Yrd.Doç.Dr. Ömer Faruk Usluoğulları
İnşaat Mühendisliği Bölümü
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği
AMAÇ ve KAPSAM
AMAÇ:, Kazaların en sık görüldüğü iş kollarından
biri olan İNŞAAT SEKTÖRÜNDE, meydana gelen iş
kazası sayılarını ve kaza sonucunda meydana gelen
maddi ve manevi zararları azaltmak, çalışanların meslek
hastalıklarından korunmalarını sağlamak dolayısıyla
sektördeki mevcut iş sağlığı ve güvenliği durumunu
iyileştirmek.
Kapsam
 Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliğini sağlama adına
alınacak tedbirler.
 Dünyada Yapı İşlerinde İş Güvenliği Örnekleri
 Çalışma Ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı Ve
Güvenliği Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen
A – B – C Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı sınavlarına
hazırlık
 Sunum yapma, araştırma yapma kabiliyetlerini
arttırmaya yönelik Sunum Ödevleri (Tedbirlerin
Çalışılan yerde veya çalışılması planlanan yerde
uygulanması)
Konular
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Yapı işlerinin tanımı ve ilgili mevzuatlar
Yapı İşlerinde Alınacak Güvenlik Tedbirleri
Kazı İşlerinde Alınacak Güvenlik Tedbirleri
Yapı İskelelerinde Alınacak Güvenlik Tedbirleri
Merdivenlerde Alınacak Güvenlik Tedbirleri
Beton İşlerinde Alınacak Güvenlik Tedbirleri
Tesis, Makina ve Ekipmanlarda Alınacak Güvenlik Tedbirl
Yıkım İşlerinde Alınacak Güvenlik Tedbirleri
Çeşitli İşlerde Alınacak Güvenlik Tedbirleri
Sağlık ve güvenlik koordinatörü
 Projenin hazırlık ve uygulama aşamalarında, işveren
veya proje sorumlusu tarafından sorumluluk verilen ve
«YAPI İŞLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ
YÖNETMELİĞİ»’nin onuncu ve onbirinci
maddelerinde belirtilen sağlık ve güvenlikle ilgili
görevleri yapan gerçek veya tüzel kişi ve kişileri
Sağlık ve güvenlik koordinatörü
 Gerekli olduğu durumlar:
Yapı işi 30 iş gününden fazla sürecek ve devamlı olarak 20’den fazla çalışan, istihdam
edecekse,
İşin büyüklüğü 500 yevmiyeden fazla çalışma gerektirecekse,
Aşağıdaki riskleri bulunduran işlerde:
 1–Özellikle, yapılan işin ve işlemlerin niteliği veya işyeri alanının çevresel özelliklerinden
dolayı, çalışanların toprak altında kalma, bataklıkta batma veya yüksekten düşme gibi
risklerin fazla olduğu işler.
 2–Yasal olarak sağlık gözetimi gerektiren veya kimyasal ve biyolojik özelliklerinden dolayı
çalışanların sağlık ve güvenlikleri için risk oluşturan maddelerle yapılan işler.
 3–Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği uyarınca, denetimli ve gözetimli alanların
belirlenmesini gerektiren iyonlaştırıcı radyasyonla çalışılan işler.
 4–Yüksek gerilim hatları yakınındaki işler.
 5–Boğulma riski bulunan işler.
 6–Kuyu, yer altı kazıları ve tünel işleri.
 7–Hava beslemeli sistem kullanan dalgıçların yaptığı işler.
 8–Basınçlı keson içinde yapılan işler.
 9–Patlayıcı madde kullanımını gerektiren işler.
 10–Ağır prefabrike elemanların montaj ve söküm işleri.
Sağlık ve güvenlik koordinatörü
 Listede yer almayan benzer işlerin kapsama girip girmeyeceğine,
listeye eklemeler ve çıkarmalar yapmaya Bakanlık yetkilidir.
 Aynı yapı alanında birden fazla işveren veya alt işverenin iş
yaptığı durumda, işveren veya proje sorumlusu, sağlık ve
güvenlik konularında bir veya daha fazla sağlık ve güvenlik
koordinatörü atar.
 İşveren veya proje sorumlusu, yapı işine başlamadan önce, sağlık
ve güvenlik planını hazırlar veya hazırlanmasını sağlar.
 Bu bildirimde belirtilen bilgilerin yer aldığı levha, açıkça
görünecek şekilde yapı alanının uygun bir yerine konulur.
Gerektiğinde bu bilgiler güncellenir.
Sağlık ve güvenlik koordinatörü
Sağlık ve güvenlik koordinatörlerinin proje hazırlama
aşamasındaki görevleri
 Yapı işinin, aynı anda veya birbiri ardına gerçekleşen farklı unsur ve




aşamalarını planlamak amacıyla mimari, teknik ve organizasyonel
konulara ilişkin karar alınmasını,
işin ya da iş aşamalarının tamamlanması için gereken sürenin
hesaplanmasını, koordine eder.
Sağlık ve güvenlik planını hazırlar veya hazırlanmasını sağlar.
Yapı alanında ilgili işe göre özel tedbirlerin planda yer almasını sağlar.
Yapı üzerinde daha sonra yapılacak işler sırasında dikkate alınacak
sağlık ve güvenlik bilgilerini içeren bir dosya hazırlar.
Sağlık ve güvenlik koordinatörü
İş Sağlığı ve güvenliği planı içeriği











1-Organizasyon planı,
2-Saha planı,
3-İş akış planı,
4-Yangın, kazalardan korunma ve çalışanlar ve ziyaretçiler için kaçış planı,
5-Belli risklerin bulunduğu alanlarda dahil yapı işinin yürütümü sırasında uyulması
gerekli şartlar ve alınan önlemler
6-Kontrol edilmesi gereken yapı, makine ve ekipman listesi,
7-Kontrollerden, eğitimden, acil durum görevlerinden sorumlu kişilerin, her bir
müteahhidin planların koordinasyonundan sorumlu elemanlarının listesi (isim,
görev, ).
8-Trafik, yaya, acil çıkış yolları ile ilgili düzenlemeler ve güvenlik önlemleri,
9-İki veya daha fazla müteahhidin çalışmasının öngörüldüğü alanların gösterimi,
10-İş sağlığı ve güvenliği konusunda özel risk taşıyan alanların gösterimi,
11-Kaldırma araçlarının ve iskelelerinin konumlarının gösterimi,
Sağlık ve güvenlik koordinatörü
İş Sağlığı ve güvenliği planı içeriği
 12-Depoların, atölyelerin, atık alanlarının gösterimi,
 13-Sıhhi ve dinlenme tesislerinin gösterimi,
 14-Elektrik, su, ısıtma, kanalizasyon hatlarının gösterimi,
 15-Aydınlatmaların konumları ve çalışma saatlerinin gösterimi,
 16-Afet, yangın, kaza vb. acil durum sinyallerinin tiplerinin ve ilk yardım
odalarının yerlerinin gösterimi.
