Page 1 of 3
OYUNUN YAŞA GÖRE EVRİMİ
Yeni doğan bebekte oyun, çevreyi
denetlemek, Piaget’ye göre ise haz almak
amaçlı yapılan bir davranıştır. Beslenme ve
uyku dışında her şey oyundur. Bebeklikte
anne-babanın gıdıklama, okşama, zıplatma
ÇOCUK ve OYUN
Çocuk için oyun sığınılacak bir liman,
öğrendiklerini uygulayacağı bir yapboz, bazen
de
kendini
özgür
hissettiği
bir
davranışlarıyla
oyun
ve
gittikçe
yetişkinden bağımsız bir hal alır.
hayal
dünyasıdır.
başlar
6 aylık bebekte ise oral döneme uygun
olarak uzanıp kavrayabildiği tüm nesneleri
Oyun
ve
oyuncak
hafifliktir,
ağzına
götürmekten
ve
o
cisimleri
oyun
keşfetmekten, öğrenmekten aldığı hazdır oyun.
üzülmeye değmez ve kazanana- kaybedene yer
Duyulara hitap eden sesli, ışıklı,
eğlencedir, heyecandır. Sadece bir
vermez.
Yemek
yememenin,
gitmemenin en büyük sebebidir,
tuvalete
sallamalı tüm oyuncaklar ve cisimler kullanım
çünkü en
amaçları dışında çocuk için bir oyun aracıdır.
doğal gereksinimdir oyun.
O cisimlere ulaşma, saklandığı yerden bulup
çıkarma, başkasına uzatıp vermeme, objeleri
OYUN NİÇİN ÖNEMLİDİR?
yere atma en zevk aldığı oyunlardır.
Oyunun
neden
önemli
olduğunu
anlamak için önce oyunu tanımlamak gerekir.
Oyun;
hayatı tanıma, arkadaşlık kurma,
paylaşma, özgüven oluşturma, empati kurma,
kendini ve etrafını test etme, düşünme ve
keşfetmeyi öğrenme, yaratıcı olma, hayal
kurma, fiziksel becerileri arttırma, iletişim
kurma, sosyalleşme, özdenetim-özdüzenleme
kazanma, seçme ve değerlendirme,
verme,
spontan
olma,
sorun
karar
çözmedir.
Çocuğun ve yetişkinin tahmin ettiğinden çok
daha fazlasıdır. Elbette hiçbir çocuk, oyunun
1 yaşını dolduran bebekte ise artık
tanımında yer alan becerileri kazanma amacı
boşlukların içine uygun cisimleri atma, legoları
güderek oyun oynamaz. Doğumdan sonra yaşla
dizme, cisimleri toplama, kovaya koyma ve
gelişen bir gereksinim ve beceridir oyun
boşaltma, duyduğu sesleri taklit etme oyun
oynamak.
olarak görülür. Motor becerilerini kullanarak
elleriyle yaptığı hareketler (el çırpma, el
sallama, vurma) ona haz verir.
TED İZMİR KOLEJİ PDR SERVİSİ |
Page 2 of 3
2 yaş çocuğunda sembolik oyunlar
görülür. Çocuğun gerçek dünyasında doyuma
ulaşmayan arzular, ihtiyaçlar veya sorunlu
ilişkiler sözkonusu olduğunda çocuk hayali
oyunlar kurar ve orada doyuma ulaşır.
Yaş ilerledikçe ise çocuktan kollektif
oyun oynaması beklenir. Cinsiyet ayrımının
kazanılmasından sonra birlikte oynanan ya da
işbirliğine
dramatik
dayanan
oyunlar
oyunlar
kurması,
oynaması,
birbirlerinin
oyunlarını izlemesi, taklit etmesi sözkonusu
Örneğin; annesinin ilgilenmediği bir
çocuk bebek evinde olmasını istediği gibi bir
olur. Başkalarıyla ve dışarıda oynamaktan çok
keyif alır. Yer oyunları ise hala karışıktır.
oyun kurar ya da içindekileri duyguları
Bu dönemlerde seçilen oyuncakların
dışavurmasını sağlayacak, onu rahatlatacak
tamamen yapılandırılmış olmasından ziyade
şekilde bilinçsizce sembolik olarak anne ve
çocuğun üretkenlik gösterebileceği, tanımından
babası yerine seçtiği oyuncakları birbirine
başka türlü de kullanabileceği, lego, küçük
çarpıştırarak öfkesini atar. Evcilik oyununda
parçalı oyuncaklar vb.
