Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
2014 İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler
Genel Bakış
Temmuz, 2014
Bilgi Notu 2/2014 , Ruhi GÜRDAL (Doç. Dr.)
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki
Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
1
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
Ekonomik Gelişmeler ve İmalat Sanayi
İmalat Sanayi ve Makine İmalat Sanayinde Bazı Temel Göstergeler
Makine İmalat Sanayi ve Alt Sektörler Dış Ticareti
Teşvik: Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkındaki Karar ve Makine İmalat Sanayi
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
2
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
Ekonomik Gelişmeler ve İmalat Sanayi
2008 yılında ABD de ortaya çıkan mali krize karşın Türkiye 2007 ile 2011 yılları arasında GSYH'sini %13,45 artırma
başarısını göstermiştir. 2009 yılında yaşanan %4,8 daralmaya karşın bu dönemde yıllık ortalama büyüme hızı %3,2
olmuştur. 2010 yılında yakalanan yüksek büyüme oranları 2011 yılının ilk dokuz ayında da sürmüştür. GSYH da büyüme
oranı 2011 son çeyrekte ise ilk dokuz aya göre hızlı bir düşüşle %5,3 olmuştur. Aynı dönemde imalat sanayinde de %5,6
ile yaklaşık eşit oranda büyüme sağlanmıştır. Toplamda 2011 yılı GSYH büyüme oranı %8,8 ve imalat sanayi büyüme
oranı %10,1 olmuştur.
Ancak büyüme ile birlikte 2011 yılında ithalattaki hızlı yükseliş dış ticaret açığının artmasında önemli rol oynamıştır. Bu
ise doğal olarak cari açık üzerinde olumsuz etki yaratmıştır. Sonuç olarak tasarruf oranları düşük olan ve borçlanma ile
büyüyen ekonomide cari açık riskleri önemli düzeylere çıkmıştır. Hızlı büyümenin yavaşlatılmasının tartışıldığı 2012 yılı ilk
ve ikinci çeyreğinde ise GSYH sırasıyla %3,1 ve %2.8 büyürken imalat sanayinde aynı oranlar %2,9 ve %3,2 olarak
gerçekleşmiştir. 2012 yılı son iki çeyrek ise büyüme hızının önemli ölçüde düştüğü iki dönem olmuş ve GSYH büyüme
oranı üçüncü çeyrekte %1,5 ve son çeyrekte ise %1,4 olmuştur. İmalat sanayinde büyüme oranında düşüş daha sert
olmuş ve üçüncü çeyrekte %1,1 olurken son çeyrekte ise %0,1 oranında daralmıştır. Bu dönemde cari açıkta 2011 yılına
göre olumlu bir gelişme yaşanmıştır.
2013 yılında Amerikan Merkez Bankasının (FED) parasal genişlemeden çıkış ile faiz artışı konusundaki yaklaşımları, başta
hızlı büyüyen ekonomiler olmak üzere cari açığı yüksek ekonomiler için tehdit oluşturmuştur. Türkiye gibi dış kaynaklara
bağımlı olarak büyüyen ekonomilerde sermaye çıkışı tehdidin etkileri daha hızlı biçimde ortaya çıkmış ve söz konusu
ülkelerde döviz kurlarında yukarı bir hareket gözlenmiştir. TCMB bu dönemde enflasyon hedefi çerçevesinde döviz
piyasalarına müdahale ederken uzun dönem faizlerde değişime direnmiş ancak daha sonra gösterge faizinde yüksek
oranda bir artış yapmıştır. Dünya piyasalarında önemli gelişmelerin yaşandığı 2013 yılı ilk çeyrekte, GSYH büyüme oranı
%2,9 ile 2011 son iki çeyreğe göre yeniden yükselişe geçmiş ve 2013 yılı ikinci çeyrekte %4,5 düzeyine erişmiştir.
Üçüncü ve dördüncü çeyrekte ise sırasıyla %4,3 ve %4,4 ile 2013 yılında %4 düzeyinde bir GSYH büyüme oranı
yakalanmıştır. 2013 yılında imalat sanayi büyümesi ise %3,8 ile GSYH büyüme oranın altında kalmıştır.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
3
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
2010 yılında kriz sonrası baz etkisinin de katkısıyla GSYH da %9,2 ve imalat sanayinde %13,6 büyüme sağlanmıştır. 2011 yılında
büyüme oranları az da olsa yavaşlamış ve imalat sanayi %10,1 büyürken GSYH da %8,8 düzeyinde gerçekleşmiştir. 2012 yılı ise
GSYH büyüme oranı %2,2 ile kriz yılları hariç son dönemlerin en düşük düzeyine gerilemiştir. Aynı dönmede %1,8 olan imalat
sanayi büyümesi, imalat sanayinin bu yavaşlamadan daha yüksek oranda etkilendiğini göstermektedir. 2013 yılı bir önceki yıla göre
ekonomide az da olsa bir canlanma görülmüştür. Ancak büyüme oranları imalat sanayinde %3,8 ve GSYH da %4 düzeyinde
kalmıştır.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
4
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
2013 yılının özellikle ilk ve ikinci çeyreğinin imalat sanayinde diğer sektörlere göre yavaşlamanın daha fazla hissedildiğini
söylemek olasıdır. İlk yarıda imalat sanayinin büyüme hızı GSYH büyüme hızının gerisinde kalmıştır. Büyüme oranı ilk
çeyrekte %1,8 ikinci çeyrekte %3,6 olmuştur. Üçüncü çeyrekle birlikte imalat sanayinde az da olsa bir canlanma
görülmüş ve üçüncü ve dördüncü çeyrekte %4,8’lik büyüme oranları yakalanmıştır. 2013 yılında ise imalat sanayi
büyüme oranı %3,8 ile %4 büyüyen GSYH'nin gerisinde kalmıştır.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
5
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
İmalat Sanayi ve Makine İmalat Sanayinde Bazı Temel Göstergeler
Makine imalat sanayi 2011 yılında imalat sanayine göre üretimde daha olumlu bir gelişme sağlamıştır. Bu olumlu eğilim 2012 Ağustos ayında
endeks değeri olarak 100,6’ya düşerek kırılsa da 2012 yılının ilk yedi ayında sürmüş ve üretimdeki artış hızı açısından imalat sanayi ortalamasına
göre daha yüksek bir performans göstermiştir. Yılın son dört ayında hızlı bir artışla Eylül de 122,5 Ekim de 118 Kasım da 127,6 ve Aralık da 124,8
olmuştur. 2013 yılı ilk yedi ayda Makine İmalatı Sanayi üretim endeks değerleri artış eğilimine girmiş ve imalat sanayi üretim endeksine göre çok
daha yüksek düzeylerde gerçekleşmiştir. Kısaca Makine İmalatı Sanayi üretimi imalat sanayi ortalamasına göre daha yüksek oranda artmıştır.