 ( İş Kanunu Madde: 77; Yapı İşlerinde İş sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği
Madde: 5 / b, 6,
 7 / b, 8 / b-c, 9; 4/ EK – I; Madde:5/EK-II; İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları
Hakkında Yönetmelik Madde: 7/c; İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve
Güvenlik Şartları Yönetmeliği Madde: 5-8)
İş Sağlığı ve güvenliği planı örneği












Yalnızca bir müteahhit tarafından yapılan bir veya birkaç bloktan oluşan yaklaşık 5-10 veya 20-30 dairelik
inşaatlar için en basit şekliyle sağlık ve güvenlik planı örneği:
İş Defteri tutabilir veya İstenirse aşağıda anlatılanlar için bir dosya oluşturulabilir.
İlk sayfasına inşaatın mimari projesi kroki şeklinde çizilir veya yapıştırılır. Önemli görülen yerlere numara
verilir:
İnşaatın dış sınırlarını belirten çevreleme ve inşaata giriş yeri gösterilir. (1)
Kroki üzerine, işçilerin elbiselerini soyunup giyinecekleri yere 2, el yüz yıkayacakları yere 3, tuvalet ihtiyacını
giderecekleri yere 4, iş güvenliği malzemelerini alacakları yere 5, yemekhaneye 6 gibi numaralar verilir.
Malzemenin üst katlara çekileceği alan kroki üzerinde örneğin 6 gibi numaralandırılır.
Daha sonraki sayfalara kroki üzerinde belirtilen rakamların açıklamaları yapılır ve alınan güvenlik önlemleri
açıklanır.
Örneğin:
** Bina girişinde yukarıdan düşebilecek cisimlere karşı önlem olarak işçiler ve ziyaretçiler 1 nolu yerden
inşaata giriş yapacaktır. Bu yer yoldan inşaatın giriş kısmına kadar üzeri çinko ve ahşap kaplı sundurma
şeklinde yapılmıştır.
** İşçiler 2 nolu yerde elbiselerini değiştirecek, 5 nolu yerde baret, eldiven, emniyet kemeri vb kişisel
koruyucularını alacaklardır. Tuvalet ihtiyaçlarını 4 nolu yerde gidereceklerdir. Yemeğe geçmeden el-yüz
temizliği 3 nolu yerde yapılıp daha sonra 6 nolu yemekhaneye geçilecektir.
** Yük asansörü ile üst katlara malzeme çekileceği zaman, asansörün yerde yükleme yapılan yerinde (6
numaralı yerde) başkalarının yaklaşmalarını önlemek için sıpa iskelelerle (veya demir çubuklara bağlanmış
kırmızı beyaz şeritlerle) çevreleme yapılacaktır. Bu alana yalnızca yükleme yapan kişi girecek ve mutlaka
baretini takacaktır (**Bu ifadeye gerek var mı**).
** Üst katlarda malzeme çeken kişi ise mutlaka emniyet kemerini uygun sağlam bir yere bağlayacak ve
malzeme kovasını emniyet kemerini kullanmadan kesinlikle çekmeyecektir (**Bu ifadeye gerek var mı**)..
Sağlık ve güvenlik koordinatörü
Sağlık ve güvenlik koordinatörlerinin proje uygulama aşamasındaki görevleri
 İşverenlerin gerekli tedbirleri uygulamasını ve gerektiğinde çalışanların ve kendi adına
çalışanların korunmasını, işverenin genel yükümlülükerini istikrarlı bir şekilde
uygulanmasını, sağlık ve güvenlik planının yapılmasının gerektiği durumlarda bu
planın uygulanmasını koordine eder.
 Yapılan işteki ilerlemeleri ve meydana gelen değişiklikleri dikkate alarak gerekli
düzenlemeleri yapar veya yapılmasını sağlar.
 Aynı yapı alanında, işe sonradan katılan işverenler de dâhil olmak üzere, işverenler
arasında organizasyonu sağlar, iş kazaları ve meslek hastalıklarından çalışanları
korumak üzere işverenlerce yapılan çalışmaları koordine eder, işverenler arası bilgi alış
verişinin sağlanmasına katkıda bulunur ve gerekli hallerde kendi adına çalışan kişilerin
de bu çalışmalarda yer almasını sağlar.
 Yapı işyerinde güvenli bir şekilde çalışılmasını sağlamak üzere yapılması gerekli kontrolleri
koordine eder.
 İzin verilen kişiler dışındakilerin yapı alanına girmesini önlemek üzere gerekli düzenlemeleri
yapar.
Proje sorumlusu veya işverenlerin sorumlulukları
 İşveren, yapı işlerini, fenni yeterliliği bulunan proje sorumlusunun, teknik
gözetimi ve sorumluluğu altında yürütür.
 İş sağlığı ve güvenliği konularında, bir veya birden fazla sağlık ve güvenlik
koordinatörü atanması proje sorumlusunun veya işverenin
sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.
Proje sorumlusu veya işverenlerin sorumlulukları











a) Yapı alanının düzenli tutulması ve yeterli temizlikte olmasını,
b) Yapı alanındaki çalışma yerlerinin seçiminde; buralara ulaşımın nasıl sağlanacağının ve ekipman,
hareket ve geçişler için alan veya yolların belirlenmesini,
c) Malzemenin kullanım ve taşıma şartlarının düzenlenmesini,
ç) Tesis ve ekipmanın kullanılmaya başlamadan önce ve periyodik olarak teknik bakım ve
kontrollerinin yapılmasını,
d) Çeşitli malzemeler ve özellikle tehlikeli malzeme ve maddeler için uygun depolama alanları
ayrılmasını ve bu alanların sınırlarının belirlenmesini,
e) Tehlikeli malzemelerin kullanımı ile uzaklaştırılma koşullarının düzenlenmesini,
f) Atık ve artıkların depolanmasını, atılmasını veya uzaklaştırılmasını,
g) Çeşitli işler veya işin aşamaları için öngörülen sürelerin yapı alanındaki işin durumuna göre yeniden
belirlenmesini,
ğ) İşverenler ve kendi adına çalışanlar arasında işbirliğini,
h)Yapı alanındaki veya yakınındaki endüstriyel faaliyetler ile etkileşimin dikkate alınmasını,
ı) Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmeliğe ve Kişisel Koruyucu
Donanımlarla İlgili Uyumlaştırılmış Ulusal Standartlara Dair Tebliğde belirtilen standartlara uygun
kişisel koruyucu donanımların bulundurulmasını ve çalışanlar tarafından kullanılmasını,
İşverenin Genel Yükümlülükleri
 İşyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet
alınması işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz,
 Çalışanların
iş sağlığı ve güvenliği alanındaki
yükümlülükleri işverenin sorumluluklarını etkilemez,
 İşveren, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin maliyetini
çalışanlara yansıtamaz.
