KÜÇÜK İŞLETMELERİN
SORUNLARI VE ÇÖZÜM YOLLARI
Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK
KÜÇÜK İŞLETMELERİN SORUNLARI
• Finansman Sorunu
- Özkaynak Yetersizliği
- Kredi Temininde Güçlükler
• Tedarik ve Tamir-bakım Konusundaki Sorunlar
• Teknoloji Yetersizliği ve Rekabet Sorunu
• Örgütlenme ve Yönetim Sorunu
• İnsan Kaynakları ve Halkla İlişkiler İle İlgili Sorunlar
• Pazarlama ve İhracat İle İlgili Sorunlar
• Standardizasyon
• Ar-ge ve Bilgi Toplama
• Mevzuat Sorunları
Finansman Sorunu
- Özkaynak Yetersizliği:
Ülkemizde KOBİ’ler finansman ihtiyaçlarını çoğunlukla öz
kaynaklardan karşılamakta ve dış kaynaklı finansman
araçlarından yeterince yararlanmamaktadır.
Ayrıca kişi başına düşen milli gelir seviyesinin düşük olması
tasarruf eğilimini azaltmakta ve yatırımları finanse edecek
sermaye oluşamamaktadır.
Ekonomik istikrarsızlık ve piyasada baş gösteren tıkanıklık,
işletmelerin tahsilatlarını aksatmakta, hatta bazen hiç
tahsilat yapılamamaktadır.nakit sıkıntısının baş göstermesi,
ya işletmeleri pahalı finans kaynaklarına yöneltmekte, ya
da sermayenin giderek erimesine yol açmaktadır.
Finansman Sorunu
- Kredi Temininde Güçlükler:
KOBİ’lerin kredi imkanları oldukça sınırlıdır. Genellikle
başlangıç sermayelerini kişisel ve özel tasarruf
kaynaklarından sağlamaktadırlar.
Ülkemizde imalat sanayi işletmelerinin 2009 yılı itibariyle
bankalardan sağladığı kredi hacmi genel kredi hacminin
%25 olduğu bilinmektedir. Çoğu zaman bu tür işletmeler
bazı bürokratik engellerle bu kredileri kullanma şansına bile
sahip olamamaktadırlar.
KOBİ’lerin finansman konusundaki sorunlar, girişimcinin
bilgi noksanlığı, sağlıklı verileri kredi veren kuruluşlara
sunamaması ve bu işlere ayıracak zamanın kısıtlı
olmasından kaynaklanmaktadır.
• Ülkemizde küçük sanayi işletmelerinin tek finansman
kaynağı Türkiye Halk Bankası idi.2004 yılı sonrası Ziraat
Bankası ve Vakıflar Bankası da KOBİ’lere yönelik kredi
imkanları sunmuştur. Ancak bankacılık anlayışı temelde
kazançlı olanları kredilendirdiği için bu teşvik uygulaması da
çok başarılı görülmemiştir.
• KOBİ’lerin kredi sağlayamamasındaki en önemli etkenlerden
birisi verilen kredilere istenen teminatın niteliği, diğeri ise
işletme –banka ilişkilerinin seyriyle kredi faiz oranlarının
maliyetler üzerindeki olumsuz baskısıdır.
• Özellikle uzun vadeli kredilerde gayrimenkul dışındaki hiçbir
varlık teminat ipoteği olarak kabul edilmemektedir.
Gayrimenkul ipoteği yerine işletmedeki makine teçhizatın
teminat olarak kabul edilmesi durumunda bu sorun önemli
ölçüde ortadan kalkabilir ya da projenin kredilendirilmesi
önerilebilir.
Tedarik ve Tamir-bakım Konusundaki
Sorunlar
• Türkiye’de genellikle girdi fiyatları, dünya fiyatlarından
daha yüksektir. Mali olanaklarının yetersiz, kredi
kaynaklarının kıt olması, teşebbüslerin ihtiyaçlarını
küçük partiler halinde tedarik etmelerini zorunlu hale
getirmektedir. Bu durum, küçük partiler halindeki
siparişlerin genellikle üçüncü elden satın alınmasına ve
fiyatların daha yüksek olmasına yol açmaktadır.
• Konusunda eğitilmiş elemanlar ve yeterli makinelerle
donatılmış bakım atölyeleri bulma şansı çok azdır.