2013 Ağustos aynıda 106,2 düzeyine gerileyen üretim endeks değeri Eylül sonrası yeniden yükselişe geçmiş ve Aralık ayında 2009 yılından bu
yana en yüksek değer olan 173,9 değerine erişmiştir. Makine İmalatı Sanayi 2013 yılında üretimde oldukça başarılı bir dönem geçirmiştir. 2014
yılı ilk beş ayda da Makine İmalatı Sanayi üretim endeksi değerleri, imalat sanayi ortalamasına göre yüksek değerlerde gerçekleşmiştir. Ocak
ayında 137,7 olan üretim endeks değeri Mayıs ayında 147,3 olmuştur. Bu değerler imalat sanayi ortalamasından oldukça yüksektir.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
6
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
Makine imalat sanayi 2011 yılı kapasite kullanım oranları yılın ilk ayları hariç imalat sanayi ortalamasının altında kalmıştır. Makine imalat
sanayi KKO açısından 2012 yılı ilk sekiz ayda 2011 yılına göre daha iyi bir performans göstermiş ve KKO açısından imalat sanayi ortalamasına
göre daha yüksek değerlere erişmiştir. Üretim endeksi de bu gelişmeyi doğrulamaktadır. Ancak 2012 Eylül ayı ile birlikte sektör KKO, imalat
sanayi ortalama KKO altına düşmüştür. Bu değerler 2011 yılında aynı ayların KKO dan da düşüktür. 2013 yılı Ocak ayında 70,4 olan Makine
İmalatı Sanayi KKO oranı yıl içinde artarak Nisan ayında yılın en yüksek değeri olan 78,7 düzeyine çıkmış ve ağustos ayında 76.0 geriledikten
sonra Aralık ayında 77,8 ile yılı tamamlamıştır. 2014 yılı Ocak ta 77,9 olan KKO, ilk altı ayda az da olsa artış eğilimine girmiş ve Haziran ayında
80,1 ile 2009 yılından bu yana en yüksek değerine erişmiştir. Aynı ay imalat sanayi ortalama KKO 75,3 olmuştur.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
7
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
2010 ikinci çeyreği hariç Makine imalatı sanayinin çalışılan saat başına üretim endeksi son yirmi çeyrekte, 2011 yılına kadar imalat sanayi
ortalamasına göre daha olumsuzdur. Sektör endeksinde 2011 yılında iyileşme görülmüş ve 2012 üçüncü çeyreğine kadar imalat sanayi
çalışılan saat başına üretim endeksinin üzerine çıkmıştır. 2012 üçüncü ve dördüncü çeyrekte Makine imalatı sanayinin çalışılan saat başına
üretim endeksi hızla düşerek imalat sanayinin altında kalmıştır. 2013 yılı ise makine imalatı sanayi çalışılan saat başına üretim endeksi
açısından imalat sanayi ortalamasına göre daha olumlu bir dönem olmuştur. Bu endeks verimlilik sorunu yaşayan makine imalat sanayinin
2013 yılında imalat sanayi ortalamasına göre iyileşme sağladığını göstermektedir. Bu eğilim 2014 ilk çeyrekte de devam etmiş ve sektör
endeks değeri 108,84 ile 100,96 olan imalat sanayi ortalamasının üzerinde gerçekleşmiştir.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
8
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
Çalışan kişi başına üretim endeksi ile çalışan saat başına üretim endeksi benzer eğilim göstermektedir. Sektörde çalışan kişi başına üretim
endeks değeri 2013 ilk çeyreğinde 103,6 olurken imalat sanayi ortalaması 96,2 düzeyinde kalmıştır. 2013 yılı boyunca sektör endeks değeri
imalat sanayi ortalaması üzerinde gerçekleşmiştir. 2014 yılı ilk çeyrekte de bu eğilim devam etmiş ve sektör endeks değeri 106,6 olurken
imalat sanayi ortalaması 97,64 düzeyinde kalmıştır. Bu eğilim geçmiş dönemlere göre sektörde imalat sanayi ortalamasına göre verimlilik
açısından olumlu gelişme sağlandığını ortaya koymaktadır.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
9
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
Makine imalat sanayi istihdam endeksi artış hızı, 2010 yılı ikinci çeyreğinden itibaren imalat sanayi istihdam endeksinden çok daha yüksek
düzeylerde gerçekleşmiştir. Son on beş çeyrekte makine imalat sanayinde istihdam endeks değerindeki bu eğilim devam etmektedir. 2014 yılı
ilk çeyrekte endeks değeri 132,0 ile 2007 yılından bu yana en yüksek değerine ulaşmıştır. Aynı dönemde imalat sanayi istihdam endeks
değeri ise 118,4 olmuştur. Makine imalat sanayi bu görünümüyle istihdam sorununa çok önemli katkı sağlayan sektörlerden birisidir.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
10
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
Makine imalat sanayi brüt maaş endeksi 2010 ikinci dönem sonrası tüm dönemlerde imalat sanayi brüt maaş endeksinin üzerindedir ve
aradaki fark giderek açılmaktadır. Bu eğilim sektörde maliyet içinde ücret giderlerinin payının imalat sanayi ortalamasına göre giderek
yükseldiğini de ortaya koymaktadır. 2014 ilk çeyrekte brüt maaş endeks değeri 195,8 olurken imalat sanayinde 169,1 düzeyindedir.