Çalışanların Yükümlülükleri
Çalışanlar, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili
aldıkları eğitim ve işverenin bu konudaki talimatlarına
uymak,
Verilen KKM Kişisel Koruyucu Malzemeleri
kullanmak,
Kendisinin hareketlerinden veya yaptıkları işten
etkilenen diğer çalışanların sağlık ve güvenliklerini
tehlikeye düşürmemekle yükümlüdür.
Çalışanların Yükümlülükleri
Çalışanların, işveren tarafından verilen eğitim
ve talimatlar doğrultusunda
yükümlülükleri şunlardır:
a) İşyerindeki makine, cihaz, araç, gereç,
tehlikeli madde, taşıma ekipmanı ve diğer üretim
araçlarını kurallara uygun şekilde kullanmak,
bunların güvenlik donanımlarını doğru olarak
kullanmak, keyfi olarak çıkarmamak ve
değiştirmemek.
b) Kendilerine sağlanan kişisel koruyucu
donanımı doğru kullanmak ve korumak.
YAPI ALANINDAKİ ÇALIŞILAN YERLER İÇİN GENEL ASGARİ KOŞULLAR
1. Yüksekte çalışma
12 Çalışma yerlerinin,
barakaların ve yolların
2. Geçitlerde güvenlik
aydınlatılması
3. Düşen cisimler
13 Kapılar ve geçitler
4. Enerji dağıtım tesisleri ve
14 Trafik yolları ve tehlikeli
alanlar
elektrikle çalışma
15 Yükleme yerleri ve rampaları
5. Düzen,temizlik,istif ve
16 Çalışma yerinde hareket
depolama
serbestliği
6. Sağlamlık ve dayanıklılık
17 İlk yardım
7. Acil cıkış yolları ve kapıları 18 Soyunma yeri ve elbise
8. Yangın algılama ve yangınla dolabı duşlar ve lavabolar
19 Tuvaletler ve lavabolar
mücadele
20 Dinlenme ve barınma yerleri
9. Havalandırma
21 Gebe ve emziren kadınlar
10.Özel riskler
22 Engelli çalışanlar
11. Sıcaklık
Yüksekte Çalışmada Korunma Yöntemleri
Düşmeyi Durdurucu ve Önleyici Sistemler:
1- Korkuluklar
2- Kapamalar
3- Güvenlik ağları
Pasif sistemler
4- İkaz bantları, bariyerler
5- Mobil çalışma platformları
6- Kişisel Koruyucu Sistemler
Aktif sistemler
YAPI İŞLERİNDE İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ TÜZÜĞÜ
Yapı İşlerinde Alınacak Güvenlik Tedbirleri
 Kişisel Korunma Araçları
Kişisel Koruyucuları korudukları bölgeye
göre
şöyle sınıflandırabiliriz:
 Yapı işyerinde çalışanların birlikte
korunmaları sağlanamadığı hallerde,
A. Baş koruyucuları
B. Kulak koruyucuları
C. Göz ve yüz koruyucuları
yapılan işlerin özelliği itibariyle gerekli
D. Solunum sistemi koruyucuları
kişisel korunma araçları verilecektir.
E. Ayak ve bacak koruyucuları
 Bu araçlar işçilerin fizik yapılarına
F. Cilt koruyucuları
uygun olacaktır. Bir işçinin kullandığı
G. El ve kol koruyucuları
koruyucu araçlar başka işçilere
H. Gövde ve karın bölgesi
koruyucuları
verilmeden önce uygun şekilde
I. Tüm vücut koruyucuları
temizlenecektir.
PLASTİK BARET
YALITK YALITKAN BARET
LALÜMİNYUM BARET
MADEN MADENCİ
BARETİTİ
2222
KULAK TIKAÇLARI
ve KULAKLIKLAR
KULAKLIKLAR
2323
DARBEYE DAYANIKLI GÖZLÜK
ULTRAVİYOLE, ENFRARUJ,
KAYNAKÇI GÖZLÜKLERİ
ÇOK AMAÇLI GÖZLÜK
24
ÇELİK BURUNLU AYAKKABI GİYİNİZ
25
KORUYUCU ELDİVENLER
METAL ÖRGÜLÜ
ELDİVEN
LASTİK ELDİVEN
2626
Floreson veya fosforesan
yansıtıcı özellikli giysiler
Health and Safety
27
YAPI İŞLERİNDE İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ TÜZÜĞÜ
Yapı İşlerinde Alınacak Güvenlik Tedbirleri
 Emniyet Kemerleri
 Yüksekliği tabandan itibaren 3 metreden daha fazla olan ve düşme veya kayma
tehlikesi bulunan yerlerde çalışanlarla, kiremit döşeyicilerine, oluk ve her türlü dış
boya işleri yapanlara, gırgır vinçlerini çalıştıranlara ve kuyu, lağım, galeri ve
benzeri derinliklerde çalışanlara güvenlik kemerleri verilecek ve işçiler de verilen
bu kemerleri kullanacaklardır.
 Ülkemizde 3 m olan yükseklik kavramı Amerika'da 1.2m Avrupa'da ise 1.8m dir.
Geçitlerde güvenlik
7– Çalışma platformları ve geçitler kişileri düşmekten ve düşen cisimlerden
koruyacak şekilde yapılır, boyutlandırılır, kullanılır ve muhafaza edilir.
Düşen cisimler
8– Yüksekte yapılan çalışmalarda kullanılan el aletleri ve diğer malzemelerin
düşmelerini engelleyecek tedbirler alınır.
9– Çalışanlar, düşen cisimlere karşı öncelikle toplu olarak korunur.
10– Yapı alanında, cisimlerin düşerek tehlike oluşturabileceği bölgelere girişler
önlenir veya gerektiğinde kapalı geçitler yapılır.
11– Yapı alanında, çalışanlara uygun baş koruyucu donanımlar verilerek kullanımı
sağlanır.