ise anne rolüne geçerek hem sosyal rolleri,
destekler.
seçilmesi yaratıcılığı
kuralları öğrenir hem de annesinin ona
davrandığı gibi davranır. Böylece oyun hem
En üst seviye olarak ise kurallı oyun
çocuğa katkı sağlarken hem de onu gözleyene
oynama becerisi görülür. Çocuk kurallı oyun
önemli ipuçları verir. Çocuğun oyunda girdiği
oynamaya başlar, diğer çocuklarla ortak bir
roller ve cisimlerle kurduğu ilişkiler onun
amaç güder ve toplu hareket eder, organize
içinde yaşadığı ortamın ürünü olur.
olur, kurallara uyar.
2 yaşına kadar süren tek başına oyun
oynama
döneminden
sonra
paralel
oyun
dönemi başlar. 4 yaşına kadar çocuk, sözlü
herhangi bir etkileşime girmeden aynı oyun
malzemesini veya oyun alanını kullanan
çocuklarla yan yana oyun oynamasına rağmen
faaliyetlerini bağımsız sürdürür.
Özellikle
8 yaşından
sonra
daha
yapılandırılmış, kurallı grup oyunları tercih
TED İZMİR KOLEJİ PDR SERVİSİ |
Page 3 of 3
Bu
edillir.
tür
oyuncaklarla
başkalarıyla
etkileşimde bulunarak oynar.
Oyun kurma, ortak oyuna katılma, oyunda
karşılıklı rolleri oynama, oyuncakla oyun
Özellikle 9 yaşından sonra ise sorun
çözme becerilerini geliştirecek strateji oyunları
alınır.
içinde oynama, oyuncağı çok amaçlı kullanma
bir
çocuk
oyununda
olması
gereken
özelliklerdir.
Her
ne
kadar
çocuk
ve
oyun
dendiğinde akla araç olarak bir obje gelse de
insanın temel ihtiyacının sevmek, sevilmek ve
ilişki kurmak olduğu bilinir. Beynin buna
programlanmış
alanları ilişki
kurdukça daha da gelişir.
ve
iletişim
Bu duygusal
alışveriş ise en iyi anne babayla göz göze diz
Çocuk bu oyunlar süresince bazen diğer
dize dokunarak zaman geçirmekle sağlanır.
elde
Bunun için de çocuğun en çok kendisine bakan
edemediği için nesnelere ya da kişilere
dokunan bir anne babaya ihtiyacı vardır.
öfkelenip ağlar. Doğru yönlendirildiğinde tüm
Çocuğun gözüne bir ekranın bakması yerine
bunlar çocuğun sorun çözme becerilerini
anne
geliştirir.
Çocuğun kendi başına bir oyuncakla veya
kişilerle
tartışır,
istediğini
bazen
babanın
bakması
daha
doğrudur.
objeyle oynaması yerine anne-babayla ilişki
Ancak oyun, çocuğu meşgul ederek
annenin
kendi
sağlayacak
bir
Araştırmaya
göre
işlerini
araç
okul
yapabilmesini
olarak
öncesi
kurarak geçirdiği vakit ve karşılıklı konuşarak
oynadıkları oyun çok daha etkilidir.
görülmez.
dönemde
keşfetmeye dayalı oyunlarda yetersiz görülen
KAYNAKÇA
Yavuzer,
H.,
(2014).
Bedensel,
çocuklar, 5 yıl sonra çevreye karşı daha az
Zihinsel ve Sosyal gelişimiyle Çocuğunuzun
ilgili ve sosyal uyumda sorunlar yaşama
ilk 6 Yılı.
eğilimi gösteren çocuklar olmaktadır. Bu tür
oyunlarda etkili olan çocukların, yaratıcılığı
ölçen testlerde daha yüksek puanlar aldığı ve
davranışlarında daha bağımsız ve etkinliklere
daha ilgili olduğu görülmüştür.
ÇOCUĞUN
OYUNUNDA
Güneş, A., (2014). Çocuk Eğitiminde
Doğru Bilinen Yanlışlar.
Yazgan,
Y., Yazgan,
Ş., (2014).
Çocuğunuz Sizden Ne Bekliyor?
NELERE
DİKKAT EDİLİR?
Çocuğun
oyunlarını
ilgili
alan
uzmanları, öğretmenler ve bakım veren kişiler
değerlendirirken bazı kriterleri dikkate alır.
TED İZMİR KOLEJİ PDR SERVİSİ |
Download

Çocuk ve Oyun - TED İzmir Koleji