Sektörde nitelikli teknik personel ve ARGE personeli istihdamını özendirecek başta istihdam üzerindeki vergi yükünü kaldırmaya dönük
teşvikler olmak üzere, destek mekanizmalarının geliştirilmesi sektörün rekabet gücünü artıracaktır.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
11
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
Makine imalat sanayi ciro endeksi imalat sanayine göre daha yüksek değerlerdedir. 2014 yılı Aralık ayında Makine İmalatı Sanayi ciro endeksi
2009 yılından bu yana en yüksek değer olan 241,7 düzeyine erişmiştir. Aynı dönemde İmalat Sanayi ciro endeksi ise 173,9 olmuştur. Ocak
2014 de hızlı bir düşüşle 176 düzeyine gerileyen makine imalatı sanayi ciro endeksi Şubat ayında 183,8 ile yeniden artış eğilimine girmiş Mart
ayında 209,7 Nisan ayında 215,1 ve Mayıs ayında 212,7 ile imalat sanayi ciro endeksin göre daha yüksek değerlerde gerçekleşmiştir.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
12
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
Makine imalat sanayi toplam ciro endeksi imalat sanayine göre oldukça yüksek değerler alırken, yurt içi ciro endeksi ise imalat sanayi ciro
endekslerine genellikle yakın düzeydedir. Bu bulgu sektörün büyümeyi iç pazardan çok, dış pazardan sağladığı ivme ile gerçekleştirdiğini
ortaya koymaktadır. Yurt içi cironun artması için kamu ve özel kesimin ülkede üretilen makine imalat sanayi ürünlerini kullanmaya
özendirilmesi ve makine imalat sanayinin yurt içi talebi karşılamaya dönük teknolojiye sahip ürün grubuna odaklanması gereklidir. Yurt içi ciro
endeksi 2013 Aralık ayında 240,3 ile çok yüksek düzeye erişmiş ve 2014 Ocak ayında hızlı bir düşüşle 153,8’e gerilemiştir. Daha sonra
yükseliş eğilimine girmiş ve makine imalatı sanayi yurt içi ciro endeksi imalat sanayine göre daha yüksek değerlerde gerçekleşmiştir. 2014
Mayıs ayında 192,8 olan sektör ciro endeksi aynı ayda imalat sanayi için 171,9 düzeyinde kalmıştır.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
13
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
Sektörün yurt dışı ciro endeks değerleri imalat sanayi yurt dışı ciro endeks değerlerinden çok daha yüksektir ve daha hızlı artış
göstermektedir. Bu veriler makine imalat sanayinin dış pazarlara dayalı büyümesinin önemli bir göstergesidir. Yurt dışı ciro endeks
değeri 2014 Mayıs ayında 249,9 ile zirve yapmış ve 2010 yılından bu yana erişilen endeks değerlerinin üzerinde gerçekleşmiştir. Bu
eğilim Makine İmalatı Sanayinin ihracat potansiyelini göstermesi açısından dikkat çekicidir.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
14
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
Sektörün yurt dışı ve yurt içi ciro endekslerinin karşılaştırılması, sektörün dış pazarlardaki atılımını ortaya koymaktadır. Bu bulgu Makine
İmalat Sanayi dış satışlarının desteklenmesi yanında, yurt içine yönelik uygulamalara da yer verilmesi ve Türkiye de üretilen makine ve
teçhizat alımlarının özendirilmesi gereğini açıkça ortaya koymaktadır. İhale yasası, KDV ve ARGE/ÜRGE desteği gibi alanlarda sektöre özgü
uygulamaların geliştirilmesi, dış ticaret açığı veren sektörün Türk ekonomisine katkısını artıracaktır. Tüm bunların yanında sektörün imalat
sanayinin yatırımlarına yönelik makine ve teçhizat üretimini gerçekleştirebilmesi için teknoloji ve ürün geliştirme çabalarına odaklanması
gereği açıktır.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
15
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
Makine İmalatı Sanayi Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi, İmalat Sanayi Yİ-ÜFE değerlerinin çok altındadır. Artış hızı da çok düşük düzeylerde
kalmıştır. Aradaki fark da giderek açılmaktadır. 2003 yılında 100 olan Yİ-ÜFE değeri, Makine İmalat Sanayinde 2014 Haziran ayında 201,17
değerine, imalat sanayinde ise 229,22 değerine erişmiştir. 2009 Ocak ayında 164,06 olan Makine İmalatı Sanayi Yİ-ÜFE değeri 2014 yılı
Mayıs ayına kadar beş yılda %22,6 artarken aynı oran imalat sanayi için %50,2 olmuştur. Farkın açılması, sektördeki rekabetin fiyat
düzeylerini önemli ölçüde etkilediğini, sektörün girdilerdeki fiyat artışlarını kendi ürünlerine yansıtamadığını ve sermaye yaratma gücünün
zayıflığını göstermektedir.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
16
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
Makine İmalat Sanayi Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi de imalat sanayi YD-ÜFE değerlerinin altındadır. Ancak Yİ-ÜFE deki farka göre daha
azdır. 2010 yılından bu yana Makine imalatı sanayi YD-ÜFE %32,4 artmış ve 100,9 dan 2014 Haziran ayında 133,58 düzeyine çıkmıştır.
Aynı dönemde imalat sanayi YD-ÜFE ise %42,6 artış ile 97,87 düzeyinden 2014 Mayıs ayında 139,62 düzeyine çıkmıştır. Artış oranı imalat
sanayi YD-ÜFE artış oranından düşük olmasına karşın sektörün Yİ-ÜFE de sağlanan artış oranından daha yüksektir. Bulgular Makine
İmalatı Sanayinin maliyet artışlarını dış pazarlarda da fiyatlarına yansıtamadığını göstermektedir.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
17
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
Makine İmalat Sanayi ve Alt Sektörler Dış Ticareti
NACE 2 gruplamasına göre Makine İmalat Sanayi ihracatı 2003 yılında 2,2 milyar ABD Dolarından 2008 de 7,6 milyar ABD Dolarına çıkmıştır.