12– Yapı alanında, malzemelerin hangi yükseklikten olursa olsun doğrudan yere
atılmaması, dengeli ve güvenli bir şekilde indirilerek uygun bir yere istif edilmesi
sağlanır. Atık malzemelerin uzaklaştırılması için moloz kaydırakları gibi güvenli
çalışma yöntemleri tercih edilir.
Enerji dağıtım tesisleri ve elektrikle çalışma
13– Enerji dağıtım tesisleri, yangın veya patlama riski oluşturmayacak şekilde tasarlanarak kurulur ve işletilir. Kişilerin,
doğrudan veya dolaylı teması sonucu elektrik çarpması riskine karşı korunması sağlanır.
14– Elektrikle ilgili bütün ekipman ve bağlantıların kurulması, sökülmesi, tamirat ve tadilat işleri sadece ilgili mevzuatın
öngördüğü yetkili elektrikçiler tarafından yapılır.
15– Elektrikli tesisatın bütün parçalarının, güç gereksinimleri için yeterli kapasite ve kalitede ve yapı işlerindeki çalışma
koşullarına dayanıklı olması sağlanır.
16– Yapı alanı içerisindeki ana pano ve tali elektrik panolarında uygun kaçak akım rölesi kullanılır.
17– Yapı alanında veya çalışanların erişebileceği yerlerde bulunan elektrik panoları, tevzi tabloları ile kontrol tertibatı ve
benzeri tesisat, kilitli dolap veya hücre içine konulur. Bakım, onarım ve yenileme nedeniyle gerilim altındaki tesisatın
tecritlerinin çıkarılması gerektiğinde uyarı ve koruma amacıyla gerekli tedbirler alınır.
18– Yapı alanında elektrik bağlantıları için uygun bağlantı elemanları kullanılır, açık uçlu kablolarla bağlantı yapılmaz.
19– Yapı alanında kullanılan sabit ve seyyar iletkenler ile teçhizatların dış etkenlerden korunması sağlanır, eskimiş veya
yıpranmış olanlar kullanılmaz.
20– Ekipman ve koruyucu cihazların tasarımı, yapımı ve seçiminde, dağıtılan enerjinin tipi ve gücü, dış şartlar ile çalışma
alanının çeşitli bölümlerine girmeye yetkili kişilerin eğitim ve deneyimleri göz önünde bulundurulur.
21– Elektrik teçhizatı, iletim hatları ve elektrikli aletlerin üzerlerinde voltajları belirtilir.
22– Elektrikle çalışan iş ekipmanlarının gövde güvenlik topraklaması yapılır.
23– Her türlü elektrik kullanımı ve elektrik tesisatının işletilmesiyle ilgili olarak, bu Yönetmelik hükümleri yanında ilgili diğer
mevzuat hükümleri de uygulanır.
Düzen ,temizlik istif ve depolama
24– Yapı alanının düzenli ve temiz tutulması sağlanır. Sivri uçları veya keskin kenarları bulunan malzeme ve atıklar düzenli
periyotlarla çalışma alanlarından uzaklaştırılır. Yapı alanından uzaklaştırılması mümkün olmayan sivri veya keskin kenarları
bulunan malzemelerin saplanma riskine karşı gerekli koruyucu malzemeler ile korunması/kaplanması sağlanır.
25– Buz, kar, yağmur, kullanılan malzemeler ve diğer etkenlerle kaygan hale gelen çalışma yerleri ve geçitler temizlenerek
kaymayı önleyici tedbirler alınır.
26–Yapı alanında malzemelerin, yıkılma ve devrilmeleri önlenir, kazaya sebep olmayacak şekilde istif edilmeleri sağlanır.
27– Yapı alanında, yanıcı veya patlayıcı maddelerin depolandığı depo alanlarında ve patlayıcı ortam oluşan çalışma
alanlarında bakım, onarım işleri dahil her türlü çalışmalarda 30/4/2013 tarihli ve 28633 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik hükümleri ve iş ekipmanları ve
koruyucu sistemlerin kullanımında 30/12/2006 tarihli ve 26392 4 üncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemlerle İlgili Yönetmelik (94/9/AT) hükümlerine uygun
çalışılır.

YOLLAR: Yapı iş yerinde yollar, geçitler gelişi güzel konan yapı malzemesinden tuğlalardan, tahtalardan ve
elektrik malzemelerinden serbest bulunmalıdır. Buz tutmuş yerlere tuz serpilerek kaymalar önlenmelidir.

MALZEME İSTİFİ: Yapı iş yerlerindeki alanlarda ve atölyelerde malzeme istifi için ayrılan yerler ve yapılan
istif şekilleri işletmenin bir aynasıdır. Buralardaki bir düzensizlik derhal göze çarpar, istif veya stok yerlerinde
düzen iyi olursa aranan malzeme veya araç ve gerecin bulunması çok kolay olur. Bilhassa malzeme istiflerinde en
önemli husus güvenliğin sağlanmasıdır, bu itibarla büyük yığınların devrilmesine ve yıkılmasına karşı gerekli
güvenlik tedbirleri alınmalıdır. Yani istifler çok yüksek olmamalı, sağlam zemine yapılmalı ve muntazam yapılarak
gerektiğinde desteklenmelidir.
BARINAKLAR: Yapı işyerlerinde önemli hususlardan biriside işçilerin yatıp kalkması için maksada uygun
barınak ve şantiye binalarının yapılmasıdır. Bu gibi yerlerde işçinin sağlığı en başta gelir, barınak ve
şantiye binalarında gerekli temizliğin yapılmasına dikkat edilmeli ve bunun sağlanması için ilgili yasaklar
işçilere duyurulmalıdır.
Buralarda siyah bir ilan tahtası bulundurulmalı ve bu ilan tahtasına işçiler ile ilgili hususlar yazılmalı
veya yazılı ilanlar asılmalıdır. Bilhassa bu ilan tahtasına -İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği - tüzüklerinin
işçilerle ilgili maddeleri, talimatnameler yazılı olarak asılmalıdır.
Sağlamlık ve dayanıklılık
28– Beklenmeyen herhangi bir hareketi nedeniyle çalışanların sağlık ve güvenliğini etkileyebilecek her türlü malzeme,
ekipman ile bunların parçaları güvenli ve uygun bir şekilde sabitlenir.
29– İşin güvenli bir şekilde yapılmasını sağlayacak uygun ekipman ve çalışma şartları sağlanmadıkça, yeterli
dayanıklılıkta olmayan yüzeylerde çalışılmasına ve bu yerlere girilmesine izin verilmez.
30– Kurulmakta, sökülmekte, bakımda, tamirde ya da yıkılmakta olan yapılarda çalışanları yapının dayanıksızlığından
ve kırılganlığından kaynaklanan risklerden korumak için yeterli tedbirler alınır.
