati prve slike sa ovom
tematikom. Ideja je nastala sasvim slučajno kada sam radio na jednoj slici iz prethodne serije
pod nazivom Osamdesete godine, koja obradjuje ličnu tematiku vremenski vezanu za osamdesete
godine dvadesetog vjeka. Motiv slike bio je detalj sa jednog spomenika palim u Drugom
svjetskom ratu. Na slici je bio detalj, sasvim uobičajene simbolike spomenika tadašnjeg
vremena, naime detalj ljudskog kola koji je trebao simbolizirati bratsvo i jedinstvo naroda
tadašnje države. Ta data simbolika spomenika u tom momentu ničim nije bila bitna za finalnu
sliku. Isto tako nije bila ni prepoznatljiva kada je slika završena. Za ovu sliku bilo je puno bitnije
samo mjesto dogadjaja koji je vezan za temu slike. Ali, pojavila se i nova zanimljiva stvar. U
mojoj težnji zamaskirati originalnu, za datu sliku nebitnu simboliku spomenika, zumiranjem
kadra dobio sam simboliku treću, u ovom slučaju sasvim slučajno i simboliku križa, koji sam po
sebi ima ogroman sibolički potencial ali čija simbolika nema veze ni sa spomenikom ni sa
temom koju obradjujem na slici. Za publiku odjednom taj, treći, u ovom slučaju slučajni simbol
postaje prvi akceptirani simbol i početna tačka od koje počinju čitati sliku.
Taj fakt jednostavne, i od ovog momenta već svjesne manipulacije simbolikom postaje glavni
motiv i tema serije na kojoj sada radim. Postao sam svijestan težine i historijske složenosti
svakog simbola i njegovog značenja ali u isto vrijeme i lakoće mogućnosti manipulacije sa
historijski danom simbolikom, koja u svojoj srži i sadrži promjenu kao jedan od njenih osnovnih
principa. Jer simbol kao takav ne može biti definitivno vremenski i semantički odrdjen. On
sadržajno ništa ne zatvara, nego suprotno, svojom sugescijom otavra i traži nova značenja i nove
relacije.
Tražeći konkretnu simboliku koja bi najbolje mogla poslužiti ovoj temi posvećujem se
simbolima i simbolici koja mi u tom momentu izgleda najbliža, a to je simbolika koju mogu naći
u Bosni i Hercegovini. Lutajući neko vrijeme po ogromnom spektru koji nudi simbolika koju
možemo vezati za Bosnu i Hercegovinu, došao sam, vjerovatno kao i većina tragača za ovom
temom, ka najinteresantnijem dijelu bosanske simbolike odnosno ka Stećcima i simbolici na
njima prezentiranoj. Ovaj dio bosanske srednjovijekovne kulture, vrlo zanljimiv sa mnogo
aspekata, estetskih, sakralnih, kulturnih, historijskih, pa u zadnje vrijeme i političkih, sadrži vrlo
zanimljivu i široku, ako tako mogu da kažem, klasičnu simboliku, koja svojim sadržajem i
značenjem, naravno široko prevazilazi granice lokalne bosasnske simbolike i njenog značenja.
Simboli kao što su sunce, mjesec, zvijezda, križ, krug itd. Imaju jako dugu historiju i zastupljeni
su u gotovo svim kulturama na našoj planeti.
Manipulacija sa ovom klasičnom simbolikom, svojim sadržajem kao da sama zahtjeva veliku
odgovornost i ozbiljnost njenom pristupu ali u isto vrijeme i mami ka lakoći estetske i sadržajne
manipulacije a na taj način i traženjem i impliciranjem novih sadržaja koje može da omogući
samo lakoća estetske kreacije. Za razliku od motiva – stećka koji ne sadrži boju, slika koja
reaguje na motiv sadrži i ovu komponentu, koja ne samo da dalje komplikuje simboliku i sadržaj
nego i na odredjen način aktualizira i osavremenjuje cijelu strukturu ove simbolike dajući joj na
taj način novi estetski život. Pored boje, ulogu aktualiziranja ove srednjovijekovne simbolike
imaju i teme nekih slika iz ove serije, kao šo su Bosanska zastava ili Kameni birači, koje svojim
sadržajem reaguju na aktuelna dešavanja vezana za Bosnu i Hercegovinu.
Pored direktne inspiracije stećima, jako puno me je oslovila i zbirka pjesama Kameni spavač od
Maka Dizdara, koja obradjuje ovu tematiku i u sebi sadrži, moglo bi se reći esencijalnu priču o
ovoj temi. Iz tog razloga u nazivu ove serije slika usudio sam se ukrasti i parafrazirati naziv
zbirke pjesama od Maka Dizdara, te ka globalnom nazivu Simboli, koji sam po sebi obuhvata
ogromnu širinu formi i njihovih značenja, dodati i jednu lokalnu, regionalnu notu sa nazivom
Kameni spavači, koja svojom koncentracijom ne ograničava širinu ove teme nego naprotiv,
samo je još tačnije definiše.
Gislaved, oktobar 2011
Aldin Popaja
Download

Simboli i kameni spavači