Yaklaşık 3,5 kat artış göstermiştir. 2009 yılında kriz ile birlikte ihracat 5,9 milyar ABD Dolarına gerilemiş ve daha sonra artış eğilimi devam
ederek 2010 yılında 6,8 milyar ve 2011 yılında ise yaklaşık 8,7 milyar ABD Doları düzeyine erişmiştir. 2012 yılında 9,5 milyar ABD Doları olan
sektör ihracatı 2013 yılında 10,4 milyar ABD Dolarını aşmıştır. 2013 yılında ihracatta 2012 yılına göre %9,2 oranında artış sağlanmıştır. Bu artış
oranı makine imalat sanayinin dış pazarlardaki başarısını ortaya koymaktadır. 2011 yılında önemli bir artış gösteren sektör ithalatı 2012 yılında
%3 gerileyerek 22,8 milyar ABD Dolarına düşmüş, 2013 yılında ise hızlı bir artışla 26 milyar ABD Doları düzeyine yükselmiştir. 2012 yılında
%42 olan ihracatın ithalatı karşılama oranı 2013 yılında %40 düzeyine gerilemiştir. 2014 yılı ilk altı ayda ihracat 5,6 milyar ABD Doları ve
ithalat 12,1 milyar ABD Doları olurken ihracatın ithalatı karşılama oranı %45,8 düzeyine yükselmiştir.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
18
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
Makine İmalat Sanayi’nin 2007 yılında %5,97 olan ihracatının toplam Türkiye ihracatı içindeki payı, 2011 yılında %6,48 düzeyine
erişmiştir. 2012 yılında ise makine imalat sanayi ihracatının toplam ihracat içindeki payı az da olsa düşerek %6,25’e gerilemiştir. 2013
yılında son yedi yılın en yüksek değeri olan %6,85 düzeyine çıkmıştır. Bu bulgu özellikle son yıllarda sektörün ihracatta önemli bir
atılım yaptığını göstermektedir. 2014 yılının ilk altı ayında hedef pazarlar niteliğindeki çevre ülkelerdeki siyasi ve ekonomik karmaşaya
karşın bu oran %6,93 düzeyine yükselmiştir. Sektör ihracatının Türkiye toplam ihracatı içindeki payının artışı sektörün ihracat
potansiyelini ortaya koymaktadır.
Sektör ürünleri ithalatının, Türkiye toplam ithalatı içindeki payında da 2012 yılında az da olsa bir gerileme görülmüş ve %9,63’e
düşmüş ve 2013 yılında yeniden artarak %10,36 ya çıkmıştır. Bu oran sektör ürünlerinin Türkiye’nin önemli ithal ürünleri arasında yer
aldığını göstermektedir. 2014 yılının ilk altı ayında sektör ithalatının toplam Türkiye ithalatı içindeki payı %10,13 ile önceki yıla göre az
da olsa gerilemiştir.
Söz konusu ithalat talebinin yerli eşdeğer ürünlere yönelmesini özendirecek mekanizmaların, mevcut dış ticaret açığını azaltmada
önemli rol oynayacağı açıktır. Tüm bunların yanında sektör iç talebi karşılayacak nitelikte ve ARGE ve ÜRGE çalışmalarına odaklanarak
ileri teknoloji ile üretim yapan katma değeri yüksek ürün geliştirme çabalarına ağırlık vermelidir. Bu çabaların desteklenmesi sektörün
ekonomiye katkısını artırması açısından kritik önem taşımaktadır.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
19
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
2011 yılında makine imalat sanayinin toplam ihracatı
içinde %19,5 payla ilk sırada yer alan Motorlar alt
sektörünün bu payı gerileyerek 2012 yılında %17,9 ve
2013 yılında %17,8 olmuştur. Ancak söz konusu alt
sektör makine imalat sanayi ihracatı içindeki payı
açısından ilk sıradaki yerini korumuştur. 2014 yılı ilk altı
ayda ise alt sektörün payı %18,05 düzeyinde
gerçekleşmiştir.
Endüstriyel Klimalar ve Soğutma sektörü ise 2011 yılında
makine imalat sanayinin toplam ihracatı içindeki %13,2
payı ile ikinci sıradadır. Bu pay 2012 yılında %14,7 ve
2013 yılında %13,6 olmuştur. 2014 ilk altı ayda ise
%13,41 olarak gerçekleşmiştir. Bu sektörün
2010
yılındaki payının %10,6 olduğu düşünüldüğünde
sektörün
ihracatta
önemli
bir
atılım
yaptığı
görülmektedir.
İhracattaki payı açısından 2013 yılında Diğer Makineler
%7,9 ile üçüncü, Pompalar ve Kompresörler %7,6 ile
dördüncü ve Takım Tezgahları %6,3 ile beşinci sırayı
almıştır. 2014 ilk beş ayda söz konusu alt sektörlerin
payları diğer makinelerde %7,9 pompalar ve
kompresörlerde %8,3 ve takım tezgahlarında %6,01
olmuştur.
2013 yılında İnşaat ve Madencilikte Kullanılan Makineler,
makine imalat sanayi ihracatından %5,8 pay ile altıncı ve
bir önceki yıl ihracatta atılım yapan Tarım ve Ormancılık
Makineleri ise %5,5 payla yedinci sıraya yerleşmiştir. Bu
sektörün 2014 ilk altı ayda ihracat içindeki payı ise
%6,7’ye çıkmış ve sıralamada iki basamak yükselmiştir.
2013 yılında makine imalat sanayi toplam ihracatı içinde
payını artıran bazı alt sektörler ise Vanalar, Gıda Sanayi
Makineleri ile Tekstil ve Konfeksiyon Makineleridir.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
20
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
Motorlar alt sektörü, ihracatta olduğu gibi makine imalat
sanayinin toplam ithalatı içinde ilk sırayı almaktadır. 2011
yılında %16,6 olan alt sektörün, sektör ithalatı içindeki payı
yıllara göre gerilemiş ve 2013 yılında %14,2 olmuştur. 2014
ilk altı ayda ise söz konusu pay 2013 yılına göre yükselerek
%15,18 olarak gerçekleşmiştir.