Acil çıkış yolları ve kapıları
31– Acil çıkış yolları ve kapıları ile ilgili aşağıdaki hususlara uyulur:
a) Acil çıkış yolları ve kapıları doğrudan dışarıya veya güvenli bir alana açılır ve çıkışı önleyecek hiçbir engel bulunmaz.
b) Acil çıkış yolları ve kapıları herhangi bir tehlike durumunda, bütün çalışanların işyerini derhal ve güvenli bir şekilde terk
etmelerine imkan sağlar.

Acil çıkış kapıları sadece acil çıkış durumlarında kullanılmalıdır, kesinlikle günlük kullanımlar için değildir.
c) Acil çıkış yollarının ve kapılarının sayısı ile yerleşimi ve boyutlarının, yapı alanının ve çalışan barakalarının
kullanım şekline ve boyutlarına, içinde bulunan ekipmana, bulunabilecek azami çalışan sayısına ve 27/11/2007 tarihli
ve 2007/12937 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Binaların Yangından Korunması Hakkında
Yönetmelik hükümlerine uygun olması sağlanır.
ç) Acil çıkış yolları ve kapıları, 11/09/2013 tarihli ve 28762 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık ve Güvenlik
İşaretleri Yönetmeliğine göre işaretlenir. İşaretlerin uygun yerlere konulması ve kalıcı olması sağlanır.
d) Acil çıkış yolları ve kapıları ile buralara açılan yol ve kapılarda çıkışı zorlaştıracak hiçbir engel bulunmaz.
e) Aydınlatılması gereken acil çıkış yolları ve kapılarında elektrik kesilmesi halinde yeterli aydınlatmayı sağlayacak
sistem
bulundurulur.
Acil Çıkış Yönlendirme Tabelaları
Acil Durumlarda çıkış yönlerini gösteren ışıklı tabelalardır.
Yangın algılama ve yangınla mücadele
32– Yapı alanının özelliklerine, çalışan barakalarının ve diğer tesislerin
boyutlarına ve kullanım şekline, alandaki ekipmana, alanda bulunan
maddelerin fiziksel ve kimyasal özelliklerine, bulunabilecek azami kişi
sayısına bağlı olarak uygun nitelikte ve yeterli sayıda yangınla mücadele
araç ve gereci ile gerekli yerlerde yangın dedektörleri ve alarm sistemleri
bulundurulur.
33– Yangınla mücadele araç ve gereçleri, yangın dedektörleri ve alarm
sistemlerinin düzenli bakımlarının ve mevzuata uygun sürelerde
periyodik kontrollerinin yapılması sağlanır.
34– Otomatik olmayan yangın söndürme ekipmanı görünür ve kolayca
erişilebilir yerlere konulur ve önlerinde engel bulundurulmaz. Yangın
söndürme ekipmanları kolay kullanılabilir nitelikte olup, Sağlık ve
Güvenlik İşaretleri Yönetmeliğine göre işaretlenir. İşaretlerin uygun
yerlere konulması ve kalıcı olması sağlanır.
Binaların yangından korunması hakkındaki yönetmelik
Havalandırma
35– Çalışanların harcadıkları fiziksel güç ve çalışma şekli dikkate alınarak yeterli
temiz hava sağlanır. Cebri havalandırma sistemi kullanıldığında, sistemin her
zaman çalışır durumda olması sağlanır ve bu sistem çalışanların sağlığına zarar
verebilecek hava akımlarına neden olmayacak şekilde tesis edilir. Çalışanların
sağlığı yönünden gerekli hallerde havalandırma sistemindeki herhangi bir arızayı
bildiren sistem bulundurulur.
Havalandırma öncelikle kapalı ortamlarda yapılan çalışmalarda düşünülmesi
gereken bir husustur.Açık ortamlarda yapılan çalışmalarda havalandırma ve
iklimlendirme söz konusu değildir.
 Öncelikle kapalı ortamlardaki çalışmalarda,çalışma ortamının her bir çalışan
için 10 metre küp temiz havanın varlığı düşünülmelidir.Bununla birlikte çalışan
tarafından solunan havanın karışımında %20-21 oksijen bulunmasına özen
gösterilmelidir.
 İkinci olarak çalışan kişinin soluduğü hava içersinde hava kalitesini bozan ve
yapılan çalışmalardan kaynaklanan ortama yayılan gaz ve tozlar dikkate
alındığında,ortamdaki değerlerinin çalışanların sağlığını bozmayacak maximum
değerleri geçmemesi için gerekli aspirasyon ve vantilasyon sistemlerinin devreye
girmesi sağlanmalıdır
Özel riskler
36– Çalışanların zararlı düzeyde titreşim, gürültü, gaz, buhar veya toz
gibi zararlı dış etkenlere maruz kalmaları önlenir.
37– Zehirli veya zararlı madde bulunması muhtemel veya oksijen düzeyi
yetersiz veya parlayıcı olabilecek bir ortama girmek zorunda kalan
çalışanların, herhangi bir tehlikeye maruz kalmalarını önlemek üzere
kapalı ortam havası kontrol edilir ve gerekli tedbirler alınır.
38– Çalışanlar, sınırlı hava hacmine sahip yüksek riskli ortamlarda
çalıştırılmazlar. Zorunlu hallerde, her türlü tedbir alındıktan sonra
çalıştırılabilirler. Bu durumlarda çalışanlar dışarıdan sürekli izlenir ve
gerektiğinde derhal yardım yapılması için bütün tedbirler alınır.
Sıcaklık
39– Ortam sıcaklığının, çalışma süresince, çalışanların yaptıkları işe ve
harcadıkları fiziksel güce uygun düzeyde olması sağlanır. Yapılan işin
niteliği sebebiyle ortam sıcaklığının değiştirilemeyeceği hallerde
çalışanları fazla sıcak veya soğuktan koruyacak tedbirler alınır.
Yapı alanındaki çalışma yerlerinin, barakaların
ve yolların aydınlatılması
 Çalışma yerleri, barakalar ve yollar mümkün olduğu ölçüde doğal
olarak aydınlatılmalı, gece çalışmalarında veya gün ışığının yetersiz
olduğu durumlarda uygun ve yeterli suni aydınlatma sağlanmalı,
gerekli hallerde darbeye karşı korunmalı taşınabilir aydınlatma araçları
kullanılmalıdır.
 Suni ışığın rengi, sinyallerin ve işaretlerin algılanmasını
engellememelidir.
 Çalışma yerleri, barakalar ve geçiş yollarındaki aydınlatma sistemleri,
çalışanlar için kaza riski oluşturmayacak türde olmalı ve uygun şekilde
yerleştirilmelidir.