• Mali yetersizlik ve pahalı servis nedeniyle tamirlerde
zorlanmakta veya tamir bakımları ertelenmektedir.
Teknoloji Yetersizliği ve Rekabet Sorunu
• Küçük ve orta ölçekli işletmelerin teknolojiyi
edinmelerinin üç değişik yolu vardır:
• Bilinen teknolojiyi alıp kullanma
• Yeni teknolojileri transfer ederek kullanma
• Teknolojileri üretmek
• Rekabet bakımından da kobiler çeşitli sorunlar
yaşamaktadır. Kalitesiz üretilen mamüllerin ucuza mal
olması sebebiyle, fiyat rekabeti, alıcının kalite
konusunda bilinçsiz olmasından dolayı da haksız
rekabet doğmaktadır.
• Yabancı ülkelerdeki sanayi işletmelerinin çeşitli
kuruluşlar aracılığı ile teşvik edildikleri için, ürettikleri
ürünler Türkiye’ye düşük fiyatla ithal edilmektedir.
• Ülkemize çoğu kez kalite düzeyi belli olmayan kaçak
veya dampingli mallar gelmektedir.her iki durumda da
geliş fiyatı düşük olan ürünler yurt içi piyasada ucuza
satılmakta ve haksız rekabete neden olmaktadır.
• Gümrük Birliği’ne geçiş ile birlikte Türkiye’deki KOBİ’ler
AB’deki teknoloji seviyesi yüksek sanayilerle rekabet
etmek zorunda kalmıştır. Bu nedenle Türkiye’deki
KOBİ’lerin AR-GE faaliyetlerine önem vererek teknolojik
yenilikleri takip edip uygulayabilir duruma gelmeleri
gerekmektedir.
Örgütlenme ve Yönetim Sorunu
• Haberleşme işletmede çalışanlar arasındaki bilgi alışverişidir. Bir yönetici, “iş gören bunlardan anlamaz,
henüz o kapasiteye ulaşmadı” gibi düşüncelerle bir çok
gelişmeyi iş görenden saklamaya kalkarsa isabetli
hareket etmiş sayılmaz.
• KOBİ’lerde başka küçük işletmelerle bir araya gelme ve
seslerini daha gür duyurabilecekleri bir üst otoriteorganizasyon oluşturma konusunda sorunlar vardır. Bu
durum KOBİ2lerin teşviklerden, desteklerden yeteri
kadar pay alamamalarına neden olabilmektedir.
İnsan Kaynakları ve Halkla İlişkiler İle
İlgili Sorunlar
• Küçük işletmelerin iş gücü sorunlarından biri de
yetenekli ve tecrübeli kalifiye elemanları iş yerine
çekmede ve bunları işyerinde tutabilmedeki
karşılaştıkları güçlüklerdir.
• Küçük işletme sahipleri genellikle tekniknisyen
kökenlidirler.
Dolayısıyla
işletmelerini
yönetim
tekniklerinden uzak tecrübeleri doğrultusunda idare
etmektedirler.
• Örgütte çeşitli birimlere göre yetki ve sorumluluk
dağılımının dengeli açık bir şekilde yapılmamış olması
ve iş bölümü ile uzmanlaşmada yetersiz kalınması da
önemli problemler arasında yer almaktadır.
Pazarlama ve İhracat İle İlgili Sorunlar
• Genel olarak KOBİ’lerin pazarlama sorunları şunlardır:
• Pazar oluşturmak amacıyla büyük harcamalarda
bulunmamaları,
• Nitelikli pazarlama elemanlarının istihdam edilmemesi
• Sahip-yönetici durumundaki girişimciler, pazarlama
faaliyetleri ile de kendileri ilgilenmektedirler.
• KOBİ’lerde çalışmaya istekli pazarlama elemanlarının,
büyük
işletmelerin
sundukları
imkanlarla
karşılaştırılınca ne kadar kalifiye olacaklarını tahmin
etmek zor değildir.
• Küçük işletmelerin hedef pazarlarını sadece ülke içi ile
sınırlamak da yanlış olur.
Standardizasyon
• Uluslar arası standardizasyon teşkilatı (ISO)
• Standardizasyon, belirli bir faaliyetle ilgili olarak
ekonomik fayda sağlamak üzere bütün ilgili
tarafların yardım ve işbirliği ile belirli kurallar
koyma ve bu kuralları uygulama işlemidir.