Bu alt sektörü 2013 yılında %8,7 ile Diğer Makineler alt
sektörü izlemiştir. 2013 yılında toplam ithalat içindeki payını
%8,6 düzeyine yükselten Pompalar ve Kompresörler alt
sektörü üçüncü sıraya çıkmıştır. 2014 yılında ilk altı ayda
diğer makinelerin sektör ithalatı içindeki payı önemli ölçüde
artarak %10,8 düzeyine yükselmiştir. Benzer yükselme
eğilimi Pompalar ve Kompresörler sektöründe de görülmüş
ve bu alt sektörün, 2014 ilk altı ay sektör ithalatı içindeki
payı %9 düzeyine çıkmıştır.
2013 yılında Sektör ithalatı içinde %8,1 pay ile Tekstil ve
Konfeksiyon Makineleri dördüncü olurken, sektör ithalatı
içinde %7,6 pay ile İnşaat ve Madencilikte Kullanılan
Makineler beşinci sırada yer almıştır. Takım Tezgahları %6,7
ile altıncı sıradadır. 2014 ilk altı ayda İnşaat ve Madencilikte
Kullanılan Makinelerin sektör ithalatı içindeki payında önemli
bir düşüş yaşanmış ve bu pay %5,5 düzeyine gerilemiştir.
Takım Tezgahlarının sektör ithalatı içindeki payı ise artarak
%7,1 düzeyine çıkmıştır.
GSYH içinde önemli paylara sahip ve iç pazar potansiyeli
yüksek İnşaat ve Tekstil sektörlerine yönelik makine ve
teçhizat imalatının gelişmesi yanında, ithal hacmi yüksek
motorlar, pompalar ve kompresörler ile ileri teknoloji ürünü
makine imalatı sektörlerinde yeni yatırımlar ülke
ekonomisine önemli katkı sağlayacaktır.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
21
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
Makine imalat sanayinin alt sektörler bazında yıllara göre ihracatı ve ithalatı (NACE 2 Gruplaması) incelendiğinde sektörün bazı alt
sektörlerde elde ettiği başarı ortaya çıkmaktadır. 2013 yılında Motorlar, Endüstriyel Klimalar ve Soğutma Makineleri, Pompalar ve
Kompresörler, Reaktörler ve Kazanlar gibi birçok alt sektörlerde ihracatın ithalatı karşılama oranı düşmüştür. Tüm alt sektörler göz
önüne alındığında Endüstriyel Klimalar ve Soğutma Makineleri dışında dış ticaret fazlası veren alt sektör bulunmamaktadır. Önemli dış
ticaret açığı veren alt sektörler yatırım fırsatlarını ve odaklanılabilecek alanları göstermesi açısından dikkat çekicidir.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
22
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
23
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
24
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
25
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
26
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
Sonuç olarak; Türkiye’nin stratejik sektörleri arasında yer alan Makine
İmalat Sanayi, 2013 yılında da ihracatını artırma başarısını göstermiştir.
2011 yılında 134,9 milyar ABD Doları olan toplam ihracat içinde yaklaşık
126 milyar ABD Doları olan toplam imalat sanayi ihracatından, makine
imalat sanayi %6,94 pay almıştır. 2013 yılında ise 141,4 milyar ABD
Dolarlık imalat sanayi ihracatından %7,36 pay alma başarısını
göstermiştir. 2013 yılında sektör ihracatta imalat sanayi ortalama
performansının üzerine çıkmıştır. 2014 yılının ilk yarısında da benzer
eğilim sürmüştür. Makine İmalatı Sanayinin İmalat Sanayi ihracatı
içindeki payı az da olsa artarak %7,41 düzeyine çıkmıştır. İlk altı ayda
sektörün toplam imalat sanayi ithalatı içindeki payı ise %13,12’ye
gerilemiştir.
Bulgular sektörün girdi fiyatlarında ortaya çıkan artışları fiyatlarına
yansıtamadığını ve ücret düzeylerinin imalat sanayi ortalamasına göre
yüksek olduğunu ortaya koymaktadır. Söz konusu olumsuzluklar sektörün sermaye yaratma gücünü azaltmaktadır. Önemli tutarda dış
ticaret açığı veren sektör iç pazar potansiyelinden yeterince yararlanamamaktadır.
İşbirliği, stratejik ortaklık ve birleşmeler yoluyla güçlü sermaye yapısına sahip kurumların yaratılması, yoğun ARGE ve ÜRGE çabası
gerektiren bu sektör için kaçınılmazdır. Sektör ileri teknolojiye sahip ürünler üzerine odaklanırken iç ve dış pazar potansiyelini birlikte
değerlendirmelidir. Öncü sektörler arasında yer alan ve bu potansiyele sahip sektörün atılım yapabilmesi için sektöre özgün politikaların
geliştirilmesi gereği bulunmaktadır. Sektör niteliği itibariyle az gelişmiş bölgelere göç etme olanağına sahip değildir. 2011 sonrası
düzenlenen teşvik belgelerinde yer alan sabit yatırımların %90,’inin ilk üç bölgede olması bu düşünceyi desteklemektedir.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
27
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
Teşvik: Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkındaki Karar ve Makine İmalat Sanayi
19 Haziran 2012 28328 sayılı Resmi Gazete: Karar Sayısı: 2012/3305 ; 2014;6058 değişiklik Kararı:15/6/2012 tarihli ve 2012/3305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan
Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın 11 inci maddesinin beşinci fıkrası, 12 inci maddesinin ikinci fıkrası ve 15 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “31/12/2013” ibareleri
“31/12/2014” şeklinde, 12 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “1/1/2014” ibaresi ise “1/1/2015” şeklinde değiştirilmiştir.
TEŞVİK SİSTEMİ
Temel olarak dört grupta toplanmaktadır. Genel teşvikler bölgelere göre asgari yatırım tutarını karşılayan tüm yatırımlara verilmektedir. Gümrük
Muafiyeti ve KDV istisnası başlıca teşvik araçları olup, Sigorta primi işveren hissesi desteği ile Gelir vergisi stopaj desteği ön koşullu olarak
verilmektedir. Tabloda gruplara verilen teşvik araçlarının hücreleri yeşil renkli verilmiştir. Boş olan hücreler söz konusu teşvikin grup için geçerli
olmadığını ifade etmektedir. Hücrelerdeki açıklamalar ön koşulları açıklamaktadır. Gruplara ilişkin tanımlamalar ise kısaca aşağıdaki gibi ifade
edilmektedir.