 Çalışma yerleri, barakalar ve geçiş yollarındaki aydınlatma sistemindeki
herhangi bir arızanın çalışanlar için risk oluşturabileceği yerlerde acil
ve yeterli aydınlatmayı sağlayacak yedek aydınlatma sistemi
bulundurulmalıdır.
Aydınlatma
Aydınlatma işyerlerinde,
 Çalışanların sağlığı ve güvenliği,
 Ürün ve üretim kalitesi,
 Verimlik yönünden özel önem taşımaktadır.
Aydınlatma
İşyerlerinde aydınlığın yeterli olmayışı,
 İş kazalarının artmasına ,
 Çalışanların morallerinin olumsuz etkilenmesine,
 Aşırı yorgunluğa,
 Çalışma hızının düşmesine,
 Göz yaşarması
 Hatalı imalatın artmasına
Aydınlatma
İyi aydınlatmanın olduğu yerde ise ; görmede
çabukluk ve doğruluk; zaman kazancı sağlar. En
önemlisi iş kazalarının azalmasında etkin rol oynar.
Aydınlatma
 Doğal ışıkla
 Yapay ışıkla
 Doğal + yapay ışıkla
Doğal Işıkla Aydınlatma
 Doğal ışıkla aydınlatma gün ışığı ile yapılır.
-Direkt gün ışığı ile aydınlatma (güneş ışığının
doğrudan çalışma yerine gelmesi)
-Dolaylı aydınlatma ( yayılmış ve yansımış ışının iş
yerine gelmesi)
Doğal Işıkla Aydınlatma
 Aydınlatmanın en etkin yoludur,
 Çalışanların moralini yükseltir,
(SAD – Seasonal Affective Disorder)
 Ekonomiktir,
 Uzmanlar, en iyi ışığın beyaz ışık
(gün ışığı) olduğunu belirtmektedirler.
Bu nedenle beyaz ışıktan olanaklar
ölçüsünde yararlanmak gerekir.
Doğal Işıkla Aydınlatma
Dikkat edilmesi gereken bazı hususlar;









Gün ışığının doğrudan girmesi önlenmelidir
Aydınlatma tekdüze olmalıdır
Pencerelerin uygun yerde olması ve mat camlar kullanılması
Çalışma alanlarının pencere yakınında konuşlandırılması
Pencerelerin yüksekte yer alması
Çalışanların ısıdan korunması
Gün ışığının parlaklığı
Parlayıcı maddelerin direkt ışıktan etkilenmesi
Gün ışığının kontrol edilememesi
gibi
Yapay Işıkla Aydınlatma
 Genel Aydınlatma
 Lokal Aydınlatma
Genel Aydınlatma
Lokal Aydınlatma
Yapay Işıkla Aydınlatma
 İşin konusu veya işyerinin inşa tarzı nedeniyle gün ışığından faydalanılamayan
hallerde yahut gece çalışmalarında, suni ışıkla yeterli aydınlatma sağlanmalıdır.
 Gerek tabii ve gerek suni ışıklar, işçilere yeterli derecede ve eşit olarak (tekdüze)
dağılmayı sağlayacak şekilde düzenlenmelidir.
 Elektriğin sağlanabildiği yerlerde elektrik ışığı kullanmalı. Tesisat, teknik usul
ve koşullara uygun bir şekilde yapılmış olmalıdır.
Suni ışık tesis ve araçları;
 Havayı kirletecek nitelikte gaz, koku çıkararak işçilerin sağlığına zarar
vermemeli,
 Keskin, göz kamaştırıcı ve titrek ışık meydana getirmeyecek şekilde olmalıdır.
 Lambalar portatif olduğu takdirde, yere konulduğunda devrilmeyecek şekilde
oturaklı olmalıdır.
 Parlayabilen ve buhar çıkaran sıvılar, aydınlatma cihazlarında
kullanılmamalıdır.
 Sıvı yakıtlarla aydınlatma yapılan yerlerde, en az bir adet yangın söndürme
cihazı bulundurulmalıdır.
Kapılar ve Geçitler
 Ana giriş kapıları ve diğer kapıların yeri, sayısı ve boyutları ile yapıldıkları malzemeler,
bulundukları yer ve odaların, niteliğine ve kullanım amacına uygun olmalıdır.
 Saydam kapıların üzeri kolayca görünür şekilde işaretlenmelidir.
 Her iki yöne açılabilen kapılar saydam malzemeden yapılacak veya karşı tarafın
görülmesini sağlayan saydam kısımları bulunmalıdır.
 Saydam veya yarı saydam kapıların yüzeyleri güvenli malzemeden yapılmamış ve çarpma
sonucu kırılmaları işçilerin yaralanmalarına neden olabilecek ise, bu yüzeyler kırılmalara
karşı korunmuş olmalıdır.
 Raylı kapılarda, raydan çıkmayı ve devrilmeyi önleyecek güvenlik tertibatı bulunmalıdır.
 Yukarı doğru açılan kapılarda, aşağı düşmeyi önleyecek güvenlik tertibatı bulunmalıdır.
 Kaçış yollarında bulunan kapılar ve geçitler uygun şekilde işaretlenmelidir.
 Araçların geçtiği geçit ve kapılar yayaların geçişi için güvenli değilse bu mahallerde
yayalar için ayrı geçiş kapıları bulunmalıdır. Bu kapılar açıkça işaretlenecek ve önlerinde
hiçbir engel bulunmamalıdır.
 Mekanik kapılar ve geçitler, işçiler için kaza riski oluşturmamalıdır. Bu kapılarda kolay
fark edilebilir ve ulaşılabilir, acil durdurma sistemleri bulunacak ve herhangi bir güç
kesilmesinde otomatik olarak açılmıyorsa, kapılar el ile de açılabilir olmalıdır.
Acil Çıkış Kapıları
 Acil çıkış kapıları dışarı doğru açılmalıdır.
 Acil çıkış kapıları; acil durumlarda çalışanların hemen ve kolayca açabilecekleri
ve güvenli bir alana açılacak, çıkışı önleyecek hiçbir engel bulunmayacak
şekilde olmalıdır.
 Acil çıkış yolları ve kapılarının sayısı, boyutları ve yerleri yapılan işin niteliğine ,
iş yerinin büyüklüğüne ve çalışanların sayısına uygun olmalıdır.
 Aydınlatılması gereken acil çıkış yolları ve kapılarında elektrik kesilmesi
halinde yeterli aydınlatmayı sağlayacak yedek aydınlatma sistemi bulunmalıdır.