• Standardizasyon hem çeşitli firmalar arasında
kalite birliği sağlamakta hem de bu vesileyle
fiyatları homojenleştirmektedir.
• Ucuz ve bol miktarda ürünün bulunması yeterli
olmamakta, ürünün belli standart ve kalitede
olması, dış satım imkanını arttırmaktadır.
Ar-Ge ve Bilgi Toplama
• Bilgi noksanlığından kaynaklanan en önemli işletmecilik
hataları henüz yatırımın fizibilite aşamasında
başlamakta, işletmenin yaşam sürecince devam
etmektedir.
• Fizibilite çalışmalarının yeterli bilgiye dayandırılmaması
sonucu, ürün ve Pazar seçimi, teknoloji ve kuruluş yeri
gibi konularda geriye dönülmesi çok zor stratejik
hatalar yapılmaktadır.
• Bu nedenle günümüzde Ar-Ge faaliyetleri yapılarak yeni
ürün, üretim yöntemleri, finansman gibi konularda bilgi
toplanıp bu bilgiler işletme şartlarında
değerlendirilebilmektedir.
Mevzuat Sorunları
• Bugün bir işyeri kuruluşunda ne yapılması gerektiği
kesin olarak belli değildir. Bir çok müteşebbisin
uygulamada karşılaştığı işlemlere göre, çeşitli mevzuat
ve formaliteler yüzünden bir işletmenin açılması bir
yıldan fazla zaman almaktadır.
• Yine SSK ve Bağ-Kur birleşmiş Sosyal Güvenlik kurumu
adını almış, maliye ve vergi ile ilgili konularda sürekli
değişiklikler olmakta, kanunlarda pek çok değişiklikler
yapılmaktadır. Tüm bunlar nitelikli personel istihdamı
sorunu da bulunan KOBİ’lerin mevzuatı takip etmelerini
iyice güçleştirmektedir.
Küçük İşletmelerin Diğer Sorunları
•
•
•
•
•
•
•
Yapısal sorunlar
Büyük firmalar karşı korunma
Kuruluş yeri ve alt yapı sorunları
Büyük sanayi ile bütünleşme
Üretim derinliğinin derin olması
Kurumsallaşamama
Organizasyon ve iş akış şemalarının iyi
hazırlanamamış olması
• Sorumlulukla yetkinini çoğunlukla örtüşmemesi
• Dökümantasyon ve arşivleme eksikliği
Küçük İşletme Sorunlarının
Çözüm Yolları
• KOBİ’lere banka kredilerinde teminat problemlerinin
giderilmesi için halihazırda faaliyet gösteren tek kredi
garanti kuruluşu, kredi garanti fonu AŞ olup, bu gibi
birimlerin yaygınlaştırılması gerekmektedir.
• Risk sermayesi yatırım ortaklığı şirketleri ve küçük işletme
yatırım finans şirketleri, iyi bir iş kurma fikrine ve gerekli
girişimcilik yeteneği ve bilgisine sahip olanları
desteklemektedir.
• KOBİ’lerin kredi almalarını kolaylaştırıcı önlemlerin alınması
ile sermaye yapılarının güçlendirilmesi, hisse senetlerinin
alınıp satılacağı güçlü bir pazar oluşturma ihtiyacını
doğuracaktır. Bu durum mevcut borsaların da canlanmasına
sebep olacaktır.
KÜÇÜK İŞLETMELERE DESTEK
SAĞLAYAN KURULUŞLAR
a. Finansman Desteği Sağlayan
- AR-GE, inovasyon ve endüstriyel
Kurum Ve Kuruluşlar
uygulama destek programı
- Sanayi ve Ticaret Bakanlığı
- Genel destek programı
- Türkiye Halk Bankası
- Girişimcilik destek programı
- Sınai Yatırım ve Kalkınma Bankası c. AB Fonları
- Eximbank
- AB hibe projeleri
- Esnaf Kefalet Kooperatifleri
- Tarım hibeleri
b. KOSGEB Destekleri
- Bilgi teknolojileri ve AR-GE
hibeleri
- Kredi faiz desteği
- SODES ve kalkınma ajansı
- Kobi proje destek programı
projeleri
- Tematik proje destek programı
- İşbirliği güçbirliği destek programı
SON
Download

Girişimcilik 4