1.Genel Teşvik
2.Bölgesel
Teşvik
3.Büyük
Ölçekli Yatırım
4.Stratejik
Yatırım
6. bölgelerdeki
yatırımlar için
6. bölgelerdeki
yatırımlar için
6. bölgelerdeki
yatırımlar için
6. bölgelerdeki
yatırımlar için
1. Genel Teşvik: Asgari sabit yatırım tutarının 1. ve 2. bölgelerde
bir milyon TL, 3., 4., 5. ve 6. bölgelerde ise 500 bin TL olması
gerekir.
2. Bölgesel Teşvikler: Sektörün yatırım yapılan İl'de bölgesel
teşviklerden yararlanabilecek nitelikte ve asgari yatırım tutarını
karşılayacak büyüklükte olması gerekmektedir.
3. Büyük Ölçekli: Asgari yatırım tutarını gerçekleştirme. Makine
İmalat Sanayi içi 50 milyon TL
4. Stratejik Yatırım: Bölge farkı gözetmeksizin, asgari yatırım tutarı
50 milyon TL, ithalat bağımlılığı yüksek ürünlerin üretimine yönelik
(ithalat>yurt içi üretim kapasitesi), katma değer >%40, yatırım
konusu ürün ithalatı >50 milyon TL
Gümrük vergisi muafiyeti
KDV istisnası.
Vergi indirimi.
Sigorta primi işveren hissesi
desteği.
Tersanelerin
gemi inşa
yatırımları için
Yatırım yeri tahsisi.
3., 4., 5.ve 6.
bölgelerdeki
yatırımlar için
Faiz desteği.
KDV iadesi.
Gelir vergisi stopajı desteği
6. bölgelerdeki
yatırımlar için
Sigorta primi desteği
6. bölgelerdeki
yatırımlar için
6. bölgelerdeki
yatırımlar için
Makine İmalat Sanayi için Büyük Ölçekli Yatırım 50 milyon TL olarak belirlenirken, Bölgesel Teşviklerde bölgelere göre aşağıdaki tabloda
görüldüğü gibi 500 bin TL ile 4 milyon TL arasında değişmektedir. Makine İmalat Sanayi’nin Bölgesel Teşviklerden yararlanamadığı bölgeler
Çanakkale’nin ilçeleri olan Bozcaada ve Gökçeada ile İstanbul ilidir.
EK-1
BÖLGE
EK-2 A
Asgari Yatırım
Tutarı
EK-2 B
MAKİNE TEÇHİZAT İMALATI SANAYİNİN BÖLGESEL DESTEKLERDEN YARARLANABİLECEĞİ İLLER Sektör Kodu:30 US-97 Kodu:29
1. Bölge
4 Milyon TL
ANKARA
ANTALYA
BURSA
ESKİŞEHİR
İZMİR
KOCAELİ
MUĞLA
2. Bölge
3 Milyon TL
ADANA
AYDIN
BOLU
ÇANAKKALE DENİZLİ
İSTANBUL
EDİRNE
ISPARTA
KAYSERİ
KIRKLARELİ
KONYA
SAKARYA
YALOVA
3. Bölge
2 Milyon TL
BALIKESİR
BİLECİK
BURDUR
GAZİANTEP
KARABÜK
KARAMAN
MANİSA
MERSİN
SAMSUN
TRABZON
UŞAK
ZONGULDAK
4. Bölge
1 Milyon TL
AFYONKARAHİSAR AMASYA
ARTVİN
BARTIN
ÇORUM
DÜZCE
ELAZIĞ
ERZİNCAN
HATAY
KASTAMONU KIRIKKALE KIRŞEHİR
KÜTAHYA
MALATYA
NEVŞEHİR
RİZE
5. Bölge
1 Milyon TL
ADIYAMAN
AKSARAY
BAYBURT
ÇANKIRI
ERZURUM
GİRESUN
GÜMÜŞHANE KAHRAMANMARAŞ
KİLİS
NİĞDE
ORDU
OSMANİYE
SİNOP
TOKAT
TUNCELİ
YOZGAT
6. Bölge
500 bin TL
BOZCAADA VE
GÖKÇEADA
AĞRI
ARDAHAN
BATMAN
BİNGÖL
BİTLİS
DİYARBAKIR
KARS
MARDİN
MUŞ
SİİRT
ŞANLIURFA ŞIRNAK
BÜYÜK ÖLÇEKLİ YATIRIM
50 Milyon TL
HAKKARİ
IĞDIR
TEKİRDAĞ
SİVAS
VAN
EK-3
11- Birden fazla bölgede gerçekleştirilecek bölgesel yatırımlar, görece daha fazla gelişmiş bölgenin desteklerinden yararlanır.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
28
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
Makine İmalatı Sanayi Düzenlenen Yatırım Teşvik Belgeleri:
2013 yılında Türkiye Cumhuriyeti Ekonomi Bakanlığı verilerine göre Makine imalatı ile ilgili olarak toplam 314 Teşvik Belgesi düzenlenmiştir.
Teşvik belgeleri toplam sabit yatırım tutarı 1.794 milyon TL olup öngörülen toplam istihdam ise 5291 kişidir.