 Bu kapılar kilitli ve bağlı bulundurulmayacaktır.
 Acil çıkış kapısı olarak raylı veya döner kapılar kullanılmamalıdır.
 Acil çıkış yolları ve kapıları yönetmeliğe uygun şekilde işaretlenmiş olmalı ve
işaretler uygun yerlere konulmalı ve kalıcı olmalıdır.
 Acil çıkış kapıları bütün yapılarda aksi belirtilmedikçe en az iki çıkış tesis
edilmesi ve korunmuş olması gerekir.
 Acil çıkış ve ilk yardım işaretlerinin temel özellikleri ;
- Dikdörtgen veya kare biçiminde
- Yeşil zemin üzerine beyaz piktogram üzerinde belirtilir.
Trafik yolları – Tehlikeli alanlar
 Trafik yolları üzerinde taşıma işi yapılması durumunda, bu yolu
kullanan diğer kişiler için yol kenarında yeterli güvenlik mesafesi
bırakılacak veya uygun koruyucu önlemler alınacaktır. Yollar görülebilir
şekilde işaretlenecek, düzenli olarak kontrolü yapılarak her zaman
bakımlı olması sağlanacaktır.
 Merdivenler, sabitlenmiş geçici merdivenler, yükleme yerleri ve
rampaları da dahil olmak üzere trafik yolları; kolay ve güvenli geçişi
sağlayacak, buraların yakınında çalışanlar için tehlike yaratmayacak
şekilde tasarlanıp yapılacaktır.
 Yayaların kullandığı ve yükleme boşaltma için kullanılanlar da dahil,
araçlarla malzeme taşımada kullanılan yollar, potansiyel kullanıcı sayısı
ve işyerinde yapılan işin özelliğine uygun boyutlarda olacaktır.
Trafik yolları – Tehlikeli alanlar
Yapı alanlarında girilmesi yasak bölgelere yetkisiz
kişilerin girişi uygun araç ve gereç kullanılarak
engellenecektir. Tehlikeli bölgeler belirgin olarak
işaretlenecek, bu bölgelere girme izni verilen
işçileri korumak için gerekli önlemler alınacaktır.
Yükleme Yerleri ve Rampaları
 Yükleme yerleri ve rampaları, taşınacak yükün boyutlarına uygun olacaktır.
 Yükleme yerlerinde en az bir çıkış yeri bulunacaktır.
 Yükleme rampaları işçilerin düşmesini önleyecek şekilde güvenli olacaktır.
 Yükleme yerleri, rampalar ve merdivenler dahil bütün yollar, yaya ve araçların
güvenli hareketini sağlayacak ve yakınlarında çalışanları tehlike
oluşturmayacak şekilde ve boyutlarda olacaktır.
Çalışma yerinde hareket serbestliği
 Çalışılan yerlerin, gerekli her türlü ekipman ve araçlar
dikkate alınarak, çalışanların işlerini yaparken rahatça
hareket edebilecekleri genişlikte olması sağlanır.
İlk Yardım
TANIM: Herhangi bir hastalık, kaza veya yaşamın tehlikeye girmesi durumunda; kişinin
hayatını kurtarmak ya da durumunun kötüye gitmesini önleyebilmek amacı ile olay
yerinde, sağlık personelinin yardımı sağlayıncaya kadar tıbbi araç gereç aramaksızın,
eldeki mevcut araç ve gereçlerle yapılan ilaçsız uygulamalardır.
 İşyerinde, 18/6/2013 tarihli ve 28681 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İşyerlerinde Acil
Durumlar Hakkında Yönetmeliğe uygun sayıda, ilkyardım yapabilen eğitilmiş çalışanların
her an hazır bulundurulması sağlanır. İşyerinde kaza geçiren veya aniden rahatsızlanan
çalışanların, tıbbi müdahale yapılan yerlere en kısa zamanda ulaşmalarını sağlayacak
gerekli tedbirler alınır.
 Yapı alanının büyüklüğü, yapılan işin niteliği ve kaza riskine göre, gerektiğinde işyerinde
bir ya da daha fazla ilk yardım ve acil müdahale odası bulundurulur.
 İlkyardım odaları yeterli ilk yardım malzeme ve ekipmanı ile teçhiz edilir ve sedyeler
kullanıma hazır halde bulundurulur.
 Çalışma koşullarının gerektirdiği her yerde ilkyardım ekipmanları kolay erişilebilir
yerlerde bulundurulur ve Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliğine uygun şekilde
işaretlenir. Acil servis adresleri ve telefon numaraları görünür yerlerde bulundurulur.
 Kişisel ilk yardım paketleri; kazaya uğrayanın ilk yardımcı gelinceye veya bir sağlık
tesisine gönderilinceye kadar, kendi kendine gerekli pansumanı yapacak veya ağrısını
giderecek nitelikte malzeme ve ilaçlarla donatılacaktır
Soyunma Yeri ve Elbise Dolabı
İş elbisesi giymek zorunda olan çalışanların, etik olarak veya sağlık
nedenleriyle, uygun olmayan bir yerde soyunmalarına izin verilmez. Bu
durumda çalışanlar için uygun soyunma yerleri sağlanır. Soyunma yeri
gerekmeyen işyerlerinde çalışanların elbiselerini koyabilecekleri uygun bir yer
tahsis edilir.




Soyunma yerlerinin aşağıda belirtilen hususlara sahip olması sağlanır;
Kolay ulaşılabilir yerde olması,
Yeterli kapasitede olması,
Yeterli sayıda oturma yerleri bulunması,
Kadınlar ve erkekler için ayrı soyunma yerleri olması,
Soyunma Yeri ve Elbise Dolabı
 Her çalışan için çalışma saatleri içinde giysilerini
koyabilecekleri yeterli büyüklükte kilitli dolaplar
bulunması,
 Nemli, tozlu, kirli, tehlikeli maddeler ile çalışılan yerlerde
ve benzeri işlerde iş elbiseleri ile harici elbiselerin ayrı
yerlerde muhafaza edilmesi için, her çalışan için yeterli
nitelikte iki bölmeli dolap veya iki ayrı elbise dolabı
bulunması.
 Dolapların yüksekliği, 150 cm aşağı olmayacak, üstte şapka
ve altta ayakkabı konacak gözleri bulunacak ve ortasında 2
elbise asmak için; özel bir çubuğu olacaktır.
 Soyunma yerlerinin boyutu 2x1 metre den aşağı
olmayacaktır.
 İşçiler, ıslak elbise ile çalıştırılmayacaktır.
Duşlar ve Lavabolar
 Bu yerlerin ısıtılması, temizliği ve bunlarla ilgili diğer hususlar ve gerekli
personel, işveren tarafından sağlanacaktır.