Data
Yatırımın
Cinsi
Yıl
Sum of
Belge
Adedi
Sum of Sabit
Yatırım
(Milyon TL)
Toplam
2013
2.013
Sermaye
Bölgesi Destek Sınıfı
Türü
Yabancı Sermaye
1. Bölge
BÖLGESEL
BÜYÜK ÖLÇEKLİ
GENEL
9
4
2
1
1
Komple
Yeni
6
3
1
0
2
2. Bölge
BÖLGESEL
BÜYÜK ÖLÇEKLİ
GENEL
2
0
1
1
3. Bölge
BÖLGESEL
BÜYÜK ÖLÇEKLİ
GENEL
4. Bölge
BÖLGESEL
Genel Toplam
Toplam
2013
2.013
13
7
4
0
3
28
14
7
1
6
345
139
49
88
1
Komple
Yeni
35
27
16
0
11
114
88
83
0
5
494
253
148
88
18
313
38
15
3
20
1
0
0
1
3
2
0
1
6
2
1
3
142
0
140
2
2
0
0
2
10
9
0
2
154
9
140
5
10
0
0
10
3
2
1
0
1
0
0
1
2
2
0
0
6
4
1
1
64
11
54
0
1
0
0
1
14
14
0
0
79
24
54
1
0
0
1
1
1
1
2
2
0
0
6
6
2
2
12
4
2
2
0
94
43
16
26
1
180
101
26
75
0
286
148
44
103
1
52
15
11
4
0
435
242
126
47
69
2. Bölge
BÖLGESEL
BÜYÜK ÖLÇEKLİ
GENEL
4
3
0
1
16
10
0
6
46
30
1
15
66
43
1
22
16
14
0
2
3. Bölge
BÖLGESEL
GENEL
2
1
1
7
5
2
16
12
4
25
18
7
4. Bölge
Tevsi
Diğer
Tevsi
Diğer
Sum of
İstihdam
Toplamı
Toplam
2013
2.013
Komple
Yeni
94
57
35
0
22
Diğer
Yerli Sermaye
1. Bölge
BÖLGESEL
GENEL
STRATEJİK YATIRIMLAR
Sum of Belge Sum of Sabit
Adedi
Yatırım (Milyon
Toplamı
TL) Toplamı
Sum of
İstihdam
Tevsi
729
564
544
0
20
1.136
659
594
3
62
28
14
7
1
6
494
253
148
88
18
1.136
659
594
3
62
8
0
0
8
47
36
0
11
65
36
0
29
6
2
1
3
154
9
140
5
65
36
0
29
265
15
250
0
11
0
0
11
95
95
0
0
371
110
250
11
6
4
1
1
79
24
54
1
371
110
250
11
8
8
0
0
18
18
23
23
41
41
2
2
8
8
41
41
813
451
225
227
0
1.300
708
362
277
69
113
47
18
29
0
1.968
931
490
341
100
2.074
1.077
464
613
0
4.155
2.055
972
983
100
286
148
44
103
1
1.300
708
362
277
69
4.155
2.055
972
983
100
78
68
0
10
253
153
71
30
347
235
71
41
42
37
0
5
359
297
0
62
646
448
100
98
1.047
782
100
165
66
43
1
22
347
235
71
41
1.047
782
100
165
19
17
1
33
30
3
63
58
5
115
106
9
11
5
6
118
97
21
189
167
22
318
269
49
25
18
7
115
106
9
318
269
49
1
15
10
26
1
51
31
84
3
283
112
398
26
84
398
BÖLGESEL
1
14
10
25
1
50
31
83
3
278
112
393
25
83
393
GENEL
0
1
0
1
0
1
0
1
0
5
0
5
1
1
5
5. Bölge
BÖLGESEL
GENEL
1
1
0
5
5
0
5
4
1
11
10
1
2
2
0
9
9
0
12
11
1
23
22
1
10
10
0
95
95
0
42
40
2
147
145
2
11
10
1
23
22
1
147
145
2
6. Bölge
BÖLGESEL
0
0
8
8
2
2
10
10
0
0
22
22
2
2
24
24
0
0
182
182
8
8
190
190
10
10
24
24
190
190
21
100
193
314
397
470
927
1.794
426
2.062
2.803
5.291
314
1.794
5.291
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
29
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
2013 yılında düzenlenen Teşvik Belgelerinde toplam sabit yatırımların %54’ü birinci, %28’i ikinci ve %11’i üçüncü bölge için
öngörülmektedir. İlk üç bölgenin toplam içindeki payı %92,3’e ulaşmaktadır. Öngörülen sabit yatırımların %5,1’i dördüncü, %1,3’ü beşinci
bölgede ve %1,3’ü altıncı bölgede yer almaktadır. Dikkat çeken bir nokta beş ve altıncı bölgede yabancı sermayeli kuruluşların teşvik
belgesi bulunmamasıdır. Büyük ölçekli yatırım kapsamında /destek sınıfında düzenlenen dört teşvik belgesi içinde bir tevsi yatırımı söz
konusudur ve komple yeni yatırım bulunmamaktadır. Diğer üçü ise diğer kapsamındaki yatırımlardır. Bu yatırımların bir tanesi birinci
bölgede, ikisi ikinci bölgede ve birisi üçüncü bölgede yer almaktadır. Düzenlenen bu üç belgenin üçü de yabancı sermaye yatırımıdır.
İstihdamda ise ilk üç bölgenin payı %85,3 düzeyindedir. Dikkat çeken bir nokta yaratılan istihdamın %51,3’ünün birinci bölgede olmasıdır.
Bu bulgular sektörün gelişmiş bölgelerde faaliyet gösterebildiğini, teşvikler hangi ölçüde olursa olsun sektörün az gelişmiş yörelere göç
etme olanağının bulunmadığı görüşünü pekiştirmektedir.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
30
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
Birinci bölge için düzenlenen Teşvik Belgelerinde yatırımların %56’sı tevsi ve %28’i komple yeni yatırım niteliğindedir. İkinci bölgede ise
komple yeni yatırımların payı %15,9’a düşmektedir. Dördüncü ve altıncı bölgelerde komple yeni yatırımlar düşük tutarlarda olmasına karşın
diğer yatırımlara göre daha yüksektir. Genel olarak bakıldığında teşvik belgelerinde öngörülen toplam yatırımların %26,2’si komple yeni
yatırım, %51,7’si tevsi yatırımı %22,1’si ise diğer yatırımlardır.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
31
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
Teşvik mevzuatında süre 2014;6058 değişiklik Kararı ile 2014 sonuna kadar uzatılmıştır. 2014 yılında ilk beş ayda Türkiye Cumhuriyeti
Ekonomi Bakanlığı verilerine göre Makine imalatı ile ilgili olarak toplam 113 Teşvik Belgesi düzenlenmiştir. Teşvik belgeleri toplam sabit
yatırım tutarı 540 milyon TL olup öngörülen toplam istihdam ise 1540 kişidir.