 Duşların ve banyoların, bölmelere ayrılmış bir şekilde birer kişilik olması şarttır.
 Birlikte kullanılan duş yerleri ile banyo ve hamamlarda sıcak ve soğuk su
tertibatı bulundurulacak, ihtiyaca göre, sıcaklığın ayarlanacak durumda olması
sağlanacaktır.
 Duşlar ve lavaboların her zaman çalışanların kullanımına hazır halde olması
sağlanır, buralarda gerekli temizlik malzemeleri bulundurulur. Duş veya
lavaboların soyunma yerlerinden ayrı yerlerde bulunması durumunda, duş ve
lavabolar ile soyunma yerleri arasında kolay geçiş yolları sağlanır.
 Duş kabinlerinin taban ve duvarları, kolaylıkla temizlenecek malzemeden
yapılacak, yan duvarların ve kapıların yüksekliği 170 cm az olmayacak,
yerlerdeki kirli suların kolayca akması için, gerekli tedbirler alınacak, sağlık
şartlarına önem verilecektir.
 Duş kabinleri, mevsime göre yeteri kadar ısıtılacak, bu sıcaklık 25°C den aşağı
olmayacak ve yeterli şekilde aydınlatılacaktır.
 Duşlar, normal temizlik ve bakım dışında, her 15 günde bir, iyice yıkanıp
temizlenecek ve dezenfekte edilecektir.
 Duş kabinlerinin boyutları 1x1 metre den aşağı olmayacaktır.
Tuvaletler
 Helalar, en az 100lüks (lux) ile aydınlatılacaktır.
 Helalar, su depolarından ve su geçen yerlerden uzak bir yerde yapılacaktır .
 Duşlar ve lavaboların her zaman çalışanların kullanımına hazır halde olması
sağlanır, buralarda gerekli temizlik malzemeleri bulundurulur.
 100 kişiye kadar işçi çalıştıran işyerlerinde 30 erkek işçi için, bir kabin ve
pisuvar, her 25 kadın işçi için de en az bir kabin (hela) hesap edilecek, 100 den
sonrası için her 50 kişiye 1 tane hesabı ile hela bulundurulacaktır.
 Hela çukurlarının toprakla örtülmesi halinde, çukurun durumunu belirten bir
işaret veya yazı konacaktır.
 Açıktaki işyerlerinde çalıştırılan işçiler
için, işyerleri çevresinde uygun yerlerde
yapılacak helalar, üstü ve etrafı kapalı
barakalar şeklinde olacak, içlerinde
musluklu kaplarda temizlik suyu
bulundurulacak ve çukurlarına her gün
bol miktarda sönmemiş kireç tozu
dökülecektir. İşçiler de bu helaları
kullanmak zorundadırlar.
Dinlenme ve Barınma Yerleri
 Çalışanlara, kolay ulaşılabilen dinlenme veya barınma yerleri sağlanır. Bu tür imkânlar
yoksa iş aralarında çalışanların dinlenebileceği uygun yerler sağlanır.
 Dinlenme ve barınma yerlerinin yeterli genişlikte olması sağlanır ve bu yerlerde çalışanlar
için yeterli sayıda masa ve arkalıklı sandalye buldurulur. Dinlenme ve barınma yerlerinde
sigara içmeyenlerin sigara dumanından korunmaları için gerekli tedbirler alınır.
 Dinlenme ve barınma yerleri, sağlık şartları ve dış etkilerden korunma bakımından yeterli
nitelikte, mahfuz bir yere, zemini düzeltilerek kurulur ve drenaj için gerekli tedbirler
alınır.
 Sabit barınma tesislerinde; bir dinlenme odası, boş vakit değerlendirme odası, yeterli duş,
tuvalet, lavabo ve temizlik malzemesi bulundurulur. Çalışan sayısı göz önünde
bulundurularak bu yerlerde yatak, dolap, masa ve arkalıklı sandalyeler bulundurulur ve
bunlar, kadın ve erkek çalışanların varlığı dikkate alınarak yerleştirilir.
 Baraka ve çadırlar, sağlık şartları ve dış etkilerden
korunma bakımından yeterli nitelikte olacaktır.
 Baraka ve çadırlarda, yere yatak sermek suretiyle
yatmak yasaktır. İşveren, karyola, ranza ve benzerini
sağlamak zorundadır.
 Baraka ve çadırlarda, işçilerin gerekli şekilde
örtünmeleri için, yeteri kadar battaniye,işverence verilir.
 Yatak, battaniye ve benzerleri temiz bir halde bulundurulup,
gerektiğinde dezenfeksiyonu yapılır.
Gebe ve Emziren Kadınlar
 Gebe ve emziren kadınların yatıp uzanarak dinlenebilecekleri uygun
koşullar sağlanır.
Engelli Çalışanlar
 “Kazaya maruz kalanlara veya ailesine mahkeme tarafından hükmedilecek tazminat
işveren tarafından ödenecektir.” hükmünü getiren ve iş güvenliği konusunda
Osmanlı İmparatorluğu döneminde Tanzimat’tan sonra çıkarılan Maadin
Nizamnamesi ‘nde yer almıştır.
 Engelli çalışanların çalıştığı işyerlerinde, engel durumları dikkate alınarak gerekli
olan her türlü düzenlemeler yapılır. Bu düzenlemeler engelli çalışanların özellikle
çalışma yerleri ile kullandıkları kapılar, geçiş yerleri, merdivenler, duşlar, lavabolar
ve tuvaletlerde yapılır.
Çeşitli hükümler
 Yapı alanının çevresi ve çalışma alanının etrafı kolayca görülebilecek, fark
edilebilecek ve yetkisiz kişilerin girişine engel olacak şekilde çevrilerek işaretlenir.
 Çalışılan yerlerde ve barakalarda, çalışanlar için yeterli miktarda içme suyu ve
mümkünse başka bir alkolsüz içecek bulundurulur.
 Çalışanlara uygun koşullarda, yemeklerini yiyebilecekleri ve gerektiğinde
yemeklerini hazırlayabilecekleri imkânlar sağlanır.
Kaç senedir böyle
yapıyoruz bir şey
olmaz
O işi bizim çalışan
değil, müteahhit yapıyor.
Bizim adamlar şerbetlidir,
bir şey olmaz
Güvenli
görünüyordu!
Kaç keredir ikaz
ediyorum!
Bizde sadece kesik ve
çürük olur,
Böyle olacağını hiç
düşünmemiştim
Bu sözler ne kadar bildik, ne kadar tanıdık geliyor
65
Download

İş Sağlığı ve güvenliği planı örneği