Data
Yatırımın
Cinsi
Yıl
Sum of
Belge
Adedi
Sum of Sabit
Yatırım
(Milyon TL)
Toplam
2014
2.014
Sermaye
Bölgesi
Türü
Diğer
Komple
Yeni
Tevsi
3
1
0
1
0
0
0
0
3
1
1
0
2. Bölge
GENEL
0
0
0
0
3. Bölge
BÖLGESEL
2
2
Yerli Sermaye
1. Bölge
BÖLGESEL
GENEL
Toplam
2014
2.014
Diğer
Komple
Yeni
Tevsi
6
2
1
1
10
1
0
1
0
0
0
0
18
5
5
0
1
1
1
1
0
0
0
0
0
0
1
1
3
3
9
9
10
3
1
2
44
17
7
10
53
27
8
19
107
47
16
31
2. Bölge
BÖLGESEL
GENEL
3
3
0
9
7
2
12
9
3
3. Bölge
BÖLGESEL
BÜYÜK ÖLÇEKLİ
GENEL
1
1
0
0
7
6
0
1
4. Bölge
BÖLGESEL
1
1
5. Bölge
BÖLGESEL
6. Bölge
BÖLGESEL
Destek Sınıfı
Yabancı Sermaye
1. Bölge
BÖLGESEL
GENEL
Genel Toplam
Sum of Belge
Sum of
Sum of Sabit Yatırım
Adedi
İstihdam
(Milyon TL) Toplamı
Toplamı
Toplamı
Sum of
İstihdam
Toplam
2014
2.014
Diğer
Komple
Yeni
Tevsi
28
6
5
1
44
0
0
0
0
0
0
0
57
20
20
0
101
20
20
0
6
2
1
1
28
6
5
1
101
20
20
0
1
1
1
1
0
0
0
0
5
5
5
5
1
1
1
1
5
5
0
0
12
12
20
20
44
44
0
0
32
32
76
76
3
3
20
20
76
76
28
6
3
3
202
71
46
25
283
100
63
37
512
176
112
65
90
25
20
5
702
277
148
129
647
194
71
123
1.439
496
239
257
107
47
16
31
512
176
112
65
1.439
496
239
257
24
19
5
10
10
0
31
27
4
73
58
15
114
95
19
41
41
0
120
97
23
218
187
31
379
325
54
24
19
5
114
95
19
379
325
54
4
2
1
1
12
9
1
2
5
5
0
0
70
69
0
1
89
13
74
2
165
88
74
3
10
10
0
0
154
144
0
10
135
50
75
10
299
204
75
20
12
9
1
2
165
88
74
3
299
204
75
20
4
4
6
6
11
11
1
1
15
15
15
15
32
32
4
4
52
52
46
46
102
102
11
11
32
32
102
102
2
2
4
4
4
4
10
10
5
5
6
6
5
5
16
16
10
10
37
37
54
54
101
101
10
10
16
16
101
101
0
0
3
3
0
0
3
3
0
0
8
8
0
0
8
8
0
0
62
62
0
0
62
62
3
3
8
8
62
62
13
44
56
113
37
202
301
540
134
702
704
1.540
113
540
1.540
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
32
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
2014 yılının ilk beş ayında da teşviklerin bölgelere göre dağılımında önemli bir değişim olmamıştır. İlk beş ayda sabit yatırım tutarlarına göre
teşviklerin %33,9’u birinci, %21,4’ü ikinci ve %34,3’ü üçüncü bölgeye aittir. İlk üç bölgenin toplamı %89,6 düzeyine erişmektedir.
İstihdamda ise ilk üç bölgenin payı %82,8 düzeyine erişmiştir. Önemli bir gelişme ise teşvik belgesi alan kuruluşlar içinde yabancı
sermayelilerin payının sayısal, istihdam ve yatırım tutarı açısından çok azalmasıdır. 2014 ilk beş ayda sadece altı yabancı sermayeli kuruluş
yatırım teşvik belgesi almıştır. Yabancı sermayeli kuruluşlarca alınan teşvik belgeleri içinde komple yeni yatırım bulunmaması ise diğer
dikkat çekici bir noktadır.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
33
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
2013 yılında olduğu gibi 2014 ilk beş ayda da tevsi yatırım teşvikleri ilk sıradadır. Toplam düzenlenen teşviklerde 301 milyon TL tevzi, 202
milyon TL komple yeni yatırım ve 37 milyon TL diğer sabit yatırım öngörülmüştür. Beşinci ve altıncı bölge için düzenlenen teşvik belgelerinde
öngörülen sabit yatırımların 14,1 milyar TL’si komple yeni yatırım niteliğindedir. Altıncı bölgede tevzi ve diğer yatırım ile ilgili teşvik belgesi
düzenlenmemiştir.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
34
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi
2012-2013 ve 2014 beş ay düzenlenen teşvikler:
2012 yılından bu yana Makine İmalatı Sanayi için düzenlenen teşvik belgelerinin kapsamı sektördeki yatırım eğilimini ortaya koyması
açısından önemli bir gösterge niteliğindedir. Sektörde 2012, 2013 yılı ve 2014 ilk beş ayda düzenlenen teşvik belgelerinde öngörülen sabit
yatırımların %46,3’ü birinci bölgededir. İlk üç bölgenin payı ise %90,8 düzeyindedir. Dördüncü bölge ile birlikte bu oran %94,4’e
çıkmaktadır. İstihdamda da durum değişmemekte ilk üç bölge öngörülen istihdamdan %85,92 pay almaktadır. Bu bulgular sektörün daha
çok başta birinci bölge olmak üzere ilk iki bölgeye odaklandığını ortaya koymaktadır. Bu da sektörün özelliği açısından kaçınılmazdır.
Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi 2014 Yılı İlk Yarı Sektördeki Gelişmeler Bilgi Notu, RGA Temmuz 2014
35
Download

Türkiye Makine ve Teçhizat İmalatı Meclisi